1. Mở đầu
1.1. Lí do chọn đề tài
Sự phát triển kinh tế - xã hội trong bối cảnh toàn cầu hoá đặt ra những yêu
cầu mới cho sự nghiệp giáo dục và đào tạo là đổi mới căn bản, toàn diện giáo
dục, đào tạo, phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ mới đang đặt
ra ngày càng cấp thiết. Một trong những định hướng cơ bản của việc đổi mới
giáo dục là chuyển từ nền giáo dục mang tính hàn lâm, kinh viện, xa rời thực
tiễn sang một nền giáo dục chú trọng việc hình thành năng lực và phẩm chất của
người học, phát huy tính chủ động, sáng tạo của học sinh. Vì vậy, trong quá trình
vận dụng và tổ chức có hiệu quả quá trình dạy học trong nhà trường phổ thông
thì các phương pháp giảng dạy là một thành tố vô cùng quan trọng, vì việc vận
dụng hợp lý các phương pháp dạy học nhằm là phát huy tính tích cực, tự lực và
sáng tạo, phát triển năng lực hành động, năng lực cộng tác làm việc của người
học. Đó cũng là những xu hướng quốc tế trong cải cách phương pháp dạy học ở
nhà trường phổ thông.
Những định hướng đổi mới phương pháp dạy học đã được xác định trong
Nghị quyết Trung ương 4 khóa VII của Đảng (1/1993), Nghị quyết Trung ương
2 khóa VIII (12/1996) được thể chế hóa trong Luật Giáo dục (2005), được cụ thể
hóa trong các chỉ thị của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Đảng ta từng nhận định: Giáo
dục là tương lai của con người, hạnh phúc của mỗi gia đình và hưng thịnh của
mỗi quốc gia. Nền giáo dục của thế kỷ XXI phải dựa trên bốn trụ cột của
UNESCO: “Học để biết, học để làm việc, học để làm người và học để chung
sống”. Đó là sự nghiệp phát triển con người toàn diện. Hiện nay, dạy học tích
hợp các vấn đề trong thực tiễn cuộc sống, đặc biệt là tích hợp liên môn là một
trong những quan điểm giáo dục đang được quan tâm. Điều đó sẽ góp phần hình
thành và phát triển các năng lực hành động, năng lực giải quyết vấn đề cho học
sinh.
Cùng với các môn khoa học khác, môn giáo dục công dân (GDCD) góp
phần hình thành cho học sinh những phẩm chất tốt đẹp của người công dân
trong thời đại mới. Với đặc thù tri thức môn giáo dục công dân trực tiếp hình
thành cho học sinh thế giới quan khoa học, nhân sinh quan tiến bộ và đạo đức

Thông qua quá trình nghiên cứu, đề tài này góp phần phát huy tính tích
cực, tự giác, chủ động sáng tạo và rèn luyện thói quen và khả năng tự học của
học sinh. Học sinh nâng cao tinh thần hợp tác, kỹ năng vận dụng kiến thức vào
những tình huống khác nhau trong thực tiễn, tránh sự ỷ lại và phụ thuộc vào giáo
viên, đem lại niềm vui, sự yêu thích cho học sinh qua từng tiết học
1.3. Đối tượng nghiên cứu
- Học sinh khối 10 , cụ thể là các lớp 10A2,10A4, 10A5
1.4. Phương pháp nghiên cứu
Đề tài sử dụng nhiều phương pháp trong đó chủ yếu là:
+ Phương pháp trình bày để hiểu hơn về cơ sở và bản chất của đề tài
+ Phương pháp logic kết hợp với lịch sử, phân tích gắn liền với tổng hợp lí giải
cho nội dung đề tài.
+ Ngoài ra, đề tài còn sử dụng phương pháp đối chiếu so sánh để thấy được kết
quả của đề tài trong thực tiễn
1.5. Những điểm mới của SKKN
HS vận dụng kiến thức của nhiều môn học như: ngữ văn, địa lí, lịch sử,
sinh học và kiến thức thực tiễn xã hội vào giải quyết chủ đề: “Con người là chủ
thể của lịch sử, là mục tiêu phát triển của xã hội”. Từ đó, giúp các em có hiểu
biết tổng quát, đa chiều và thiết thực về vai trò, vị trí của con người trong đời
sống. Nâng cao ý thức, rèn luyện kỹ năng sống tốt cho học sinh, biết bảo vệ,
2


chăm sóc sức khỏe bản thân, ý thức cao vấn đề nhân tố “con người “trong chiến
lược phát triển đất nước.- đó là điểm mới mà đề tài của tôi hướng đến.
2. Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
2.1. Quan niệm về dạy học liên môn:
Dạy học tích hợp, liên môn xuất phát từ yêu cầu của mục tiêu dạy học
phát triển năng lực học sinh, đòi hỏi phải tăng cường yêu cầu học sinh vận dụng
kiến thức vào giải quyết các vấn đề thực tiễn. Khi giải quyết các vấn đề thực

hợp, khả năng tự học, tự nghiên cứu của học sinh.
3


- Thúc đẩy việc gắn kiến thức lý thuyết và thực hành trong nhà trường với thực
tiễn đời sống; đẩy mạnh thực hiện dạy học theo phương châm "học đi đôi với
hành".
- Góp phần đổi mới hình thức, phương pháp dạy học và đổi mới kiểm tra, đánh
giá kết quả học tập; thúc đẩy sự tham gia của gia đình, cộng đồng vào công tác
giáo dục.
- Khuyến khích giáo viên sáng tạo, thực hiện dạy học theo chủ đề, chủ điểm có
nội dung liên quan đến nhiều môn học và gắn liền với thực tiễn.
- Góp phần đổi mới hình thức tổ chức dạy học, đổi mới phương pháp dạy học,
đổi mới phương pháp kiểm tra đánh giá kết quả học tập; tăng cường ứng dụng
hiệu quả công nghệ thông tin trong dạy học
2.2. Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
2.2.1 Thuận lợi
Trước khi tôi có ý tưởng với đề tài này, thật may mắn tôi đã được tiếp cận
với một số thuận lợi cơ bản sau:
- Sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, phối hợp của Đảng, chính quyền, các ban
ngành đoàn thể, Sở Giáo Dục - Đào Tạo Tỉnh Thanh Hoá, đặc biệt là đối với sự
đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích hợp liên môn.
- Tập thể sư phạm nhà trường đều có ý thức và tinh thần trách nhiệm cao đối với
công tác giáo dục toàn diện học sinh, có rất nhiều thầy cô giáo luôn trăn trở tìm
mọi biện pháp để giáo dục học sinh có cái nhìn tổng quát, đa chiều, logic, tin
tưởng và vận dụng linh hoạt những kiến thức được học ở lớp với thực tiễn cuộc
sống.
- Các thầy cô giáo trong trường đều có ý thức nâng cao nhận thức tự học, tự
nâng cao trình độ chuyên môn, yêu nghề, mến trẻ, thường xuyên tổ chức các
buổi trao đổi kiến thức liên môn giữa các tổ chuyên môn.

huống, thậm chí còn ngơ ngác nhìn nhau. Minh chứng trong một đợt khảo sát
với câu hỏi mở cho bài 9- giáo dục công dân 10 ở một số lớp như 10A2, 10A4,
10A5 như sau:
- Bằng những kiến thức của nhiều môn học như: Lịch sử, sinh học, địa lí, ngữ
văn, nghệ thuật và thực tiễn xã hội em hãy chứng minh con người là chủ thể của
lịch sử?
- Bằng những kiến thức từ môn Lịch sử, ngữ văn, khoa học công nghệ và thực
tiễn xã hội em hãy chứng minh con người là mục tiêu phát triển của xã hội ?
* Tiêu chí đánh giá: + HS trả lời đúng 80 - 100% đáp án: Các em đã hiểu bài
và vận dụng ở mức độ tốt (Giỏi)
+ HS trả lời đúng 50 - 79 %: HS hiểu bài và vận dụng ở mức độ khá
+ HS trả lời đúng dưới 50 %: HS chưa hiểu bài và vận dụng ở mức độ kém
Kết quả mà tôi thu được như sau:
Lớp

Sĩ số
(HS)

KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC
Giỏi(HS)

%

Khá(HS)

%

TB(HS)

%

14

0


10A5 42

11

26,2 18

42,9 13

30,9 0

0

Tổng 124

33

26,6 51

41,1 40

32,3 0

0

Kết quả trên cũng là điều tôi luôn trăn trở về kiến thức, nhưng quan trọng

tốt được các môn như Toán, Lí, Hóa còn môn GDCD chỉ cần biết là đủ, không
cần giỏi.
2.3. Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề.
2.3.1 Các giải pháp chung để việc tích hợp kiến thức liên môn có hiệu quả
6


Từ những nguyên nhân và thực trạng trên cùng với sự quan tâm chỉ đạo,
phối hợp của Sở Giáo Dục - Đào Tạo Tỉnh Thanh Hoá, Nhà trường, tôi đã cố
gắng trau dồi chuyên môn cũng như kiến thức liên môn, soạn giáo án và giảng
dạy theo hướng tích hợp liên môn. Đặc biệt, tôi được tiếp thu từ những lần tập
huấn gần đây về sinh hoạt tổ, nhóm chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học,
lấy người học làm trung tâm, cùng xây dựng chương trình, giáo án và các
phương pháp dạy học tích cực để học sinh được hoạt động nhiều hơn, kết quả
đạt được cũng là sản phẩm của cả tổ, nhóm.
Để việc tích hợp kiến thức liên môn trong một bài học cụ thể có hiệu quả
cần đảm bảo các nguyên tắc sau:
- Tính mục tiêu: Việc lựa chọn và liên kết các kiến thức, kĩ năng không chỉ nhằm
tới mục tiêu giáo dục của bài học mà mục tiêu trên hết đó là tạo nên con người
có khả năng hành động trên một nền tảng kiến thức, kĩ năng vững chắc, đa
chiều, linh hoạt.
- Tính khoa học: Các kiến thức phải khách quan, phản ánh đúng bản chất của sự
vật, hiện tượng
- Có những nét tương đồng về nội dung, phương pháp của những môn học được
tích hợp để các kiến thức và kĩ năng hỗ trợ cho nhau, giúp người học có thuận
lợi trong học tập và vận dụng vào cuộc sống.
- Tính khả thi: Người học có thể tiếp thu và vận dụng được kiến thức, kĩ năng
liên môn, người dạy có các điều kiện tổ chức, hướng dẫn việc học tập.
- Tránh gò ép, ôm đồm, dàn trải: Phải chấp nhận việc coi các kiến thức của các
môn học có liên quan chỉ đóng vai trò công cụ cho nội dung chính. Nội dung và

- Chứng minh được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước đối với sự phát triển
toàn diện của con người.
Về thái độ:
- Tích cực sáng tạo công cụ lao động, tạo ra nhiều giá trị vật chất và giá trị
tinh thần
- Thấy được ý nghĩa của cuộc sống, vị trí, vai trò của con người trong đời
sống xã hội. Từ đó biết quý trọng cuộc sống của mình, tôn trọng mọi người
- Có niềm tin vào chế độ mới, tích cực xây dựng xã hội chủ nghĩa.
Trên cơ sở mục tiêu cơ bản của bài học, việc tích hợp kiến thức liên môn
được triển khai như sau:
Nội dung Môn học Phương pháp tích hợp kiến thức liên môn
Ghi chú
bài học
tích hợp
*Hoạt
- Gv cho HS liệt kê những những câu chuyện về sự Tiết 1
động 1:
- Truyện
xuất hiện của loài người như: Nữ Oa, con rồng,
Khởi
cổ tích,
cháu tiên, adam và eva...Từ đó khẳng định đó là sự
động
thần thoại lí giải về sự xuất hiện loài người của những người
đứng trên lập trường chủ nghĩa duy tâm, con người
do thần tạo ra.
- Tuy nhiên cùng với sự phát triển của KHCN,
chúng ta có cách lí giải về lịch sử phát triển của xã
hội loài người là do chính con người tạo ra. Con
*Hoạt


Nhờ có lao động và phát hiện ra lửa con người
đã tách mình ra khỏi thế giới loài vật, không phụ
thuộc vào tự nhiên -> Lịch sử Xã hội loài người
bắt đầu từ đó.
b. Con
người là
chủ thể
sáng tạo
nên các
giá trị vật
chất và
-Thực tiễn
tinh thần
xã hội
của xã hội
- Địa lí

GV: ( Chuyển ý) Toàn bộ những giá trị trong xã
hội loài người là những giá trị vật chất và tinh
thần. Tất cả những giá trị này đều do con người
sáng tạo nên
- GV: Cho HS thảo luận lớp, sau đó nghiên cứu
theo cặp đôi để hoàn thiện bảng biểu sau: ( Phát
phiếu học tập cho HS)
- Bằng những kiến thức đã học môn địa lí, lịch sử,
văn học, nghệ thuật và thực tiễn cuộc sống mỗi 1
HS hãy liệt kê 5 ví dụ về giá trị vật chất và 5 ví dụ
- Lịch sử về giá trị tinh thần:
giá trị vật chất

động lực
của các
cuộc cách

Môn học
tích hợp

Phương pháp tích hợp kiến thức liên môn

- GV: Sử dụng sơ đồ tư duy từ kiến thức môn lịch
sử để nhắc lại cho HS quá trình phát triển của lịch
sử loài người qua 5 chế độ:
10

Ghi chú


mạng xã
hội

- Lịch sử

- Thực
tiễn xã hội

Projector

-? GV yêu cầu HS bằng kiến thức lịch sử em hãy
cho biết muốn thay đổi chế độ thì con người phải
Chế độCSCN

động 3:
2. Con
người là
mục tiêu
của sự
phát
triển xã
hội.
a. Vì sao
nói con

-GV: Chia lớp thành 4 nhóm với 4 yêu cầu:
Tiết 2
Nhóm 1:
? Thông qua các hình tượng: Thần trụ trời, Sơn
Tinh, Đăm San hay Prômêtê trong thần thoại Hy
Lạp đã thể hiện khát vọng gì của con người ngay
- Văn học
từ buổi đầu lịch sử ?
nghệ thuật
Nhóm 2:
? Qua thực tiễn xã hội, em hãy cho biết, em ước
- Thực
mong được sống trong một xã hội như thế nào ?
tiễn xã hội Vì sao?
- Có máy
chiếu hắt
Nhóm 3:
hỗ trợ
11

toàn diện
nhưng mặt trái của nền kinh tế thị trường, KHCN
của con
người
-Tư tưởng cũng để lại hệ luỵ cho con người
Hồ
Chí - Bằng kiến thức thực tế em hãy chứng minh điều
này?
Minh
- HS: lấy ví dụ chứng minh bản chất ưu việt, nhân
đạo của xã hội xã hội chủ nghĩa?
- Thực
- GV: Bằng kiến thức liên môn ( Lịch sử, thực
tiễn
tiễn XH) để chốt kiến thức
xã hội
+ Loài người trải qua 5 chế độ XH nhưng chỉ có
(Quan
điểm của XH XHCN mới thực sự coi trọng con người, con
người mới là động lực, mục tiêu phát triển của xã
Đảng và
hội
Nhà
+ Mục tiêu cao cả của XHCN là “dân giàu, nước
Nước)
mạnh, XH dân chủ, công bằng, văn minh” mọi
người có cuộc sống ấm no, hạnh phúc, có điều
kiện phát triển toàn diện cá nhân.
* Hoạt động 4: Củng cố, luyện tập
- GV: Sử dụng kiến thức liên môn của nhiều môn học để ra câu hỏi trắc nghiệm

- HS : vận dụng những kiến thức đã học để giải quyết bài tập
2.4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục, với bản
thân, đồng nghiệp và nhà trường.
Ban đầu việc áp dụng tích hợp kiến thức liên môn như trên cũng có
những khó khăn và kết quả chưa được cao. Song qua mỗi lần như vậy tôi rút ra
kinh nghiệm, bài học và tìm cách khắc phục. Và cuối cùng, kết quả gần nhất tôi
thu được cũng tương đối khả quan. Để kiểm tra kết quả học tập của học sinh sau
khi áp dụng việc dạy và học theo hướng tích hợp kiến thức liên môn, tôi có sử
dụng phiếu tham dò với nội dung và tiêu chí đánh giá như lần trước nhưng kết
quả có sự chuyển biến theo hướng tích cực:
Lớp

Sĩ số
(HS)

KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC
Giỏi(HS)

%

Khá(HS)

%

TB(HS) % Yếu(HS) %

10A2

41


40,5 21

50

9,5 0

0

13

4


TỔNG 124

51

41,1 62

50,0 11

8,9 0

0

So với bảng số liệu khi chưa áp dụng việc tích hợp kiến thức liên môn trước:
Lớp

Sĩ số
(HS)

9

22

42

36

0

0

10A5 42

11

26,2 18

42,9 13

30,9 0

0

Tổng 124

33

26,6 51


logic30về một vấn đề. Đồng thời, khi được liên hệ với kiến thức thực tế nhiều các
em sẽ có niềm tin giữa những điều mình học được áp dụng trong thực tế.
40

20

3.Kết luận và Kiến nghị
3.1 Kết
10 luận
Dạy học liên môn là sự vận dụng nội dung, phương pháp của các lĩnh
vực, các
0 môn học có liên quan để nhằm tăng hiệu quả dạy học một chủ đề nào
đó và làm sáng tỏ những kiến thức mà học sinh được học trong mỗi bộ môn.
Trước khi Sau khi áp Trước khi Sau khi áp Trước khi Sau khi áp
Việc dạy học liên môn làm cho các em nhận thức sự phát triển của xã hội một
áp dụng
dụng
áp dụng
dụng
áp dụng
dụng
cách liên tục, thống nhất, mối liên hệ hữu cơ giữa các lĩnh vực của đời sống xã
hội, hiểu được tính
toàn diện của các vấnKhá
đề xã hội. Điều này
khắcbình
phục được
Giỏi
Trung
tính tản mạn trong kiến thức của học sinh. Qua việc áp dụng phương pháp dạy

và thiết thực.”(T374-HCM về GD). Thế nên, sáng kiến kinh nghiệm là một
trong những cách để chúng ta cùng tìm tòi, suy nghĩ và vận dụng để mang lại
hiệu quả cao hơn trong chất lượng dạy và học
3.2 Kiến nghị
* Đối với Sở giáo dục - đào tạo:
- Cần tăng cường các buổi chuyên đề, ngoại khóa tổ chức theo quý để giáo viên
có cơ hội học hỏi, rút kinh nghiệm.
- Cần bổ sung thêm sách tham khảo và sách nâng cao cho giáo viên các môn.
- Tổ chức nhiều đợt thi đua không chỉ soạn giáo án với chủ đề tích hợp liên môn
mà thi dạy và học với chủ đề này để GV được đóng góp, rút kinh nghiệm.
* Đối với nhà trường:
- Các phương tiện kĩ thuật hỗ trợ việc dạy học như máy chiếu, máy tính, nối
mạng trực tuyến cần được sử dụng rộng rãi hơn nữa.
- Cần trang bị các phòng học bộ môn để giáo viên được thường xuyên sử dụng
ứng dụng trong dạy học.
- Tổ chức giao lưu, học tập kinh nghiệm giảng dạy của các giáo viên giữa các
Trường THPT trong cụm, trong Tỉnh.
* Đối với tổ Sử- Địa- GDCD:
- Thường xuyên dự giờ, góp ý kiến và cùng nhau xây dựng kế hoạch bài giảng
có liên quan đến nội dung tích hợp.
16


- Trao đổi, cung cấp tài liệu tham khảo có liên quan đến nội dung tích hợp.
Đây là những trăn trở, cố gắng và một ít kinh nghiệm của tôi có được qua
quá trình giảng dạy, thao giảng, góp ý của đồng nghiệp. Chắc chắn còn nhiều
khiếm khuyết kính mong các thầy cô, bạn bè, đồng ngiệp đóng góp ý kiến để tôi
sửa chữa và hoàn thiện hơn nữa để đem đến những điều mà giáo dục mong đợi
đó là : giáo dục thế hệ trẻ của chúng ta “Học để biết, học để làm việc, học để
làm người và học để chung sống”(UNESCO).

STT
1

2

TÊN ĐỀ TÀI
Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh
qua bài 13: “ Công dân với cộng
đồng” GDCD10 ở trường THPT
Tích hợp liên môn trong giảng dạy bài
14: “ Công dân với sự nghiệp xây
dựng và bảo vệ Tổ Quốc” GDCD10 ở
trường THPT

18

XẾP LOẠI
Loại C

NĂM HỌC
2011- 2012

Loại C

2014-2015


MỤC LỤC
Trang
1. Mở đầu


5
6

có hiệu quả

6

2.3.2. Phương pháp tích hợp kiến thức liên môn trong một bài học cụ thể
- bài 9 lớp 10 “Con người là chủ thể của lịch sử, là mục tiêu phát triển
của xã hội”
2.4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục,
với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường.
3.Kết luận và Kiến nghị
3.1 Kết luận
3.2 Kiến nghị
Tài liệu tham khảo

20

7
13
15
15
16
17