STT
1
1.1
1.2
1.3
1.4
2
2.1
2.2
2.3
2.3.1
2.3.2

môc lôc
NỘI DUNG

Trang

MỞ ĐẦU
Lý do chọn đề tài
01
Mục đích nghiên cứu
01
Đối tượng nghiên cứu
01
Phương pháp nghiên cứu
01- 02
NỘI DUNG
Cơ sở lý luận
02
Thực trạng

Biện pháp 7: Tuyên truyền, phối kết hợp với phụ
huynh
Hiệu quả của sáng kiến
KẾT LUẬN - KIẾN NGHỊ

1

13 - 14
14 - 15
15 - 17


1. MỞ ĐẦU
1. 1. Lý do chọn đề tài:
Kỹ năng sống là một tập hợp các kỹ năng mà con người có được thông
qua giảng dạy hoặc kinh nghiệm trực tiếp được sử dụng để xử lý những vấn đề,
câu hỏi thường gặp trong cuộc sống hàng ngày của con người. Đối với trẻ Mầm
non, hiểu đơn giản kỹ năng sống chính là những thao tác hành động, nhận thức –
tình cảm các con sử dụng hàng ngày để đáp ứng nhu cầu bản thân và xử lý các
tình huống phát sinh trong cuộc sống. Việc Dạy trẻ kỹ năng sống cho trẻ là giúp
trẻ nâng cao năng lực tự lựa chọn giữa những giải pháp khác nhau trong những
tình huống cụ thể và vừa sức. Nội dung giáo dục, phải xuất phát từ chính nhu
cầu và kinh nghiệm của trẻ. Cần tạo ra cơ hội để trẻ được trải nghiệm từ thực tế
và rút ra kinh nghiệm cho bản thân từ những thực tế đó. Nếu không có kiến thức
và kỹ năng sống sẽ gặp rất nhiều khó khăn khi gặp tình huống bất ngờ. Chính vì
vậy đồng hành với việc dạy kiến thức cần phải dạy các kỹ năng sống cơ bản cho
trẻ như: kỹ năng giao tiếp, kỹ năng bảo vệ, kỹ năng tự phục vụ bản thân...
Là Tổ trưởng tổ chuyên môn mẫu giáo và là giáo viên trực tiếp đứng lớp 5
tuổi tôi nhận thức đặc biệt rằng ở lứa tuổi lớp mẫu giáo 5- 6 tuổi việc giáo dục
kỹ năng sống là giúp trẻ nâng cao năng lực để tự lựa chọn những giải pháp khác

- Phương pháp thực hành và trải nghiệm
- Phương pháp đàm thoại
- Phương pháp giao tiếp

2. NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2.1. Cơ sở lý luận.
Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non có một vai trò rất quan trọng vì,
lứa tuổi mầm non là giai đoạn học, tiếp thu, lĩnh hội giá trị sống để phát triển
nhân cách. kỹ năng sống là kỹ năng nền tảng để hình thành nhân cách cho trẻ
Kỹ năng sống chính là phương tiện không thể thiếu để giúp trẻ tăng năng
lực hội nhập, tích cực, chủ động, sáng tạo, mạnh dạn, tự tin vững vàng trước mọi
khó khăn thử thách. Kỹ năng sống chính là chiếc chìa khóa vàng cho sự phát
triển và sự thành công của mỗi con người.
Ở lứa tuổi mẫu giáo, kỹ năng sống chiếm một vị trí hết sức quan trọng nó
góp phần giúp trẻ hình thành và phát triển nhân cách con người, giúp trẻ học
tập, lĩnh hội những kinh nghiệm xã hội để trẻ vận dụng trong cuộc sống sau này.
Trong xã hội hiện nay, kiến thức của con người ngày càng phát triển và mở rộng,
từng cá nhân, nếu không được bồi dưỡng, cập nhật thông tin thường xuyên sẽ
trở thành lạc hậu. Bên cạnh đó, yêu cầu về chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ
ngày càng cao. Để hình thành và có được các kỹ năng cho trẻ trong cuộc sống
hàng ngày trước tiên giáo viên phải có kiến thức, kỹ năng về chăm sóc giáo dục
trẻ. Giáo viên phải có kiến thức để tổ chức các hoạt động cho trẻ được trải
nghiệm, để trẻ được cuốn hút vào các hoạt động đa dạng khác nhau cùng với các
bạn trong nhóm lớp. Tạo ra nhiều cơ hội để trẻ tương tác, giao tiếp với nhau
trong lớp như: Thảo luận, trao đổi ý kiến, giải quyết xung đột, chia sẻ kinh
nghiệm, trải nghiệm những vai trò khác nhau...Tạo ra nhiều cơ hội để trẻ được
tham gia và cảm thấy mình là một thành viên trong nhóm chơi và trẻ có cơ hội
để phát triển trí tưởng tượng, sáng tạo, mạnh dạn, tự tin, góp phần thúc đẩy sự
phát triển, tình cảm, kỹ năng xã hội cho trẻ.
2. 2. Thực trạng của vấn đề

hoạt động.
KẾT QUẢ KHẢO SÁT ĐẦU NĂM:
Trước khi khảo sát đề tài tôi tiến hành khảo sát các kỹ năng sống trên trẻ, với
số lượng là 38 trẻ:
Stt Kỹ năng sống
Đạt
Chưa đạt
Số trẻ
Tỉ lệ %
Số trẻ
Tỉ lệ %
1
Tính tự tin
19
50%
19
50%
2
Kỹ năng hợp tác
20
53%
18
47%
3
Kỹ năng giao tiếp
22
58%
18
42%
4

môn.
Sau khi tìm hiểu về tầm quan trọng của việc giáo dục kỹ năng sống cho
trẻ mầm non của giáo viên mầm non, có thể nói rằng kỹ năng sống là rất quan
4


trọng đối với mỗi người chúng ta, vì vậy phải luôn luôn học kỹ năng sống trong
suốt cả cuộc đời. Vậy đối với trẻ mầm non thì tâm sinh lý còn non nớt, nên
người lớn đặc biệt là giáo viên mầm non cần chú trọng đến việc dạy kỹ năng
sống cho trẻ. Vậy dạy trẻ như thế nào và dạy như thế nào cho phù hợp tôi đã
xây dựng kế hoạch giáo dục kỹ năng sống cho trẻ và sắp xếp các nội dung khảo
sát kỹ năng sống theo trình tự của kế hoạch cụ thể:
* Kế hoạch cả năm:
Giai đoạn
Giai đoạn 1:
(Tháng 9, 10, 11)

Chủ đề
- Chủ đề trường mầm non
- Chủ đề: “Bản thân"
- Chủ đề “Gia đình”

Giai đoạn 2:
(Tháng 12, 1, 2)

Kỹ năng giáo dục
- Kỹ năng hợp tác
- Kỹ năng tự tin
- Kỹ năng giữ an toàn cá
nhân

lý tình huống lồng ghép với chủ đề “Nghề nghiệp, động vật, thực vật”
- Ở giai đoạn 3: Khi trẻ đã mạnh dạn tự tin tôi sẽ tiếp tục rèn kỹ năng, kỹ sảo
lồng ghép vào chủ đề “Hiện tượng tự nhiên, Quê hương đất nước bác Hồ,
Trường tiểu học”
Ta có thể khẳng định rằng để trẻ có kỹ năng sống tốt thì ta phải luôn luôn
giáo dục trẻ trong suốt quá trình dạy trẻ. Vậy khi xây dựng kế hoạch là ta cần
tập trung những chủ đề đã lựa chọn để hình thành thói quen (Kỹ năng) còn
những chủ đề sau ta vẫn tiếp tục dạy để hình thành kỹ sảo.
Thông qua biện pháp này tôi thấy bản thân hiểu hơn và nắm vững hơn
phương pháp cũng như cách truyền đạt kỹ năng sống tới trẻ.
2.3.2: Biện pháp 2: Tạo môi trường thuận lợi để giáo dục kỹ năng
sống cho trẻ
5


Môi trường giáo dục có ảnh hưởng rất lớn đến kết quả giáo dục trẻ, vì
thế cần phải có môi trường giáo dục trong lớp và ngoài lớp học. Môi trường
trong lớp như: Các góc chơi, đồ dùng đồ chơi, trang trí phòng nhóm lớp...có tác
dụng giúp trẻ lĩnh hội kiến thức và một số kỹ năng sống.
Ví dụ:
Cô dán những ký hiệu không nên (x) bằng màu đỏ đối với những vận
dụng có thể gây nguy hiểm để trẻ đề phòng nguy hiểm như: Ổ điện, dây máy
tính,…
Trong lớp học tôi đã trang trí góc thư viện và văn học để nơi dễ hoạt
động với nhiều tên gọi khác nhau theo chủ đề như "Thư viện trường mầm non";
"Tủ sách gia đình"; "Những con vật đáng yêu"...Ngoài ra tôi còn tạo nhiều góc
mở khác cho trẻ hoạt động như: "Góc kỹ năng của bé" ở góc này trẻ được thực
hành trải nghiệm một số kỹ năng như: Cài khuy, tết tóc, chải đầu...và ở mỗi chủ
điểm tôi đều cho trẻ thực hành các kỹ năng khác nhau theo chủ đề.
Đối với môi trường ngoài lớp học: Tôi đã mạnh dạn tham mưu với ban

Kỹ năng sống trẻ học được là: Giao tiếp cởi mở với bạn, lắng nghe bạn nói
và chờ đến lượt bạn nói. Biết nói rõ ràng để bạn hiểu và chơi cùng bạn.
Với chủ đề “ Bản thân” tôi cho trẻ trải nghiệm với các giác quan của mình,
những trải nghiệm trong cuộc sống hằng ngày của trẻ.
* Hoạt động giáo dục âm nhạc:
Thông qua bài hát : “ Rửa mặt như mèo” giáo dục trẻ thói quen tự vệ sinh
thân thể sạch sẽ.
Ngoài ra lớp tôi còn tổ chức giờ học biểu diễn văn nghệ tại lớp để giúp trẻ
tự tin hơn khi đứng trước đám đông.
Thông qua giáo dục trực quan trên thiết bị hiện đại, những bài học về tinh
thần đồng đội, giao tiếp, thuyết trình, tư duy được khái quát bằng hình ảnh, từ có
vần điệu, những bài đồng dao, ca dao phù hợp với chủ đề được đưa vào để trẻ dễ
dàng tiếp thu trong quá trình học tập. Bên cạnh đó giáo viên đóng vai trò là
người hỗ trợ giúp trẻ phát huy khả năng, thế mạnh của mình từ đó phát triển
những ứng xử tích cực và tự tin trong cuộc sống.

7


Hình ảnh giờ hoạt động âm nhạc

* Hoạt động tạo hình:
Đề tài “ Vẽ ngôi nhà của bé”. Cô giáo dục trẻ biết yêu quý ngôi nhà của
mình ở, biết quét dọn ngôi nhà của mình sạch sẽ, sắp xếp đồ dùng trong gia đình
ngăn nắp gọn gàng….
* Hoạt động quen văn học: Qua câu chuyện: “ Người bạn tốt”
Cô đàm thoại cùng trẻ:
- Linh và Trang là đôi bạn như thế nào?
- Khi Linh gặp nạn thì Trang sẽ làm gì?
- Con học tập được đức tính gì ở hai bạn?


Hình ảnh trẻ xếp hàng rửa tay và giờ ăn của trẻ

Trong năm học tôi đã tổ chức cho trẻ đi tham quan một số khu vực ở gần
trường phù hợp với thời điểm và với chủ đề đang học.
Ví dụ:
Chủ đề “Nghề nghiệp” tôi cho trẻ đi tham quan quán cắt tóc, gội đầu,
trang điểm của cửa hàng cô Trang Hoan. Trẻ vừa được quan sát trò chuyện, đàm
thoại về công việc, về các đồ dùng dụng cụ của nghề làm đầu vừa được chia
nhóm thực hành một số thao tác như chải tóc, trang điểm, gội đầu, cắt tóc, làm
tóc xoăn và sấy tóc cho bạn.

9


Hình ảnh trẻ đang thực hành một số thao tác như chải tóc, trang điểm, gội đầu cho
bạn và cho khách

Qua buổi tham quan như vậy trẻ rất phấn khởi vì được giao lưu với bên ngoài
phạm vi trường mầm non. Trên đường đi trẻ biết đi theo hàng lối và đi sát lề
đường bên phải để bảo vệ an toàn cho bản thân, biết chào hỏi mọi người trẻ gặp.
Được đi nhiều lần trẻ trở nên mạnh dạn, tự tin hơn. Trẻ được luyện kỹ năng giao
tiếp xã hội, chào hỏi lễ phép, được rèn khả năng quan sát nhận biết các sự vật
hiện tượng ở trên đường đi và ở nơi mà trẻ đến tham quan. Qua đó kiến thức mà
trẻ thu được về chủ đề sẽ được mở rộng và khắc sâu hơn.
10


Hình ảnh trẻ đi theo hàng và đi sát nề đường bên phải, trên đường gặp bác thợ sửa
xe máy trẻ khoanh tay chào bác

lao động gồm các nội dung lau lá cây, tưới cây, nhặt lá rụng tôi dự kiến mỗi nội
dung hoạt động có 12 - 13 trẻ một nhóm. Tôi chuẩn bị cho trẻ 10 khăn lau, 10
bình tưới, 10 giỏ. Tôi cho trẻ tự nhận công việc của mình. Điều đó có thể dẫn
đến tình huống có nhóm nhiều hơn 10 trẻ và không đủ dụng cụ để lao động. Khi
xảy ra tình huống đó tôi thấy các nhóm trẻ đã bàn bạc, thỏa thuận và đưa ra các
cách giải quyết khác nhau:
+ Cách 1: Vận động nhau chuyển nhóm cho đủ số dụng cụ lao động
+ Cách 2: Tìm cô giáo và bày tỏ mong muốn được cô giúp đỡ bằng cách
cung cấp thêm dụng cụ lao động.
+ Cách 3: Với nhóm nhặt rác, 2 bạn dùng chung một giỏ. Với nhóm tưới
cây, 2 bạn dùng chung 1 bình, một bạn lấy nước, một bạn tưới.
Ví dụ 3: Trên đường đi tham quan tôi sắp xếp 1 tình huống cho trẻ giải
quyết. Các bạn đang đứng cùng nhau có 1 người lạ đến hỏi chuyện trẻ, cho quà
rồi rủ trẻ đi chơi. Khi xảy ra tình huống đó tôi thấy trẻ lớp tôi nhất quyết không
đi cùng người lạ và các bạn biết gọi cô để cô giúp.
Như vậy, qua hoạt động này, tôi thấy trẻ lớp tôi đã “trưởng thành” hơn
hẳn. Trẻ độc lập, chủ động giải quyết các tình huống có vấn đề và hơn hết là biết
giải quyết cùng nhau, biết bàn luận, mạnh dạn đưa ra ý kiến của mình, lắng nghe
ý kiến của bạn và lựa chọn giải pháp phù hợp. Biết bảo vệ an toàn cho bản thân
mình.
3.3.6. Biện pháp 6 : Giáo dục kỹ năng sống thông qua các trò chơi vận
động.
Biện pháp này giúp tôi tập hợp các trò chơi vận động, tạo nguồn tư liệu
phong phú để sử dụng giáo dục kỹ năng sống cho trẻ.
Tôi đã sưu tầm các trò chơi vận động, phân loại các trò chơi theo tác dụng
của chúng đối với việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ. Sau đó tôi lưu lại để sau
này sử dụng.
Ví dụ:
12


quang gánh có đựng hoa đi qua ghế thể dục. Ai ngã khỏi cầu, làm rơi hoa phải ra
ngoài một lần chơi.
Trẻ đứng ở 2 hàng cổ vũ cho bạn và đọc đồng dao do cô sáng tác:
Gánh hoa qua cầu
Như trên mặt đất
Bạn trước tôi sau
Lon ton, lật đật
Gánh hoa cho mau
Run rẩy ngã liền
Mang hoa về nhà
Tự tin, tự tin
Tự tin vững bước
Việc gì cũng dễ
Qua hết cây cầu
Nhanh nhanh bạn nhé
Chân bước khéo sao
Gánh về, gánh về.
- Trò chơi: “ Bạn hãy làm giống tôi” ( Trò chơi này sử dụng đầu năm
học và các buổi giao lưu với các bạn lớp khác).
+ Mục đích: Tạo cho trẻ nhớ tên nhau 1 cách tự nhiên, phát triển mạnh
dạn tự tin của trẻ đến các hoạt động tập thể.
+ Cách chơi: Cô và trẻ ngồi thành vòng tròn. Trước tiên cô nói tên của
mình sau đó ném bóng cho 1 trẻ bất kì. Trẻ nhận được bóng từ cô sẽ nói tên của
13


mình. Cứ như vậy cho đến khi tất cả các trẻ nhớ tên nhau. Trẻ mạnh dạn đứng
lên nói tên của mình.
Qua các trò chơi vận động tôi thấy trẻ học được rất nhiều kỹ năng như sự
tự tin, cách hợp tác với bạn để hoàn thành công việc, cách xử lí tình huống và tôi

với đồ chơi không? Trẻ có lễ phép trong cách nói năng với người lớn hay
không?… để từ đó có biện pháp rèn luyện và giáo dục trẻ thêm.
Ngoài ra tôi còn tuyên truyền với các bậc phụ huynh nên xem cùng con
những chương trình truyền hình có nội dung về giáo dục kỹ năng sống cho trẻ
Ví dụ: Chương trình ‘‘Bố ơi mình đi đâu thế?”
Hay tôi còn tuyên truyền với phụ huynh hãy mua những cuốn sách có nội
dung giáo dục kỹ năng sống để đọc cho trẻ nghe
Ví dụ: - Tự bảo vệ mình - Đừng lạm dụng cháu(Thương hiệu sách thiếu
nhi)

14


Nhờ có sự phối kết hợp chặt chẽ giữa giáo viên với cha mẹ trẻ mà tôi
thấy trẻ lớp tôi rất mạnh dạn, tự tin và hầu hết trẻ có kỹ năng sống cần thiết theo
độ tuổi.
2.4: Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm:
Qua một thời gian thực hiện và theo dõi, tôi nhận thấy những biện pháp
trên rất có hiệu quả, học sinh lớp tôi có chuyển biến rất rõ rệt, đặc biệt trẻ tự tin
và khéo léo hơn. Kết quả đạt được như sau :
1. Về phía trẻ: Sau khi tiến hành những biện pháp trên tôi thấy trẻ đã có
kỹ năng sống cần thiết phù hợp với độ tuổi. Trẻ tham gia vào các hoạt động một
cách tự tin mạnh dạn giúp cho việc tổ chức các hoạt động giáo dục của cô giáo
đạt kết quả tốt.
- Trẻ có sự chuyển biến rõ nét về việc hình thành các kỹ năng sống: giao
tiếp, hợp tác làm việc theo nhóm, thể hiện tinh thần đồng đội, biết chia sẻ, cư xử
với nhau một cách thân thiện, biết giải quyết vấn đề, giải quyết xung đột,…Và
phát triển những phẩm chất tốt đẹp như: tính kiên trì, tính trung thực, biết nhường
nhịn, biết cư xử đẹp khi thắng thua. Trẻ tự tin tham gia vào các hoạt động của
trường lớp. Điều này chứng minh rằng việc vui chơi bằng các trò chơi, các hoạt

Cuối năm
Đạt

Số
trẻ

Tỉ lệ
%

Số
trẻ

Tỉ lệ
%

Số
trẻ

Tỉ
%

lệ

Chưa đạt

Tỷ lệ trẻ
tăng

Số
trẻ


0%

19

2

Kỹ năng 20
hợp tác

53%

18

47%

36

95%

2

5%

16

15


3


95%

2

5%

14

37
%
48
%

17

45%

21

55%

35

92%

3

8%


38

100%

0

0%

19

50%

3. KẾT LUẬN - KIẾN NGHỊ
3.1. Kết luận
Trẻ em được giáo dục kỹ năng sống tốt thì khả năng thích nghi và thành
công trong cuộc sống sẽ dễ dàng hơn. Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ là một việc
làm hết sức quan trọng và cần thiết. Điều đó giúp cho trẻ tự tin, chủ động xử lý
linh hoạt các tình huống trong cuộc sống.
Thực tế, kỹ năng sống của trẻ lứa tuổi mầm non chỉ đơn giản là giao tiếp
tốt, biết vui chơi với bạn, biết xin lỗi hoặc cảm ơn đúng lúc, dễ thích nghi với
môi trường khác nhau….Một đứa trẻ biết chờ đến lượt chơi sẽ là người biết kiên
nhẫn, một đứa trẻ được tập thích nghi với đám đông sẽ trở thành người biết tự
chủ và tự tin sau này. Đó chính là những lợi ích về lâu dài để các bậc phụ huynh
ngày nay quan tâm nhiều hơn đến việc trang bị kỹ năng sống cho con ngay từ
tuổi mầm non. Cũng cần nói thêm rằng trẻ nhỏ chỉ có thể tích luỹ kỹ năng sống
thông qua những trải nghiệm thực tế. Trong mỗi đứa trẻ đều có những tài năng
tiềm ẩn. Sự chuẩn bị kỹ càng từ lúc đầu đời chính là chìa khoá thành công cho
tương lai mỗi cháu. Chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ lứa tuổi mầm non
chính là cơ sở giúp trẻ phát triển toàn diện về thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mỹ
là nền tảng cho quá trình học tập suốt đời của trẻ. người lớn hãy luôn khuyến

sáng cho trẻ.
Giáo viên cần tích cực trau dồi, học hỏi, tự bồi dưỡng kiến thức qua sách
báo, phương tiện thông tin đại chúng, internet, qua bạn bè, đồng nghiệp để nâng
cao trình độ chuyên môn, làm phong phú vốn sống và vốn hiểu biết của mình về
nhiều lĩnh vực.
Giáo viên có sự trao đổi tích cực với phụ huynh thông qua: giao tiếp
hàng ngày, bảng tuyên truyền và thông qua các tài liệu trực quan sẽ nâng cao
hiệu quả giáo dục. Phụ huynh ngày càng tin tưởng vào cô giáo, đồng thời cô
giáo đã góp phần tuyên truyền phổ biến kiến thức cho cộng động, vận động cộng
đồng cùng chung tay giáo dục trẻ kỹ năng sống.
3.2: Kiến nghị
* Đối với phòng giáo dục:
- Các cấp lãnh đạo tạo điều kiện tổ chức các lớp tập huấn hướng dẫn tích
hợp nội dung hình thành kỹ năng sống vào những hoạt động học và chơi hàng
ngày của trẻ.
- Phòng giáo dục, tổ chức các tiết kiến tập theo chuyên đề: Giáo dục kỹ
năng sống cho trẻ.
* Đối với nhà trường:
- Bổ sung các tài liệu giáo trình giảng dạy về kỹ năng sống cho trẻ mầm
non đến giáo viên.
- Tổ chức cho giáo viên được tham gia nhiều buổi kiến tập.
- Xây dựng các chuyên đề tích hợp nội dung hình thành kỹ năng sống vào
những hoạt động học và chơi của trẻ.
- Trang bị thêm cho lớp học các phương tiện hiện đại để cho cô và trẻ
được tham gia và khám phá những trò chơi mới, đưa ứng dụng công nghệ thông
tin vào hoạt động nhiều hơn.
* Đối với phụ huynh:
- Cần tham gia đầy đủ các buổi họp phụ huynh do nhà trường tổ chức để
trực tiếp nắm được tình hình cũng như công việc của nhà trường, của lớp và tình
hình học tập của con em mình.

Đinh Thị kim Thoa
- Giáo trinh tâm lý học trẻ em lứa tuổi mầm non - Sở Giáo Dục Đào Tạo
Hà Nội
- Hướng dẫn tổ chức thực hiện chương trình giáo dục mầm non - TS. Lê thu
Hương, PGS.TS Lê Thị Ánh Tuyết
- Chương trình giáo dục mầm non - Bộ giáo dục và tạo tạo
- Tự bảo vệ mình (Thương hiệu sách thiếu nhi)
- Nuôi dạy con kiểu Nhật (Nhà sách Vinabook)

19


20


21