BỘ

GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ NỘI VỤ

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

TRẦN ĐÔNG HẢI

XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH
TRONG LĨNH VỰC GIAO THÔNG
ĐƯỜNG BỘ TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN 10,
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SỸ LUẬT HIẾN PHÁP - LUẬT HÀNH CHÍNH

HÀ NỘI, NĂM 2017


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
..……………/.................

BỘ NỘI VỤ
……/……

H
Ọ
C
V
I

CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SỸ
CHUYÊN NGÀNH LUẬT HIẾN PHÁP - LUẬT HÀNH
CHÍNH
Mã số: 60 38 01 02

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS.
LƯƠNG THANH CƯỜNG

Hà Nội - 2017


LỜI CẢM ƠN
Tác giả luận văn xin được bày tỏ sự biết ơn sâu sắc đối với PGS.TS.
Lương Thanh Cường, Phó Giám đốc Học viện Hành chính Quốc gia - Trưởng
Khoa Nhà nước và Pháp luật, người hướng dẫn khoa học, đã hết sức nhiệt
tình định hướng và giúp đỡ tác giả hoàn thành luận văn này.
Trân trọng cảm ơn quý thầy cô Học viện Hành chính Quốc gia đã tạo
điều kiện thuận lợi cho tác giả trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và viết
luận văn.
Trân trọng cảm ơn Ủy ban nhân dân, Công an quận 10, thành phố Hồ
Chí Minh đã hỗ trợ, cung cấp số liệu, thông tin để tác giả hoàn thành luận
văn.
Hà Nội, ngày

tháng năm 2017

Tác giả luận văn



Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài ……………………………..

5.

Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu ………………………….

6.

Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài ……………………………………

7.

Kết cấu của đề tài ……………………………………………………….....

Chƣơng 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT VỀ XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH
CHÍNH TRONG LĨNH VỰC GIAO THÔNG ĐƢỜNG BỘ ………………….…..

1.1. Các khái niệm cơ bản …………………………………………………
1.1.1. Khái niệm giao thông và giao thông đường bộ ………………………..
1.1.2. Khái niệm vi phạm hành chính và xử phạt vi phạm hành chính……..
1.1.3. Khái niệm, đặc điểm, nguyên tắc xử phạt vi phạm hành chính trong
lĩnh vực giao thông đường bộ ………………………………………………...
1.2. Nội dung xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông
đƣờng bộ ……………………………………………………………………..
1.3. Các hình thức xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao
thông đƣờng bộ …………………………………………………………….
1.3.1. Hình thức xử phạt chính ……………………..…………………………….
1.3.2. Hình thức xử phạt bổ sung ….……………………………………………..
1.3.3. Các biện pháp khắc phục hậu quả ………………………………………….


Chƣơng 2. THỰC TRẠNG XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH
VỰC GIAO THÔNG ĐƢỜNG BỘ TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN 10, THÀNH PHỐ HỒ
CHÍ MINH…………………………………………………………………….

43

2.1. Tổng quan về quận 10, TP.HCM……………………………………..

43

2.1.1. Vị trí địa lý và dân cư………………………………………………………….

43

2.1.2. Đặc điểm về kinh tế - xã hội …………………………………………………

44

2.1.3. Hạ tầng giao thông đường bộ ……………………………………………….

45

2.1. 4. Phương tiện tham gia giao thông …………………………………………..

47

2.2. Thực trạng xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông
đƣờng bộ trên địa bàn quận 10, TP.HCM từ năm 2013 đến năm 2016..…


74

3.1.1. Tăng cường công tác quản lý nhà nước………………………………….

74

3.1.2. Xây dựng và hoàn thiện pháp luật giao thông đường bộ và pháp luật
về xử phạt vi phạm hành chính…………………………………………………….

76

3.2. Đổi m i và duy trì thƣờng xuyên công tác tuyên truyền, phổ biến,
giáo dục pháp luật giao thông đƣờng bộ n ng cao phẩm ch t đạo đức
chính trị và chuyên môn kỹ thuật cho lực lƣợng làm nhiệm vụ xử phạt vi
phạm hành chính……………………………………………………………

84

3.2.1. Đổi mới và duy trì thường xuyên công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo
dục pháp luật giao thông đường bộ………………………………………………

85

3.2.2. Nâng cao phẩm chất chính trị, đạo đức và chuyên môn kỹ thuật cho lực
lượng làm nhiệm vụ xử phạt vi phạm hành chính……………………………….

88

3.3. Đầu tƣ cơ sở vật ch t, bảo đảm điều kiện trang thiết bị kỹ thuật cho lực
lƣợng Thanh tra Giao thông và Cảnh sát giao thông đƣờng bộ………

C
S
G
T
C
S
T
T
C
S
C
Đ
C
B
C
S
C
N
H
H
Đ
H
C
N
T
T

CĐĐH
Đoàn
TNC



An toàn giao
thông
Công an nhân
dân
Cảnh sát giao
thông
Cảnh sát trật tự
Cảnh sát cơ
động
Cán bộ chiến sỹ
Công nghiệp hóa
- Hiện đại hóa
Công nghệ
thông tin
Cao đẳng - Đại
học
Đoàn Thanh niên
Cộng sản Hồ Chí
Minh

Giao thông vận tải
Giao thông đường bộ
Quy phạm pháp luật
Quản lý nhà nước
Thể dục thể thao
Thành phố Hồ Chí Minh
Trật tự an toàn xã hội
Trật tự an toàn giao

XPVPHC, nâng cao hiệu quả quản lý hành chính nhà nƣớc, bảo đảm TTATXH.
Với nhiều nội dung tiến bộ, Luật XLVPHC đánh dấu bƣớc phát triển mới trong
việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật, cơ chế pháp lý trong việc bảo đảm
quyền con ngƣời, quyền công dân ở nƣớc ta, đƣợc Nhân dân và cộng đồng quốc tế
hoan nghênh, đánh giá cao. Bên cạnh đó, Chiến lƣợc xây dựng và hoàn thiện hệ
thống pháp luật Việt Nam đến năm 2010, định hƣớng đến năm 2020, trên tinh thần
quán triệt quan điểm thực hiện “đơn giản hóa và công khai, minh bạch các thủ tục
hành chính,

1


đặc biệt là các thủ tục liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích của ngƣời dân và
doanh nghiệp” [1, tr.2] của Đảng về cải cách hành chính cũng đã đƣợc quy định
cụ thể trong Luật XLVPHC, điển hình là các quy định về trình tự, thủ tục xử
phạt VPHC, các quy định về các biện pháp ngăn chặn và bảo đảm XLVPHC, các
quy định về trình tự, thủ tục lập hồ sơ, xem xét, quyết định áp dụng và thi hành
các biện pháp xử lý hành chính trên tinh thần bảo đảm tính công khai, minh
bạch nhƣng chặt chẽ, rõ ràng, hiệu quả, để thật sự thuận lợi, dễ dàng cho ngƣời
dân chấp hành pháp luật và lực lƣợng chức năng thực thi công vụ trong thực
tiễn.
Pháp luật về XPVPHC đã quy định khá toàn diện, đầy đủ nội dung về vấn đề
theo dõi, quản lý thống nhất công tác thi hành pháp luật XPVPHC trên tinh thần đổi
mới cơ bản nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả thật sự của công tác quản lý thi hành
pháp luật XLVPHC, khẳng định tính nghiêm minh, công bằng của pháp luật. Tuy
nhiên, qua kết quả 08 năm thực hiện Luật GTĐB, 03 năm áp dụng Luật XLVPHC,
nhất là việc triển khai Nghị định 46/2016/NĐ-CP của Chính phủ có hiệu lực từ
01/8/2016 và các Thông tƣ hƣớng dẫn đã bắt đầu bộc lộ những hạn chế, bất cập,
thiếu các quy định bảo đảm tính dân chủ, tính khách quan trong việc xem xét, quyết
định việc xử phạt, áp dụng các biện pháp xử lý hành chính khác; chƣa bảo đảm tính

biện pháp XLVPHC, chƣa phân tích sâu XPVPHC trong lĩnh vực GTĐB ở thẩm
quyền XPVPHC, trách nhiệm và thủ tục XPVPHC, tại sao công tác XPVPHC
lại chƣa hiệu quả, tại sao tính công khai, minh bạch của công tác này chƣa đáp
ứng đƣợc yêu cầu? Các giải pháp nâng cao hiệu lực, hiệu quả XPVPHC trong
lĩnh vực GTĐB khá chung, mang tầm vĩ mô, chƣa có tác dụng triển khai và áp
dụng ngay, nhất là với các đô thị lớn nhƣ TP.HCM.
Vì những lý do trên, tác giả chọn: “Xử phạt vi phạm hành chính trong
lĩnh vực giao thông đường bộ trên địa bàn quận 10, thành phố Hồ Chí Minh”
làm đề tài luận văn thạc sĩ luật học.

3


2.

Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
XPVPHC trong lĩnh vực GTĐB trên địa bàn quận 10, TP.HCM chƣa

đƣợc công trình khoa học nào ở Việt Nam nghiên cứu một cách trực tiếp, tuy
nhiên, các khía cạnh riêng lẻ có liên quan đến đề tài đã đƣợc các tác giả đề cập
tƣơng đối nhiều. Có thể khái quát về tình hình nghiên cứu những công trình
khoa học đó thành các nhóm vấn đề nhƣ sau:
2.1. Các công trình nghiên cứu liên quan đến vi phạm hành chính, xử phạt vi
phạm hành chính
Nguyễn Trọng Bình, Luận văn thạc s
u

tv

Nội, năm 2000; Nguyễn Ngọc Bích, T ẩ


4


luật Hình sự - Hành chính - Bộ Tƣ pháp (chủ biên), V

v

ý
v
,
năm
201
5;

N
hữn
g
côn
g
trìn
h
trên
đã
phâ
n
biệt
rõ
khái
niệ

X ý v tr g ĩ vự ả ua ở V t Na - N ữ g vấ ý u
v

t ự t ễ , Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam, năm 2015; Nguyễn
Ngọc Bích,

Luận văn thạc s
vớ

gườ

khóa luận tốt nghiệp cử nhân luật học, X
vự

ga

t

2011; Nguyễn Quang Huy, Luận văn thạc s
ĩ

vự

ả

học Quốc gia Hà Nội, năm 2007; Hồ Thanh Hiền, Luận văn thạc s
ýv
t
Luận văn thạc s



ướ g

t

năm 2009; Nguyễn Bá Phùng, Luận án tiến s
chính tr

g ĩ

vự

uả

utv

ý tr t tự â dự g

ýv
a - Một số vấ

, trƣờng Đại học Luật Hà Nội,
luật học, X
ôtị-tự

ýv
tr g v g ả

,


3.2. Nhiệm vụ
- Nghiên cứu cơ sở lý luận và pháp luật về XPVPHC trong lĩnh vực
GTĐB.
-

Phân tích, đánh giá thực trạng XPVPHC trong lĩnh vực GTĐB trên địa

bàn quận 10, TP.HCM về những kết quả đã đạt đƣợc, hạn chế, vƣớng mắc và
nguyên nhân của những kết quả đã đạt đƣợc, hạn chế, vƣớng mắc đó.
-

Đề xuất các giải pháp bảo đảm XPVPHC trong lĩnh vực GTĐB trên địa

bàn quận 10, TP.HCM hiện nay.
4.

Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của đề tài

4.1. Đối tượng nghiên cứu
Đề tài nghiên cứu cơ sở lý luận và pháp luật về hoạt động XPVPHC trong
lĩnh vực GTĐB và thực trạng XPVPHC trong lĩnh vực GTĐB trên địa bàn quận
10, TP.HCM.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
-

Luận văn chỉ tập trung nghiên cứu về XPVPHC trong lĩnh vực GTĐB.

-

Thời gian nghiên cứu: từ năm 2013 (thời điểm Luật Xử lý vi phạm hành

trên địa bàn quận 10, TP.HCM, tác giả luận văn sử dụng phƣơng pháp thực
chứng, thống kê, phân tích số liệu, tổng hợp nhằm đánh giá những kết quả đã đạt
đƣợc, những hạn chế, vƣớng mắc và nguyên nhân của thực trạng đó.
-

Chƣơng 3: Khi đề xuất giải pháp, tác giả luận văn sử dụng phƣơng pháp

phân tích, đi từ cái chung đến cái riêng, từ khái quát đến cụ thể. Qua đó, góp
phần nâng cao hiệu quả công tác XPVPHC trong lĩnh vực GTĐB trên địa bàn
quận 10, TP.HCM.
6.

Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài
-

Đề tài góp phần làm sáng tỏ các khái niệm có liên quan đến XPVPHC

trong lĩnh vực GTĐB.
-

Đề xuất một số giải pháp có tính khả thi góp phần nâng cao hiệu quả

XPVPHC trong lĩnh vực GTĐB trên địa bàn quận 10, TP.HCM.
-

Đề tài là tài liệu tham khảo hữu ích cho các chủ thể quản lý (cơ quan quản

lý nhà nƣớc, lực lƣợng công an: CSGT, CSTT, CSCĐ; cán bộ chuyên trách thanh
tra, kiểm tra, trực tiếp XPVPHC) có thêm kiến thức, kinh nghiệm trong công tác
quản lý, giải quyết các hành vi vi phạm trong lĩnh vực GTĐB, qua đó hạn chế thấp

minh ngày nay đều gắn bó chặt chẽ và không thể tách rời hoạt động giao thông.
Theo Từ điển tiếng Việt, “G a t ô g v từ ơ ế ơ k ủa gườ v ươ g t u ê ở” [32,
tr.381].
Theo thời gian, cùng với quá trình nhận thức, sự phát triển của kinh tế,
khoa học - công nghệ, khả năng chinh phục, vận dụng quy luật thiên nhiên của
con ngƣời, các hình thức GTĐB, đƣờng thủy, đƣờng sắt, đƣờng hàng không
dần dần hình thành và phát triển, hỗ trợ đắc lực để phục vụ nhu cầu ngày càng
đa dạng và ngày càng cao của con ngƣời.
1.1.1.2. Khái niệm giao thông đường bộ:
Trong các loại hình của giao thông, chiếm vị trí quan trọng nhất và lâu đời

nhất là GTĐB. Từ điển tiếng Việt đƣa ra khái niệm về đƣờng bộ là “
trê

ất

dù g

gườ

ộv

GTĐB năm 2008 thì “ ườ g ộ gồ

e ộ ó

ườ g

u g” [32, tr.356]. Theo Luật


GTĐB là một hiện tƣợng xã hội có xu hƣớng biến động, phát triển mạnh
mẽ ở hầu hết các quốc gia trên thế giới. GTĐB và phát triển GTĐB đƣợc xem là


10


một trong những ƣu tiên hàng đầu trong ổn định chính trị, thúc đẩy phát triển
kinh tế - xã hội. Đƣợc đi lại và hƣởng thụ tiện ích do GTĐB đem lại là một nhu
cầu thiết yếu của con ngƣời trong xã hội. Tuy nhiên, con ngƣời, hay một vài tổ
chức xã hội thì không thể “chung tay” đáp ứng nhu cầu thiết yếu đó của mình,
nhất là ở tầm vĩ mô, mà chỉ Nhà nƣớc nắm trong tay tiềm lực kinh tế, nhân lực,
đại diện quyền sở hữu đối với đất đai mới có thể xây dựng kết cấu hạ tầng
GTĐB [33]. Ở mức độ nào đó, Nhà nƣớc phải huy động sức dân, tiền của trong
dân theo hình thức “Nhà nƣớc và Nhân dân cùng làm” nhƣng trách nhiệm chính
vẫn thuộc về Nhà nƣớc. Trách nhiệm ấy mang tính pháp lý đƣợc quy định trong
chức năng, nhiệm vụ của Nhà nƣớc.
Bên cạnh đó, quan hệ xã hội trong lĩnh vực GTĐB đƣợc thực hiện bởi
nhiều chủ thể với những mục đích kinh tế, văn hóa xã hội, quốc phòng, an ninh
khác nhau. Các quan hệ xã hội phát sinh này là đối tƣợng điều chỉnh của pháp
luật về GTĐB. Do đó, cũng nhƣ các loại quan hệ xã hội khác, GTĐB cần đƣợc
chế định hóa, quy phạm hóa và pháp điển hóa thành một hệ thống văn bản quy
phạm pháp luật về GTĐB thống nhất, ổn định cho mọi tổ chức và cá nhân thực
hiện.
1.1.2. Khái niệm vi phạm hành chính và xử phạt vi phạm hành chính

1.1.2.1. Khái niệm và các yếu tố cấu thành vi phạm hành chính
VPHC là một loại vi phạm pháp luật xảy ra khá phổ biến trong đời sống
xã hội. Tuy mức độ nguy hiểm cho xã hội thấp hơn so với tội phạm nhƣng vi
phạm hành chính cũng là những hành vi gây thiệt hại cho lợi ích Nhà nƣớc, tập

ứ tru

ứu tr

t

ượ

ặ vô ý v

dụ g

u tắ

ì

sự v t e

u

uả
ị

ố vớ

ýn

â , tổ

ướ

ủa

u

ị

dụ g

â , tổ
utv

ủa

ứ)

uả

ó

ý nhà

ut

ả

ố vớ

â,

v


ủa

ut

ó ỗ d
uả

ả

ị

â , tổ

ýn

ướ

ứ tự

kôg

t

ả

,v
tộ

u