TRUYỆN AN DƯƠNG VƯƠNG VÀ MỴ CHÂU-TRỌNG
THUỶ ( Ngữ văn 10)
Thời kì Văn Lang – Âu Lạc ( thời kì dựng
nước) đã để lại cho gia tài văn hoá tinh thần
Việt Nam nhiều thần thoại , truyền thuyết
có giá trị lớn.
Thần thoại và truyền thuyết thời kì này thể
hiện tập trung , nổi bật hai nội dung: dựng
nước và giữ nước. Nếu như nhóm truyền
thuyết xung quanh vua Hùng thể hiện nội dung dựng nước thì truyền thuyết chung quanh
Thục An Dương Vương lại đưa ra một cách cắt nghĩa về sự thắng lợi và thất bại của vua
Thục trong việc xây dựng và bảo vệ đất nước. Nhận thức được giá trị to lớn của những tác
phẩm dân gian này trong đời sống tinh thần tư tưởng của người Việt nên trong những thế
kỉ đầu tiên của nền độc lập dân tộc các trí thức nước ta đã bỏ nhiều công sức sưu tầm, ghi
chép lại bằng văn bản. Những người có công đầu là Lí Tế Xuyên ( với cuốn Việt điện u
linh) và Trần Thế Pháp ( với cuốn Lĩnh Nam chích quái) . Cuối thế kỉ XV, Vũ Quỳnh và
Kiều Phú đã tiếp tục công việc của Trần Thế Pháp hoàn chỉnh cuốn Lĩnh Nam chích quái
và lưu truyền đến ngày nay. Nhiều nhà nghiên cứu văn học dân gian và sử học nước ta đã
nhất trí coi coi các thần thọai và truyền thuyết sau đây là những truyện có giá trị lớn nhất:
Truyện Họ Hồng Bàng; Truyện Thần núi Tản Viên; Truyện Thánh Gióng; Truyện Rùa
Vàng. Và cho rằng truyện Rùa vàng gắn liền với nhân vật lịch sử An Dương Vương, với di
tích lịch sử thành Cổ Loa với câu chuyện tình Mị Châu – Trọng Thuỷ là một truyện li kì ,
phức tạp biểu hiện một trình độ phát triển của xã hội và con người Việt Nam và để lại một
bài học lịch sử xương máu cho muôn đời sau.
1- Về nhân vật Thục An Dương Vương.
Theo Lĩnh Nam chích quái, Thục Phán là một vị vua trẻ của nước Âu Việt, sau khi chiếm
được nước Văn Lang của các vua Hùng lập nên nước Âu Lạc, định đô ở đất Việt Thường (
Cổ Loa) và gấp rút xây thành để giữ nước. Như vậy, việc dời đô từ vùng trung du (Lâm

“ Đà không sợ nỏ thần sao?”. Cho đến khi thất bại bỏ chạy Vua cũng không nhận ra vì sao
nỏ thần hết hiệu nghiệm , vì sao lại thất bại. Câu nói tuyệt vọng “ Trời hại ta” bên bờ biển
đã cho ta thấy rõ tình trạng ấy! Đến khi sứ Thanh Giang hiện lên thét lớn “ Kẻ ngồi sau
ngựa chính là giặc đó”. Vua mới tỉnh ngộ . Một sự tỉnh ngộ đầy cay đắng . Vua liền chém
chết đứa con gái yêu và “cầm sừng tê rẽ nước về với Long vương”. Thái độ của nhân dân
đối với Vua Thục vừa phê phán vừa tôn kính nên đã sáng tạo ra chi tiết này chăng? ( Theo
gợi ý của nhà thơ Nguyễn Đình Thi khi ông cho rằng phải chăng nhân dân không muốn nói
Phù Đổng Thiên Vương chết trận nên đã sáng tạo ra kết cục Phù Đổng thiên Vương và
ngựa phi lên trời; không đành lòng để Vũ Nương chết thảm nên đã sáng tạo tình tiết Vũ
nương thành thần tiên dưới Thuỷ cung).
Qua hình tượng An Dương vương, tác giả dân gian đã thể hiện thật sâu sắc ý tưởng: Người
đứng đầu đất nước chẳng những cần được nhân dân hết lòng ủng hộ mà còn phải hết sức
cảnh giác đề phòng hữu hiệu đối với các thế lực ngoại xâm, thiếu sự cảnh giác đó thì nước
mất nhà tan.
2- Về nhân vật Mị Châu:
Nhà thơ Tố Hữu đã nhận xét về nhân vật Mị Châu: “ Trái tim lầm chỗ để trên đầu/ Nỏ thần
vô ý trao tay giặc / Nên nỗi cơ đồ đắm biển sâu”.
Quả thật Mị Châu có đặt tình cảm ( trái tim) lên trên lí trí ( đầu) , dẫn đến hậu quả khôn
lường ( Cơ đồ đắm biển sâu). Vua Thục và Mị Châu đều có lỗi trước lịch sử. Tuy nhiên ,
các tác giả dân gian đã dành cho nhân vật nữ nầy một sự đánh giá đầy bao dung nhân hậu.
Mị Châu ý thức được sự mất cảnh giác nghiêm trọng của mình nên chấp nhận cái chết một
cách dũng cảm nhưng Mị Châu không chủ tâm phản bội cha , phản bội dân tộc. Lời khấn
khứa cuối cùng của nhân vật vang lên thật thống thiết “ Thiếp là phận gái, nếu có lòng
phản nghịch mưu hại lại cha, chết đi sẽ biến thành hạt bụi. Nếu có lòng trung hiếu mà bị
người lừa dối thì chết đi sẽ biến thành châu ngọc để rửa sạch mối nhục thù”. Tác giả dân
gian đã thật nhân hậu bao dung trong sáng tạo hình tượng “ Mị Châu chết ở bờ bể , máu
chảy xuống nước, trai sò ăn phải đều biến thành hạt châu”, “ Trọng Thuỷ ôm xác vợ đem
về táng ở Loa Thành, xác biến thành ngọc thạch”, “ Người đời sau…nhân kiêng tên Mị
Châu cho nên gọi ngọc minh châu là đại cữu , tiểu cữu”. Giáo sư Lê Trí Viễn đã có lời
bình xác đáng như sau: “ Mị Châu có tội với đất nước nên bị trừng phạt, đó là trách nhiệm

thanh , đa nghĩa, rất hấp dẫn đối với các thế hệ người dân Việt Nam. Mỗi hình tượng nhân
vật đều gợi mở ở người đọc mọi thời đại nhiều ý nghĩa lí thú. Những vấn đề sinh tử trong
sự nghiệp giữ nước lại lồng kết trong một câu chuyện tình cảm lứa đôi đầy âm hưởng bi
tráng. Qua câu chuyện, hai tư tưởng lớn trong truyền thống văn học Việt Nam là tư tưởng
yêu nước và tư tưởng nhân đạo đã quyện hoà một cách khăng khít . Nhân dân quả đã vừa
ngợi ca, vừa phê phán, vừa cảm thông đối với những nhân vật lịch sử đã mắc phải những
sai lầm nghiêm trọng dẫn đến những trang bi thương trong lịch sử nước nhà. Thái độ và
tình cảm yêu ghét ở đây vừa dứt khoát , rạch ròi vừa thấm đẫm tính chất bao dung nhân
hậu được thể hiện một cách nghệ thuật qua nhiều chi tiết đặc sắc và độc đáo.

Cỏ Cầu Gai @ 14:42 10/08/2009
Số lượt xem: 4