MỤC LỤC
TÀI LIỆU THAM
KHẢO..........................................................................................16


I. MỞ ĐẦU
1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Như chúng ta đã biết mỗi con người khi được sinh ra đều mang những đặc
tính chung của loài người, bên cạnh đó cũng mang những đặc điểm riêng khác
biệt của từng cá nhân. Chúng ta nhận ra nhau nhờ những đặc điểm riêng đó. Tuy
nhiên trong xã hội, bên cạnh những con người bình thường luôn tồn tại một bộ
phận những người khiếm khuyết về thể chất hoặc rối loạn những chức năng nhất
định. Đó là người khuyết tật. Sự gia tăng dân số, kéo theo số người khuyết tật
ngày càng tăng. Nếu như trong xã hội lạc hậu, sự nghèo đói, sự thiếu hiểu biết,
thiếu chăm sóc là nguyên nhân dẫn đến trẻ khuyết tật thì trong xã hội văn minh,
sự lạm dụng các chất hoá học trong trồng trọt, chăn nuôi, trong chế biến thực
phẩm, nạn ô nhiễm môi trường, sự tác động của các chất, tia phóng xạ …lại là
nguyên nhân chính dẫn đến tỉ lệ trẻ khuyết tật ngày càng tăng.
Do nhiều lý do khác nhau, đại bộ phận trẻ khuyết tật ít được hoặc không
được ra lớp, hoặc đến lớp một thời gian sau đó lại bỏ học nhất là các em ở độ
tuổi trung học. Các em thường mặc cảm, thiếu tự tin, sống thu mình và cho rằng
người khác sẽ khó chấp nhận những khác biệt ở mình. Các em không nghĩ rằng
trong cuộc sống chúng ta có thể chấp nhận những khác biệt của nhau thì chúng
ta cũng có thể chấp nhận những khác biệt ở học sinh khuyết tật. Thêm nữa một
bộ phận không sẵn lòng đón chào trẻ khuyết tật điều đó là không nên. Bởi các
em phải được hưởng mọi quyền lợi như những trẻ bình thường, được học, được
hòa nhập vui chơi như bao trẻ khác. Điều này mang tính nhân văn, thể hiện
quyền bình đẳng mà công ước Quốc tế, luật Bảo vệ chăm sóc bà mẹ trẻ em thừa
nhận.
Ở Việt Nam, vấn đề người khuyết tật và trẻ khuyết tật được Đảng và Nhà

Thực hiện đề tài này, bản thân tôi hy vọng phần nào hiểu được tâm lý học
sinh khuyết tật để hiểu và thông cảm với những thiệt thòi mà các em phải gánh
và cung cấp cho các em những kiến thức cơ bản góp phần xây dựng một nền
giáo dục hòa nhập. Vì “có biết, có hiểu, có quan tâm” thì các em mới tự tin bước
vào tương lai.
Từ đó rút ra một số kinh nghiệm nhằm nâng cao chất lượng dạy học hòa
nhập.
3. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

Các điều kiện đảm bảo hoạt động học của học sinh ở trường phổ thông
miền núi.
Các biện pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy học hòa nhập trẻ khuyết tật ở
trường phổ thông miền núi.
4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

4.1. Phương pháp nghiên cứu lý luận:
Nghiên cứu các tài liệu về giáo dục hòa nhập và một số văn bản Nhà nước
liên quan đến đề tài để tạo cơ sở cho lý luận.
4.2. Phương pháp quan sát, điều tra:
Thông qua việc giảng dạy và công tác chủ nhiệm trên lớp để tìm hiểu về
tâm tư, tình cảm cũng như việc tiếp thu kiến thức trong quá trình học tập của học
sinh
3


Dùng phiếu điều tra, thăm dò, trao đổi với giáo viên và học sinh nhằm tìm
ra thực trạng và nguyên nhân dẫn đến chất lượng dạy học.
II.

NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN

em vững bước vào đời, tiếp thu được những kiến thức, kỹ năng cơ bản của
chương trình và là những người con có ích cho xã hội, cho đất nước

4


2. THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

2.1. Thuận lợi
Cơ sở vật chất của trường tương đối đầy đủ. Đa số giáo viên có tay nghề
vững vàng, tâm huyết với nghề, có lòng nhân hậu, yêu thương học sinh, thông
cảm với nỗi bất hạnh của học sinh khuyết tật.
Đảng và Nhà nước rất quan tâm đến chế độ, chính sách cho giáo viên
trong công tác giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật.
So với trước đây, nhận thức của cộng đồng về trẻ khuyết tật có nhiều tiến
bộ hơn nhiều. Họ không còn cho rằng trẻ khuyết tật là hậu quả về sự trừng phạt
của thượng đế, là số phận bất hạnh của những gia đình ăn ở thiếu đạo đức mà
hiểu được căn nguyên của trẻ khuyết tật là do ảnh hưởng của môi trường, là do
bẩm sinh di truyền…Phần lớn họ đều thừa nhận sự tồn tại của trẻ khuyết tật là
một thực tế khách quan.
2.2. Khó khăn
Trường THPT Ngọc Lặc là một trường miền núi có học sinh ở các xã trên
địa bàn rộng. Đa số người dân sống bằng nghề nông, đời sống gặp khó khăn.
Một số hộ dân chưa thoát khỏi cảnh nghèo đói nên đã ảnh hưởng không nhỏ đến
sự phát triển của nhà trường trên nhiều lĩnh vực. Địa phương còn nghèo việc đầu
tư cho giáo dục còn thấp, phụ huynh chưa đầu tư cho con em đúng mức, có một
số phụ huynh còn khoán trắng cho nhà trường, việc chăm sóc thiếu chu đáo…
Chưa có cán bộ giáo viên được đào tạo chuyên sâu về giáo dục hòa nhập
trẻ khuyết tật nên chưa có kĩ năng tạo ra môi trường thuận lợi kích thích sự ham
thích học tập của các em, giáo viên tham gia dạy hòa nhập theo kinh nghiệm


2017 - 2018

2017 - 2018

2018 - 2019

Họ và tên

Nguyễn Thị
Phương

Phạm Thị
Diệu Thúy

Võ Thị
Thùy
Dương

Dạng tật

Khuyết
tật mắt

Khuyết
tật mắt

Khuyết
tật khác


thân, không
giao lưu
với mọi
người

Bố mẹ làm
nông, gia
đình thuộc
hộ cận
nghèo

Thích hoạt
động

Học trung
bình,
không tập
trung, hay
cắn các bạn
khác

Bố đi làm
xa nhà, gia
đình thuộc
hộ cận
nghèo
6


3.2. Lập kế hoạch cụ thể, xây dựng kế hoạch giáo dục hòa nhập

tiêu giáo dục phù hợp, và cũng là người tham gia tổ chức các mối quan hệ tốt
giữa học sinh bình thường với học sinh khuyết tật, chính vì thế để nâng cao chất
lượng giáo dục hòa nhập đối với người giáo viên cần phải:
7


3.3.1. Tìm hiểu năng lực và nhu cầu của trẻ khuyết tật:
Để làm được điều này, giáo viên phải tổng hợp thông tin về trẻ từ nhiều
yếu tố:
- Thông qua y tế để xác định mức độ nặng nhẹ của từng em.
- Thông qua các hồ sơ học sinh và gia đình để tìm hiểu những thông tin về
nhu cầu và năng lực của học sinh .
- Nội dung tìm hiểu về năng lực và nhu cầu của học sinh khuyết tật gồm
có:
+ Sự phát triển về thể chất: Sự phát triển cân đối về cơ thể, khả năng vận
động, đặc biệt là khả năng tự lao động phục vụ.
+ Khả năng về ngôn ngữ giao tiếp: đó là khả năng về nghe, nói, vốn từ…
+ Khả năng nhận thức: Khả năng ghi nhớ, tư duy, khả năng hiểu biết về
thế giới tự nhiên xung quanh.
+ Quan hệ xã hội: Đó là các hành vi ứng xử, tình cảm, khả năng hội nhập
cộng đồng.
+ Môi trường học sinh khuyết tật sinh sống: Các em được sống trong môi
trường ăn ở, vệ sinh, chăm sóc, giáo dục như thế nào.
3.3.2. Xây dựng mục tiêu và lập kế hoạch giáo dục:
* Xây dựng mục tiêu:
Khi xây dựng mục tiêu cho học sinh khuyết tật trong giáo dục hòa nhập
phải căn cứ vào:
- Bản thân học sinh: kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm sống đã có ở học
sinh khuyết tật, những gì các em cần đáp ứng.
- Điều kiện và nguyện vọng gia đình của các em.

Người
thực hiện

Kết quả

Chăm sóc
Kiến thức
Kỹ năng XH
Phục hồi chức
năng
3.3.3. Điều chỉnh chương trình
Giáo viên là người điều chỉnh chương trình học tập. Việc điều chỉnh
chương trình học tập phải đạt được những yêu cầu: làm cho thích ứng, định
hình, hòa nhập, sáng tỏ chương trình và phương pháp giảng dạy.
Trên cơ sở những đặc điểm khác nhau về khả năng, nhu cầu, sở thích của
học sinh, để đáp ứng và tạo điều kiện cho các em phát triển tối đa, những khả
9


năng vốn có giáo viên cần xác định mục tiêu giáo dục cụ thể trong từng môn học
cho mỗi học sinh khuyết tật và vận dụng các phương pháp dạy phù hợp để đáp
ứng mọi nhu cầu học tập của của các em.
Ví dụ: Học sinh có khó khăn về mắt (học sinh khiếm thị) sẽ gặp khó khăn
trong việc ghi chép bài trên lớp nhưng sẽ không gặp khó khăn nhiều trong các
môn rèn luyện thể chất, cho nên tùy theo mục tiêu đề ra mà giáo viên có thể
giảm nhẹ yêu cầu cho phù hợp với năng lực của trẻ. Hay học sinh có khó khăn
về học cũng tuỳ theo năng lực của các em mà điều chỉnh cho phù hợp (chẳng
hạn học sinh bình thường học thực hành trên máy cần thành thạo, kỹ năng tốt
nhưng nhưng với học sinh khuyết tật chỉ cần biết thao tác là được).
Với học sinh bình thường làm bài tập ở mức độ hoàn chỉnh (mức độ tổng

khuyết tật hiểu được bài vừa giúp cho chính bản thân các em rèn luyện kĩ năng
tìm tòi cách thể hiện kiến thức mình hiểu cho người khác nghe vừa củng cố kiến
thức đó.
- Hỗ trợ lẫn nhau trong đi lại và sinh hoạt: học sinh khuyết tật có khó khăn
về vận động rất cần sự giúp đỡ của bạn bè trong việc đi lại và sinh hoạt hàng
ngày, thiếu sự hỗ trợ này học sinh khuyết tật gặp không ít khó khăn, thậm chí có
khi phải nghỉ học.
3.6. Sắp xếp vị trí ngồi cho trẻ khuyết tật
Tuỳ theo loại khuyết tật của học sinh mà giáo viên sắp xếp chỗ ngồi sao
cho hợp lý nhất, thuận lợi nhất, để các em có thể phát huy hết khả năng của
mình.
Thông thường, học sinh khuyết tật được sắp xếp ngồi ở những vị trí sau:
- Ngồi nơi học sinh dễ quan sát, giáo viên dễ theo dõi có điều kiện chỉ bảo
như bàn đầu phía vách tường vì trẻ khuyết tật thường ra lớp muộn nên vóc dáng
có thể che chắn tầm nhìn của các học sinh bình thường.
- Hoặc học sinh khiếm thị sắp xếp ngồi bàn đầu.
- Học sinh khuyết tật vận động sắp xếp nơi đầu bàn để các em dễ ra vào
lớp…
3.7. Gia đình và cộng đồng với việc nâng cao chất lượng giáo dục hòa
nhập
Phụ huynh là nguời gần gũi nhất với học sinh khuyết tật nên hiểu được
quá trình phát triển nhu cầu và năng lực của các em. Chính vì vậy gia đình có
vai trò đặc biệt quan trọng trong quá trình giáo dục các em. Muốn các em phát
triển theo chiều hướng tốt, phụ huynh cần thường xuyên liên hệ với giáo viên ,
với trung tâm y tế để được tư vấn về phục hồi chức năng cho trẻ, về phương
pháp giáo dục trẻ tại nhà.
- Trẻ được sinh ra và lớn lên trong cộng đồng, cộng đồng có vai trò quan
trọng trong sự phát triển của các em. Cho nên việc tổ chức tuyên truyền nhằm
nâng cao nhận thức về giáo dục hòa nhập trong cộng đồng nhân dân là việc làm
hết sức cần thiết. Hiệu trưởng cần tham mưu với chính quyền địa phương thành


Phạm Thị Diệu Thúy

Võ Thị Thùy Dương

Dạng tật

Ghi chú

Khuyết tật mắt

Học tốt hơn đạt danh hiệu
học sinh tiên tiến học kì 1,
mạnh dạn hơn trước, hòa
đồng hơn với bạn bè, đã
tham gia vào các hoạt động
trường lớp

Khuyết tật mắt

Đạt danh hiệu học sinh tiên
tiến. Hòa đồng với bạn bè,
thầy cô, tham gia đội văn
nghệ của lớp và giành giải 3
toàn trường

Khuyết tật khác

Đạt danh hiệu học sinh tiên
tiến. Không còn cắn bạn;

1. KẾT LUẬN

Lớp học học hòa nhập có đặc thù riêng. Đó là trong cùng một lớp học,
cùng một lúc, giáo viên phải dạy học những học sinh có năng lực, nhận thức
khác nhau; hoạt động dạy học khác nhau về đối tượng học sinh, về mục tiêu, về
phương pháp, phương tiện và nhiệm vụ học tập nhưng lại diễn ra trong cùng một
phòng học, mang cùng một tên lớp. Chính vì vậy, cùng một lúc giáo viên phải tổ
chức, điều khiển những quá trình nhận thức khác nhau, đồng thời cũng phải đảm
bảo phù hợp với đặc điểm, nhận thức của từng đối tượng, giải quyết khó khăn
xuất hiện trong quá trình học tập từng đối tượng học sinh.
Chính vì vậy để nâng cao chất lượng giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật đối
với giáo viên chủ nhiệm cần phải: có phẩm chất tốt, có năng lực chuyên môn
cao, nhiệt tình trong giảng dạy, có tinh thần trách nhiệm, yêu nghề mến trẻ, biết
quan tâm chia sẻ với trẻ khuyết tật. Tạo môi trường thân thiện trong nhà trường,
khơi dậy tình cảm của mọi người đối với học sinh kém may mắn. phối hợp tốt
với các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường để nâng cao chất lượng
giáo dục trẻ khuyết tật.
Và ngay từ đầu năm học phải lập kế hoạch năm, kỳ, tháng theo dõi sự
chuyển biến của học sinh, đánh giá kết quả thông qua các hoạt động giáo dục
học sinh.
Đối với giáo viên giảng dạy phải: bíêt tìm hiểu năng lực và nhu cầu của
học sinh khuyết tật, để xây dựng mục tiêu, xây dựng kế hoạch giáo dục các em.
Kế hoạch này phải xuất phát từ năng lực và nhu cầu của học sinh khuyết tật.
Phải xây dựng tốt mối quan hệ giữa thầy – trò, trò – trò, biết xác định nội dung
dạy học với từng đối tượng, biết cách tổ chức hoạt động cho từng học sinh đặc
biệt là hoạt động nhóm. Giáo dục hòa nhập học sinh khuyết tật là thành quả của
sự phát triển tư tưởng nhân văn trong giáo dục. Trên cơ sở một nhân sinh quan
đúng đắn về người khuyết tật. Việc nâng cao chất lượng dạy học trong giáo dục
hòa nhập học sinh khuyết tật vừa đáp ứng nhu cầu giúp cho từng học sinh có
điều kiện phát triển tốt vừa tạo được niềm tin và nhận thức đúng đắn trong

TÀI LIỆU THAM KHẢO
Các văn bản quốc tế như:
Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội Chủ nghĩa Việt Nam
Pháp lệnh về Người tàn tật
Chiến lược phát triển giáo dục giai đoạn 2011 – 2020
Luật người khuyết tật...
Mạng Internet.
Các bạn bè đồng nghiệp có học sinh khuyết tật

17