CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
Một số giải pháp nâng cao chất lượng dạy học Tiếng Anh Tiểu học tại
Lĩnh vực áp dụng: Quản lí giáo dục
2. Nội dung
Ngày 30 tháng 9 năm 2008, Thủ tướng chính phủ đã ban hành Quyết định
1400/QĐ/TTg về việc triển khai Đề án dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục
quốc dân giai đoạn 2008-2020 (Đề án 2020) và tiếng Anh được đưa vào dạy từ khối 3
Cấp tiểu học. Sau gần 10 năm triển khai Đề án, ngày 22 tháng 12 năm 2017, Quyết định
2080/QĐ-TTg tiếp tục được ban hành nhằm điều chỉnh, bổ sung Đề án dạy và học ngoại
ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân giai đoạn 2017-2025.
Thực hiện Đề án, Sở Giáo dục và Đào tạo Ninh Bình (GDĐT) đã tham mưu Uỷ ban
Nhân dân tỉnh (UBND) ban hành Kế hoạch số 63/KH-UBND vào ngày 08/11/2012 về Thực
hiện Đề án “Dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân giai đoạn 2008-2020”
tỉnh Ninh Bình. Sau 5 năm thực hiện dạy học tiếng Anh theo Kế hoạch số 63 của UBND tỉnh
Ninh Bình (2017), dạy học tiếng Anh ở cấp tiểu học đã thu được những kết quả nhất định:
hoàn thành sớm chỉ tiêu đưa chương trình giáo dục ngoại ngữ 10 năm, bắt đầu từ lớp 3 như
ngoại ngữ bắt buộc (chỉ tiêu của cả nước vào năm học 2018-2019; Ninh Bình đạt chỉ tiêu
này từ năm học 2012-2013, trình độ đào tạo, năng lực ngoại ngữ của đội ngũ giáo viên tiếng
Anh của tỉnh cũng được nâng lên một bước đáng kể.
Tuy nhiên, chất lượng dạy và học tiếng Anh cấp tiểu học vẫn còn nhiều băn
khoăn, chưa như mong đợi: Học sinh háo hức, tích cực ở năm đầu tiên được học tiếng
Anh, nhưng đến những năm học tiếp theo, kiến thức khó hơn, các em giảm dần động lực
học tập, khả năng ghi nhớ kiến thức không lâu dẫn đến hạn chế trong sử dụng ngôn ngữ
giao tiếp, học sinh tham gia các sân chơi trí tuệ cấp quốc gia và khu vực, các cuộc thi
tiếng Anh trên internet, thi giải Toán bằng tiếng Anh, thi sáng tạo khoa học kĩ thuật phần
thuyết trình bằng tiếng Anh của học sinh Ninh Bình cũng thường thua kém học sinh
cùng trang lứa với các tỉnh trong khu vực; Trình độ đào tạo, năng lực ngoại ngữ của đội
ngũ giáo viên tiếng Anh của tỉnh đã được nâng lên một bước đáng kể. Tính đến tháng 2
năm 2017 có 183/238 = 77,5% giáo viên tiếng Anh tiểu học đạt chuẩn trình độ B2 (Bậc
giáo viên cốt các về hình thức sinh hoạt câu lạc bộ tiếng Anh, tổ chức hoạt động ngoài giờ lên
lớp, tổng kết hoạt động của Tổ và đề ra phương hướng nhiệm vụ cho năm học tiếp theo. Giáo
viên cốt cán căn cứ kế hoạch chuyên môn chung của Tổ để tham mưu, xây dựng nội dung
sinh hoạt chuyên môn cho đơn vị huyện, thành phố nơi công tác.
* Định kỳ cuối học kỳ, cuối năm học, Tổ giáo viên cốt cán tiếng Anh báo cáo kết
quả thực hiện nhiệm vụ, Sở GDĐT căn cứ tình hình, kết quả hoạt động, khen thưởng cho
những thành viên có đóng góp tích cực cho hoạt động của Tổ, cho phong trào dạy học
tiếng Anh của tỉnh.
+ Tổ chức bồi dưỡng, tập huấn cấp tỉnh
* Sở Giáo dục và Đào tạo chủ trì tổ chức hoặc phối hợp với các trường Đại học
ngoại ngữ có uy tín bồi dưỡng, tập huấn nâng cao năng lực Tiếng, phương pháp dạy học,
kiểm tra đánh giá, ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học , kiểm tra đánh giá học
sinh. Các lớp bồi dưỡng nâng cao năng lực Tiếng, thường được tổ chức tập trung, học
trên lớp với giảng viên đến từ các trường Đại học Hà Nội, Đại học ngoại ngữ Quốc gia.
Địa điểm học tại tỉnh hoặc tại các trường đại học. Nội dung bồi dưỡng nâng cao năng
lực tiếng ở cả 4 kĩ năng: Nghe, Nói, Đọc, Viết.
* Các lớp bồi dưỡng về phương pháp giảng dạy thường tập trung toàn bộ giáo
viên Tiếng Anh tại một địa điểm ở trung tâm tỉnh, mời giảng viên trung ương, giảng viên
cấp tỉnh tập huấn theo hình thức thuyết trình hội trường. Giảng viên giảng lý thuyết về
đường hướng dạy ngôn ngữ, về tâm lý lứa tuổi học sinh tiểu học, về phương pháp giảng
dạy, về nội dung sách giáo khoa…Giáo viên dạy đề mô trước học sinh giả định chính là
những bạn đồng nghiệp cùng tham gia tập huấn.
+ Tập huấn chuyên đề cấp huyện, cấp trường
2
* Việc tổ chức tập huấn, chuyên đề cấp huyện, cấp trường được thực hiện theo chỉ đạo
chung ở tất cả các huyện, thành phố dựa vào các chuyên đề cấp tỉnh triển khai và một số nội
dung chuyên môn do huyện, thành phố lựa chọn phù hợp với điều kiện của đơn vị.
+ Chỉ những trường có đủ giáo viên đạt chuẩn năng lực tiếng mới triển khai dạy đủ thời
lượng 4 tiết/tuần dẫn đến giáo viên học sinh không có đủ thời lượng rèn luyện các kĩ năng.
+ Việc cho học sinh lớp 1, 2 làm quen với tiếng Anh, dạy học tiếng Anh có giáo
viên người nước ngoài mới chỉ được thực hiện ở một vài trường xây dựng điển hình.
+ Công tác bồi dưỡng đội ngũ còn nhiều hạn chế
* Hình thức tổ chức bồi dưỡng, tập huấn ít phát huy được sự chủ động tích cực
của giáo viên, thiếu tính tương tác, chưa khai thác được tiềm năng sáng tạo trong đại bộ
3
phận giáo viên do tập trung đông, nhiều giáo viên chủ yếu thụ động ngồi nghe thuyết
trình, ít tham gia các hoạt động thực hành. Thiếu hỗ trợ thường xuyên sau tập huấn dẫn
đến giáo viên gặp khó khăn trong việc áp dụng kĩ thuật dạy học tích cực. Một bộ phận
giáo viên vẫn dạy theo cách truyền thống - giảng giải ngữ pháp, cấu trúc câu... chưa phù
hợp tâm lý lứa tuổi, chưa phù hợp đường hướng dạy giao tiếp.
* Nội dung tập huấn là do sự chuẩn bị chủ quan từ phía giảng viên, không xuất phát từ
nhu cầu của chính giáo viên, không có tình huống thực tế trong lớp học dẫn đến tính ứng
dụng không cao. Việc đề mô hoạt động dạy học thường được áp dụng trên đối tượng học sinh
giả định, một số giáo viên năng động, ham học hỏi tích cực được giao chuẩn bị và thực hiện,
giáo viên khác ngồi nghe, ít có sự đóng góp, chia sẻ để đồng nghiệp có thể học hỏi.
* Đối tượng bồi dưỡng chủ yếu tập trung vào giáo viên và chuyên viên tiếng Anh;
cán bộ quản lý các phòng GDĐT, các trường tiểu học ít được quan tâm, do đó: Công tác
tham mưu của giáo viên tiếng Anh chưa được chú ý, do đó điều kiện dạy và học, sự khối
hợp trong tổ chức hoạt động giáo dục giữa các bộ phận trong nhà trường hiệu quả chưa
cao; Giáo viên cốt cán gặp nhiều áp lực, phải thực hiện dạy theo số tiết định biên (không
được giảm số tiết), không được hưởng phụ cấp trách nhiệm, đôi khi làm thay nhiệm vụ
của chuyên viên (đối với phòng GDĐT không có chuyên viên viên tiếng Anh).
Những bất cập trên dẫn đến tính hiệu quả, chất lượng bồi dưỡng chuyên môn không
cao, ít có tác dụng giúp đỡ, thúc đẩy nâng cao chuyên môn, nghiệp vụ của giáo viên.
+ Môi trường dạy học tuy đã được quan tâm xây dựng, nhưng còn mang nặng tính hình thức.
cho học sinh lớp 1, 2 làm quen với tiếng Anh.
+ Đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát triển năng lực giao tiếp, gắn dạy học
với hoạt động trải nghiệm.
+ Bố trí phòng học tiếng Anh riêng tạo điều kiện cho giáo viên đổi mới hình thức tổ
chức hoạt động dạy học theo hướng tương tác, phát triển năng lực giao tiếp nhất là đối với
trường chuẩn quốc gia mức độ 2. Sử dụng có hiệu quả thiết bị dạy học tiếng Anh sẵn có, thiết
bị tự làm tăng hiệu quả dạy học.
+ Khuyến khích cho học sinh lớp 1, 2 làm quen với tiếng Anh ở những nơi đảm bảo
điều kiện về giáo viên, về cơ sở vật chất.
+ Khuyến khích, hướng dẫn thực hiện có chất lượng việc đưa giáo viên người nước
ngoài vào dạy học kĩ năng Nghe, Nói, tham gia hoạt động giáo dục trong nhà trường nhằm
tạo động lực giao tiếp cho giáo viên, học sinh.
+ Chỉ đạo, hướng dẫn lựa chọn sử dụng ổn định sách giáo khoa tiếng Anh cho học sinh
khối lớp 3, 4, 5 học theo chương trình 10 năm, bổ sung tài liệu tham khảo, phần mềm tiếng Anh
cho giáo viên, học sinh; lựa chọn tài liệu cho học sinh lớp 1, 2 làm quen với tiếng Anh, tài liệu
dạy học tiếng Anh có giáo viên người nước ngoài phù hợp nội dung dạy học, đối tượng học sinh.
- Đổi mới bồi dưỡng nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên (Một số
hình ảnh minh họa – Phụ lục 02).
+ Tập huấn, bồi dưỡng cấp tỉnh
* Nâng cao nhận thức cán bộ quản lý, giáo viên: Xác định vai trò của người đứng
đầu cơ quan đơn vị là đặc biệt quan trọng trong việc hoạch định kế hoạch phát triển cho
nhà trường trong đó có việc chỉ đạo, tổ chức thực hiện có chất lượng việc dạy học tiếng
Anh theo Đề án, phù hợp với điều kiện nhà trường, điều kiện địa phương.
* Công tác bồi dưỡng đội ngũ không chỉ tập trung vào giáo viên tiếng Anh, cán bộ
quản lý cũng thường xuyên được mời tham dự những chuyên đề, hội thảo bàn giải pháp nâng
cao chất lượng tiếng Anh, bồi dưỡng việc thực hiện chương trình, sách giáo khoa, kĩ thuật
dạy học, kiểm tra đánh giá môn tiếng Anh theo hướng phát triển năng lực học sinh, dạy học
tiếng Anh theo hướng tiếp cận đa giác quan, tập huấn chuẩn bị nền tảng vững chắc cho trẻ
học kĩ năng nghe nói, hội nghị đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng dạy học tiếng Anh theo
hình thức xã hội hóa giáo dục...Qua những lớp bồi dưỡng, tập huấn, hội thảo, cán bộ quản lý,
thảo luận. Mọi nội dung tập huấn đều có sự đóng góp từ phía giáo viên và giảng viên thay
vì sự chuẩn bị nội dung cứng nhắc, theo ý trí chủ quan từ phía giảng viên.
* Lý thuyết về phương pháp, kĩ thuật giảng dạy được xen kẽ nhẹ nhàng trong kĩ
thuật tổ chức hoạt động dạy học nhằm giúp giáo viên không chỉ hiểu làm như thế nào
mà còn hiểu tại sao cần làm thế. Phần thực hành dạy demo được thực hiện bởi chính
giảng viên thực hiện thực tế với học sinh.
* Thành phần Hội nghị sơ kết, tổng kết, rút kinh ngiệm công tác chỉ đạo, tổ chức
thực hiện dạy học tiếng Anh được mở rộng (có thêm đại diện giáo viên tiếng Anh của
các huyện, thành phố). Thầy cô giáo là những người trực tiếp giảng dạy sẽ có những ý
kiến tham mưu thiết thực để các nhà quản lý đưa ra quyết định thực hiện kế hoạch dạy
học một cách khả quan nhất.
+ Chỉ đạo tổ chức sinh hoạt chuyên môn liên trường, tập huấn, chuyên đề cấp
huyện, thành phố
* Quan tâm, coi trọng công tác bồi dưỡng, tạo điều kiện cho đội ngũ giáo viên cốt
cán phát huy vai trò nòng cốt ngay tại đơn vị. Phân công giáo viên cốt cán phụ trách cụm
trường hay tổ sinh hoạt chuyên môn (SHCM) liên trường. Tổ trưởng chuyên môn liên
trường đề xuất nội dung sinh hoạt chuyên môn theo nhu cầu giáo viên trong cụm, tổ, báo
cáo phòng GDĐT xây dựng kế hoạch, chỉ đạo tổ chức thực hiện. Nội dung sinh hoạt
chuyên môn đề xuất được thảo luận, thống nhất và gửi cho tất cả giáo viên của tổ nghiên
cứu, chuẩn bị trao đổi tại buổi sinh hoạt chuyên môn chung.
6
* Tổ chuyên môn liên trường sinh hoạt định kỳ mỗi tháng ít nhất một lần, hoặc
khi có nhiệm vụ được phòng GDĐT chỉ đạo. Chuyên viên phòng GDĐT trực tiếp chủ trì
buổi sinh hoạt chuyên môn, cùng trao đổi, tháo gỡ những khó khăn đặc thù của địa phương cho
giáo viên trong quá trình tổ chức giảng dạy, giáo viên cốt cán hỗ trợ chuyên viên thực hiện một
số nhiệm vụ tại chuyên đề bồi dưỡng. Địa điểm tổ chức luân phiên tại các trường tiểu học,
cán bộ quản lý đơn vị đặt địa điểm hỗ trợ, tạo điều kiện và cùng tham gia.
* Căn cứ mục đích, nội dung bồi dưỡng, chuyên đề, Phòng GDĐT triệu tập cán bộ
ở địa bàn đơn vị và huyện, thành phố trong toàn tỉnh. Nhóm facebook, zalo dùng chung của giáo
viên tiếng Anh tiểu học toàn tỉnh là phương thức tiện ích, là diễn đàn để giáo viên giao lưu, chia sẻ,
hỗ trợ thông tin một cách nhanh nhất, thuận tiện, hiệu quả.
7
- Tăng cường liên kết, thực hiện xã hội hóa trong dạy học, kiểm tra đánh giá và
tổ chức hoạt động giáo dục theo hướng trải nghiệm.
+ Đẩy mạnh công tác xã hội hóa, huy động sự ủng hộ của tổ chức, cá nhân, của cha
mẹ học sinh vào việc tổ chức các hoạt động giáo dục có tiếng Anh như: cho học sinh làm
quen với tiếng Anh từ lớp 1, 2, dạy học tiếng Anh tăng cường, dạy học tiếng Anh có giáo
viên người nước ngoài, sinh hoạt câu lạc bộ tiếng Anh.
+ Thực hiện có chất lượng chuyên đề, sinh hoạt tổ nhóm chuyên môn, sinh hoạt
chuyên môn Tiếng Anh theo hướng nghiên cứu bài học.
+ Khuyến khích hỗ trợ mời giảng viên nước ngoài tham gia bồi dưỡng giáo viên, tham
gia hoạt động giáo dục, kiểm tra đánh giá học sinh.
3. Hiệu quả kinh tế, xã hội đạt được
- Hiệu quả kinh tế
Việc đổi mới chỉ đạo triển khai dạy học tiếng Anh đã khắc phục được những hạn
chế ở giải pháp cũ. Hiệu quả giải pháp mới không phải là giá trị kinh tế mang lại ngay,
không phải là số tiền làm lợi dễ dàng đong đếm, hiệu quả ở chỗ làm thay đổi nhận thức,
thay đổi động lực của cán bộ, giáo viên, cộng đồng. Giáo viên thấy được giá trị nghề
nghiệp và tự bản thân có kế hoạch học tập, bồi dưỡng nâng cao chuyên môn, nâng cao
chất lượng mỗi giờ dạy, chất lượng học sinh.
- Hiệu quả xã hội (một số hình ảnh minh họa – phụ lục 04)
+ Nội dung, kế hoạch, mục tiêu Đề án được cán bộ quản lý các cấp, giáo viên nắm
vững, linh hoạt triển khai thực hiện đạt kết quả tốt, được cha mẹ học sinh, cộng đồng
ủng hộ, đánh giá cao.
+ Nội dung bồi dưỡng xây dựng xuất phát từ nhu cầu của chính giáo viên, hình
nguyên tiếng Anh do Báo Nhi Đồng tổ chức, Ninh Bình có 17 em được lựa chọn tham
gia Vòng chung kết toàn quốc tại Văn Miếu Quốc Tử Giám, kết quả có 03 học sinh lọt
tốp 20 thí sinh xuất sắc nhất của cả nước; Vòng thi cấp toàn quốc Cuộc thi tiếng Anh
trên mạng Internet (IOE) có 236 học sinh lớp 5 tham gia, và 22 em đạt giải (02 Vàng, 07
Bạc, 06 Đồng, 07 Khuyến Khích); Olympic “Tài năng tiếng Anh” có 60 học sinh lớp 5
từ 8 huyện, thành phố trong toàn tỉnh tham gia, nhiều em đã thể hiện tài năng thực ở sự
mạch lạc trong trình bày chủ đề thuyết trình, khả năng phát âm chuẩn xác, sự mạnh dạn,
tự tin, khả năng ứng biến linh hoạt trong sử dụng tiếng Anh...
4. Điều kiện và khả năng áp dụng
- Điều kiện áp dụng
Điều kiện áp dụng giải pháp mới dựa trên những điều kiện triển khai Đề án dạy và
học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân hiện có; trình độ, năng lực, sự sáng tạo
của lãnh đạo, chuyên viên, đặc biệt là vai trò lãnh đạo của thủ trưởng cơ sở giáo dục; kế
hoạch thực hiện được xây dựng và thực hiện một cách sáng tạo, linh hoạt phù hợp với
điều kiện đội ngũ, cơ sở vật chất có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường và xã hội
trong điều kiện có sự quan tâm đúng mức về chế độ, về điều kiện thực hiện.
- Khả năng áp dụng
Sau khi nghiên cứu và áp dụng đề tài trên địa bàn tỉnh Ninh Bình, chúng tôi nhận
thấy rằng đề tài mà chúng tôi nghiên cứu có ý nghĩa rất quan trọng trong việc nâng cao chất
lượng dạy học môn Tếng Anh tiểu học của tỉnh (năm học 2017-2018, 2018-2019 Ninh Bình
được Bộ Giáo dục và Đào tạo đánh giá là một trong những tỉnh nằm trong tốp đầu của cả
nước về kết quả triển khai dạy học Tiếng Anh Tiểu học theo chương trình 10 năm).
Chúng tôi thiết nghĩ, những giải pháp trên đã áp dụng có hiệu quả cao trên địa bàn
tỉnh. Như vậy có thể áp dụng được ở các tỉnh trong khu vực cũng như trên cả nước trong
bối cảnh điều kiện triển khai Đề án như hiện nay.
Rất mong được sự góp ý của đồng nghiệp và các cấp quản lý giáo dục để đề tài
nghiên cứu của chúng tôi được hoàn thiện hơn, giúp chúng tôi có thêm bài học kinh
nghiệm chỉ đạo, tổ chức nâng cao chất lượng dạy học tiếng Anh cấp tiểu học, góp phần
triển khai Đề án dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống quốc dân giai đoạn 2017-2025./.
Chúng tôi xin cam đoan mọi thông tin nêu trong đơn là trung thực, đúng sự thật
b) từ 5 đến 10 năm
c) trên 10 năm
2. Trường tiểu học nơi bạn dạy ở nông thôn hay thành thị?
a) rural areas
b) urban areas
10
3. Bạn có được đào tạo về phương pháp giảng dạy tiếng Anh tiểu học khi học ở đại học
sư phạm không?
a) Có
b) Không
4. Bạn đã được bồi dưỡng về phương pháp dạy tiếng Anh cho học sinh tiểu học mấy lần rồi?
a) 1-2 lần
b) 3-4 lần
c) 5-10 lần
5. Bạn hãy miêu tả ngắn gọn nội dung các lớp bồi dưỡng bạn đã tham dự
6. Các lớp bồi dưỡng đó có hữu ích với bạn không?
a) Rất không hữu ích
8.4. Thuận lợi về chính bản thân
......................................................................................................................................................................
9. Bạn đã giải quyết những khó khăn trong giảng dạy như thế nào? Hiệu quả như thế
nào?
......................................................................................................................................................................
11
10. Bạn có kiến nghị gì để nâng cao chất lượng dạy và học tiếng Anh tiểu học ở trường
bạn?
......................................................................................................................................................................
The end
Thank you very much!
Hình ảnh giao diện kết nối trực tuyến
của giáo viên tiếng Anh tiểu học tỉnh Ninh Bình
12
Hình ảnh giao diện kết nối trực tuyến
của giáo viên tiếng Anh tiểu học tỉnh Ninh Bình
Nhóm face book giúp các thầy cô giáo
tiếng Anh Tiểu học dễ dàng chia sẻ kĩ thuật dạy học tích cực
13
dạy học tiếng Anh tiểu học bằng phương pháp tiếp cận đa giác quan
Giáo viên thực hành kĩ thuật dạy học tiếng Anh tiểu học
bằng phương pháp tiếp cận đa giác quan
17
Giảng viên thực hiện tiết dạy demo “Chuẩn bị nền tảng vững chắc
cho trẻ học kĩ năng Nghe, Nói”
Giờ dạy thực tế chia sẻ kĩ thuật dạy học tích cực
18
Giáo viên thảo luận tại lớp Bồi dưỡng Kĩ thuật dạy học tích cực
19
Phụ lục 03
Một số hình ảnh minh họa việc xây dựng môi trường dạy và học tiếng Anh
Tổng kết và giao lưu của Tổ Tiếng Anh tại Nho Quan
HS giao lưu Rung chuông vàng tại Hội nghị Tổng kết sinh hoạt chuyên môn liên trường
20
HS Trường TH Khánh Nhạc A trong Ngày hội tiếng Anh
Học sinh Ninh Bình với cuộc thi Trạng nguyên tiếng Anh cấp toàn quốc
24