MỤC LỤC
A. PHẦN MỞ ĐẦU
I. Lý do chọn đề tài
II. Mục đích nghiên cứu
III. Đối tượng nghiên cứu
B. PHẦN NỘI DUNG
I. Cơ sở lí thuyết
II. Cơ sở thực tiễn
III. Thực trạng của vấn đề nghiên cứu
IV. Các giải pháp tổ chức thực hiện
C. PHẦN KẾT LUẬN
I. Kết luận
II. Kiến nghị, đề xuất
TÀI LIỆU THAM KHẢO

Trang
1
1
1
2
3
3
3
3
4
17
17
17
19

1

sinh trong nhà trường, phong trào bóng chuyền của địa phương.
Đề tài này nhằm giúp học sinh khắc sâu những kiến thức lí thuyết, có một
hệ thống phương pháp luyện tập, giúp các em có thể nắm được phương thức
luyện tập từ đó chủ động vận dụng các phương pháp này trong thi đấu.
II.Mục đích nghiên cứu.
Để xây dựng kỹ năng vận động được tiến hành không chỉ bằng thị phạm
động tác, mà bằng cả lời nói và tư duy, tức là phải sử dụng các phương pháp dạy
học thể dục trong việc xây dựng kỹ năng vận động cho người luyện tập thể dục
thể thao mà đối tượng ở đây là học sinh trung học phổ thông, và người huấn
luyện hướng dẫn đó là giáo viên dạy thể dục thể thao. Trong thời gian của một
tiết dạy chỉ 45 phút mà có đến hai hay ba nội dung học khác nhau đan xen vào,
giáo viên phải làm thế nào để truyền tải kiến thức giúp học sinh nhanh chóng
hình thành kỹ năng vận động, nghĩa là vừa xây dựng nhận thức cho các em về
kỹ thuật động tác vừa phải đảm bảo đủ lượng vận động cần thiết cho các em
trong một tiết học, hay nói cách khác trong một thời gian cực ngắn người giáo
2


viên phải vừa giúp các em nắm được yếu lĩnh kỹ thuật động tác, vừa phải hướng
dẫn cho các em thực hiện động tác.
Muốn đạt được điều này, theo tôi, người thầy phải tăng cường sử dụng các
phương pháp và các hình thức tổ chức như phương pháp sử dụng lời nói, nhóm
phương pháp trực quan, nhóm phương pháp luyện tập. Hay phải tăng cường làm
mẫu thị phạm kết hợp với sử dụng lời nói giảng giải ngắn gọn, mấu chốt, đủ ý.
Hay nói cách khác là vận dụng một số phương pháp dạy học tích cực như: Dạy
học vấn đáp; Dạy và học phát hiện giải quyết vấn đề; Dạy và học hợp tác trong
nhóm nhỏ vào giảng dạy để giúp học sinh hình thành kỹ năng, kỹ xảo vận động.
Trong dạy học, toàn bộ hoạt động của giáo viên đều liên quan đến việc sử
dụng lời nói, bằng lời nói giáo viên truyền thụ kiến thức cho học sinh, kích thích
tư duy, giao nhiệm vụ, phân tích và đánh giá kết quả, điều chỉnh hành vi người

giáo dục thể chất còn gặp nhiều khó khăn, thiếu thốn về trang thiết bị dạy học và
sân bãi học tập, một số thiết bị dạy học thì đã cũ kỉ, hư hỏng, giáo viên chủ yếu
giảng dạy trong điều kiện thiếu thốn và học sinh tự trang bị cho mình những
thiết bị học tập, những khó khăn, thiếu thốn đó chủ yếu ở các trường xa trung
tâm và các trường ở miền núi càng khó khăn hơn so với các trường ở thành phố.
Bên cạch đó, một tiết học thể dục thường đan xen hai hay ba nội dung học tập
lại càng thêm khó khăn trong việc tiếp thu kiến thức hình thành kỹ năng, kỹ xảo
vận động ở học sinh và đa phần học sinh còn xem nhẹ môn học thể dục và coi
thể dục là môn học phụ, còn e ngại và lười biếng trong tập luyện chính vì thế
chất lượng của giáo dục thể chất vẫn chưa cao, hiệu quả còn tương đối thấp so
với một số môn văn hoá khác. [3]
II. Cơ sở thực tiễn:
Trường THPT Thạch Thành 3 đóng trên địa bàn nông thôn miền núi với
đa số học sinh là con em dân tộc, nhân dân chủ yếu sống bằng nông nghiệp, cơ
sở vật chất, sân bãi phục vụ cho giảng dạy và học tập trong trường đang còn
thiếu thốn. Từ thực trạng đó việc dạy và học môn thể dục trở nên rời rạc không
liên tục làm hạn chế sự hình thành kỹ năng vận động của học sinh.
Nội dung thể thao tự chọn bóng chuyền các em học sinh cấp dưới chỉ mới
được tiếp xúc ít, chưa nắm được các kỹ thuật cơ bản. Nên khi lên lớp trên các
em đang còn bỡ ngỡ và khi học lại gặp điều kiện thời tiết không thuận lợi tập
luyện không được thường xuyên, điều kiện cơ sở vật chất trang thiết bị dạy và
học không đảm bảo sẽ tạo cho các em uể oải, mất hứng thú trong học tập, không
chú trọng và hình thành được kỹ năng, kỹ xảo vận động dẫn đến kỹ thuật và số
lần thực hiện động tác cũng như thành tích thấp không ổn định.
III. Thực trạng của vấn đề nghiên cứu.
1. Thực trạng.
- Hiện nay do yêu cầu đổi mới phương pháp giáo dục và yêu cầu học tập mà
đòi hỏi học sinh phải có thể lực để tiếp thu tốt các bài học trên lớp và nâng cao
năng lực tự học, tự nghiên cứu.
- Để giờ dạy đạt hiểu quả cao, sinh động, cuốn hút học sinh, giáo viên cần

học sinh không luyện tập tích cực để nâng cao kỹ thuật và thành tích mà chỉ xem
đó là đã biết, đã được học.
- Học sinh chưa chịu khó tự học, tự tập luyện thêm ở nhà, cha mẹ học sinh
chưa quan tâm sát xao đến việc học tập, rèn luyện của các em.
- Môn học không đánh giá bằng điểm số mà chỉ đánh giá bằng nhận xét
IV. Các giải pháp tổ chức thực hiện.
Trong chương trình dạy học ở trường THPT đã đưa một số môn thể thao
tự chọn vào quá trình giảng dạy và học tập của học sinh một phần dành cho việc
bám sát, nâng cao kiến thức môn học, phần khác dành cho việc cung cấp một số
nội dung mới theo yêu cầu của người học. Dạy môn thể thao tự chọn cần được
nghiên cứu sao cho phù hợp với đặc điểm tình hình của địa phương và điều kiện
cơ sở vật chất, trang thiết bị của nhà trường để triển khai hợp lý cùng với các
hình thức dạy học khác được quy định trong trường học.
Mục đích của việc giáo dục thể chất trong nhà trường là bổ xung và khai
thác sâu nội dung chương trình bắt buộc của bộ GD - ĐT ban hành. Tạo điều
kiện cho những học sinh có nhu cầu tập luyện phát triển năng khiếu về TDTT.
Trên thực tế có rất nhiều các môn thể thao khác nhau nhưng do điều kiện
cở sở vật chất của nhà trường còn hạn chế, không thể đáp ứng được các yêu cầu
5


và nguyện vọng của học sinh nên tôi đã xây dựng kế hoạch và chọn môn thể
thao tự chọn là: Bóng Chuyền.
Khảo sát kỹ thuật chuyền bóng cao tay bằng hai tay trước mặt, chuyền
bóng thấp tay, và phát bóng thấp tay chính diện thông qua kiểm tra các em học
sinh mới vào lớp 10 Trường THPT Thạch Thành 3 chưa áp dụng phương pháp
gồm 4 lớp: 10C1, 10C2, 10C3, 10C4
Kết quả đạt như sau:
 Kĩ thuật chuyền bóng cao tay bằng hai tay trước mặt
Lớp


21,95
%

15

35,71
%

Chưa
Đạt

32

76,2%

34

80,95
%

32

78,04
%

27

64,28
%


16

39,03%

17

40,47%

Chưa Đạt

27

64,28%

28

66,66%

25

60,97%

25

59,53%

Kĩ thuật phát bóng thấp tay
Lớp



23

54,76%

Chưa Đạt

25

59,52%

24

57,15%

21

51,22%

19

45,24%

Ghi chú: Điểm đạt (Đ) thực hiện tương đối đúng KT động tác. Điểm chưa đạt
(CĐ) thực hiện chưa đúng KT động tác, hoặc chưa thực hiện được động tác
6


 Nhận xét:
Qua kết quả khảo sát ban đầu nhìn chung các em học sinh ở các lớp trên

+ Di chuyển:
Là phương pháp của đấu thủ rời từ vị trí này đến vị trí khác. Là khâu
trung gian nối giữa tư thế chuẩn bị và tư thế đánh bóng. Có các động tác di
chuyển như sau:
- Di chuyển bước thường.
- Di chuyển bước lướt.
- Di chuyển bước nhảy.
- Di chuyển bước chéo.
- Di chuyển bước xoạc.
- Động tác lăn ngã, bay cá nhảy đỡ bóng.
7


Các bài tập này được thực hiện lặp lại nhiều lần vào đầu các buổi tập. Vận
dụng một cách linh hoạt, bài bản, đúng phương pháp khoa học.
[1]
3. Tập các kỹ thuật cơ bản về Bóng Chuyền.
a) Kỹ thuật chuyền bóng cao tay.
Là kỹ thuật chủ yếu dùng những ngón tay để chuyền bóng đi. Có rất nhiều
kỹ thuật chuyền bóng cao tay như:
+ Chuyền bóng cao tay bằng hai tay trước mặt.
+ Chuyền lật sau đầu.
+ Nhảy chuyền bóng.
+ Ngã chuyền bóng và chuyền bước 2.
Nhưng đối với học sinh THPT kỹ thuật chuyền bóng cao tay bằng hai tay
trước mặt được sử dụng chủ yếu vì một trong những kỹ thuật cơ bản nhất của
bóng chuyền được sử dụng nhiều trong thi đấu.
*Kỹ thuật chuyền bóng cao tay bằng hai tay trước mặt:
+ Tư thế chuẩn bị:
Sau khi xác định được vị trí, điểm rơi của bóng cũng như đặc điểm tính

bóng (vị trí các ngón tay tiếp xúc bóng, tư thế thân người, trọng tâm cơ thể), giai
đoạn kết thúc.
Học sinh ghi vào vở học tập những kiến thức đã tiếp thu được, sau đó giáo
viên đưa ra những bài tập thực hành cho cá nhân, bài tập cho nhóm và bài tập
cho cả lớp.
b) Kỹ thuật đệm bóng.
Là kỹ thuật cơ bản của bóng chuyền. Trong thi đấu đệm bóng chủ yếu để
phòng thủ. Đệm bóng có các kỹ thuật cơ bản sau:
- Đệm bóng bằng hai tay.
9


- Đệm bóng bằng một tay.
- Đệm lật qua đầu.
- Lăn ngã cứu bóng.
Đối với học sinh THPT kỹ thuật đệm bóng bằng hai tay được sử dụng chủ
yếu.
*Kỹ thuật đệm bóng bằng hai tay:
+ Tư thế chuẩn bị:
Đứng ở tư thế trung bình thấp, hai chân rộng bằng vai hoặc chân trước
chân sau, hai tay co tự nhiên ở bên sườn, mắt quan sát bóng, thân người hơi gập.
Khi xác định được điểm rơi của bóng và tầm thích hợp thì đưa tay ra đón bóng.
Hai tay duỗi thẳng, hai bàn tay đặt chéo nhau và nắm lại, bàn tay nọ bọc lấy bàn
tay kia, hai ngón cái song song kề sát nhau.
+ Động tác đánh bóng:

Bóng đến ngang hông, cách thân người khoảng gần một cánh tay thì thực
hiện đệm bóng. Lúc này chân đạp đất, duỗi khớp gối đưa trọng tâm cơ thể lên
cao. Hai tay chuyển động từ dưới lên để đánh bóng, khi chạm bóng thì gập cổ
tay xuống dưới làm căng các nhóm cơ cẳng tay. Yêu cầu hai tay thẳng, chắc,

tập luyện thêm ở nhà để hoàn thành tốt mục tiêu của bài tập. Đến buổi tập sau
trước khi học bài mới giáo viên kiểm tra một số học sinh kiến thức về những kỹ
thuật đã học để nắm bắt được mức độ tiếp thu của học sinh.
Kỹ thuật phát bóng: Phát bóng không chỉ đơn thuần là đưa bóng sang sân
đối phương, mà còn mang tính tấn công, phát bóng có uy lực sẽ gây khó khăn
cho đối phương hoặc dành điểm trực tiếp. Phát bóng có các kỹ thuật cơ bản sau:
- Phát bóng thấp tay chính diện.
- Phát bóng thấp tay nghiêng mình.
- Phát bóng cao tay chính diện.
- Phát bóng cao tay nghiêng mình.
Đối với học sinh lớp 8 chủ yếu học kỹ thuật phát bóng thấp tay nghiêng
mình.
* Kỹ thuật phát bóng thấp tay nghiêng mình :
+ Tư thế chuẩn bị:
Người phát bóng đứng sau đường biên ngang, hai chân rộng bằng vai, vai
hướng về lưới, hai gối hơi khuỵu, trọng tâm hơi thấp và dồn vào hai chân. Tay
cầm bóng co ở khuỷu, lòng bàn tay ngữa đỡ bóng ở phía trước, cao ngang hoặc
trên thắt lưng. Tay đánh bóng duỗi tự nhiên ở phía sau, lòng bàn tay hướng
bóng. Mắt nhìn về hướng lưới để quan sát.
+ Động tác phát bóng:

11


- Hạ thấp trọng tâm ,Tay cầm bóng tung bóng lên cao khoảng 80 - 100cm
hơi chếch về trước cách thân người bằng một cánh tay, khi bóng rơi đến vừa tầm
thì đánh vào giữa sau và dưới bóng, đánh bóng bằng lòng bàn tay. Sau khi bóng
rời khỏi tay thì nhanh chóng xoay người bước vào sân để chuẩn bị thực hiện các
động tác tiếp theo.
[1]

Phương pháp – Tổ chức
lượng
I. PHẦN MỞ ĐẦU:

8-10’

ĐHNL

1- Nhận lớp :
- Lớp trưởng báo cáo sĩ số
- GV nhận lớp phổ biến nội dung bài
học
- GV kiểm tra phương tiện dạy học.

xxxxxxxxx
xxxxxxxxx
xxxxxxxxx
3-5m
X (Gv)

2- Khởi đông :
a/ khởi động chung:
- Chạy nhẹ nhàng xung quanh sân
bóng chuyền 150-> 200m.
- Xoay các khớp, ép dây chằng.
b/ khởi động chuyên môn:
- di chuyển ngang sang trái, sang phải.
- Bật nhảy đổi chân.
- Thực hiện các động tác kéo căng các
nhóm cơ

chán và trên đầu.
- Chuyền bóng cao tay bằng hai tay
trước mặt
- Đệm bóng
- Kết hợp chuyền, đệm bóng
+ Học mới:
- Phát bóng thấp tay nghiêng mình.
* Tư thế: đứng hai chân rộng bằng vai,

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

- GV quan sát sửa sai cho HS
- Phân nhóm sức khoẻ, giới
tính mỗi nhóm từ 4-6 HS thực
hiện một lần.
- chạy từ đường biên ngang của
sân bóng chuyền lên vạch giữa
sân, chạy quay về vạch 3m rồi
chạy sang vạch 3m của sân
bên, tiếp tục chạy lại vạch giữa
sân sau đó chạy về đường biên
ngang cuối sân.

2- Chạy bền:
- Bài tập phát triển sức bền: Test sức
bền 9-3-6-3-9.

3- Củng cố bài:
- Thực hiện kĩ thuật phát bóng thấp tay
nghiêng mình
III. PHẦN KẾT THÚC:
1- Thả lỏng: thực hiện các động tác
thể dục điều hòa cơ thể.
2- Nhận xét xếp loại giờ học:
3- Hướng dẫn một số bài tập về nhà
nhằm tăng cường phát triển sức mạnh

5-7’

- GV gọi 2 HS thực hiện kĩ
thuật phát bóng thấp tay

- Tại chỗ tập tư thế hình tay, cần chú ý vị trí và tầm chuyền.
- Đứng ở tư thế chuyền thực hiện đẩy bóng đi, chú ý hình tay khi tiếp xúc
bóng và độ hoãn xung.
- Chuyền bóng theo hình tam giác.
- Phối hợp chuyền thấp tay và cao tay từ các vị trí trên sân.
- Tập phối hợp chuyền chiến thuật và chuyền bước 2.
+ Tập đệm bóng bằng hai tay.
- Tập tư thế và hình tay khi đệm bóng.
- Di động các bước, các hướng đệm bóng đi.
- Tập đỡ phát bóng.
- Tập phối hợp chiến thuật và đệm bóng điều chỉnh đến các vị trí trên sân.
+ Tập kỹ thuật phát bóng thấp tay nghiêng mình.
- Tập tư thế chuẩn bị khi phát bóng
- Tập tung bóng, chú ý độ chuẩn xác về tầm tung và điểm rơi.
- Tập phát bóng qua lưới ở khu vực giữa sân và kéo dài dần cự ly đến khu
phát bóng
- Phát bóng thay đổi tính năng như : bóng bay, bóng xoáy.
- Phát bóng theo điều kiện khách quan.
+ Tập thể lực:
- Lượng vận động có tác dụng trực tiếp, tích cực nâng cao trình độ của
người tập.
- Tổ chức sắp xếp hợp lý từng bài tập với thực tế để đảm bảo tính liên tục.
- Tăng cường các nhóm bài tập, mật độ bài tập.
- Tăng cường khối lượng bài tập, tốc độ, độ khó và số lần động tác.
- Tập các động tác bật nhảy, lăn ngã trong thi đấu.
Khi đã hoàn thành tốt các bài tập, giáo viên có thể yêu cầu học sinh thực
hiện ở mức cao hơn hoặc tập với những bài tập mới khó hơn. Đồng thời hướng
dẫn học sinh làm quen với chiến thuật trong thi đấu bóng chuyền, để học sinh
thể hiện được kỹ thuật bóng chuyền đã học. Qua mỗi lần thi đấu giáo viên phải
nêu lên những yêu cầu cần phải đạt được để học sinh có ý thức thực hiện kỹ

 Kỹ thuật chuyền bóng cao tay bằng hai tay trước mặt
Lớp
Điểm
Đạt

2 lớp áp dụng

2 lớp không áp dụng

10C1

10C2

10C3

10C4

(42 HS)

(42 HS)

(42 HS)

(41 HS)

32 em

76,19% 30 em

71,43% 15em


52,38% 19 em

46,35%

Lớp

35 em

83,34% 33 em

2 lớp áp dụng

2 lớp không áp dụng
16


Điểm
Đạt

10C1
(42 HS)
34 em

Chưa Đạt 8 em

10C2
(42 HS)

10C3

16,66%-21,42%).
- Kỹ thuật phát bóng thấp tay chính diện:
+ Điểm (Đ): Từ 15-17em (35,71%-40,47) tăng lên 33-35 em (chiếm 78,57%83,33%).
+ Điểm chưa (Đ): Từ 25-27 em (59,52%-64,28%) giảm còn 7-9 em (chiếm
16,66%-21,42%).
Các lớp không được áp dụng phương pháp dạy học tích cực vào trong quá
trình học tập thì không có sự chuyển biến và thay đổi về chất lượng và kết quả
học tập không cao

17


C. PHẦN KẾT LUẬN
I. Kết luận
Để đạt được mục đích giáo dục thể chất trong sự nghiệp giáo dục con người
phát triển toàn diện, việc sử dụng những phương pháp giảng dạy nhằm nhanh
chóng hoàn thiện kỹ năng vận động, góp phần nâng cao sức khoẻ cho học sinh là
rất cần thiết, đặc biệt trong những tiết học có nhiều nội dung lồng ghép với
nhiều kỹ thuật khác nhau. Vì vậy, vận dụng “Phát huy tính tự giác, tích cực
của học sinh thông qua học môn thể thao tự chọn Bóng Chuyền” đã giúp các
em nhanh chóng nhận thức được tính chất và yêu cầu động tác sớm hơn từ đó
hoàn thiện được kỹ năng, kỹ xảo vận động. Bên cạch đó còn giúp cho giáo viên
tích lũy thêm những phương pháp dạy học tích cực, biết vận dụng các phương
pháp vào bài giảng một cách khoa học. Sẽ dẫn tới những tiết học thực sự sinh
động sôi nổi, học sinh trở nên hứng thú hăng say học tập tích cực thêm mà
không bị nhàm chán. Do đó, theo bản thân tôi có thể áp dụng phương pháp này
vào từng tiết dạy để giảng dạy cho học sinh.
Những kinh nghiệm được trình bày trên đây là xuất phát từ thực tiễn mà
bản thân tôi đã đúc rút trong quá trình giảng dạy tại trường THPT Thạch Thành
3. Bản thân công tác chưa lâu nên chắc chắn kinh nghiệm còn hạn chế và thiếu

Người viết
Đỗ Duy Thành

Trịnh Anh Tuấn

19


TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức, kỹ năng môn Thể dục trung học phổ
thông - NXB Giáo dục Việt Nam 2009.
[1]
2. Sách giáo viên Thể dục 10-NXB Giáo dục 6-2006.

[2]

3. Những vấn đề chung về đổi mới giáo dục THPT môn Thể dục - NXB Giáo
dục 7 -2007.
[3]

20


DANH MỤC
CÁC ĐỀ TÀI SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐÃ ĐƯỢC HỘI ĐỒNG
ĐÁNH GIÁ XẾP LOẠI CẤP SỞ GD&ĐT
Họ và tên tác giả:
Trịnh Anh Tuấn
Chức vụ và đơn vị công tác: TTCM-Trường THPT Thạch Thành 3
T

B

2010-2011

21


22