TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

***

LÊ HUY HỢP

TĂNG CƯỜNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ
THANH KHOẢN TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG
MẠI CỔ PHẦN NGOẠI THƯƠNG VIỆT NAM

HÀ NỘI – NĂM 2017


TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

***

LÊ HUY HỢP

TĂNG CƯỜNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ
THANH KHOẢN TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG
MẠI CỔ PHẦN NGOẠI THƯƠNG VIỆT NAM

CHUYÊN NGÀNH: TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG

Người hướng dẫn khoa học:

PGS. TS LÊ ĐỨC LỮ

HÀ NỘI – NĂM 2017


VNĐ

: Việt Nam đồng

USD

: Đô la Mỹ


DANH MỤC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ
BẢNG
Bảng 2.1. Tình hình dự trữ thanh toán..........Error: Reference source not found
Bảng 2.2. Chỉ số cho vay/tiền gửi.................Error: Reference source not found
Bảng 2.3. Chỉ số tiền gửi cơ sở.....................Error: Reference source not found
Bảng 2.4. Chỉ số cơ cầu tiền gửi...................Error: Reference source not found
Bảng 2.5. Tỷ lệ khả năng chi trả trong 30 ngày......Error: Reference source not
found
Bảng 2.6. Báo cáo khe hở thanh khoản........Error: Reference source not found
SƠ ĐỒ


TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

***

LÊ HUY HỢP

TĂNG CƯỜNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ
THANH KHOẢN TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG
MẠI CỔ PHẦN NGOẠI THƯƠNG VIỆT NAM

quyết tình trạng trên nhằm tăng cường công tác quản lý thanh khoản tại hệ
thống ngân hàng thương mại Việt Nam nói chung và tại Ngân hàng Thương
mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam nói riêng, tôi đã chọn đề tài: TĂNG
CƯỜNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ THANH KHOẢN TẠI NGÂN HÀNG
THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN NGOẠI THƯƠNG VIỆT NAM


ii

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn
được chia làm 3 chương:
Chương I. Lý luận chung về quản lý thanh khoản của ngân hàng
thương mại
Chương II. Thực trạng công tác quản lý thanh khoản tại ngân
hàng thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam
Chương III. Tăng cường công tác quản lý thanh khoản tại Ngân
hàng thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam
Chương 1 tập trung vào những vấn đề lý luận cơ bản về quản lý thanh
khoản tại các ngân hàng thương mại, bao gồm các nội dung chính như sau:
1. Các khái niệm liên quan đến thanh khoản
Trong phần này luận văn mô tả một số khái niệm thông dụng liên quan
đến thanh khoản, nội dung của các khái niệm cũng như các tính chất, đặc
điểm cơ bản, những yếu tố tác động có liên quan như vốn khả dụng, dự trữ
thanh toán, tài sản thanh khoản, thanh khoản của ngân hàng thương mại, rủi
ro thanh khoản, khe hở thanh khoản, cung cầu thanh khoản…
Quản lý thanh khoản được thực hiện theo nguyên tắc và hoạt động theo
một bộ máy tổ chức cụ thể phù hợp với mục đích kinh doanh của ngân hàng.
Nội dung quản lý thanh khoản tập trung nghiên cứu nội dung quản lý
thanh khoản tại ngân hàng thương mại, thể hiện ở mục tiêu của công tác quản
lý thanh khoản cũng như đối tượng của quản lý thanh khoản trong việc xác

trường (lãi suất tăng/giảm đột biến, nhu cầu giao dịch của khách hàng
tăng/giảm đột biến…) có thể ảnh hưởng bất lợi tới khả năng thanh khoản của
Vietcombank. Với phương pháp này, quản lý thanh khoản bao gồm việc tính
toán số dư và đảm bảo DTBB hàng tháng, cân đối dòng tiền (vốn), xây dựng
các Giới hạn rủi ro thanh khoản.
2. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý thanh khoản
Phần này, luận văn đi vào phân tích một số các yếu tố cơ bản ảnh
hưởng đến quyết định quản lý thanh khoản, bao gồm:
-

Nguyên nhân phát sinh nhu cầu thanh khoản


iv

-

Kỳ hạn của yêu cầu vốn thanh khoản

-

Khả năng tham gia các thị trường tiền tệ

-

Chi phí của các nguốn thanh khoản

-

Hoạt động huy động vốn của ngân hàng


Khái quát về tình hình hoạt động kinh doanh của Ngân hàng thương

mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam
Phần này đưa ra những nội dung về thông tin khái quát, tình hình hoạt
động, bao gồm những chỉ tiêu tài chính cơ bản giai đoạn 2012 – 2016, tập
trung vào các mặt: hoạt động kinh doanh, chỉ tiêu hiệu quả, chỉ tiêu an toàn,
cổ phiếu…; tình hình thực hiện kế hoạch kinh doanh, đề án tái cơ cấu ngân
hàng, chuyển đổi mô hình tổ chức, cổ phần hóa ngân hàng.
2. Thực trạng công tác quản lý thanh khoản
Đối với nội dung này, trước hết luận văn liệt kê cơ sở pháp lý của công
tác quản lý thanh khoản do cơ quan quản lý có thẩm quyền ban hành và
những quy định thực hiện có liên quan của Ngân hàng thương mại cổ phần
Ngoại thương Việt Nam, đồng thời cũng có tham khảo thêm thông lệ mà các
ngân hàng hiện đại đang áp dụng.


v

Về cách thức tổ chức công tác quản lý thanh khoản tại Ngân hàng
thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam, luận văn tập trung đi sâu các vấn
đề: Mô hình tổ chức quản lý thanh khoản; Nguyên tắc quản lý thanh khoản;
Quy trình quản lý thanh khoản, trong đó mô tả những công việc sự vụ phát sinh
hàng ngày đối với công tác quản lý thanh khoản, các tình huống giả định khi
xảy ra khủng hoảng thanh khoản và trách nhiệm của các cấp có liên quan.
Cũng trong chương này, luận văn đánh giá kết quả thực hiện công tác
quản lý thanh khoản của Ngân hàng thương mại cổ phần Ngoại thương Việt
Nam trong giai đoạn từ 2014 – 2016 trên các mặt: Tình hình thực hiện các chỉ
số thanh khoản; Trạng thái thanh khoản của ngân hàng.
Việc đánh giá thực trạng công tác quản lý thanh khoản tại Ngân hàng

Như vậy mặc dù đã chuyển đổi sang cơ chế quản lý mới nhưng hoạt
động của công tác quản lý thanh khoản tại Ngân hàng thương mại cổ phần
Ngoại thương Việt Nam vẫn chưa hoàn toàn thoát khỏi cơ chế cũ và có nhiều
nguyên nhân dẫn tới tình trạng này. Về mặt khách quan, đó là quản lý thanh
khoản theo phương pháp hiện đại vẫn còn mới mẻ đối với các ngân hàng
thương mại Việt Nam, do vậy trong quá trình triển khai chưa có những tiền lệ
cũng như kinh nghiệm áp dụng; bên cạnh đó, môi trường pháp lý cho hoạt
động ngân hàng cũng như cho công tác quản lý thanh khoản còn chưa thực sự
đầy đủ và điều này gây hạn chế không nhỏ cho quá trình triển khai; sự thiếu
minh bạch hóa, công khai hóa thông tin cũng như thị trường tài chính chưa
phát triển cũng là những nguyên nhân khách quan ảnh hưởng đến công tác
quản lý thanh khoản.
Nguyên nhân chủ quan đến từ nội tại ngân hàng ảnh hưởng đến công
tác quản lý thanh khoản bao gồm: công tác cân đối nguồn vốn, sử dụng vốn
còn nhiều bất cập mà cụ thể là việc tập trung qua nhiều vào tài sản nợ đã kéo
dài tình trạng dư thừa vốn khả dụng dẫn đến giảm hiệu quả kinh doanh; công


vii

tác xây dụng chiến lược, lập kế hoạch, dự báo còn chưa được quan tâm đúng
mức và đầy đủ; cơ sở vật chất, trang thiết bị còn nghèo nàn và chưa đồng bộ…
Chương 3 trình bày các giải pháp, kiến nghị nhằm tăng cường quản lý
thanh khoản tại Ngân hàng thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam, nội
dung bao gồm:
1. Định hướng và chiến lược phát triển đến năm 2020 của Ngân hàng
Thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam
Với những thuận lợi về mặt khách quan như môi trường kinh tế thuận lợi
với tốc độ tăng trưởng kinh tế của Việt Nam liên tục đạt mức cao và ổn định
trong nhiều năm qua, cầu tiêu dùng nội địa và vốn đầu tư nước ngoài, đặc biệt là

tiêu dùng và chuyển đổi mô hình tín dụng bán lẻ; Nâng cao chất lượng tín
dụng, giảm dần tỷ lệ nợ xấu xuống mức thông lệ; Thực hiện phân khúc và
phân hạng nợ xấu, trích lập đầy đủ dự phòng rủi ro cho VAMC.
-

Đầu tư: Phát triển đầu tư tài chính như bảo hiểm, quản lý quỹ đầu

tư; Phát triển kinh doanh chứng khoán (cổ phiếu trên thị trường chứng khoán
trong nước, trái phiếu chính phủ nước ngoài và Việt Nam ); Tham gia hoạt
động mua bán và sáp nhập.
-

Dịch vụ: Phát triển dịch vụ để tăng tỷ trọng thu dịch vụ trong tổng

thu; Gắn tăng trưởng hoạt động dịch vụ với ứng dụng công nghệ hiện đại;
Phát triển các dịch vụ mới như dịch vụ ngân hàng điện tử; quản lý vốn, dịch
vụ cho các khách hàng V.I.P với chương trình Payron Priority.
2. Giải pháp tăng cường công tác quản lý thanh khoản
Các giải pháp tăng cường công tác quản lý thanh khoản tại Vietcombank
là nhằm khắc phục các hạn chế còn tồn tại như đã trình bày ở chương 2, góp
phần đưa hoạt động kinh doanh của Vietcombank theo định hướng đã đề ra.
Với tình hình hiện nay, các giải pháp luận văn đưa ra bao gồm:
 Hoàn thiện cơ chế, chính sách, phương pháp luận
Việc hoàn thiện cơ chế, chính sách, phương pháp luận nhằm hướng
hoạt động quản lý thanh khoản của Vietcombank theo hướng hiện đại, đáp
ứng được những thông lệ quốc tế.
Giải pháp cho mục tiêu này là nhằm vào các mục đích:
-

Tạo ra sự cảnh báo đối với ngân hàng từ cơ cấu nguồn vốn và khả

trong đó có rủi ro thanh khoản, ngân hàng cần phải nắm giữ nhiều vốn hơn.
Việc tăng quy mô vốn tự có sẽ là điều kiện để ngân hàng tăng cường quản lý
thanh khoản. Việc tăng vốn tự có cần xúc tiến thực hiện cả ở vốn cấp 1 và vốn
cấp 2 và phù hợp với lộ trình cổ phần hóa ngân hàng.
 Đối với mô hình tổ chức quản lý thanh khoản
Việc đổi mới mô hình tổ chức là nhằm cơ cấu lại các ban phòng tại Trụ
sở chính nhằm đáp ứng được việc chuyển đổi, tăng cường công tác quản lý
thanh khoản theo mô hình ngân hàng hiện đại. Đây là công việc đòi hỏi sự
phối hợp tốt giữa các đơn vị vì các quyết định quản lý có liên quan đến việc ra
các chính sách của nhiều ban, phòng tại Trụ sở chính. Việc phối hợp tốt đòi
hỏi phải có những văn bản quy định rõ ràng chức năng, nhiệm vụ và trách


x

nhiệm của mỗi phòng ban Trụ sở chính cũng như vai trò trong quản lý của
Ban điều hành.
 Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực quản lý thanh khoản
Phát triển nguồn nhân lực là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong
các kế hoạch và chiến lược hành động nhằm nâng cao sức cạnh tranh để đáp
ứng yêu cầu hội nhập quốc tế. Để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực quản
lý thanh khoản, biện pháp thực hiện cần tập trung vào các vấn đề như tuyển
dụng, đào tạo và cả chế độ đãi ngộ, khen thưởng để công tác quản lý thanh
khoản có hiệu quả.
 Nâng cấp và làm chủ hệ thống công nghệ thông tin
Hệ thống công nghệ thông tin quản lý là một yếu tố then chốt hỗ trợ
việc đưa ra các quyết định về quản lý thanh khoản một cách chính xác, có
hiệu quả. Trong quá trình hiện đại hóa công nghệ thông tin Vietcombank cần
phải xây dựng một hệ thống thông tin quản lý đầy đủ để nhận dạng, đo lường,
giám sát, kiểm soát và báo cáo rủi ro thanh khoản. Hệ thống thông tin quản lý

kỳ hạn thực tế, chênh lệch lãi suất, giới hạn chịu rủi ro… để nâng cao hiệu
quả kinh doanh của hệ thống, đồng thời kiểm soát được các rủi ro liên quan.
 Đẩy mạnh công tác huy động vốn
Việc đa dạng hóa các cách thức huy động vốn, kỳ hạn và đối tượng huy
động vốn sẽ đem lại sự chủ động trong việc sử dụng nguồn, không bị phụ
thuộc sâu vào một nhóm khách hàng hay một loại kỳ hạn nào và điều này
cũng chính là điều kiện góp phần làm giảm khả năng rủi ro thanh khoản có
thể xảy ra khi có sự biến động tiền gửi của một nhóm khách hàng hay của kỳ
hạn nào. Giải pháp cho việc tăng cường đẩy mạnh công tác huy động vốn tập
trung vào điều chỉnh cơ cấu tiền gửi, tính toán các rủi ro lãi suất, kỳ hạn và tỷ
giá để xác định giới hạn chịu rủi ro của ngân hàng, làm cơ sở cho việc điều
hành kinh doanh vốn và tiền tệ.
 Phát triển thương hiệu, mạng lưới
Nhanh chóng đưa thương hiệu Vietcombank trở nên gần gũi với công
chúng trong và ngoài nước, việc phát triển thương hiệu cần xây dựng đề án
thực hiện cụ thể nhằm nâng cao hình ảnh Vietcombank trong công chúng.


xii

Cùng với việc phát triển thương hiệu, việc phát triển mở rộng mạng lưới cũng
là hoạt động tích cực hỗ trợ cho mục đích này.
3. Kiến nghị đối với Ngân hàng Nhà nước, Chính phủ
Những kiến nghị đối với Chính phủ, Ngân hàng Nha nước – là các cấp
quản lý có thẩm quyền – nhằm tăng cường công tác quản lý thanh khoản tập
trung vào các nội dung như ổn định môi trường kinh tế vĩ mô, hoàn thiện
hành lang pháp lý, vận dụng linh hoạt các công cụ của chính sách tiền tệ
nhằm đẩy mạnh hoạt động của thị trường tiền tệ, hỗ trợ cho công tác quản lý
thanh khoản của ngân hàng thương mại.
Việc ổn định môi trường nên tập trung vào việc kiểm soát và khắc phục

LỜI NÓI ĐẦU
1. Sự cần thiết của đề tài
Lĩnh vực kinh doanh ngân hàng với vai trò là trung gian tài chính của
thị trường tài chính, hệ thống ngân hàng thương mại đã đóng góp một phần
quan trọng trong việc tạo lập, huy động vốn và sử dụng vốn. Tuy nhiên, trong
quá trình hoạt động của mình, các ngân hàng thương mại không tránh khỏi
vấn đề cân đối giữa huy động và cho vay, dẫn đến dư thừa thanh khoản hay
thiếu hụt thanh khoản tại thời điểm. Cũng biết là rủi ro luôn đi kèm với lợi
nhuận trong kinh doanh ngân hàng nhưng đối với những ngân hàng nhỏ bé thì
rủi ro quá cao sẽ khiến ngân hàng không chống đỡ nổi. Điều này đặt ra mục
tiêu về công tác quản lý thanh khoản của ngân hàng thương mại, với mục tiêu
này, công tác quản trị vốn mà cụ thể là quản lý thanh khoản là vấn đề quan
tâm hàng đầu, thường xuyên của ngân hàng.
Kinh doanh luôn đi kèm với rủi ro, rủi ro thanh khoản là một trong
những rủi ro đặc biệt nguy hiểm, có thể gây ra hàng loạt những tác hại nghiêm
trọng cho hoạt động ngân hàng như giảm năng lực tài chính, giảm uy tín ngân
hàng, gây ra những tác động dây chuyền đến các hoạt động khác do ảnh
hưởng đến khả năng thanh toán và thậm chí có thể dẫn đến phá sản ngân
hàng. Rủi ro thanh khoản xảy ra khi ngân hàng phải huy động với chi phí cao,
phải bán tài sản với giá thấp, phải giảm thiểu các hoạt động kinh doanh… để
đáp ứng nhu cầu thanh khoản tại thời điểm mà hậu quả của nó là làm giảm
hiệu quả hoạt động ngân hàng, thậm chí thâm hụt thanh khoản còn ảnh hưởng
đến vốn tự có của ngân hàng và giảm năng lực tài chính.
Thực tế tại các ngân hàng Việt Nam nói chung công tác quản lý rủi ro thanh
khoản vẫn luôn được chú trọng nhưng còn nhiều hạn chế. Tại Vietcombank việc
quản lý thanh khoản, và quản lý rủi ro thanh khoản cũng đang thay đổi từng bước


2



3

4. Phương pháp nghiên cứu
Luận văn sử dụng phương pháp duy vật biện chứng kết hợp giữa phân
tích và tổng hợp, giữa nghiên cứu lý thuyết và phân tích thực tiễn, phương
pháp quan sát thực nghiệm, phương pháp toán học.
Phương pháp thu thập dữ liệu: thu thập dữ liệu thứ cấp
Phương pháp xử lý dữ liệu: phương pháp so sánh với tiêu chuẩn của
Ngân hàng Nhà nước.

5. Kết cấu luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết cấu và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn
được chia thành 3 chương:
Chương 1: Lý luận chung về quản lý thanh khoản của ngân hàng
thương mại
Chương 2: Thực trạng công tác quản lý thanh khoản tại Ngân hàng
thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam
Chương 3: Tăng cường công tác quản lý thanh khoản tại Ngân hàng
thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam
Tôi xin chân thành cảm ơn!


4

CHƯƠNG 1
MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ QUẢN LÝ
THANH KHOẢN CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
1.1



5

khách hàng. Dự trữ thanh toán bao gồm vốn khả dụng và các tài sản Có có
tính thanh khoản khác. Thông thường, tài sản thanh khoản bao gồm các loại
sau đây:
- Các giấy tờ có giá có khả năng chuyển đổi nhanh thành tiền với chi phí
thấp, bao gồm tín phiếu Ngân hàng Nhà nước, tín phiếu Kho bạc Nhà nước, trái
phiếu Chính phủ - là những giấy tờ có giá có nguồn hình thành từ ngân sách Nhà
nước, có độ rủi ro bằng không, được giao dịch trên thị trường mở cũng như được
Ngân hàng Nhà nước chấp nhận trong cầm cố, cho vay tái chiết khấu.
- Trái phiếu công trình, trái phiếu doanh nghiệp thuộc các tổng công ty
lớn, có uy tín, có năng lực tài chính. Những giấy tờ có giá này hiện nay cũng
đang được chấp nhận rộng rãi trong giao dịch đầu tư liên ngân hàng và được
đánh giá là có độ rủi ro thấp.
- Các khoản đầu tư tiền gửi liên ngân hàng có kỳ hạn còn lại ngắn. Do
các ngân hàng thương mại được đánh giá là những doanh nghiệp lớn, có tiềm
lực tài chính nên độ rủi ro của các tài sẳn này cũng được đánh giá là thấp, bên
cạnh đó tính thanh khoản lại cao.
- Các khoản dự trữ ngoại tệ thuộc loại có khả năng chuyển đổi trong
giới hạn trạng thái ngoại tệ cho phép. Hiện nay, thị trường phái sinh đã hình
thành và đang dần phát triển nên việc chuyển đổi các đồng tiền thông qua
nghiệp vụ SWAP được thực hiện một cách tương đối thuận tiện, vừa tạo hiệu
quả trong kinh doanh vừa tăng tính thanh khoản cho ngân hàng.
- Các tài sản có tính thanh khoản khác.
1.1.1.3

Thanh khoản [11]

Theo nghĩa chung nhất thanh khoản của ngân hàng được hiểu là khả

đầy đủ nguồn vốn để đáp ứng các nghĩa vụ đến hạn mà không làm ảnh
hưởng đến hoạt động kinh doanh hàng ngày và cũng không gây tác động đến
tình hình tài chính.
Ngân hàng có thể phải đối mặt với rủi ro thanh khoản khi nhu cầu rút
tiền từ những người gửi tiền đột nhiên tăng cao, hay không đòi được nợ từ
khách hàng vay mà phải tự bù đắp những khoản vay không có khả năng trả nợ
làm giảm lượng dự trữ thanh khoản. Ta thấy rủi ro thanh khoản có thể đến cả