MỤC LỤC
1.

2.

MỞ ĐẦU...........................................................................................................................................
Trang 1
1.1

Lí do chọn đề tài.............................................................................................................................
Trang 1

1.2

Trang 2
Mục đích nghiên cứu: .................................................................................................................

1.3

Trang 2
Đối tượng nghiên cứu...................................................................................................................

1.4

Một số phương pháp nghiên cứu được áp dụng để xây dựng đề Trang 2
tài: ......................................................................................................................................................

NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM.........................................................................
Trang 3
2.1


Kết luận.............................................................................................................................................

3.2

Trang 9
Kiến nghị..........................................................................................................................................


1. MỞ ĐẦU
1.1

Lí do chọn đề tài

Trong kỳ thi THPTQG, khác với các môn thi khác, với môn địa lý, thí sinh được
sử dụng Atlat để làm bài thi. Trong cấu trúc đề thi có 10 câu hỏi về phần Atlat,
tương đương 2,5 điểm. Đối với các câu hỏi này thường hỏi rõ: Căn cứ vào Atlat
địa lý Việt Nam trang ... hãy ...
Ví dụ: Căn cứ vào át lát địa lí việt nam trang 10, hãy cho biết hệ thống song nào
sau đây chiếm tỉ lệ lưu vực lớn nhất?
A. Sông Hồng
B. Sông Cửu Long
C. Sông Đồng Nai
D. Sông Thái Bình
Vì vậy, thí sinh rất cần phái có kỹ năng sử dụng Atlat để làm bài thi.
Trừ các câu hỏi cụ thể đến Atlat, có cả những câu hỏi trắc nghiệm không nêu rõ
căn cứ vào Atlat, nhưng nếu có kỹ năng, thí sinh cũng có thể sử dụng Atlat để
lựa chọn đáp án đúng.
Ví dụ: Chăn nuôi gia súc lớn và đánh bắt thủy sản là sản phẩm chuyên môn hóa
của vùng kinh tế nào sau đây:
A. Trung Du Miền Núi Bắc Bộ

-Đề tài áp dụng chủ yếu là phương pháp trực quan, sử dụng atlat địa lí Việt Nam
làm phương tiện trục quan lồng ghép trong quá trình dạy học và ôn luyện thi
THPTQG.
- Phương pháp khách nghiệm khách quan: giáo viên tăng cường sử dụn các câu
hỏi trắc nghiệm khách quan liên quan đến at lát địa lí việt nam để học sinh ứng
dụng trong làm bài, giải quyết vấn đề, nhằm nâng cao kĩ năng khai thác at lát khi
làm bài thi.

3


2. NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2.1

Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm

- Atlat địa lý Việt Nam là một tập bao gồm các bản đồ - biểu đồ - số liệu
về hành chính - các thành phần tự nhiên - dân cư - các ngành kinh tế và các vùng
kinh tế của Việt Nam. Việc sắp xếp cấu trúc của Atlat địa lý Việt Nam tương ứng
với cấu trúc của sách giáo khoa địa lý 12 theo từng phần: Vị trí địa lý - Tự nhiên
- Dân cư – Các ngành kinh tế - Các vùng kinh tế.
- Đề thi THPT QG ngoài phần lý thuyết và thực hành còn có 10 câu hỏi trực tiếp
về sử dụng Atlat địa lý Việt Nam. Vì vậy, đòi hỏi học sinh phải có kỹ năng sử
dụng Atlat. Đây là một kỹ năng quan trọng, bắt buộc đối với học sinh để làm bài
thi. Ngoài những câu hỏi trực tiếp, cũng có những câu hỏi không trực tiếp nhưng
học sinh vẫn có thể sử dụng Atlat để tìm ra đáp án.
- Kỹ năng sử dụng Atlat cần phải được hình thành trong quá trình học tập môn
địa lý do giáo viên lồng ghép trong quá trình giảng dạy và quá trình ôn thi tốt
nghiệp THPT QG môn Địa lý.
- Vấn đề đã được tác giả giải quyết trong quá trình giảng dạy và ôn thi THPT


2.3.1. Dành một buổi để giới thiệu về Atlat địa lý Việt Nam, chỉ cho học sinh
thấy rõ cấu trúc của Atlat và sự tương ứng của Atlat với sách giáo khoa Địa lý
12.
+ Cấu trúc của Atlat:
• Trang 3: Phần ký hiệu.trang này bao gồm các kí hiệu cơ bản được sử dụng
trong át lát, giúp học sinh hiểu những đối tượng được biểu hiện trọng át
lát
• Trang 4-5: thể hiện các đợn vị hành chính, vị trí của việt nam trong khu
vực Đông Nam Á( tương đương kiến thức bài 2 trong SGK địa lí 12)
• Trang 6-7: cho thấy phần hình thể Việt Nam, thềm lục địa, có thể khai
thác được đặc điểm chung của địa hình Việt Nam, đặc điểm thềm lục địa
của Việt Nam.( tương đương kiến thức của các bài 6,7,8)
• Trang 8: Khoáng sản - Địa chất: Có thể khai thác những kiến thức về sự
phân bố các loại khoáng sản.
• Trang 9: Khí hậu; khai thác các hoạt động của gió mùa, các tháng nhiều
bão, hướng bão, vùng ảnh hưởng của bão., lượng mưa tại các địa điểm,
có thể vận dụng với kiến thức của bài 9
• Trang 10: Sông ngòi; hiểu được sự phân bố của các lưu vực sông, tỉ lệ lưu
vực sông, ...
• Trang 11: Sinh vật; trình bày sự phân bố hệ sinh thái rừng của nước ta.
• Trang 12: Đất; biết được sự phân bố của các nhóm đất: feralit, phù sa, đất
phèn, đất mặn…
• Trang 13 - 14: Sự phân hóa hiên nhiên theo Bắc - Nam, cũng thấy rõ cấu
trúc của các vùng địa hình nước ta, các đỉnh núi, dãy núi, cao nguyên, các
vùng địa hình .
• Trang 15 - 16: Dân cư; Sự phân bố dân cư, biểu đồ số dân và cơ cấu dân
số, sự phân bố các dân tộc , thành phần dân tộc, tương ứng với bài 16 18.
• Trang 17: Cơ cấu kinh tế, cho thấy sự chuyển dịch kinh tế theo ngành và
lãnh thổ. (tương ứng với bài 20)

tình hình các ngành kinh tế của từng vùng.
Việc giới thiệu về các trang Atlat giúp học sinh liên hệ với bài học và
hình thành được kiến thức của bài học thông qua Atlat. Nhờ đó, các em có
thể giải quyết các câu hỏi gián tiếp:
Ví dụ 1: Khai thác khoáng sản và thủy điện là thế mạnh chủ yếu của vùng
nào?
A. Tây Nguyên
B. Trung du miền núi Bắc Bộ
C. Bắc Trung Bộ
D. Đông Nam Bộ.
6


Học sinh biết tìm trong Atlat có liên quan mà chọn đáp án B.
Ví dụ 2: Nuôi trồng thủy sản và cây lúa nước là sản phẩm CMH của vùng
nào?
A. Đồng bằng sông Hồng
B. Đồng bằng sông Cửu Long
C. Duyên hải Nam Trung Bộ
D. Bắc Trung Bộ
Học sinh có thể dựa vào Atlat trang 20 thủy sản và trang 19 trồng trọt để
tìm ra đáp án B
2.3.2 .Ngoài việc giới thiệu về các trang Atlat, giáo viên còn nêu lên các
kỹ năng học sinh cần phải hình thành trong quá trình sử dụng, khai thác
Atlat.
+ Trước hết phải nắm chắc các kí hiệu và chú giải: Đối với các câu hỏi
trực tiếp học sinh chỉ cần mở Atlat đúng trang câu hỏi yêu cầu, nhưng nếu
không nắm chắc kí hiệu thì học sinh cũng sẽ lúng túng khi tìm câu trả lời.
Ngoài những kí hiệu chung được trình bày ở trang 3, trong mỗi trang Atlat
lại có thêm kí hiệu chuyên biệt cho mỗi bản đồ. Học sinh phải biết xem

B. Công nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng
C. Công nghiệp chế biến lương thực thực phẩm
D. Công nghiệp điện tử -tin học.
Ở biểu đồ tròn trang 22, đã cho thấy công nghiệp chế biến lương thực
thực phẩm chiếm tỉ trọng cao nhất 23,7% năm 2007. Đáp án đúng là C.
Ví dụ 2: Cơ cấu kinh tế nước ta hôm nay đang chuyển dịch theo hướng
nào?
A. Giảm tỷ trọng KVI, tăng tỷ trọng KVII, KVIII cao nhưng chưa ổn
định.
B. Giảm tỉ trọng KVII, tăng tỉ trọng KVI và III
C. Giảm tỉ trọngKVI và KVII, tăng tỉ trọng KVIII
D. Tăng tỉ trọng KVI, giảm tỉ trọng KVII, III.
Học sinh có thể dựa vào biểu đồ miền Atlat trang 17 Kinh tế chung mà
tìm đáp án đúng là A
+ Để thực hiện được nhưng kỹ năng trên thì việc học sinh cần làm là đọc
kỹ câu hỏi và áp dụng câu hỏi vào Atlat. Đối với các câu hỏi trực tiếp các
em không khó khăn khi tìm trang Atlat cần tìm. Nhưng với câu hỏi không
yêu cầu căn cứ vào Atlat thì các em lại phải suy nghĩ xem câu hỏi đó hỏi
về vấn đề gì? Có thể vận dụng ở Atlat phần nào? Trang bao nhiêu và tìm
đúng trang để vận dụng
+ Việc tiếp theo là học sinh cần biết sử dụng đủ số bản đồ cho một câu
hỏi. Kỹ năng này cũng rất quan trọng, để tránh các em không bị mất nhiều
thời gian cho một câu hỏi thì cần sử dụng đủ số bản đồ cho một câu hỏi.
Với các câu hỏi trực tiếp thì thật đơn giản, các em chỉ cần giở một trang
Atlat. Nhưng với câu hỏi gián tiếp vận dụng, quan trọng là các em cần xác
định sử dụng những bản đồ nào là đủ.
Ví dụ 1: Trong cơ cấu lao động phân theo ngành của nước ta năm 2007,
chiếm tỉ trọng cao nhất là:
A. KVI
B. KVII

tầm quan trọng của việc sử dụng Atlat khi làm bài thi. Thấy được lợi ích
khi được sử dụng Atlat để làm bài thi THPT QG.
2.4

Hiệu quả của Sáng kiến kinh nghiệm

- Bản thân đã thực hiện sáng kiến kinh nghiệm tại lớp 12A7 trong kỳ ôn
luyện THPT QG năm học 2018-2019. Thời gian từ tháng 1/2019 ->
4/2019
và
đạt
được
một
số
hiệu
quả.
+ 100% học sinh biết sử dụng Atlat để làm các câu hỏi trực tiếp - trong đề
thi khảo sát - 10 câu, tương đương 2,5 điểm +.
+ Một số em có kỹ năng viết tốt hơn còn có thể sử dụng Atlat cho các câu
hỏi
vận
dụng,
nên
đã
đạt
số
điểm
cao
hơn.
+Số học sinh có Atlat và mang theo Atlat để làm bài thi tăng lên (Mặc dù

dẫn học sinh sử dụng Atlat để học và làm bài kiểm tra, nâng cao kỹ năng sử
dụng Atlat cho các em để việc làm bài thi THPT QG môn địa lý hiệu quả nhất.

10


XÁC NHẬN CỦA
THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ

Thanh Hóa, ngày tháng năm 2019
Tôi xin cam đoan đây là Sáng kiến kinh
nghiệm của mình viết, không sao chép nội
dung của người khác.

Lê Thị Thanh Huyền

11


DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Sách giáo khoa
2. Dạy và học tích cực.
3. Atlatđịa lí Việt Nam

12