1. MỞ ĐẦU
1.1. Lí do chọn đề tài
Xung quanh chúng ta có rất nhiều người tài giỏi, thành công. Không phải
tự nhiên họ có được những kết quả tốt đẹp, đó là cả một quá trình dài. Trên hành
trình đó không thể thiếu tính tự lập, một đức tính quan trọng của cuộc sống. Khi
mỗi người được sinh ra và cất tiếng khóc chào đời, đó là sự khởi đầu cho một
hành trình với tên gọi “cuộc đời”. Mỗi người có một hoàn cảnh sống không
giống nhau, có người thành công nhưng có người thất bại, người giàu sang lại
có người nghèo khổ. Cái tạo ra sự khác biệt không chỉ là ở xuất phát điểm của
mỗi người mà là do học tập phấn đấu rèn luyện tạo nên. Ngay từ thủa ấu thơ con
người đã có khả năng tự lập, ở mỗi lứa tuổi khả năng tự lập và phát triển khác
nhau. Người có tính tự lập có thể tự mình làm được nhiều công việc mà không
cần trợ giúp của người khác.
Khi còn bé chúng ta được chăm sóc bởi bàn tay của mẹ, sự dìu dắt của
cha. Ông bà, cha mẹ đã dạy cho ta đức tính tự lập bằng những việc làm đơn giản
đầu tiên như tự đánh răng, tự mặc quần áo, tự xúc cơm ăn,... Lớn lên chút nữa ta
được mở mang tầm hiểu biết nhờ sự chỉ dạy tận tình của thầy cô, bạn bè. Nhưng
rồi ai cũng phải trưởng thành, đứng trên đôi chân của chính mình và sống một
cuộc sống tự lập. Nhờ có tự lập, chúng ta mới có thể sinh sống và tồn tại, giống
như chú chim non rời tổ để tự vỗ cánh bay đi kiếm ăn, con thú xa mẹ để học
cách săn mồi, duy trì sự sống. Chúng ta không thể sống mãi trong vòng tay yêu
thương, che chở của cha mẹ như hồi còn bé. Trưởng thành đồng nghĩa với việc
ta phải tự lập nhiều hơn, đó là lúc ta chọn cho mình một niềm đam mê và mơ
ước. Khi đã tự lập, ta có thể tự tin, đứng hiên ngang trước mọi sóng gió cuộc đời
mà không sợ bị quật ngã.
Thực tế cho thấy, có một thực trạng đáng buồn hiện nay đó là nhiều người
trẻ vẫn không thể sống tự lập, dựa dẫm vào gia đình, bố mẹ, học đến cấp 3 mà
không biết nấu ăn, không tự giặt sạch được bộ quần áo,... Không biết tự chăm lo
cho bản thân mình. Thực trạng này có thể dễ dàng bắt gặp ở những đứa trẻ quen
được bố mẹ chiều chuộng, đến khi bước vào đời thì bỡ ngỡ, lúng túng, không
thể làm chủ cuộc sống của mình.

còn nhiều hạn chế. Nguyên nhân là do giáo viên cho rằng trẻ còn quá nhỏ để rèn
tính tự lập, bên cạnh đó điều quan trọng là cô giáo ngại khó, sợ tốn thời gian và
có tư tưởng " thà tự làm cho xong”.
Là giáo viên Mầm non tôi cảm thấy rèn kĩ năng sống cho trẻ là rất cần
thiết đặc biệt là rèn tính tự lập cho trẻ. Chính vì vậy tôi luôn suy nghĩ và trăn trở
làm thế nào để dạy cho trẻ có tính tự lập ngay từ khi trẻ còn rất nhỏ. Vì vậy tôi
đã mạnh dạn chọn đề tài: ‘‘Một số biện pháp rèn luyện tính tự lập cho trẻ 5-6
tuổi ở trường mầm non Đồng Thịnh” để nghiên cứu và áp dụng thực tế vào lớp
mình.
1.2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu thực trạng về kĩ năng sống của trẻ, nhằm tập trung
nghiên cứu và tìm ra ‘‘Một số biện pháp rèn luyện tính tự lập cho trẻ 5-6 tuổi
ở trường mầm non Đồng Thịnh”.
Tạo cho trẻ có những kĩ năng biết tự làm được một số công việc phù hợp
với khả năng, biết giúp đỡ người khác, kĩ năng bảo vệ bản thân.... Trẻ có tính tự
lập ngay từ khi học ở trường Mầm non.
1.3. Đối tượng nghiên cứu
Tập trung nghiên cứu đề tài ‘‘Một số biện pháp rèn luyện tính tự lập cho
trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non Đồng Thịnh”.
1.4. Phương pháp nghiên cứu
1.4.1. Phương pháp nghiên cứu, xây dựng cơ sở lý thuyết
Thu thập, phân tích, tổng hợp các tài liệu lý luận về đặc điểm phát triển của
trẻ 5-6 tuổi qua các tài liệu, vai trò của tự lập đối với sự phát triển của trẻ.
1.4.2. Phương pháp khảo sát thực tế, thu thập thông tin
Khảo sát tình hình thực tế về khả năng tự lập của trẻ ở lớp, sự ảnh hưởng
của tự lập tác động đến sự phát triển của trẻ.
1.4.3. Phương pháp thống kê xử lý số liệu
Đánh giá kết quả đạt được và so sánh kết quả trước và sau khi áp dụng biện
pháp.
1.4.4. Phương pháp thực hành, trải nghiệm

luyện bản thân để trở nên tự lập, không phụ thuộc vào người khác dù là hành
động nhỏ nhất. Tính tự lập vô cùng cần thiết nó sẽ giúp ta có được những kĩ
năng vững vàng để đối diện với những khó khăn, thử thách trong cuộc sống. Vì
vậy, tính tự lập là một trong những yếu tố quan trọng là chìa khoá của cánh cửa
thành công. Thiếu nó không một ai có thể chạm tới tương lai tươi sáng. Mỗi
chúng ta nên rèn luyện đức tính tự lập ngay từ khi còn nhỏ, như nhà khoa học
Dr seuss đã khẳng định:“Bạn có não trong đầu. Bạn có chân trong giày. Bạn có
thể chỉ mình về bất cứ hướng nào bạn chọn. Bạn độc lập và bạn biết điều mình
biết và bạn là người quyết định mình sẽ đi đâu”. [4] Những việc có thể làm
được thì nhất quyết ta không nhờ người khác giúp đỡ, tự lập từ trong chính suy
nghĩ, hành động của mình. Có như vậy, chúng ta mới thực sự làm chủ cuộc đời
của mình, đạt được những thành công trong cuộc sống.
Các nhà khoa học đã nghiên cứu đều cho thấy các kĩ năng quan trọng
nhất trẻ phải học vào thời gian đầu đó là kĩ năng tự lập. Việc xác định được các
kĩ năng cơ bản của tính tự lập phù hợp với lứa tuổi, sẽ giúp giáo viên chọn đúng
những nội dung trọng tâm để rèn tính tự lập cho trẻ.
Dạy trẻ Mầm non có tính tự lập là một trong những điều cốt lõi nhất để
giúp trẻ hoàn thiện bản thân. Từ đó nó ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình hình
thành nhân cách của mỗi đứa trẻ sau này. Song khi mỗi đứa trẻ mới chào đời
đều chưa có bất kì một kĩ năng gì trong đó có kĩ năng tự lập. Rèn tính tự lập cho
3


trẻ ngay từ khi ở lứa tuổi Mầm non không những tạo ra cho trẻ khả năng tự lập
trong sinh hoạt hằng ngày mà còn là một trong những điều kiện quan trọng để
hình thành sự tự tin, năng động, sáng tạo là cơ sở để hình thành nhân cách cho
trẻ sau này.
Ở tuổi mẫu giáo lớn, sự tự ý thức còn được biểu hiện rõ trong sự phát
triển giới tính của trẻ. Trẻ không những nhận ra mình là trai hay gái mà còn bi ết
nếu mình là trai hay gái thì hành vi này phải thể hiện như thế nào cho phù hợp

xuyên trao đổi với giáo viên, phối hợp chặt chẽ việc giáo dục và rèn trính tự lập
cho trẻ giữa gia đình và nhà trường.
Đa số trẻ trong lớp tôi đều đã học qua lớp mẫu giáo bé và mẫu giáo nhỡ
nên có nền nếp học tập tốt. Biết quan tâm, giúp đỡ cô giáo và các bạn một số
công việc vừa sức.
Bản thân tôi và 1 giáo viên được tham gia các lớp bồi dưỡng kĩ năng
sống, nên tích lũy được một số kiến thức cũng như kinh nghiệm dạy trẻ các kĩ
năng sống trong đó có kĩ năng rèn trẻ có tính tự lập.
4


2.2.2. Khó khăn
Tuy những thuận lợi là cơ bản nhưng trong chăm sóc nuôi dưỡng, giáo dục
trẻ lớp tôi vẫn còn gặp một số khó khăn như sau:
Hiện nay nhà trường đã mua sắm trang thiết bị cho lớp học nhưng vẫn còn
thiếu và chưa đáp ứng được với chương trình giáo dục mầm non mới hiện nay.
Về trẻ thì 100% là dân tộc Mường việc giao tiếp bằng Tiếng Việt của trẻ
còn nhiều hạn chế, vì vậy việc dạy Tiếng Việt cho trẻ còn mất nhiều thời gian,
đôi khi cô giáo hướng dẫn và dạy trẻ một số công việc bản thân trẻ tự làm thì trẻ
không hiểu, hoặc hiểu nhưng câu được câu không.
Trẻ chưa có các kĩ năng cần thiết như: Kĩ năng tự phục vụ bản thân, kĩ
năng giữ gìn vệ sinh cá nhân, kĩ năng giúp đỡ người khác.
Giáo viên chưa lồng ghép các kĩ năng rèn tính tự lập cho trẻ vào các hoạt
động hằng ngày.
Trẻ chưa biết xử lí các tình huống để bảo vệ bản thân trước những nguy
hiểm.
Một số trẻ lớp tôi được ông bà, cha mẹ và người thân cưng chiều, bao bọc
kĩ quá, do đó trẻ thường ỉ lại cho cô và các bạn những công việc dù là nhỏ nhất.
Mặc dù rất quan tâm đến con nhưng đa số phụ huynh lại làm công nhân ở
các công ty nên ít có thời gian dành cho con, phần lớn đều nhờ cậy ông bà và cô

17
63
tự làm một số công việc mà không
phụ thuộc vào người khác.
2. Trẻ có tính tự lập thông qua các
27
12
44
15
56
hoạt động.
3. Trẻ có tính tự lập để có kĩ năng
27
10
37
17
63
bảo vệ bản thân.
4. Phụ huynh tích cực phối hợp với
giáo viên trong việc rèn tính tự lập
27
11
41
16
59
cho trẻ.
5


Từ kết quả khảo sát trên cho thấy, tính tự lập, các kĩ năng cần thiết, kĩ

Ví dụ: Đến giờ ngủ trưa tôi cho các con tự đi thay quần áo, tự lấy gối để
vào chỗ ngủ của mình; Sau khi ngủ dậy tôi hỏi trẻ: “Sau khi ngủ dậy các con
cần làm gì nhỉ” cho các con tự cất gối, tự gấp chăn, tự rửa mặt, tự chải tóc và tôi
chỉ hướng dẫn và giúp đỡ trẻ trong lần đầu tiên, những lần sau tôi để các con tự
làm. Hằng ngày tôi thấy các con làm những việc tự phục vụ bản thân và dần dần
trẻ rất thích thú và tự làm công việc của mình mà không cần đến sự giúp đỡ của
cô giáo và các bạn trong lớp.
Hình thành thói quen tự lập trong cuộc sống không còn quá khó với trẻ,
đơn giản là việc xuất phát từ những hành động hằng ngày ở trường cũng như ở
nhà. Tôi kiên trì lặp đi lặp lại những hành động và thói quen tốt này cho trẻ thì
trẻ sẽ tự lập rất tốt.
Đối với trẻ còn chưa quen với công việc, thao tác còn chậm hay lóng
ngóng, khi trẻ mắc lỗi hay lười biếng tôi hướng dẫn các con làm từ từ, làm
6


nhiều lần bằng cách động viên, khuyến khích để bé làm tốt hơn những lần sau,
nhưng tôi không làm giúp cho trẻ.
Với trẻ nhút nhát, tôi thường dành nhiều thời gian nói chuyện với các con,
đồng thời, kiên nhẫn trong việc hướng dẫn các con rèn kĩ năng tự phục vụ và
mạnh dạn hơn như: Biết yêu cầu thêm thức ăn khi cần, chủ động rủ bạn bè cùng
chơi các trò chơi trong hoạt động chơi ngoài trời, mạnh dạn giơ tay phát biểu,....
Ngoài ra, tôi cũng nhờ sự hỗ trợ của các bạn trong lớp, chủ động nói chuyện và
làm cùng những việc hàng ngày như đánh răng, rửa tay, xếp gối, trải chăn,...
Nhằm giúp trẻ tự tin và tự lập hơn.
Ví dụ: Đối với một số cháu nhút nhát phải kiên nhẫn, gợi ý cho trẻ bằng
các câu hỏi như: Con thích như thế nào? Theo con mình cất con búp bê này ở
đâu được? Làm sao để gấp được cái chăn này nhỉ?… Để kích thích khả năng tự
lập của trẻ.
Nếu trẻ thích tự xúc ăn, tự làm đồ chơi, tự đi ngủ thì càng tốt, tôi không

sinh cá nhân luôn là nhiệm vụ quan trọng.
7


Tôi mua những thiết bị, đồ dùng cho việc vệ sinh khiến trẻ mong đợi
được dùng. Đơn giản như kem đánh răng có mùi hương trẻ yêu thích, bàn chải
có nhân vật hoạt hình hay thậm chí xà bông dành cho trẻ em có hình thù ngộ
ngĩnh, sẽ làm cho khoảng thời gian vệ sinh cá nhân trở thành điều mà trẻ cực kì
chờ mong.
Bên cạnh việc vệ sinh cá nhân tôi rèn trẻ kĩ năng vệ sinh lớp học cùng với
cô, tôi thấy đó là niềm vui của trẻ. Đây cũng là một kĩ năng đặc biệt để rèn tính
tự lập cho trẻ như: Tự dọn đồ chơi trong lớp gọn gàng sạch sẽ sau khi chơi xong
hoạt động góc, biết lau bàn ghế sạch sẽ trước khi ăn cơm trưa hay ăn quà chiều,
biết vứt rác đúng nơi quy định,... Dưới sự hướng dẫn trẻ lớp tôi đã hình thành
thói quen vệ sinh lớp học ngay từ đầu năm học dù là những việc rất nhỏ.
Hằng ngày trẻ thường xuyên làm những công việc vệ sinh lớp học cùng
cô và vệ sinh thân thể các con sẽ có kĩ năng vệ sinh tốt mà không cần đến sự
giúp đỡ của cô giáo và cha mẹ trẻ.
* Kĩ năng giúp đỡ người khác
Chính những việc làm của người lớn thường ngày sẽ được trẻ chú ý quan
sát và ghi nhớ để thực hiện lại. Vì vậy, ngoài việc nâng cao tính tự giác, tự lập,
trẻ còn tạo dựng được tinh thần tập thể, biết quan tâm giúp đỡ những người
xung quanh. Đó có thể là những hành động nhỏ trẻ có thể hỗ trợ bạn bè trong
giờ học hay giờ hoạt động vui chơi. Đối với trẻ mới vào lớp chưa quen kĩ năng
tự phục vụ bản thân thì những trẻ đã được học trước sẽ trở thành người hướng
dẫn cho bạn mới. Những lúc như vậy tôi luôn chú ý khen ngợi, động viên,
khuyến khích trẻ và trẻ luôn vui thích và cố gắng phát huy những kĩ năng tốt
này. Tôi luôn tạo điều kiện để trẻ học những kĩ năng sống vì những trải nghiệm
sẽ giúp trẻ thích ứng nhanh với môi trường xung quanh, phát triển tính nhanh
nhẹn, khả năng tư duy, ý thức tự giác và tinh thần tập thể.

để hình thành cho con suy tư về tình yêu thương, sự quan tâm, lòng cảm thông
với người khác.
Ví dụ: Cho trẻ xem vi deo về bạn nhỏ bị khuyết tật đôi chân đang cố gắng
ngồi lên ghế nhưng không được, và đưa ra tình huống: “ Các con làm gì để giúp
đỡ bạn...” từ những hình ảnh thực tế đó trẻ sẽ suy nghĩ và biết giúp đỡ mọi
người xung quanh mình những việc vừa sức.
Bất kỳ khi nào trẻ làm được một việc gì đó giúp đỡ những người xung
quanh, tôi cổ vũ, động viên và khích lệ trẻ kịp thời. Cùng với việc khẳng định
với trẻ rằng, hành động của con là đúng, tôi hỏi han xem cảm nhận của con như
thế nào khi làm được việc tốt. Thường xuyên giúp đỡ người khác như vậy trẻ sẽ
tự lập tốt hơn.
Nhờ sự nỗ lực trong thực hiện các giải pháp, trẻ lớp tôi có nhiều kĩ năng
cần thiết, các con biết tự chăm sóc bản thân; biết vệ sinh lớp và vệ sinh cá nhân;
biết giúp đỡ người khác,... Ngoan, tự tin, tự lập và có thể đưa ra các quyết định
cho mình mà không phụ thuộc quá nhiều cô giáo và các bạn.
2.3.2: Lồng ghép việc rèn luyện tính tự lập cho trẻ thông qua các hoạt
động
Ở trong các hoạt động hằng ngày của trẻ, tôi cảm thấy những nội dung
tích hợp việc rèn luyện tính tự lập cho trẻ trên lớp đôi khi còn hời hợt, chưa có
tác dụng kích thích trẻ thực hiện một số công việc tự phục vụ bản thân. Chính vì
vậy tôi đã nghiên cứu tài liệu, sưu tầm một số nội dung phù hợp với đặc điểm và
lứa tuổi của trẻ để rèn cho trẻ có tính tự lập. Rèn luyện tính tự lập cho trẻ mẫu
giáo là đề tài không phải xa lạ, tuy nhiên nếu cô giáo không biết tận dụng mọi
cơ hội, rèn cho trẻ ở mọi lúc mọi nơi, tích hợp việc giáo dục các kĩ năng một
9


cách khéo, linh hoạt, mềm dẻo, sáng tạo thì trẻ khó có thể tích cực tiếp thu, tích
cực hoạt động và như vậy hiệu quả của việc tổ chức các hoạt động đó chưa cao.
Do vậy, bản thân tôi đã tìm ra những hình thức mới nhằm giáo dục, rèn luyện

của mình với tập thể.
Ví dụ: Đến giờ học môn tạo hình, nhóm trực nhật đi phát bút, lấy vở, xếp
bàn ghế, thu bài,…. Trong mọi việc làm của trẻ cô kịp thời khen ngợi trẻ “ các
con giỏ quá, các con xếp ghế rất đẹp! ”. Tạo cho trẻ một ý nghĩ mình đã lớn đã
làm được nhiều việc và mình là người có ích. Từ đó trẻ sẽ hoạt động tích cực
hơn, hứng thú hơn. Thực hiện biện pháp này giúp trẻ có tính tự lập, các con
mạnh dạn, tự tin tham gia tích cực trong hoạt động học.

10


(Trẻ đang chia bút, đồ dùng học tập cho các bạn trong giờ học)
Như vậy, với các hoạt động học tôi luôn lựa chọn nội dung phù hợp,
kết hợp với phương pháp dùng lời, trẻ được nghe, được đọc cùng với sự
giảng giải của cô, trẻ sẽ thấm nhuần ý nghĩa của cuộc sống xung quanh, từ đó
tích lũy cho mình những bài học kinh nghiệm và trẻ biết tự làm một số công
việc phục vụ bản thân tạo cho trẻ có thói quen nề nếp, sự cố gắng, sáng tạo và
đề cao tinh thần trách nhiệm của mình với tập thể.
*Thông qua các hoạt động khác
Cùng với việc dạy trẻ trên những tiết học, tích hợp trong các hoạt động
của chủ đề, tôi rất quan tâm đến việc tổ chức các hoạt động như: Hoạt động đón
trả trẻ, chơi ngoài trời, hoạt động góc, hoạt động lao động.... Qua các hoạt động
cho trẻ được thực hành, trải nghiệm những công việc mà trẻ có thể tự làm được
không cần sự giúp đỡ của cô giáo và các bạn. Từ đó trẻ có tính tự lập, không
trông chờ và ỉ lại vào người khác.
Trong giờ đón, trả trẻ tôi sử dụng phương pháp thực hành, trải nghiệm,
hình thức nêu gương đánh giá để trẻ thấy và thực hiện tốt hơn. Cụ thể ngay từ
đầu năm học, khi đón trả trẻ tôi tập cho trẻ ý thức tự cất đồ dùng gọn gàng, ngăn
nắp lúc vào lớp cũng như lúc ra về. Và tôi phân công tổ trưởng sẽ kiểm tra xem
bạn nào thực hiện chưa tốt, cuối ngày tôi sẽ nêu gương bạn thực hiện tốt để các

trước và sau khi ăn, biết giữ vệ sinh chung và hành vi văn hóa như không nói
chuyện khi ăn, ho hoặc ngáp phải quay ra ngoài đồng thời lấy tay che miệng,
biết nhặt cơm rơi bỏ vào đĩa và lau tay.
Khi tổ chức giấc ngủ cho trẻ, tôi dạy trẻ biết cùng cô trải chiếu, biết tự
mình lấy, cất gối đúng nơi quy định, biết đi vệ sinh và xả bồn cầu sau khi đi vệ
sinh, biết rửa chân và lau khô chân trước khi đi ngủ, đi nhẹ, nói khẽ, không làm
ồn khi bạn đang ngủ.
Thông qua hoạt động lao động tôi phân mỗi nhóm trẻ sẽ đảm nhận một
khay rau hay 1 khóm hoa ở góc thiên nhiên để chăm sóc, hằng ngày trẻ đều
chăm chỉ ra tưới cây, nhặt rác xung quanh. Khi trẻ làm ra sân chơi tổ chức cho
trẻ nhặt lá rơi trên sân trường, nhổ cỏ ở bồn hoa,... Đây là cách tôi rèn tính tự lập
khi trẻ tham gia các hoạt động lao động cùng cô giáo.
Trong quá trình lồng ghép rèn trẻ có tính tự lập thông qua các hoạt động
tôi thấy trẻ có tính tự lập tốt. Trẻ rất phấn khởi khi được tham gia các hoạt động,
được thực hành và trãi nghiệm cùng cô. Tôi thấy trẻ nhanh nhẹn hơn, có nhiều
thói quen và kĩ năng tốt. Đó là động lực để tôi kiên trì, rèn tính tự lập cho trẻ
nhiều hơn nữa.
2.3.3. Trẻ phát huy tính tự lập để có thể bảo vệ bản thân qua các tình
huống
Xã hội hiện đại mang đến cho cuộc sống của trẻ nhiều tiện ích, sự thoải
mái nhưng cũng tiềm ẩn nhiều mối nguy hiểm đối với trẻ. Điều này đòi hỏi trẻ
đều phải có những kĩ năng để biết bảo vệ chính bản thân mình trước những
nguy hiểm. Một trong những kĩ năng cần hình thành, thì kĩ năng tự bảo vệ bản
thân là một trong những kĩ năng quan trọng, giúp trẻ có khả năng biết từ chối,
xử lý những tình huống khi thấy không an toàn. Do vậy, đây có thể coi là cách
tốt nhất để trẻ có thể hiểu được những tình huống có thể xảy ra trong thế giới
muôn màu cũng như cách xử lý thông minh nhất.
Vì vậy, tôi đã đặt ra một số tình huống để trẻ tự giải quyết vấn đề, với
nhiều các tình huống khác nhau để áp dụng trong suốt quá trình chăm sóc giáo
12

Ví dụ: Tôi kể cho trẻ nghe câu chuyện: Hôm nay bạn Mai được mẹ hứa
đón về sớm để đi siêu thị, nhưng mẹ có khách nên chưa đến đón được bạn Mai
như đã hứa, chờ mãi mà không thấy mẹ. Bạn Mai ra xích đu chờ mẹ, bỗng có
một người phụ nữ cho bạn Mai kẹo và nói “ hôm nay mẹ bận không đón con
được, mẹ nhờ cô đón con về, con ngoan ăn kẹo đi rồi lên xe cô chở con về”. Tôi
kể đến đó và dừng lại và hỏi trẻ: Bạn Mai có về với người phụ nữ đó không?
Nếu con là bạn Mai con sẽ xử trí như thế nào? Tôi cho trẻ thảo luận và đưa ra
câu trả lời. Sau đó tôi kể tiếp “bạn Mai không chịu lên xe, nói là đợi mẹ đón,
bạn Mai chạy vào lớp, người phụ nữ nắm lấy áo bạn Mai, bạn Mai đã kêu lên
thật to “cứu con với, cứu con với”, cô giáo và bác bảo vệ chạy tới”. Qua câu
chuyện tôi rèn cho trẻ biết “không đi theo người lạ dù người lạ có cho bất cứ thứ
gì”. Sau đó tôi có thể cho trẻ đóng vai các nhân vật trong câu chuyện cô vừa kể
để khắc sâu hơn kĩ năng cần trẻ ghi nhớ.
Tôi thường xuyên dạy cho trẻ biết, nếu một người lạ cho kẹo bánh hoặc
đồ chơi để dẫn trẻ đi đâu đó thì nên từ chối và tránh xa họ ngay lập tức. Và sau
đó, trẻ phải kể lại ngay chuyện gì đã xảy ra cho cô giáo và người bố mẹ nghe
hoặc bất cứ người nào trẻ tin tưởng. Trẻ thường có khuynh hướng đánh giá một
13


người lạ qua vẻ bề ngoài của họ: Cách ăn mặc chải chuốt, hoặc một gương mặt
xinh đẹp rất dễ gây thiện cảm với trẻ. Kẻ xấu có thể đánh vào điểm yếu này và
cố gắng thay đổi diện mạo để lấy cảm tình với trẻ. Vì vậy, tôi dạy bé cách nhìn
người qua hành động của họ thay vì phán xét bề ngoài và cách ăn mặc.
Ngoài ra tôi cho trẻ xem một số tình huống ứng xử nếu chẳng may trẻ
phải tiếp xúc với người lạ có ý đồ xấu hoặc bị lạc như: Nếu trẻ bị lạc trong siêu
thị, tôi dạy trẻ đi đến quầy thanh toán, nói cho nhân viên biết rằng mình đang bị
lạc và ở nguyên chỗ đó cho đến khi được mẹ đón. Chỉ ra những người trẻ có thể
tin cậy được. Bên cạnh bố mẹ, còn có ông bà hoặc những người trẻ có thể nhờ
cậy như cô giáo hoặc những người mặc trang phục cảnh sát.

bài học “cơ thể trẻ chỉ thuộc về trẻ”, trẻ sẽ có niềm tin bảo vệ chính bản thân
mình.
Ví dụ: Tôi kể cho trẻ nghe câu chuyện về bạn Hoa. Khi bạn Hoa đang
chơi một mình ở sân, có người hàng xóm sang chơi thấy bạn Hoa kêu đau. Lập
tức bác hàng xóm nói với Hoa: Cháu đau ở đâu để bác xem cho? Bạn Hoa đã trả
14


lời “ không đâu, mẹ cháu dặn không cho người khác đụng vào chỗ này” và tôi
hỏi trẻ ở lớp “ theo con con sẽ nói gì và làm gì?. Từ những tình huống cụ thể
này trẻ lớp tôi biết bảo vệ mình hơn trước những tình huống xấu như la to lên,
chạy vào nhà...
Trong thời gian gần đây, cháy nổ là hiểm hoạ luôn rình rập với tất cả mọi
nơi. Với trẻ mẫu giáo tuy trẻ còn nhỏ tuổi song tôi nghĩ rằng cũng cần dạy cho
trẻ một số kĩ năng ứng biến nếu chẳng may có điều đó xảy ra. Tôi đã đưa tình
huống bằng cách cho trẻ quan sát những hình ảnh hay những đoạn vi deo về
những vụ cháy, nổ...và hỏi trẻ: Nếu con thấy có khói, hoặc cháy ở đâu đó con
sẽ phải làm thế nào? Qua tình huống này tôi dạy trẻ khi thấy có khói hoặc cháy
ở đâu, trước hết con phải chạy xa chỗ cháy, hãy hét to để báo với cô giáo, người
thân và những người xung quang có thể nghe thấy.
Từ những tình huống cụ thể trên rất dễ xảy ra đối với trẻ, bằng cách cho
trẻ thảo luận, yêu cầu trẻ suy nghĩ, vận dụng vốn hiểu biết của mình để có để
tìm cách giải quyết vấn đề. Thông qua đó cô giúp trẻ tìm ra phương án phù hợp
nhất, đó cũng chính là kinh nghiệm mà tôi dạy trẻ. Thông qua phương pháp này
phát huy tính tự lập cho trẻ lớp tôi mà các cháu có nhiều kĩ năng để bảo vệ bản
thân mình một cách tốt nhất. Bên cạnh đó giúp trẻ có sự tư duy lô gích, biết
cách diễn đạt suy nghĩ của mình, và giúp trẻ tích lũy thêm những kinh nghiệm
trong cuộc sống. Do vậy, việc phát huy tính tự lập giúp cho trẻ có kĩ năng tự bảo
vệ bản thân này là hành trang quan trọng giúp trẻ tự tin và mạnh mẽ hơn trong
cuộc sống hiện đại.

Ví dụ: Tôi thấy một số trẻ lớp tôi được bố mẹ, ông bà rất nuông chiều
không bao giờ tự làm một việc gì kể cả tự xúc cơm ăn. Đến lớp thì đợi cô và bạn
làm giúp, giúp đỡ. Tôi đã trò chuyện và trao đổi với phụ huynh của những cháu
đó để họ nắm bắt được tình hình của con mình và tôi tuyên truyền cho phụ
huynh các phương pháp về giáo dục tính tự lập ngay từ nhỏ để phụ huynh có thể
áp dụng lại.
Thông qua họp phụ huynh đầu năm tôi trao đổi để các bậc phụ huynh
hiểu việc rèn tính tự lập cho trẻ là rất cần thiết và quan trọng, để các bậc phụ
huynh nắm được cách rèn tính tự lập cho trẻ từ đó rèn tính tự lập cho trẻ ở nhà
tốt hơn. Trong buổi họp tôi có thể gợi ý cho phụ huynh về cách rèn tính tự lập
cho trẻ như: Anh chị cứ để cho các con tự ngủ một mình; tự bỏ màn, chải chăn
trước khi đi ngủ; tự lấy đồ cá nhân bỏ vào cặp trước khi đi về; hay để cho con tự
gấp quần áo của mình để các con tự làm thử xem….
Tôi tổ chức cho các bậc phụ huynh đi tham quan các hoạt động của trẻ để
phụ huynh hiểu được ở độ tuổi 5-6 tuổi con mình làm được một số công việc
phù hợp với khả năng, để phụ huynh không còn nuông chiều con quá mức mà
kết hợp với cô giáo rèn tính tự lập cho trẻ tốt nhất.
Tuyên truyền với các bậc phụ huynh rằng: Trong gia đình việc tạo môi
trường tự lập cho trẻ là rất cần thiết. Vì vậy cha mẹ và người thân trong gia đình
phải tạo phải tạo ra các tình huống để thu hút trẻ làm những công việc phù hợp
với khả năng. Bố mẹ cũng chính là những người phải tác động, phải rèn luyện
đức tính tự lập cho con. Có như vậy thì các con mới có thể làm được một số
việc không cần đến sự giúp đỡ của bố mẹ. Bên cạnh đó tôi còn phân tích cho
phụ huynh hiểu, mọi hoạt động và việc làm của các thành viên trong gia đình
đều có thể được bé ghi nhận lại và sẽ bắt chước làm theo. Tránh thái độ chê bai,
chọc ghẹo khi bé làm không được hoặc làm hỏng việc. Không vội vàng phê
phán đúng - sai mà kiên trì giúp trẻ biết tranh luận và có thể đưa ra kết luận của
mình. Hãy hỏi con thích gì, ghét gì, muốn gì, khi bé có thể nói ra ý riêng của
bản thân, đó là nền tảng cho tính tự lập và tự tin của trẻ.
Ví dụ: Tôi trao đổi với phụ huynh một số việc đơn giản như: Khi mẹ nhặt


1. Trẻ có một số kĩ năng cần thiết,
không ỷ lại vào cô và các bạn, biết tự
làm một số công việc mà không phụ
thuộc vào người khác.
2. Trẻ có tính tự lập thông qua các
hoạt động.
3. Trẻ có tính tự lập để có kĩ năng bảo
vệ bản thân.
4. Phụ huynh tích cực phối hợp với
giáo viên trong việc rèn tính tự lập
cho trẻ.

Tổng
số trẻ
trong
lớp
được
khảo
sát

Mức độ % trên trẻ
Đạt
Chưa đạt
Số
lượng

Tỉ
lệ
%


93

2

7

27

27

100

0

0

Kết quả khảo sát trên cho thấy, tính tự lập của trẻ đã có nhiều chuyển biến
đáng kể. Điều này đã chứng minh các phương pháp tôi đã áp dụng ở trên là
hoàn toàn đúng đắn.
*Đối với bản thân.
Bản thân tôi là giáo viên trực tiếp giảng dạy các cháu tôi luôn nắm vững
đặc điểm tâm sinh lí của trẻ, hoàn cảnh và điều kiện gia đình, bám sát vào thực
tế địa phương để có kế hoạch phù hợp giáo dục trẻ rèn luyện tính tự lập. Biết lựa
chọn nội dung phù hợp để lồng ghép vào các hoạt động hàng ngày. Phối kết hợp
chặt chẽ với phụ huynh trong mọi hoạt động để rèn tính tự lập cho trẻ..
Sau khi tiến hành những biện pháp trên tôi thấy trẻ đã có kĩ năng cần thiết
17



Để trẻ có tính tự lập thì cô giáo và cha mẹ phải không ngừng học hỏi,
tích luỹ kinh nghiệm, rèn luyện bản thân trở thành tấm gương cho trẻ noi theo
và học tập.
Mỗi giáo viên phải tạo mọi cơ hội cho trẻ được trải nghiệm nhiều một số
kĩ năng cần thiết thông qua các hoạt động, từ đó trẻ thực hiện nhiệm vụ một
cách tích cực.
Giáo viên phải dạy trẻ biết những bộ phận trên cơ thể và một số cách
phòng tránh những nguy hiểm rình rập bằng nhiều cách khác nhau như: Tạo tình
huống cho trẻ, trò chuyện và trao đổi thường xuyên với trẻ...
Học hỏi kinh nghiệm thông qua báo trí, thông qua mạng, qua đồng nghiệp
để tìm ra nhiều biệp pháp hay để rèn tính tự lập cho trẻ đạt hiệu quả cao.
3.2. Kiến nghị
Từ những việc làm cụ thể và kết quả đạt được để nâng cao kĩ năng sống
đặc biệt là rèn tính tự lập ở các trường Mầm Non nói chung và trường Mầm Non
Đồng Thịnh nói riêng. Tôi xin mạnh dạn đề xuất một số ý kiến nhỏ như sau:
* Đối với SGD& ĐT
Tạo điều kiện mở nhiều lớp tập huấn về kĩ năng sống để giáo viên có cơ
hội học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau để rút ra được nhiều bài học kinh nghiệm cho
bản thân.
* Đối với PGD&ĐT
Tạo điều kiện để giáo viên tập huấn thường xuyên các chuyên đề nâng
cao kĩ năng sống cho trẻ.
*Đối với nhà trường
Cần làm tốt hơn nữa công tác tham mưu với chính quyền địa phương,
tăng cường về cơ sở vật chất để tạo điều kiện cho việc tổ chức các hoạt động
dạy và học tốt hơn.
Trên đây là “Một số biện pháp rèn tính tự lập cho trẻ 5-6 tuổi ở trường
mầm non Đồng Thịnh” tại lớp tôi trong năm học 2018 - 2019. Những biện
pháp được áp dụng đã đạt được một số thành công ban đầu, song vẫn còn nhiều
mặt hạn chế.