1. PHẦN MỞ ĐẦU
1.1. Lí do chọn đề tài.
Trong bối cảnh hiện nay, các nước trên thế giới nói chung và ở Việt Nam
nói riêng đang phải đối mặt với những vấn đề rất cấp bách về nạn ô nhiễm môi
trường, mà một trong những nguyên nhân cơ bản của hiện tượng đó là ý thức
của con người.
Ô nhiễm môi trường ảnh hưởng rất lớn đến cuộc sống và sinh hoạt hằng
ngày của con người đặc biệt đối với trẻ em mầm non. Bởi vì cơ thể trẻ còn non
yếu, rất dễ bị các yếu tố môi trường tác động làm ảnh hưởng đến sức khỏe và sự
phát triển trí tuệ của trẻ, do đó trẻ em cần được sống trong môi trường thật sự an
toàn, bầu không khí trong lành không bị ô nhiễm.
Muốn làm được điều đó thì trước hết chúng ta phải xây dựng cho trẻ ý thức
vệ sinh và biết bảo vệ môi trường trong đời sống hàng ngày của trẻ. Bảo vệ môi
trường là nhiệm vụ sống còn của mỗi chúng ta, không phải riêng một ai, không
phân biệt già trẻ, lớn nhỏ.
Vì vậy việc giáo dục bảo vệ môi trường là nhiệm vụ vô cùng quan trọng,
đây là một quá trình lâu dài, phải được thực hiện trong quá trình giáo dục của cả
hệ thống giáo dục quốc dân và trong cộng đồng.
Giáo dục mầm non là cấp học đầu tiên trong hệ thống giáo dục, tạo nền
tảng, cơ sở ban đầu hết sức quan trọng cho việc giáo dục trẻ trở thành công dân
tốt cho đất nước. Ở lứa tuổi đang phát triển và định hình về nhân cách, trẻ mầm
non dễ tiếp thu những giá trị mới, do đó việc đưa giáo dục bảo vệ môi trường
vào các hoạt động giáo dục hằng ngày của trẻ sẽ giúp cho trẻ có thái độ và hành
vi tích cực đối với môi trường xung quanh, biết yêu quý và trân trọng những giá
trị cuộc sống, biết sống thân thiện với môi trường ngay từ nhỏ.
Muốn trẻ có ý thức với môi trường thì người giáo viên phải biết cung cấp
những hiểu biết về môi trường cho trẻ, trên cơ sở đó hình thành thái độ tích cực
của trẻ đối với môi trường xung quanh. Chính vì vậy để quá trình chuyển những
tri thức hiểu biết về môi trường thành thái độ, hành vi tích cực của trẻ đối với
môi trường sống, thì việc giáo dục này cần được tiến hành ngay trong chính môi
trường sống của trẻ. Do đó giáo viên cần lựa chọn đưa các nội dung giáo dục

chặt chẽ từ 3 lực lượng giáo dục: Gia đình, nhà trường, xã hội, đây chính là điểm
mới của đề tài.
1.3. Phạm vi áp dụng của đề tài: Phạm vi mà đề tài đề cập đến là độ tuổi 45 tuổi ở trường Mầm non nơi tôi đang công tác.
Thời gian thực hiện năm học 2018 - 2019 và sẽ thực hiện cho các năm
học kế tiếp.
Đề tài nêu ra “Một số biện pháp giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho
trẻ 4-5 tuổi trong trường mầm non” và tập trung vào những mặt đã làm được,
đề xuất những quan điểm phù hợp cho quá trình hoạt động ở trường mần non có
hiệu quả.
2. PHẦN NỘI DUNG
2.1. Thực trạng.
Với tầm quan trọng của việc giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ
trong trường mầm non, trong những năm qua Phòng Giáo dục Lệ Thủy đã chỉ
đạo các trường thực hiện tốt chuyên đề “Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ
làm trung tâm”, chuyên đề đó được triển khai dưới nhiều hình thức …
Đối với trường mầm non tôi công tác đã triển khai với nhiều hình thức
như: Bồi dưỡng lý thuyết, xây dựng tiết dạy mẫu, cung cấp tài liệu, băng đĩa,
sách bồi dưỡng hè cho giáo viên nghiên cứu… Song ý thức bảo vệ môi trường
của trẻ còn nhiều hạn chế.
2


Năm học 2018-2019 nhà trường phân công tôi dạy lớp mẫu giáo nhỡ cụm
trung tâm với số lượng 34 cháu. Trong quá trình thực hiện bản thân tôi nhận thấy
có những thuận lợi và khó khăn sau:
* Thuận lợi.
Được sự chỉ đạo sát sao của Ban giám hiện Nhà trường, tổ chuyên môn về
công tác bồi dưỡng lý thuyết cũng như thực hành.
Nhà trường tổ chức tốt hội thi “ Xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung
tâm” cấp trường, tham gia hội thi cấp huyện, cấp tỉnh đều đạt giải.

3


+ Về phụ huynh: Nộp kịp thời các đồ dùng cá nhân trẻ, đồ chơi ở các góc
chơi. Hỗ trợ cây xanh ở góc thiên nhiên, cây xanh bóng mát.
2.2.2. Xây dựng kế hoạch lồng ghép các nội dung giáo dục bảo vệ môi
trường vào các chủ đề.
Đối với trẻ lứa tuổi mẫu giáo, các hoạt động giáo dục ở trường mầm non
bao gồm: Hoạt động vui chơi, hoạt động học, hoạt động lao động, hoạt động ăn,
ngũ, vệ sinh. Việc giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ mầm non hầu như không
được tổ chức dưới dạng các hoạt động riêng biệt mà chủ yếu được tiến hành
dưới hình thức lồng ghép, tích hợp vào các hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ ở
trường mầm non. Để hình thành các kĩ năng về ý thức bảo vệ môi trường ở trẻ
thì giáo viên cần phải biết xây dựng kế hoạch lồng ghép các nội dung cho phù
hợp với từng chủ đề và các nội dung hướng dẫn trẻ phải đi từ dễ đến khó. Khi
xây dựng kế hoạch dần dựa vào khả năng tiếp thu của trẻ ở lớp mình phụ trách,
các nội dung không ôm đồm.
* Ví dụ: Chủ đề trường mầm non.
+ Thông qua hoạt động học, lĩnh vực phát triển nhận thức ( MTXQ)
chúng tôi giới thiệu cho trẻ biết các khu vực trong trường, khu vệ sinh, nơi bỏ
rác, vứt rác.
+ Thông qua hoạt động chiều: Chúng tôi trò chuyện với trẻ vì sao phải rữa
tay, lau mặt, hướng dẫn trẻ quy trình rữa tay, lau mặt.
* Chủ đề bản thân
+ Thông qua hoạt động học giáo viên giới thiệu cho trẻ biết các bộ phận
trên cơ thể bé, tác dụng của các bộ phận như mắt để các con nhìn mọi người,
mọi cảnh vật, tai để các con nghe mọi người nói cái gì.. cách giữ gìn và bảo vệ
các bộ phận đó.
Thông qua giờ vệ sinh, giáo viên hướng dẫn trẻ biết giữ gìn vệ sinh cơ thể
trẻ ( tắm rữa sạch sẽ, rữa tay , lau mặt đúng quy trình, biết tiết kiệm nước, không

công tác tham mưu.
2.2.3. Cung cấp các kiến thức bảo vệ môi trường cho trẻ.
Để trẻ có ý thức với môi trường thì giáo viên phải biết cung cấp những
hiểu biết về môi trường cho trẻ thông qua băng đĩa, thông qua bài thơ, câu đố,
thông qua trò chuyện, thông qua tranh ảnh môi trường … , đây là hình thức quan
trọng, nó hỗ trợ và làm giàu vốn hiểu biết cho trẻ một cách có hiệu quả.
* Thông quá các đoạn phim, băng đĩa về bảo vệ môi trường.
Ví dụ: Chúng tôi cho trẻ xem các đoạn băng về cảnh trẻ vứt rác bừa bãi và
cảnh trẻ có ý thức bỏ rác đúng nơi quy định. Sau khi trẻ xem xong chúng tôi cho
trẻ nhận xét những hình ảnh trên. Các con vừa xem các hình ảnh trên, hình ảnh
nào đúng, hình ảnh nào sai? Vì sao? Khi trẻ thảo luận xong chúng tôi nhấn mạnh
lại và lòng giáo dục cho toàn thể lớp hiểu ra vấn đề đó là: Muốn có được một
môi trường trong sạch lành mạnh thì các con phải có ý thức thường xuyên bỏ rác
đúng nơi quy định và cụ thể khi các con uống sữa hoặc ăn bánh xong cần phải
bỏ rác vào thùng rác.
+ Cho trẻ xem hình ảnh về nguồn nước sạch, nguồn nước bị ô nhiễm, qua
đó cho trẻ nhận xét, nguồn nước nào có lợi cho sức khỏe? Vì sao các con biết.
Vậy để có nguồn nước sạch các con phải làm gì?
Từ những hình ảnh đó đã giúp trẻ có một hiểu biết nhất định về môi
trường và trẻ sẽ có những hành động đúng với môi trường.
* Thông qua các bài thơ, bài đồng dao giúp trẻ có thói quen vệ sinh
sạch sẽ
5


VD: Bài thơ: Em rữa tay sạch
Mới ngồi vào bàn
Xúc cơm ăn ngon
Em ngoan, ngoan quá
Khi trẻ đọc xong bài thơ tôi đưa ra các câu hỏi, bài thơ nhắc nhỡ các con

lũy được trong cuộc sống hàng ngày. Vì vậy có thể sử dụng hoạt động học để
thực hiện lồng ghép, tích hợp nội dung giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ có
hiệu quả
VD: Chủ đề: Thế giới thực vật
6


Thông qua giờ học trò chuyện về cây xanh. Mục tiêu của giờ học trẻ phải
nắm được lợi ích của cây xanh đối với đời sống con người và môi trường. Giáo
dục trẻ không được ngát lá, bẻ cành, để cây xanh tốt cho ta bóng mát, tạo môi
trường trong lành cho chúng ta vui chơi.
Ví dụ: Chủ đề: Nước và các hiện tượng tự nhiên.
+ Thông qua giờ hoạt động học: Khám phá sự kì diệu của nước. Chúng tôi
cung cấp kiến thức cho trẻ biết được tính chất của nước (nước là một chất lỏng,
không màu, không mùi, không vị, có thể hòa tan, không hòa tan được một số
chất, sự đổi màu của nước…ích lợi của nước đối với môi trường, sự vật..).
Thông qua tiết học này giáo dục trẻ biết bảo vệ nguồn nước, vì nước rất cần cho
con người, khi sử dụng nước vệ sinh cần tiết kiệm cho vòi nước chảy vừa đủ,
không xả nước tự do…
Trong hoạt động học, chúng tôi có thể sử dụng nhiều phương pháp khác
nhau để giáo dục môi trường cho trẻ, giúp trẻ tiếp thu bài một cách tốt nhất.
* Thông qua các giờ chơi.
Hoạt động chơi là hoạt động chủ đạo của trẻ lứa tuổi mẫu giáo. Chính vì
vậy hoạt động chơi đóng vai trò quan trọng đối với việc giáo dục trẻ nói chung
cũng như giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ nói riêng. Hoạt động chơi có thể
tiến hành ở ngoài trời hoặc trong không gian lớp học. Trong lớp học, hoạt động
chơi được tiến hành dưới dạng trò chơi tại góc chơi. Khi trẻ hoạt động ở các góc,
trẻ học được nhiều kỹ năng quan trọng như: Giao tiếp, nhận thức, vận động,
cảm xúc, tình cảm, sáng tạo… dựa vào đặc điểm của mỗi góc tôi chọn nội dung
chơi phù hợp.

có trách nhiệm đối với môi trường xung quanh. Vì thế nhiệm vụ lao động mà
chúng tôi giao cho trẻ cần phù hợp với khả năng của trẻ và tăng dần mức độ từ
dễ đến khó, tạo cơ hội cho trẻ thể hiện tính tự lực và sáng tạo.
+ Ví dụ: Khi hoạt động chăm sóc cây, tôi cho một nhóm từ 5-7 cháu và
hướng dẫn mỗi nhóm làm việc khác nhau: Nhóm nhặt lá vàng, nhóm tưới cây,
nhóm xới đất… Trong quá trình trẻ làm tôi luôn trò chuyện với trẻ vì sao phải
chăm sóc cây? Sau khi kết thúc công việc tôi khuyến khích các nhóm kể lại các
việc các con đã làm cho lớp, con chăm sóc cây như thế nào? Đây là hoạt động
rất thú vị và bổ ích dành cho trẻ đồng thời rất hiệu quả đối với giáo viên trong
qúa trình giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ.
*Thông qua hoạt động ăn ngũ, vệ sinh.
Đây là hoạt động nhằm hình thành một số nề nếp, thói quen trong sinh
hoạt, đáp ứng nhu cầu sinh lý của trẻ, tạo cho trẻ trạng thái thoải mái, vui vẽ.
+ Ví dụ: Khi cho trẻ ăn, tôi nhắc nhỡ động viên trẻ ăn hết suất, ăn không
rơi vãi ra ngoài, trong quá trình ăn không được nói chuyện, sau khi ăn xong
cùng cô thu dọn bàn ghế gọn gàng, ngăn nắp, xếp bát thìa đúng nơi quy định,
khi ăn xong cô nhắc nhở trẻ đánh răng và uống nước. Lấy nước uống vừa đủ,
không vặn vòi chảy mạnh khi đánh răng. Chúng tôi luôn nhắc trẻ giữ gìn vệ sinh
cá nhân sạch sẽ, đi vệ sinh đúng nơi quy định, đồ dùng cá nhân sắp xếp gọn
gàng ngăn nắp. Rữa tay lau mặt đúng quy trình, ăn mặc gọn gàng, sạch sẽ phù
hợp với các mùa…
Trong quá trình trẻ thực hiện tôi luôn ghi chép lại một số trẻ những kỹ
năng chưa làm được, để có kế hoạch bồi dưỡng kịp thời.
Ngoài việc lồng ghép các nội dung trên, giáo viên luôn là tấm gương sáng
để trẻ noi theo ( gương mẫu trong mọi hành động cử chỉ, trong giao tiếp ứng xữ
với trẻ…).
8


2.2.5. Phối kết hợp với phụ huynh.

thiện đối với trẻ. Phụ huynh phấn khởi, hiểu rõ tầm quan trọng của việc bảo vệ
mổi trường đối với cuộc sống con người.
2.3. Kết quả đạt được.
Từ những biện pháp trên và bằng việc làm cụ thể của bản thân, sự quan
tâm, chỉ đạo sát sao của Ban giám hiệu, tập thể sư phạm trong trường, nên chất
lượng giáo dục ý thức bảo vệ môi trường của lớp tôi so với đầu năm có nhiều
chuyển biến rõ rệt.
* Đối với trẻ
9


+ 97% trẻ có thói quen vệ sinh cá nhân, vệ sinh trong ăn uống.
+ 95% trẻ biết cách dọn đồ dùng đồ chơi đúng nơi quy định.
+ 95% trẻ có ý thức không vứt rác bừa bãi, biết bỏ rác vào thùng rác.
+ 90% trẻ biết giữ gìn vệ sinh môi trường trong và ngoài lớp.
+ 90% trẻ biết chăm sóc bảo vệ cây cối.
*Đối với giáo viên
Giáo viên nắm vững mục tiêu, nội dung, phương pháp giáo dục ý thức bảo
vệ môi trường đối với trẻ mầm non.
Biết lồng ghép các nội dung giáo dục ý thức bảo vệ môi trường vào các
hoạt động hằng ngày của trẻ.
Giáo viên biết lập kế hoạch thực hiện linh hoạt, sáng tạo phù hợp với
nhóm, lớp của mình.
* Đối với phụ huynh.
- Nhận thức của phụ huynh ngày càng được nâng cao, quan tâm đến việc
hướng dẫn các kĩ năng bảo vệ môi trường cho trẻ.
- Phụ huynh tin tưởng vào việc dạy dỗ của cô giáo và làm tốt công tác
tuyên truyền về vấn đề an toàn chăm sóc giáo dục trẻ trong cộng đồng.
- Sưu tầm giúp giáo viên về các loại tranh ảnh, áp-phích… có nội dung về
bảo vệ môi trường.

Muốn thực hiện tốt việc giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ có hiệu
quả, trước hết giáo viên không ngừng tự học, tự bồi dưỡng về các kiến thức bảo
vệ môi trường cho trẻ.
+ Nắm vững mục tiêu, nội dung, phương pháp giáo dục ý thức bảo vệ môi
trường đối với trẻ mầm non.
+ Biết xây dựng kế hoạch lồng ghép các nội dung giáo dục ý thức bảo vệ
môi trường vào các chủ đề và các hoạt động hằng ngày của trẻ.
+ Cung cấp các kiến thức về giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ
mọi lúc mọi nơi, thông qua băng, đĩa, bài thơ, bài đồng dao, thông qua việc
trang trí môi trường….
+ Cho trẻ trải nghiệm thông qua các hoạt động như: giờ chơi, thông qua
hoạt động lao động, hoạt động học…
+ Kết hợp chặt chẽ với phụ huynh trong việc giáo dục ý thức bảo vệ môi
trường, công tác tuyên truyền về vấn đề nuôi dạy con theo khoa học.
+ Thường xuyên theo dõi ghi chép những trẻ yếu để có kế hoạch bồi
dưỡng kịp thời.
+ Giáo viên luôn luôn gương mẫu, nêu cao ý thức bảo vệ môi trường, là
tấm gương sáng để trẻ noi theo.
Bởi vậy mỗi giáo viên cần phải xác định rõ đây là công việc thường
xuyên phải làm nhằm không ngừng nâng cao chất lượng về giáo dục ý thức bảo
vệ môi trường cho trẻ trong trường mầm non. Từ thực tế mà chúng tôi đang gặp
phải.
3.2. Kiến nghị, đề xuất:
* Đối với giáo viên:
- Tăng cường công tác tự học, tự bồi dưỡng về ý thức bảo vệ môi trường.
- Thường xuyên làm đồ dùng đồ chơi từ những nguyên vật liệu sẵn có ở địa
phương phù hợp với chủ đề, đảm bảo khoa học và an toàn cho trẻ hoạt động.
* Đối với nhà trường:
- BGH nhà trường tham mưu tích cực với các ban, ngành nhằm tăng trưởng
cơ sở vật chất như tao môi trường cảnh quan bên ngoài, nhằm thu hút trẻ đến với