1. MỞ ĐẦU
1.1. Lí do chọn đề tài
Tiểu học là bậc học nền tảng, bậc học đặt cơ sở ban đầu cho các bậc học
khác. Mục tiêu của giáo dục tiểu học là: “Hình thành cho học sinh những cơ sở
ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức trí tuệ, thể chất thẫm
mỹ và các kỹ năng cơ bản để học sinh tiếp tục học Trung học cơ sở” ( Điều 23
Luật GD).
Vậy, giáo dục thể chất nói chung và môn thể dục trong nhà trường tiểu học
nói riêng giữ một vai trò quan trọng trong việc giáo dục toàn diện. Thể dục là
một biện pháp tích cực, tác động nhiều tới sức khỏe học sinh, nhằm cung cấp
cho học sinh kiến thức, kỹ năng vận động cơ bản, làm cơ sở cho học sinh rèn
luyện thân thể, bồi dưỡng đạo đức và tác phong con người mới vì học sinh tiểu
học luôn có tính vui tươi, hồn nhiên, hiếu động. Đặc biệt là mặt tâm lý của các
em có nhiều thay đổi lớn, vì vậy trong môn Thể dục không nên theo khuynh
hướng thể dục đơn thuần, máy móc, gây cho các em sự mệt mỏi, căng thẳng,
nhàm chán, dẫn đến phản tác dụng rèn luyện mà phải kích thích, tác động đến
hoạt động toàn diện cả về mặt tâm sinh lý ở các em, tạo nên sự hứng thú, giúp
các em ham thích, tập luyện tốt hơn.
Ngoài ra, môn thể dục bậc tiểu học có nhiệm vụ trang bị cho học sinh một
số tri thức kĩ năng đơn giản cần thiết, nhằm rèn luyện tư thế cơ bản, làm giàu
vốn kỹ năng vận động để các em học tập sinh hoạt có hiệu quả. Trên cơ sở đó
góp phần bảo vệ và tăng cường sức khỏe cho học sinh, phát triển các tố chất thể
lực, tạo điều kiện cho các em phát triển bình thường theo quy luật tâm lý, lứa
tuổi, giới tính và góp phần rèn luyện cho học sinh nếp sống lành mạnh, vui tươi
có ý thức tổ chức kỷ luật và một số phẩm chất đạo đức khác, tạo tiền đề cho quá
trình hình thành nhân cách đúng cho học sinh.
Mặt khác, trong thực tế môn học thể dục có nhiều đối tượng học sinh khác
nhau, có em có sức khỏe tốt, có em sức khỏe yếu, có em tật bẩm sinh.v.v. Vậy
phải làm thế nào với những em không phải đứng nhìn các bạn tập luyện mà
thèm muốn, buồn tủi. Phải như thế nào? Phải dùng biện pháp nào? Một câu hỏi
đang đặt ra. Vậy trên nền tảng giáo dục thể chất đặt ra, với những phương pháp

chưa phát triển đầy đủ, sự tập trung chú ý chưa bền vững, dễ phân tán, tính hưng
phấn cao, trí tưởng tượng phát triển hơn. Do đó làm thế nào để dạy phân môn
thể dục trong trường tiểu học thực sự thu hút được học sinh chú ý, tích cực tập
luyện và tập luyện có hiệu quả phù hợp với các em là một vấn đề đòi hỏi cần
phải có sự đầu tư nghiên cứu. Mà giáo dục thể chất trong nhà trường là một bộ
phận quan trọng trong sự nghiệp thể dục thể thao nói chung. Nó thúc đẩy sự phát
triển hài hoà của cơ thể đang trưởng thành, phát triển các tố chất thể lực và năng
lực hoạt động cơ bản nâng cao sức đề kháng của cơ thể, nâng cao khả năng làm
việc của trí óc và thể lực.
2

2


Giáo dục đào tạo môn thể dục lấy mục tiêu sức khoẻ là quan trọng nhất
xong mới đến kiến thức. Vì vậy phương pháp đổi mới đã phát huy được các tố
chất, thể lực đào tạo con người phát triển toàn diện trong thời kỳ Công Nghiệp
Hoá - Hiện Đại Hoá đất nước.
Đất nước đang phát triển do đó nhu cầu của con người cũng phát triển theo,
cùng với việc đổi mới nội dung chương trình, thì việc đổi mới phương pháp dạy
học có một vị trí hết sức quan trọng, và rất cần thiết và cũng là việc làm thiết
thực góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục.
- Môn thể dục trong trường tiểu học trang bị cho các em tri thức kỷ năng,
kỷ xảo vận động cần thiết cho các hoạt động khác nhau trong cuộc sống. Từ đó
rèn luyện cho các em nếp sống văn minh, lành mạnh, phát triển trí tuệ thẩm mĩ,
trên cơ sở chương trình thể dục tiểu học đã đề ra. Mục tiêu quan trọng nhất đó là
cũng cố sức khoẻ phát triển thể lực cho học sinh.
2.2. Thực trạng dạy học môn thể dục ở trường Tiểu học Điền Lư – Bá
Thước.
- Chương trình môn thể dục lớp 5 ở trường tiểu học Điền Lư – Bá Thước:


TSHS

1

5A1

2

5A2

H

C

SL

TL

SL

TL

SL

TL

30

5


T

(Đầu năm học)

2.3. Các biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục môn thể dục ở trường
tiểu học Điền Lư – Bá Thước:
Trong môn thể dục để có những tiết học đạt kết quả cao, tạo cho các em
niềm say mê hứng thú trong học tập, nắm vững nội dung bài học không cần phải
ghi lý thuyết, mà thực hiện bài tập một cách chính xác, hoàn hảo, không có dấu
hiệu mệt mỏi, chán nản, đảm bảo chất lượng môn học. Muốn đạt được yêu cầu
trên tôi có những biện pháp sau.
2.3.1. Rèn luyện sức khoẻ cho học sinh:
Ngay từ đầu năm học nhà trường đã có kế hoạch kết hợp với trạm y tế xã,
kiểm tra sức khoẻ cho học sinh. Đặc biệt chú ý đến chiều cao, cân nặng, sự phát
triển tâm sinh lí của các em.
Mỗi giờ học tôi thường xuyên rèn luyện sức khoẻ cho học sinh, với các bài
tập vừa sức đến từng đối tượng học sinh, và kiểm tra theo tiêu chuẩn rèn luyện
thân thể phù hợp với trình độ lứa tuổi của các em, đồng thời theo dõi giúp đỡ
những học sinh cá biệt trong lớp, để kịp thời điều chỉnh kế hoạch phương pháp
lên lớp của mình.
4

4


2.3.2. Điều chỉnh thời lượng vận động phù hợp với đối tượng học sinh
lớp 5 :
Môn thể dục chủ yếu là tập luyện, thực hành các bài tập về: Đội hình đội
ngũ – Bài tập rèn luyện tư thế kĩ năng vận động cơ bản – Bài thể dục phát triển

5


- Để giúp các em học tốt môn thể dục, ngoài phương pháp giảng dạy tôi
còn kết hợp nhiều phương pháp khác nhau. Mỗi giờ dạy thể dục là một bước đi
bằng hành động cụ thể, trong quá trình dạy biến nội dung yêu cầu giáo dục
thành kết quả thực tế. Vì vậy mỗi giờ dạy phải làm cho học sinh nắm vững kỉ
thuật, kĩ năng trong tập luyện. Muốn đạt được toàn diện tôi thực hiện các biện
pháp sau.
- Do đặc điểm của học sinh tiểu học tính hiếu động, ít tập trung, ít chú ý
nhất là khi lên lớp ngoài trời hay bị các yếu tố bên ngoài làm ảnh hưởng. Do vậy
trong phần mở đầu, tôi luôn sử dụng một số trò chơi thường được các em yêu
thích. Từ đó tạo cho các em sự tập trung, hứng thú trong học tập. Trong tiết học
thể dục không nhất thiết phải tuân theo qui định khuôn mẫu, mà phải luôn luôn
thay đổi thêm một số tình tiết mới để gây hứng thú cho học sinh. Như thông qua
một số trò chơi, thi đua khen thưởng, tăng dần độ khó đối với những học sinh có
năng khiếu tập luyện tốt.
- Đổi mới môn học thể dục là tăng cường hoạt động học tập của học sinh,
nên tổ chức dạy học theo hướng sáng tạo chính là trọng tâm của việc đổi mới, để
đưa học sinh trở thành chủ thể nhận thức, chủ động tìm tòi, chủ động tích cực,
chiếm lĩnh tri thức mới. Tôi đã tổ chức các hoạt động dẫn dắt học sinh để giúp
các em chiếm lĩnh kiến thức mới theo hướng tích cực hoá.
- Khi tổ chức dạy học tôi đã giao việc cho các tổ nhóm hoạt động, để tạo ra
động cơ thúc đẩy các em tập luyện, bài tập đưa ra phải bảo đảm tính vừa sức,
làm sao để tất cả học sinh có thể thực hiện được kỉ thuật động tác một cách cơ
bản và tự giác tập luyện tích cực.
2.3.4. Tập luyện chính khoá kết hợp với ngoại khoá của học sinh:
Tôi thường xuyên hướng dẫn các em tổ chức tập luyện vui chơi ngoài giờ
lên lớp thông qua hình thức tổ chức các câu lạc bộ học sinh. Tạo sân chơi bổ ích
cho các em, làm cho các em yêu thích môn học.

tranh tôi nhấn mạnh cho học sinh những điểm cơ bản của động tác.
+ Thực hiện đầy đủ những nội dung đã soạn trong giáo án.
+ Thực hiện vai trò chủ đạo giáo dục phát huy tính chủ động, tích cực, tự
giác của học sinh trong tập luyện.
+ Thực hiện đầy đủ và linh hoạt các bước lên lớp, để nâng cao hiệu quả giờ
dạy nhất là để học sinh được tập luyện nhiều.
+ Điều khiển cán sự để giúp đỡ giáo viên, để sửa chữa những sai sót kịp
thời, đối với những học sinh tập còn sai.
+ Đảm bảo an toàn trong tập luyện.
- Ở phần đội hình đội ngũ:
7

7


Nội dung đội hình đội ngũ ở lớp 5 chỉ là ôn tập để hoàn thiện các bài tập,
động tác đội hình đôi ngũ đã học ở các lớp dưới. Vì vậy sau khi nhắc lại một số
đặc điểm cơ bản của bài tập, tôi cho các em xem tranh ảnh và tập mẫu, sau đó
cho các em tập luyện theo tổ, để rèn luyện cho học sinh tính tổ chức kỉ luật. Từ
đó các em ứng dụng vào các hoạt động tập thể của lớp, của trường, nhằm rèn
luyện kĩ năng cơ bản về đội hình đội ngũ, khi thực hiện bài tập này tôi cho các
em tập đồng loạt theo khẩu lệnh, giọng hô chính xác, rõ ràng có “Động lệnh và
dự lệnh” những học sinh thực hiện đúng, làm tốt cho đứng trước đội hình tập
luyện để các bạn khác tập theo.
- Khi dạy bài thể dục phát triển chung :
+ Học động tác vươn thở :
Nhịp 1: Chân trái bước lên một bước, trọng tâm dồn vào chân trái, chân
phải kiễng gót, đồng thời hai tay đưa sang ngang lên cao, lòng bàn tay hướng
vào nhau, căng ngực, ngẩng đầu và hít vào.
Nhịp 2: Hai tay đưa vòng qua trước, xuống dưới và bắt chéo phía trước

mắt nhìn thẳng.
Nhịp4: Về TTCB
Nhịp 5, 6, 7, 8 như nhịp 1, 2, 3, 4 nhưng đổi bên.
Khi thực hiện động tác này học sinh nâng đùi chưa cao, nhịp 3 chân đá
thấp, co gối và không duỗi căng mũi bàn chân. Tôi đã cho các em tập từng cử
động một, nhịp một tay chống hông, hóp ngực nâng cao đùi, sau đó cho tập tay
gập trên vai căng ngực, rồi mới phối hợp chân và tay, khi học sinh tập tương đối
tốt, tôi cho phối hợp các cử động của động tác.
+ Động tác vặn mình.
Nhịp 1: Bước chân trái sang ngang rộng bằng vai, đồng thời hai tay dang
ngang, căng ngực bàn tay ngửa, mắt nhìn thẳng.
Nhịp 2: Quay thân 90 độ sang trái, hai chân giữ nguyên, đồng thời hai tay
dang ngang bàn tay ngửa.
Nhịp 3: Như nhịp 1.
Nhịp 4 : Về TTCB.
Nhịp 5, 6, 7, 8, như nhịp 1, 2, 3, 4 nhưng đổi bên.
Ở động tác này tôi cho các em tập chậm, để tôi quan sát uốn nắn và sửa sai
cho các em khi quay.
+ Động tác toàn thân.

9

9


Nhịp 1: Bước chân trái sang ngang một bước rộng hơn vai, đồng thời gập
thân sâu, bàn tay phải chạm mũi chân trái, thẳng chân, tay trái giơ thẳng lên cao,
mặt hướng sang trái.
Nhịp 2: Nâng thân thành đứng thẳng, hai tay chống hông (ngón cái ở phía
sau), căng ngực mắt nhìn về phía trước.

Nhịp 7: Như nhịp 5.
Nhịp 8: Như nhịp 6.
Ở động tác này các em bật nhảy còn giật cục, nhảy không nhịp nhàng. Tôi
cho các em lần đầu bật nhảy chậm từng nhịp, phối hợp với động tác của tay sau
đó với cho các em bật nhảy nhanh dần.
+ Động tác điều hoà :
Nhịp 1: Bước chân trái sang ngang rộng bằng vai, hai tay đưa ra trước bàn
tay sấp, lắc hai bàn tay (lắc gập lên - xuống hoặc lắc sang hai bên).
Nhịp 2: Đưa hai tay dang ngang, lắc hai bàn tay.
Nhịp 3: Như nhịp 1.
Nhịp 4: Về TTCB.
Nhịp 5: Bước chân phải sang ngang rộng bằng vai, hai tay giơ cao, lòng
bàn tay hướng vào nhau, đầu ngửa, mắt nhìn theo tay, lắc hai bàn tay.
Nhịp 6: Đưa hai tay ra trước, lắc hai bàn tay.
Nhịp 7: Như nhịp 2.
Nhịp 8: Về TTCB.

11

11


Hình ảnh: Học sinh tập bài thể dục phát triển chung
- Khi dạy bài thể dục phát triển chung, tôi nêu đúng tên động tác, làm mẫu
hoàn chỉnh 1 – 2 lần, phân tích ngắn gọn, làm mẫu chậm từng nhịp và cho học
sinh thực hiện theo, khi thực hiện tôi lưu ý cho học sinh những điểm khó của
động tác, sau đó cho các em thực hiện động tác.
Ở động tác vươn thở, tay tôi làm mẫu hoàn chỉnh động tác tập theo phương
pháp soi gương để học sinh thực hiện theo. Sau đó tập theo tổ nhóm dưới hình
thức thi đua , để học sinh tích cực tập luyện và thực hiện tốt bài tập của mình đạt

hợp lí, giậm nhảy không mạnh, không duỗi hết chân. Tôi đã sửa cho các em
bằng cách, tập lấy đà với tốc độ chậm, khi học sinh nắm vững động tác mới
chuyển sang tập bình thường. Điều chỉnh độ cao của bóng treo cho phù hợp với
học sinh.

13

13


Hình ảnh: Học sinh bật cao tay với bóng
- Tôi điều khiển học sinh tập một số lần, xen kẽ có nhận xét sửa sai .
- Chia tổ cho học sinh tự quản tập luyện, tôi quan sát giúp đỡ chung.
- Các tổ trưởng báo cáo kết quả tập luyện của tổ mình.
- Thi đua giữa các tổ với nhau.
- Khi tổ 1 lên thực hiện thì các tổ còn lại theo dõi nhận xét, tổ bạn thực
hiện. Còn tôi nhận xét bổ sung và nhắc nhở những gì học sinh thực hiện chưa
đúng, cần sửa chữa và tuyên dương khen thưởng kịp thời những tổ cá nhân thực
hiện tốt.
- Khi tập bài tập rèn luyện tư thế kĩ năng vận động cơ bản, tôi đã phối hợp
khả năng khéo léo, linh hoạt, tính chính xác trong mỗi động tác, để hoàn thành
được bài tập cả về kỉ thuật và chất lượng động tác.
- Phần trò chơi :
- Chuẩn bị sân chơi và phương tiện.
- Tổ chức, sắp xếp đội hình chơi.
- Giới thiệu trò chơi và giải thích cách chơi.
Ví dụ : Trò chơi chạy tiếp sức. Tôi đã nêu tên trò chơi, giải thích ngắn gọn,
rõ ràng, dễ hiểu, cách chơi và yêu cầu về tổ chức, kỉ luật khi chơi.
14




chính xác, chạm cầu không đúng mu bàn chân. Tôi đã sửa cho các em bằng cách
tập tung cầu chính xác, tâng cầu bằng mu bàn chân, tập đá cầu treo ở độ cao
nhất định. Một người tung cầu đến, người thứ hai phát cầu, hai em tập phát cầu
cho nhau bằng mu bàn chân. Chọn một vài học sinh làm đúng động tác lên làm
mẫu, chia tổ cho học sinh tự quản tập luyện dưới dạng trò chơi thi đua, xem tổ
nào thực hiện động tác đúng và tốt nhất.
* Phối hợp dạy môn thể dục với các môn khác.
Như chúng ta đã biết, môn thể dục cùng với các môn khác trong nhà trường
có nhiệm vụ quan trọng, trong việc hình thành ở người học, những nhân cách
sống của con người trong thời đại mới. Trong trường tiểu học, các môn học có
tác dụng hỗ trợ lẫn nhau, môn này làm tiền đề để học tốt môn kia. Vì vậy môn
thể dục tạo điều kiện cho học sinh tham gia các hoạt động, giúp học sinh như
thư giản, thoải mái, xen kẻ trong các tiết học văn hoá căng thẳng. Học môn thể
dục còn giúp học sinh tăng cường thể lực, cơ thể khoẻ mạnh, có tác phong
nhanh nhẹ trong các hoạt động tập thể, các hoạt động ngoại khoá.
2.4. Hiệu quả của SKKN:
Qua quá trình nghiên cứu vận dụng những biện pháp trên và cách làm mới,
tôi nhận thấy tất cả học sinh đều ham học, tham gia tập luyện tích cực, trong mỗi
tiết học các em thường xuyên được rèn luyện thân thể nên sức khoẻ của các em
được nâng lên rõ rệt, mức độ hoàn thành tốt trong kiểm tra tiến bộ hẳn, không có
học sinh nào là chưa hoàn thành.
- Chất lượng giảng dạy và học tập đạt kết quả cao. Học sinh học tập tích
cực, chủ động tập luyện, lĩnh hội tri thức, không khí lớp học sinh động, sôi nổi.
- Môn học thể dục không còn là môn phụ, mà là môn học có tác dụng rất
quan trọng góp phần vào việc nâng cao chất lượng dạy học trong nhà trường.
Kết quả cụ thể như sau :
Năm học
2018-2019


30

13

43,3%

17

56,7%

0

0

2

5A

28

12

43%

16

57%

0

Đổi mới phương pháp giáo viên chỉ là người hướng dẫn các hoạt động. Tất cả các
học sinh đều tham gia các hoạt động học tập. Từ đó đã chiếm lĩnh được tri thức,
kỷ năng, kỷ xảo, học sinh tự đánh giá được kết quả học tập của mình, tạo điều
kiện cho các em phát huy được năng lực sở trường của mình, ứng dụng những
kiến thức trong học tập vào đời sống hằng ngày.
18

18


3.2. Kiến nghị
* Đối với nhà trường, cấp trên :
- Trang bị cho một sân bê tông và một phòng tập, để tập những hôm trời
mưa.
- Mua sắm thêm một số thiết bị dụng cụ như bóng ném, bóng chuyền, dây
nhảy để học sinh tập.
* Đối với các nhà nghiên cứu:
Bổ sung thêm tài liệu tham khảo về phương pháp dạy học môn thể dục bậc
tiểu học để giáo viên tham khảo học hỏi. Từ đó rút ra kinh nghiệm cho bản thân.
* Việc học môn thể dục trong nhà trường là một động lực quan trọng, để
góp phần hoàn thiện về mặt thể chất của con người, ngoài ra còn có tác dụng
tích cực thúc đẩy các mặt giáo dục khác phát triển. Vì vậy tôi luôn trau rồi kiến
thức để hoàn thiện mình, tìm ra những phương pháp tập luyện phù hợp với từng
đối tượng học sinh, khắc phục những khó khăn để đưa chất lượng giáo dục ngày
càng phát triển. Mặc dù đã có nhiều cố gắng và hoàn thành đề tài, song không
tránh khỏi những hạn chế thiếu sót. Mong các bạn đồng nghiệp và ban giám
khảo đóng góp ý kiến, bổ sung, để tôi có thêm những biện pháp mới hay hơn, sát
thực hơn.
Xin chân thành cảm ơn!
XÁC NHẬN CỦA HIỆU TRƯỞNG