MỘT SỐ BIỆN PHÁP HÌNH THÀNH KỸ NĂNG LÀM VIỆC NHÓM
CHO TRẺ 5 – 6 TUỔI
PHẦN MỞ ĐẦU:
Trong xã hội đang ngày càng phát triển như hiện nay, việc giáo dục kỹ năng làm
việc nhóm cho trẻ đang trở nên ngày càng quan trọng, nhất là khi trẻ không chỉ
có một mình nữa mà trong mọi hoạt động của trẻ đều cần có sự hỗ trợ từ mọi
người.
Trong các hoạt động học tập và hoạt động xã hội hiện nay, vai trò của nhóm
chiếm vị trí vô cùng quan trọng. Người xưa thường nói “Một cây làm chẳng nên
non, ba cậy chụm lại nên hòn núi cao” chính là đánh giá cao vai trò của nhóm
trong công việc cũng như trong cuộc sống. Nhưng hơn thế nữa việc làm việc
nhóm hiệu quả cũng giúp trẻ thuận lợi hơn trong công việc sau này, rèn luyện
cho trẻ khả năng tổ chức tốt, lãnh đạo tốt, có được sự phối hợp ăn ý giữa các
thành viên, quan trọng hơn cả là giúp trẻ có thêm sự gắn kết và có được tình bạn
lâu bền trong học tập và đời sống, vì đôi khi tình bạn được xây dựng nên từ sự
tin tưởng và ăn ý trong công việc với nhau.
Kỹ năng làm việc nhóm cần được rèn luyện và hình thành từ khi trẻ còn nhỏ.
Do đó, việc trang bị các kỹ năng làm việc nhóm cho trẻ là hết sức quan trọng,
điều đó chắc chắn sẽ giúp cho bé ngày càng tự tin hơn và có tính tự lập là nền
tảng vững vàng cho trẻ phát triển tốt nhất trong tương lai. Gần nhất là trẻ bước
lên các bậc học tiếp theo thì việc học theo nhóm luôn là hình thức chủ yếu mà
bắt buộc trẻ phải tham gia để tự lĩnh hội những kiến thức cần thiết cho mình
dưới sự hướng dẫn của giáo viên.
Đối với trẻ thì làm việc nhóm không chỉ giúp trẻ hoàn thành công việc thuận lợi
hơn mà còn giúp trẻ có thể tăng khả năng gắn kết cũng như hòa đồng với bạn
bè trong lớp nhiều hơn. Trẻ cùng nhau hoạt động thì mọi hoạt động học cũng
như chơi không còn cảm thấy nhàm chán, trẻ sẽ hứng thú tích cực hơn nhiều,


khi trẻ hứng thú thì sẽ kích thích sự sáng tạo trong trẻ và việc lĩnh hội các kiến
thức sẽ trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết. Hình thành kỹ năng làm việc nhóm cho

ích tập thể”. Nên trẻ phần nào bị ảnh hưởng chỉ biết mình phải quyết tâm thực
hiện một nhiệm vụ nào đó cho bằng được để hưởng được phần thưởng cho riêng
mình mà thôi. Để thay đổi tư tưởng đó cho một đứa trẻ không phải là một
chuyện một sớm một chiều. Do đó, cần có biện pháp giáo dục uốn nắn từ chút
một, dần dần trẻ sẽ nhận ra được cái lợi ích to lớn khi được cùng bạn hoàn thành
nhiệm vụ và hơn hết đó là niềm vui sau những thành quả mà mình được thực
hiện cùng bạn.
– Từ những nhiệm vụ đơn giản mà trẻ tham gia cùng bạn, dần dần lớn lên trẻ sẽ
hiểu được “một cây làm chằng nên non, ba cây chụm lại nên hòn núi cao”. Trẻ
sẽ hiểu như thế nào là câu thành ngữ “Đoàn kết là sống, chia rẻ là chết”. Và
trong cuộc sống tương lai trẻ sẽ nhận ra sự hợp tác trong công việc, học tập,
nghiên cứu là một trong những phương pháp tốt nhất để đi đến mọi thành công.
Do trẻ còn nhỏ, tư tưởng gia đình còn mang nặng tính cá nhân nên việc thuyết
phục gia đình cùng phối hợp với giáo viên gặp nhiều khó khăn và mất nhiều
thời gian.
Biện pháp hình thành và phát triển kỹ năng sống làm việc nhóm cho trẻ mẫu
giáo 5 – 6 tuổi:
Kỹ năng làm việc nhóm cần được giáo dục ngay từ khi trẻ còn học mẫu giáo,
tuy nhiên điều này chưa được chú ý đúng mức. Tất cả các nhà trẻ mẫu giáo hầu
hết chỉ được trang bị các đồ chơi chơi như cầu trượt, đu quay, cầu bập bênh,
những trò chơi đó rất khó bố trí chơi theo nhóm. Cần hình thành nhiều hoạt
động, cũng như trò chơi sao cho có thể chia trẻ thành nhóm, tạo sự đoàn kết và
thi đua giữa các nhóm, với tiêu chí vừa nêu trên thì tôi xin trình bài: Một số biện


pháp hình thành kỹ năng làm việc nhóm cho trẻmẫu giáo 5 – 6 tuổi mà tôi đã
thực hiện được.
Có thể nói các kỹ năng sống cho trẻ gồm rất nhiều kỹ năng để trẻ có thể tồn tại
trong xã hội, nhưng tôi xin chú trọng đến kỹ năng làm việc nhóm của trẻ. Vì
theo tôi được biết trong hoạt động học tập và hoạt động xã hội ngày nay, vai trò

trẻ nói để bàn luận cùng nhóm, dần dần trẻ sẽ quen và mạnh dạn phát biểu, nêu
lên ý kiến của mình khi làm việc nhóm. Cô cũng cần cho trẻ hiểu lợi ích khi
mình đưa ra ý kiến, nhận xét trong nhóm mới có thể đạt được kết quả tốt cho
nhóm.
Ví dụ: Bé Lam lúc chơi thì nói nhiều nhưng khi vào hoạt động nhóm cứ ngồi
xem, không tham gia đóng góp ý kiến. Nhưng khi tôi đến khuyến khích khơi gợi
cho bé trả lời, qua 3 tuần bé đã có tiếng nói tham gia khi hoạt động nhóm.
Hình thành kỹ năng biết tôn trọng ý kiến của bạn:
Dạy trẻ biết tôn trọng ý kiến của bạn, hướng dẫn cho trẻ những cách thức giải
quyết các vấn đề, không được bác bỏ ý kiến của các bạn trong khi làm việc,
phải thống nhất cả nhóm để có kết quả cuối cùng chứ không phải mình cứ tùy
tiện làm theo ý mình và bắt cả nhóm phải chấp nhận.
Hoạt động nhóm quan trọng nhất là phải thống nhất nhiều ý kiến để có thể giải
quyết vấn đề một cách tốt nhất. Do vậy cần dạy trẻ biết tôn trọng ý kiến của
đồng đội, không được bỏ qua bất cứ ý kiến nào. Điều này đôi khi người lớn
cũng khó có thể làm được, nên với trẻ cần phải có thời gian để rèn kỹ năng này
cho trẻ.
Tôi thường xuyên nhắc nhở trẻ phải để tất cả các bạn trong nhóm trình bày ý
kiến riêng của mình cho cả nhóm nghe, nếu ý kiến đó không hợp thì chỉ có cả


nhóm mới có quyền không chấp nhận thực hiện theo, chứ không cá nhân ai có
quyền tự ý bác bỏ ý kiến của bạn mình khi chưa được nhóm thống nhất.
Ví dụ: Bé Hà Thư thông minh, lanh lợi nên khi có bé trong nhóm nào thì nhóm
đó rất sôi nổi, nhưng bé hay lớn tiếng la bạn khi bạn nói sai. Tôi đã gặp riêng bé
để nói nhưng phải nhẹ nhàng không thì bé sẽ bị mất tự tin trong các hoạt động
sau vì bị cô nhắc nhở (cô la), tôi khen bé giỏi thông minh, biết giúp đỡ bạn,
nhưng lần sau con nhớ đừng lớn tiếng với bạn, con biết bạn nói không đúng con
phải giải thích cho bạn hiểu, con la và hét lên “không phải như vậy” bạn sẽ
buồn lắm và từ lần sau không muốn cùng nhóm với con nữa bạn sẽ không dám

việc của mình.
Hình thành kỹ năng hợp tác với bạn:
Hợp tác cùng bạn là kỹ năng quan trọng nó rất cần thiết trong hoạt động
nhóm, nếu không hợp tác với nhau thì không hể gọi là làm việc nhóm được.
Trong một nhóm, mặc dù công việc đã được phân công nhưng những phần công
việc của mỗi cá nhân đều có liên quan với các bạn trong nhóm, nó tương tác với
nhau để giúp nhóm hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.
Giáo viên cần dạy cho trẻ thật sự hiểu rằng “mình làm việc nhóm là mình
vẫn có suy nghĩ riêng cách làm riêng, nhưng những suy nghĩ riêng của mình sẽ
chia sẻ nói cho cả nhóm biết, để các bạn trong nhóm cùng nhau xem xét, suy
nghĩ và cách làm đó có đúng không, và các bạn trong nhóm sẽ quyết định làm
theo cách đó hay chọn một cách khác tốt hơn của bạn mình; chứ không phải
mình trong nhóm mà tự ý làm theo cách riêng của mình không được sự đồng ý
của các bạn trong nhóm, nếu mình làm như vậy thì giống như mình đang làm
việc một mình chứ không còn là làm việc nhóm nữa”. Vấn đề này giáo viên có


thể nhắc đi nhắc lại rất rất nhiều lần với trẻ, nhưng vẫn cứ phải nhắc cho trẻ thật
sự hiểu và nhớ.
Nếu trẻ đã biết như thế nào là hợp tác với bạn, thì trẻ sẽ biết giao lưu, quan
tâm đến tấc cả các bạn khác nữa chứ không riêng là các bạn trong nhóm mình
đã quá quen biết. Tránh tình trạng trong thời gian dài trẻ quen với các bạn cùng
hoạt động một nhóm, đã hiểu ý nhau làm việc tốt, khi trẻ đã có kỹ năng làm việc
cùng một nhóm. Giáo viên sẽ linh động cho trẻ được làm việc, được hợp tác với
tất cà cả các bạn trong nhóm tùy sự phân chia ngẫu nhiên, để trẻ có khả năng
thích nghi và hợp tác làm việc với tất cả mọi người nếu cần.
Ví dụ: Bước đầu tôi thường hướng dẫn gợi ý trẻ hoạt động theo tổ qua ba chủ đề
và chủ đề thứ tư tôi cùng trẻ chơi một trò chơi có tên là “bạn ở nhóm nào”, cách
chơi: Là mỗi sáng sau khi thể dục điểm danh xong cô sẽ có một cái hộp to trong
đó có nhiều thẻ lô tô theo chủ đề, ví dụ chủ đề thực vật sẽ là những chiếc lá,

Kỹ năng nói trước đám đông cũng là một kỹ năng quan trọng để mang lại
cơ hội và sự thành công cho trẻ sau này khi bước vào xã hội ngày càng phát
triển như hiện nay. Vì vậy, cần phải quan tâm rèn luyện cho trẻ từ bây giờ.
Trên đây là một số kỹ năng chính cần có để trẻ có trẻ có thể tham gia làm
việc nhóm một cách hiệu quả nhất. Bên cạnh đó giáo viên cũng cần chú ý giúp
đỡ cho trẻ một số thói quen sau để việc hoạt động nhóm của trẻ tốt hơn và đạt
hiệu quả cao hơn.
Không ngồi ỳ “ngồi mát ăn bát vàng” và luôn đồng ý: Có nhiều trẻ lười hoạt
động hay do tính thụ động nên cứ ngồi đó cho có mặt và mọi việc cứ để các bạn
khác làm muốn là gì thì làm miễn nhiệm vụ nhóm được hoàn thành “ngồi mát
ăn bát vàng”, có thể do tâm lý sợ nói sai, sợ bị bạn phản đối nên không đưa ra ý
kiến thật của mình dù không biết đúng hay sai vẫn cứ đưa tay tán thành theo số
đông. Đây chính là thái độ có hại nhất cho nhóm. Giáo viên cần hết sức chú ý


đến những trường hợp này để có cách khắc phục riêng cho từng trường hợp, trẻ
còn nhỏ biết vâng lời cô nên cô chú ý khuyến khích trẻ, nhắc nhở nhẹ nhàng và
cũng cần cho trẻ tập làm việc chứ không trách mắng trẻ.
Giải quyết vấn đề: Không phải trẻ nào cũng biết cách giải quyết những vấn đề
phát sinh khi cùng hợp tác với nhau, vấn đề này giáo viên cần chủ động bao
quát trẻ để can thiệp kịp thời, tránh để trẻ xảy ra xung đột vì trè còn nhỏ chưa có
sự kìm chế. Khi tham gia làm việc nhóm có rất nhiều vấn đề phát sinh mà trẻ
khó có thể giải quyết theo hướng hợp lý, luôn cần sự giúp đỡ gợi ý cách giải
quyết của cô.
Ví dụ: Đây là trường hợp xảy ra mà tôi chưa bao giờ nghĩ tới: trong giờ khám
phá khoa học tìm hiểu về cơ thể con người, đến giờ trình bày của từng nhóm,
trong nhóm 1 (do đầu năm nên trẻ còn hoạt động nhóm theo tổ mình ngồi) có cả
3 trẻ đều tranh nhau lên trình bày cho nhóm (bé Quân, Bé Tuyên, Bé Như) và
Tuyên với Quân xô nhau, đó là lỗi do cô chưa bao quát chú ý đến trẻ. Vì tôi
không ngờ rằng đầu năm mà trẻ đã mạnh dạn như vậy, tôi gợi ý: “hai bạn trai

– Vào buổi chiều tôi thường dành thời gian để cho trẻ xem những phim thiếu
nhi có nội dung các bạn cùng hỗ trợ nhau để trực nhật lớp kể những câu chuyện
do tôi viết ra với mang nội dung mà tôi muốn giáo dục trẻ, vì rất hiếm những
câu chuyện kể về công việc nhóm phù hớp với lứa tuổi của trẻ. Vì vậy, phải dựa
vào thực tế mà viết ra một câu chuyện ngắn đơn giản đủ cho trẻ hiểu.ví dụ: Vì
sao cô khen, những người bạn tốt, cùng chung sức… Sau mỗi câu chuyện trẻ sẽ
nói về suy nghĩ của mình khi xem, nghe chuyện, có lời nhận xét về nhân vật
mình thích và không thích, tôi luôn dùng những hình ảnh trong chuyện giáo dục
trẻ về sự đoàn kết nhau để hoàn thành nhiệm vụ và cùng nhau sẽ làm được
nhiều điều tốt giúp đỡ mọi người.
Hình thành kỹ năng làm việc nhóm bằng các trò chơi:


– Với trẻ chơi là một hoạt động chủ đạo, hiểu được điểu đó nên tất cả những
nhiệm vụ cô muốn giao cho trẻ thực hiện tốt thì luôn phải thông qua các trò
chơi. Trẻ thường có sức tập trung kém hơn người lớn, vì vậy các hoạt động cũng
như trò chơi mà giáo viên xây dựng thì phải luôn tạo sự vui vẻ và hứng thú cho
trẻ. Bước đầu trẻ đã phần nào hiểu được lợi ích của việc cùng bạn làm việc, thì
bước tiếp theo cô chỉ cần linh hoạt và chịu khó tìm cách đưa nội dung cô cần
giáo dục vào trong trò chơi và khéo léo “ép trẻ” phải thực biết thực hiện cùng
bạn mới có thể hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.
Cô không nóng vội cần có thời gian (vì được ban giám hiệu tạo mọi điều kiện)
cho trẻ thực hiện đi thực hiện lại và trẻ sẽ dần nhận ra là mình cần phải có sự
giúp đỡ của bạn mình. (Rèn luyện trẻ là một quá trình, không phải việc một sớm
một chiều nên cô cần có sự kiên nhẫn…)
Sự thật là những lần đầu tiên để hướng trẻ vào hoạt động nhóm cùng làm việc
với nhau là rất khó và mất thời gian cần sự hướng dẫn và tạo điều kiện thật sự
cho trẻ, để trẻ dần dần thích nghi với cách làm việc theo nhóm. Trẻ cần có rất
nhiều thời gian để hình thành thói quen cùng nhau giải quyết vấn đề, phải đi từ
từ từng bước nhẹ nhàng không nóng vội sẽ làm trẻ rất lúng túng, khó thích nghi.

sẽ cho nó vào cái chuồng, con nào bốn chân con cho nó đứng trước sân. Trẻ đã
quen với cách học cô đã hướng dẫn từ đầu: trẻ sẽ về nhóm bạn có cùng hình ảnh
mình bốc thăm từ sáng và bắt đầu làm việc. Luôn luôn trong nhóm sẽ có một trẻ
trội hơn các bạn và sẽ lên tiếng chia việc cho từng bạn trong nhóm, cứ như vậy
trẻ cùng làm việc với nhau dưới sự hướng dẫn gợi ý của cô.
Đây là một ví dụ thực tế tôi đã quan sát và ghi chép từng lời của trẻ khi cùng
làm việc với nhau (Bé Hà Thư nói “Liêm với Phát với Quân tìm con vật sống
trong nhà của có hai chân nha, mình với Lam với Ngọc tìm con bốn chân sống
trong nhà nha”. Sau khi bên nhóm bé Hà Thư tìm xong bé lại nhìn sang bên


nhóm bạn Liêm và nói “cái con gì đây con này sống trong nhà à” Bé Lam tiếp
lời “con cọp trong rừng mà …”Trẻ biết chia việc cho nhau và nhóm trưởng biết
lắng nghe ý kiến của bạn góp ý.
* Hoạt động làm quen văn học (Trò chơi đóng kịch):
(đóng kịch là một hoạt động học của LQVH loại 2…………..) Cũng theo sự
hướng dẫn của cô từ câu chuyện Tích Chu thì trong chủ đề nghành nghề qua câu
chuyện Bác sĩ chim, cô cho trẻ đóng kịch vào cuối chủ đề. Sáng vào cô đã cho
trẻ tìm nhóm, để có sự chuẩn bị để diễn kịch vào giờ chiều. Nhưng bắt đầu cô
cho trẻ chơi trò chơi “kết nhóm” nhóm 6 nhóm 6 ”, trẻ sẽ về nhóm và tự phân
chia vai nhau và lần lượt lên bốc thăm xem nhóm nào diễn trước, tôi quan sát
thấy nhóm của bạn Bé Châu, Như, Vy, Khánh, Quân, không có sự thống nhất ai
cũng đòi đóng vai bác sĩ nên không tập lời thoại giống 4 nhóm kia, kết quả
chiều nhóm đó không diễn kịch được.
Và cũng qua tình huống thực tế đó tôi đã giáo dục cho trẻ thấy rõ việc không
chịu cùng hợp tác với nhau nên không thành công, không chịu nhường nhau thì
mọi người trong nhóm đều chịu sự thất bại, do không đoàn kết. Và tôi cũng đã
hướng dẫn nhóm đó cách giải quyết là: Mình sẽ thay nhau thử đọc lời nói của
nhân vật bác sĩ trong chuyện xem ai đọc hay nhất thì sẽ chọn bạn đó đóng vai
bác sĩ.

trong các trò chơi sau: Tìm khoanh tròn chữ e bằng bút đỏ, chữ ê bằng bút xanh;
tạo hình chữ cái e, ê bằng nắp chai; Cùng nhau kẹp bể những quả bóng mang
chữ e và ê. Sau mỗi trò chơi đội nào thực hiện đúng sẽ được một bông hoa. Sau
cuộc chơi đội nào nhiều hoa nhất sẽ đổi được một túi kẹo. Trong từng trò chơi
trên, nếu muốm chiến thắng thì cả hai phải biết hợp tác, hiểu ý nhau mới có thể
hoàn thành trò chơi đúng theo yêu cầu của cô.


* Hoạt động góc:
Đây có thể nói là một môi trường tốt để giáo dục kỹ năng nhóm cho trẻ, vì trong
trò chơi sẽ phát sinh nhiều tình huống mà nếu người chơi không phối hợp được
với nhau thì sẽ không thể nào chơi được. Cô cần phải chú ý cách trẻ xử sự với
nhau, phân chia vai chơi, cách trẻ giao nhiệm vụ khi chơi và cần giáo dục kịp
thời cách trẻ đối xử với bạn chơi.
Ví dụ góc xây dựng: Nếu trẻ không chịu chơi cùng nhau sẽ không thể xây được
một công viên, ngôi nhà có vườn… Bắt buộc trẻ phải tự thỏa thuận vai chơi
như: Bạn kéo gạch, mang hoa… mình và Phát sẽ xây, Lộc sẽ trồng hoa. Hầu
như ở góc này bạn trai phân chia vai chơi hơn bạn gái.
Bên trên là một số ví dụ thực tế khi tôi tổ chức cho trẻ hoạt động theo
nhóm, có thể nói ban đầu cô hơi vất vả để hướng dẫn trẻ nhưng càng về sau cứ
như đi theo cái hướng ấy thì trẻ sẽ biết phải làm gì, làm như thế nào cô chỉ cần
tạo điều kiện, gợi ý và luôn bao quát cách trẻ thực hiện để kịp thời giúp trẻ giải
quyết khó khăn nảy sinh khi hoạt động.
III. KẾT LUẬN:
Hiệu quả đạt được khi áp dụng các biện pháp hình thành kỹ năng làm việc
nhóm cho trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi:
Khi áp dụng các biện pháp trên thì tôi có được một số kết quả như sau:
Đối với trẻ: Trẻ thật sự hứng thú tích cực trong tất cả các hoạt động diễn ra tại
lớp từ sinh hoạt, vui chơi và học tập. Các trẻ trong lớp thân thiện hơn đoàn kết
hơn rất nhiều, tôi không còn nghe câu nói “bạn Hương không chơi với con cô

trường hợp.


– Giáo viên cần chuẩn bị tâm lý thật kiên nhẫn trong thời gian đầu, vì thời gian
đầu giáo viên thật sự rất vất vã để uốn nắn trẻ vào nế nếp vào một khuôn khổ
hoạt động, nếu không kiên nhẫn thì sẽ bỏ cuộc vì có rất nhiều vấn đề phát sinh
mà giáo viên không lường trước được, luôn cần có sự hỗ trợ thống nhất cách
gíao dục của bạn đồng nghiệp. Khi trẻ đã quen với cách làm việc theo nhóm, cô
không được lơ là mà cần chú ý bao quát trẻ để can thiệp kịp thời một số tình
huống ngoài ý muốn.
Tôi tin nếu giáo viên quyết tâm cộng với sự kiên nhẫn thêm chút thời gian và
luôn tao điều kiện cho trẻ hoạt động thì sẽ thành công.
Trên đây là một số kinh nghiệm tôi rút ra được khi áp dụng các biện pháp để
hình thành kỹ năng làm việc nhóm cho trẻ. Tôi rất mong được sự đóng góp ý
kiến từ các đồng nghiệp, từ các cấp lãnh đạo, để tôi có cơ hội chia sẻ biện pháp
này với các bạn đồng nghiệp.
Đề xuất – Kiến nghị:
Tôi mong các cấp lãnh đạo cần tạo điều kiện để cho giáo viên chúng tôi có cơ
hội tham gia các lớp bồi dưỡng về cách dạy các kỹ năng cho trẻ. Vì tôi nhận
thấy rằng trẻ em Việt Nam bây giờ kỹ năng sống còn rất hạn chế, trong khi đó
kỹ năng sống rất cần cho mỗi bước đi của trẻ trong tương lai.
Tôi mong muốn các cấp ban ngành và địa phương, đặc biệt là gia đình cần tạo
nhiều sân chơi lành mạnh cho trẻ ở mọi lứa tuổi để trẻ có cơ hội va chạm, giao
lưa để trẻ được phát triển toàn diện.
Tôi hy vọng tất cả các giáo viên đều có ý thức và trách nhiệm trong việc hình
thành kỹ năng làm việc nhóm cho trẻ vì nó giúp trẻ phát triển toàn diện. Hơn hết
nó là nền tảng cho trẻ vững tin bước vào xã hội ngày càng phát triển.
Ai cũng cần hiểu rằng việc chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục đứa trẻ từ lứa tuổi
mầm non là cơ sở giúp trẻ phát triển toàn diện và là nền tảng cho trẻ phát triển



vấn

đề:

…………………………………………………………………………… .5
1.Thực

trạng

của

vấn

………………………………………………………………………. 5

đề:


1.1.Thuận
lợi…………………………………………………………………………………
…….. 5
1.2.Khó

khăn:

…………………………………………………………………………………….
.5
Biện pháp hình thành và phát triển một số kỹ năng sống cần cho trẻ mầm non: 6
2.1-

đình:

………………………………………………………………… 6
b.

Giao

tiếp

trong

gia

đình:

………………………………………………………………… 6
2.2- Biện pháp phát triển kỹ năng tự phục vụ và chăm sóc cho bản thân:…… 6
2.3-

Biện

pháp

phát

triển

kỹ

năng

kỹ

năng

tự

bảo

vệ:

quyết

vấn

đề:

………………………………………….. 11
2.7-

Biện

pháp

phát

triển

tự

giải