I. PHẦN MỞ ĐẦU

(Hình ảnh minh họa)
1.1 Lý do chọn đề tài
Ở nước ta, sự nghiệp giáo dục được Đảng và Nhà nước xác định là: “Quốc
sách hàng đầu”. Trong luật giáo dục Việt Nam được Quốc hội thông qua ngày
2/12/1998 đã nêu: “Mục tiêu giáo dục là đào tạo ra con người Việt Nam phát
triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khỏe, thẩm mỹ về nghề nghiệp, trung
thành với lí tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, hình thành và bồi dưỡng
nhân cách, phẩm chất, năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo
vệ Tổ quốc ”
Ngày nay, sự phát triển của nền kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế, bên
cạnh những yếu tố tích cực thì những mặt tiêu cực của nó là rất lớn, ảnh hưởng
không nhỏ đến mọi giai tầng trong xã hội. Trong đó thanh niên, học sinh, sinh
viên là người chịu ảnh hưởng mạnh mẽ nhất. Điều đó, dẫn đến tình trạng xuống
cấp về mặt đạo đức của thanh niên, học sinh. Ngoài trường học thì học sinh
đánh nhau, cư xử thiếu văn hóa, sử dụng các chất gây nghiện…trong trường học,
hiện tượng học sinh coi thường nội quy nhà trường, vô lễ với thầy cô giáo, có
phản ứng tiêu cực trước sự nhắc nhở của nhà trường… diễn ra ngày càng phổ
biến. Với thực trạng chung ấy, có một bộ phận không nhỏ thanh niên học sinh có
những biểu hiện lệch lạc trong nhận thức và trong hành vi đạo đức như: chưa
xác định động cơ, mục đích học tập đúng đắn, thiếu trung thực còn quay cóp
trong thi cử, vô lễ với thầy cô giáo, vi phạm pháp luật…
Là môn khoa học xã hội gắn liền với đường lối của Đảng môn GDCD có ưu
thế lớn nhất, trực tiếp nhất là giáo dục tư tưởng cho học sinh về thế giới quan,
nhân sinh quan, hình thành những quan niệm tư tưởng, tình cảm, hành vi đúng
đắn của con người. Để từ đó, góp phần đào tạo con người vừa có tri thức, vừa có
đạo đức, có năng lực hoạt động thực tiễn, có trách nhiệm với bản thân, gia đình


và xã hội, có phương pháp suy nghĩ, hành động phù hợp với điều kiện hoàn cảnh

học”.
1.2 Mục đích nghiên cứu.
Tư tưởng Hồ Chí Minh được hình thành trên nền tảng thế giới quan và
phương pháp luận của chủ nghĩa Mác – Lênin, là sản phẩm của sự kết hợp chủ
nghĩa yêu nước, truyền thống văn hóa, nhân nghĩa và thực tiễn cách mạng Việt
Nam với tinh hoa văn hóa nhân loại.
Với nội hàm và một khối lượng lớn kiến thức về Hồ Chí Minh trên nhiều
phương diện, khi được tích hợp thích hợp, môn dạy sẽ trang bị cho học sinh các
kiến thức về cuộc đời, thân thế, sự nghiệp, tư tưởng, tấm gương đạo đức của Hồ
Chí Minh. Từ những kiến thức đã học; bài học dễ được làm “mềm” hóa và
thuyết phục cao, học sinh cũng dễ tiếp cận. Qua đó, thể hiện tình yêu quê hương


đất nước, yêu chủ nghĩa xã hội; yêu cái thiện, cái đẹp; củng cố niềm tin yêu kính
trọng đối với Hồ Chí Minh.
Từ đây, học sinh học hỏi, kế thừa phát huy những truyền thống tốt đẹp của
gia đình, dòng tộc, quê hương. Đặc biệt gìn giữ những di sản mà Hồ Chí Minh
để lại cho dân tộc, cho các thế hệ. Từ đó, xây dựng cho các em lòng tự hào dân
tộc, tự tôn dân tộc, hình thành hoài bão sống, lí tưởng cách mạng; Có thái độ đấu
tranh với những thói hư tật xấu. Đẩy lùi những biểu hiện của sự suy thoái đạo
đức, lối sống trong bộ phận học sinh. Xây dựng cho các em một niềm tin, sống
cao đẹp, vươn đến mục tiêu trong sáng, lành mạnh, nhân ái, cao thượng.
Vì vậy, học tập, nghiên cứu và vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh là
vấn đề vô cùng quan trọng, trở thành nhiệm vụ hàng đầu trong công tác tư tưởng
và lý luận của toàn Đảng, toàn dân ta nhằm kiên định mục tiêu nâng cao nhận
thức – tư tưởng, cải tiến phương pháp và phong cách làm việc của chúng ta đặc
biệt là đối với thế hệ trẻ - chủ nhân tương lai của đất nước, góp phần đưa công
cuộc đổi mới của đất nước đi đến thắng lợi và xây dựng thành công chủ nghĩa xã
hội.
1.3. Đối tượng nghiên cứu.

Khi nói về Người, chúng ta không chỉ nói tới công lao mà Người đã hi sinh cho
dân tộc và cho nền hòa bình thế giới mà chúng ta còn nói nhiều tới cái “Đức” ở
trong con người của Bác. Khi nói về Người thì không một bài ca, một bài thơ
hay một tác phẩm nào có thể ngợi ca lên hết được, bởi Hồ Chí Minh là một tấm
gương lớn về tư tưởng, đạo đức cho các thế hệ con cháu chúng ta mãi mãi noi
theo. Vì vậy, là người Việt Nam thì không ai là người không biết đến Hồ Chí
Minh.
Khi thực hiện việc tìm hiểu về tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh để có thể đưa
vào giảng dạy lồng ghép trong bộ môn Giáo dục công dân, tôi nhận thấy hầu
như tất cả các nội dung kiến thức của chương trình đều được thể hiện trong tư
tưởng và đạo đức của Người qua các tài liệu tham khảo, các mẩu chuyện ngắn
và các thước phim tư liệu.
Trong trường THPT thì môn Giáo dục công dân là một môn học nhằm cung
cấp cho các em một số kiến thức về chuẩn mực đạo đức, kiến thức kinh tế và
kiến thức về pháp luật. Vấn đề này lại được thể hiện hết sức rõ nét trong tư
tưởng và đạo đức của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Chính vì vậy việc đưa tấm gương
đạo đức Hồ Chí Minh lồng ghép vào giảng dạy ở bộ môn Giáo dục công dân là
thích hợp và thuận lợi nhất. Nhà trường chính là một môi trường tốt để truyền bá
tư tưởng Hồ Chí Minh sẽ đem đến cho học sinh một niềm tin, nhận thức đúng
đắn, tránh những tư tưởng sai lệch do những thông tin ngoài luồng, do tác động
của xã hội.
2.2. Cơ sở thực tiễn


Môn Giáo dục Công dân có đặc điểm nổi bật là gần gũi với con người và xã
hội, gắn bó mật thiết với đời sống thực tiễn sinh động của gia đình, nhà trường
và xã hội.
Vận dụng tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh vào môn Giáo dục Công dân nhằm
nâng cao phẩm chất đạo đức, nhân cách cho học sinh và hiệu quả môn học, giúp
học sinh hiểu sâu sắc hơn về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh để học theo

trường học tập tiến tiến, rất thuận lợi cho việc lĩnh hội tri thức. Từ đó các em
hiểu: Bác không chỉ là vị lãnh tụ muôn vàn kính yêu của dân tộc mà còn là một
anh hùng giải phóng dân tộc, danh nhân văn hóa của thế giới.


.

(Hình ảnh minh họa)
Việc nghiên cứu đề tài, nó không chỉ là mục đích của bản thân trong giảng
dạy mà còn hưởng ứng cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo
đức Hồ Chí Minh” của Ban chấp hành Trung ương, của Bộ Chính trị, của
UBND tỉnh Thanh Hóa và Sở Giáo dục - Đào tạo Thanh Hóa. Chính vì vậy,
nhân dân Việt Nam, cũng như các tổ chức ban ngành, đoàn thể trong cả nước tổ
chức nhiều hoạt động hết sức sôi nổi, đặt biệt là các hoạt động giáo dục của thầy
và trò trong nhà trường, đây là động lực thúc đẩy tôi nghiên cứu đề tài.
Trong trường THPT thì môn Giáo dục công dân nói chung và chương trình
giáo dục công dân lớp 10 nói riêng là một môn học nhằm cung cấp cho các em
một số kiến thức về chuẩn mực đạo đức, kiến thức về kinh tế, pháp luật. Vấn đề
này lại được thể hiện hết sức rõ nét trong tư tưởng và đạo đức của Chủ tịch Hồ


Chí Minh. Chính vì vậy việc đưa tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh lồng ghép
vào giảng dạy ở bộ môn Giáo dục công dân là thích hợp và thuận lợi nhất.
2.3.2. Khó khăn:
Tài liệu về tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh rất nhiều, để lựa chọn được những
nội dung phù hợp đưa vào từng bài, từng ý đòi hỏi giáo viên phải tốn nhiều công
sức và thời gian tìm tòi nghiên cứu, chọn lọc ở nhiều tài liệu khác nhau. Hơn
nữa, những nội dung đưa vào phải đa dạng phong phú, nhiều thể loại khác nhau
để tránh sự nhàm chán, đơn điệu, gượng ép điều này khiến giáo viên gặp không
ít khó khăn.

cho sự tồn tại và phát triển của bản thân. Muốn thỏa mãn nhu cầu và lợi ích ấy,
con người cần phải có nghĩa vụ.
+ Giáo viên đặt câu hỏi: Nghĩa vụ là gì?
+ Học sinh trả lời.
- Để làm rõ hơn khái niệm nghĩa vụ giáo viên nhấn mạnh bằng một đoạn mà Bác
Hồ căn dặn: “ Đã có quyền hạn làm chủ, thì phải làm trọn nghĩa vụ của người
làm chủ. Nghĩa vụ đó là: Cần kiệm xây dựng nước nhà và xây dựng chủ nghĩa
xã hội, nhằm mục đích không ngừng nâng cao đời sống vật chất và văn hóa của
nhân dân, trước hết là nhân dân lao động” (Tập 9.HCM toàn tập)
- Khi dạy phần kiến thức (Không phải khi nào nhu cầu và lợi ích của cá nhân
cũng phù hợp với nhu cầu và lợi ích của xã hội, thậm chí có khi còn mâu thuẫn.
Vậy để giải quyết mâu thuẫn này mỗi cá nhân cần phải làm gì?) Giáo viên cho
học sinh xem hình ảnh và dẫn hai đoạn trích sau :

(Hình ảnh minh họa)
Đoạn trích 1: Đối với Hồ Chí Minh, quyền lợi được đặt dưới bổn phận, trách
nhiệm và nghĩa vụ. “ Tôi có một ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho
nước nhà hoàn toàn được đọc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai
cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành”( Tập 4.HCM toàn tập)


(Hình ảnh minh họa)
Đoạn trích 2: Đối với cán bộ, Bác Hồ luôn nhắc nhở phải trau dồi phẩm chất
đạo đức: “Đạo đức cách mạng là vô luận trong hoàn cảnh nào, người Đảng
viên cũng phải đặt lợi ích của Đảng lên trên hết. Nếu khi lợi ích của Đảng và lợi
ích của cá nhân mâu thuẫn với nhau, thì lợi ích cá nhân phải tuyệt đối phục
tùng lợi ích của Đảng” ( Tập 8. HCM toàn tập)

(Hình ảnh minh họa)
Giáo viên sử dụng hai câu trích trên để học sinh hiểu hơn phần kiến thức sau:

vùng tự do sum họp vui vầy để tưởng nhớ đến tổ tiên và hân hoan cùng con
cháu ngậm ngùi nghĩ đến đồng bào.
Cũng ngày tốt lành, trời Nam đất Việt, mà các đồng bào phải riêng chịu sự
lạnh lùng, nhục nhã, cơ cực tức buồn dưới dót sắt lũ quỷ thực dân tàn bạo.
Mắt tôi như trông thấy các cụ tuổi cao, tóc bạc đang đau xót trước những
cảnh tượng điêu tàn.
Mắt tôi như trông thấy những gia đình túng thiếu, khổ sở đã vất vã về vật
chất, ngày càng cay đắng về tinh thần.
Mắt tôi như trông thấy các cháu nam nữ thanh niên đau xót hoặc bị trụy lạc,
hoặc bị dày vò, đang ngóng đợi ngày mai tươi sáng.
Mắt tôi như trông thấy các cháu nhi đồng đang run rẩy bồi hồi như những
đàn chim con bị mưa sa, gió bão.


Tôi đau lòng, thương xót đồng bào tạm lâm vào hoàn cảnh ấy, vì lũ thực dân
hung ác, nhưng một phần cũng vì tôi, người phụ trách số phận của đồng bào
chưa lập tức xua đuổi được loài thú dữ và cứu vớt ngay đồng bào ra khỏi địa
ngục thực dân”( Tập 5.HCM toàn tập)
+ Đoạn trích 2: “Một ngày mà Tổ quốc chưa thống nhất, đồng bào còn chịu khổ
là một ngày tôi ăn không ngon, ngủ không yên”( Tập 4. HCM toàn tập)
- Giáo viên đọc đoạn trích và đặt câu hỏi cho học sinh trả lời:
+ Lương tâm cao thượng của Hồ Chí Minh như thế nào? Em học tập được gì ở
Bác qua đoạn trích trên?
+ Học sinh trả lời theo cách hiểu của mình.
- Giáo viên kết luận:
Tình cảm của Bác Hồ đối với từng người, từng lứa tuổi với cả dân tộc khi gặp
khó khăn, gian khổ. Bác Hồ cũng đau nỗi đau của mọi người nghèo khổ, mất
nước như chính nỗi đau của mình, và nhận rõ trách nhiệm to lớn của mình cùng
đồng bào giúp sức giải quyết các khó khăn. Từ đó giúp học sinh hiểu rõ hơn
khái niệm lương tâm: Lương tâm là năng lực tự đánh giá và điều chỉnh hành vi

Minh.
“ Người Đảng viên, người cán bộ tốt muốn trở nên người cách mạng chân
chính, không có gì là khó cả. Điều đó hoàn toàn do lòng mình mà ra. Lòng mình
chỉ biết vì Đảng, vì Tổ quốc, vì đồng bào, thì mình sẽ tiến đến chỗ chí công vô
tư. Mình đã chí công vô tư thì khuyết điểm sẽ ngày càng ít, mà tính tốt sẽ ngày
càng thêm.
Nói tóm tắt tính tốt ấy gồm có 5 điều: Nhân, lễ, nghĩa, trí, dũng, liêm.
a.Nhân: Là thật thà thương yêu, hết lòng giúp đỡ đồng chí và đồng bào. Vì thế
mà kiên quyết chống lại những người, những việc có hại đến Đảng, đến nhân
dân. Vì thế mà sẵn lòng chịu cực khổ trước mọi người hưởng hạnh phúc sau
thiên hạ.
b.Nghĩa: Là ngay thẳng, không có tư tâm, không làm việc bậy, không có việc gì
phải giấu Đảng. Ngoài lợi ích của Đảng không có lợi ích nào phải lo toan.
c. Trí: Làm việc có lợi tránh việc có hại cho Đảng, biết vì Đảng mà cất nhắc
người tốt, đề phòng người gian.
d.Dũng: Là dũng cảm, gan góc, gặp việc phải có gan làm, thấy khuyết điểm có
gan sữa chữa. Cực khổ khó khăn có gan chịu đựng.
e. Liêm: Không tham địa vị, không tham tiền…chỉ có một thứ ham là ham học,
ham hành, ham làm, ham tiến bộ.
Đó là đạo đức cách mạng, đạo đức đó không phải là đạo đức thủ cựu, nó là
đạo đức mới, đạo đức vĩ đại, nó không phải vì danh vọng cá nhân mà vì lợi ích
chung của Đảng, của dân tộc, của loài người”.(Tập 4.HCM toàn tập)


+ Giáo viên đặt ra câu hỏi: Qua đoạn trích trên em thấy Nhân phẩm của Bác Hồ
như thế nào? Em học tập nhân phẩm của Bác những gì? Vậy nhân phẩm là gì?
+ Học sinh trả lời.
+ Giáo viên rút ra kết luận: Nhân phẩm là toàn bộ phẩm chất mà mỗi con người
có được. Nói cách khác, nhân phẩm là giá trị làm người của mỗi người.
- Người có nhân phẩm:

cảm, bất khuất… Lúc đầu người phương Tây chỉ cười bộ quần áo của Ông, xong
rồi nhiều người nhận rõ rằng bộ quần áo đặc biệt của Ông chứng tỏ cho dù bất
cứ ở đâu, giữa những người thượng lưu hay giữa đám đông quần chúng, không


bao giờ Ông quên mình là người trong quần chúng của đất nước Việt Nam yêu
quý của mình… Nếu ai muốn tìm một từ có thể tóm gọn tất cả cuộc đời của Chủ
tịch Hồ Chí Minh thì đó là một sự hết sức giản dị và hết sức khiêm tốn của Ông .
(Trích phát biểu của Tổng thống Chi Lê Xanvađo Agienđê trên báo dân tộc của
Ấn Độ ngày 05/09/1969)
Báo Le Figaro của Pháp đã viết về Bác: “Cụ Hồ Chí Minh là người đã
buộc Pháp phải bỏ thuộc địa quan trọng nhất là Đông Dương… Cụ là một trong
những nhân vật nổi tiếng nhất và làm cho chúng ta kinh ngạc nhất của thế kỷ
chúng ta” . “Một trong những nhân vật nổi tiếng nhất” – Lơphigaro (báo Pháp).
Ngày 12/11/2013, Tổng thống Liên Bang Nga V. Putin đã đến Hà Nội thăm
chính thức Việt Nam. Ông đã đến thăm nơi ở của Chủ tịch Hồ Chí Minh và viết
trong sổ lưu niệm: "Nhân loại đã bước sang thế kỷ XXI, thế kỷ hòa bình tiến bộ
và phồn vinh. Nhưng giá trị tư tưởng, đạo đức của Hồ Chí Minh vẫn là ngọn
đuốc, là biểu tượng cho một nền văn hóa tương lai… Và vì thế lịch sử mãi mãi
nhắc tới Người như một bậc thánh nhân”.
Giáo viên nhấn mạnh : Hồ Chí Minh là người có danh dự lớn của dân tộc Việt
Nam, Người là tấm gương sáng cho con cháu muôn đời sau noi theo.
Từ những đoạn trích trên giáo viên đặt câu hỏi : Danh dự là gì ?
+ Học sinh trả lời
+ Giáo viên kết luận khái niệm Danh dự: Danh dự là sự coi trọng, đánh giá cao
và của dư luận xã hội đối với một người dựa trên các giá trị tinh thần, đạo đức
của người đó.
- Để học sinh hiểu, vận dụng vào thực tiễn trong phần kiến thức: Một cá nhân
khi biết tôn trọng và bảo vệ danh dự của mình là người có lòng tự trọng. Người
có lòng tự trọng là người biết làm chủ các nhu cầu bản thân, kiềm chế các nhu


nhận thức

nhận thức

nhận thức

tốt

Khá

TB

Yếu

10 %

20,8%

60%

9,2%

Đối với lớp áp dụng phương pháp dạy học vận dụng tư tưởng đạo đức Hồ Chí
Minh vào bài 11 môn GDCD 10.
Số học sinh

Số học sinh

Số học sinh


29 %

56 %

15 %

0%

Lớp

III. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
3.1. Kết luận
Đạo đức là gốc, là nền tảng của sự phát triển nhân cách của con người. Ở mọi
thời đại, mọi quốc gia vấn đề đạo đức và giáo dục đạo đức là nhiệm vụ quan
trọng luôn đựơc quan tâm và tạo điều kiện. Ở nước ta, mục tiêu của nhà trường
THPT là đào tạo ra những con người phát triển toàn diện, “Có tài mà không có
Đức là người vô dụng”. Do đó công tác giáo dục đạo đức học sinh là một trong
những nhiệm vụ quan trọng trong nhà trường phổ thông hiện nay. Với kinh
nghiệm đứng trên bục giảng, cùng với việc hưởng ứng học tập và theo tấm
gương đạo đức Hồ Chí Minh, tôi nhận thấy rằng, việc vận dụng tư tưởng đạo


đức Hồ Chí Minh vào bài một số phạm trù cơ bản của đạo đức học của môn giáo
dục công dân lớp 10 là rất quan trọng, qua việc thực hiện, tôi đã thu được kết
quả đáng mừng, các tiết dạy trở nên sinh động, học sinh hứng thú học tập hiểu
thêm về cuộc đời hoạt động gian khổ và phẩm chất cao đẹp của Bác. Từ đó giáo
dục học sinh kính yêu Bác và ra sức học tập, rèn luyện, tu dưỡng phẩm chất đạo
đức làm theo lời Bác dạy.
Trong bối cảnh hiện nay các thế lực thù địch đang tìm cách tấn công vào nền

- Tổ chức nhiều cuộc thi tìm hiểu về cuộc đời hoạt động, sự nghiệp của chủ tịch
Hồ Chí Minh.
- Tăng cường hơn nữa các lớp bồi dưỡng về tư tưỡng Hồ Chí Minh cho giáo
viên dạy bộ môn Giáo dục công dân ở trường trung học phổ thông.


- Tranh bị thêm tài liệu Hồ Chí Minh cho thư viện ở các trường trung học phổ
thông để học sinh và giáo viên có điều kiện tham khảo.
Trên đây là những kết quả đạt được và những kinh nghiệm rút ra của bản thân
trong quá trình giảng dạy, chắc chắn còn nhiều thiếu sót, nên trong quá trình
thực hiện tôi sẽ bổ sung, hoàn thiện. Rất mong được sự đóng góp ý kiến của các
cấp lãnh đạo, ý kiến trao đổi của các đồng nghiệp để bài viết được hoàn thiện
tốt hơn, có hiệu quả cao khi tiếp tục áp dụng vào thực tiễn giảng dạy.
Tôi xin chân thành cảm ơn !
XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ

Thanh Hóa, ngày 20 tháng 5 năm 2019
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của
mình viết, không sao chép nội dung của
người khác.

Lê Thị Lan

TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Cẩm nang về Hồ Chí Minh - NXB Lao động, Hà Nội – 2006 Công tác chăm
sóc bảo vệ Hồ Chí Minh - NXB Lao động, Hà Nội – 2069.
2. Giáo trình tư tưởng Hồ Chí Minh – NXB Chính trị Quốc gia - Hà Nội 2003
3. Đẩy mạnh học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, Ban tưởng
văn hóa TW, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội 2007.
4. Hồ Chí Minh, Toàn tập - NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội – 2000