VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN THỊ TRINH

THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN CÔNG
CHỨC TẠI QUẬN CẨM LỆ, THÀNH PHỐ ĐÀ
NẴNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG

HÀ NỘI, năm 2019


VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN THỊ TRINH

THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN CÔNG
CHỨC TẠI QUẬN CẨM LỆ, THÀNH PHỐ ĐÀ
NẴNG

Ngành: Chính sách công
Mã số: 834.04.02

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
PGS.TS. TRỊNH THỊ XUYẾN

HÀ NỘI, năm 2019


chức tại quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng.................................................... 67
3.3. Một số kiến nghị...................................................................................... 73
KẾT LUẬN....................................................................................................75
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
UBND

: Ủy ban nhân dân


DANH MỤC CÁC BẢNG
Số hiệu
bảng
2.1.

2.2.

2.3.
2.4.
2.5.

2.6.

2.7.

2.8.

Số lượn

đội ngũ công chức thông qua việc ban hành nhiều chính sách để không ngừng
nâng cao năng lực và trình độ đáp ứng bối anh hội nhập sâu rộng vào nền kinh
tế thế giới và môi trường “công dân toàn cầu”, xứng đáng là “đội ngũ tinh
hoa” góp phần tăng cường hiệu lực, hiệu quả của nền hành chính nhà nước.
Đội ngũ công chức là một bộ phận của nguồn nhân lực khu vực công yếu tố cấu thành quan trọng của nguồn nhân lực xã hội mà những đóng góp
của họ luôn có vai trò đặc biệt to lớn trong toàn bộ thành tựu phát triển chung
về kinh tế - xã hội của quốc gia và địa phương. Khẳng định vai trò của đội
ngũ này trong toàn bộ sự nghiệp cách mạng Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh
đã nói: “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc”. Quan điểm này tiếp tục được
nhấn mạnh trong Nghị quyết Hội nghị lần thứ 3, Ban Chấp hành Trung ương
khóa VIII xác định: “Cán bộ là nhân tố quyết định sự thành bại của cách
mạng, gắn liền với vận mệnh của Đảng, của đất nước và chế độ, là khâu then
chốt trong công tác xây dựng Đảng” [11].
Do đó, trong thời gian tới, dưới sự lãnh đạo của Đảng, một trong những
nội dung tập trung vào là làm tốt công tác xây dựng đội ngũ cán bộ, công
chức: “Đảng tập trung lãnh đạo về đường lối, chủ trương, xây dựng tiêu chí,
tiêu chuẩn, cơ chế, chính sách cụ thể. Đẩy mạnh dân chủ hóa công tác cán
bộ, qui định rõ trách nhiệm, thẩm quyền của mỗi tổ chức, mỗi cấp trong xây
1


dựng đội ngũ cán bộ, công chức có phẩm chất chính trị vững vàng, có trình
độ năng lực chuyên môn phù hợp, đáp ứng yêu cầu của giai đoạn mới”[11].
Bởi vậy, Đảng Cộng sản Việt Nam ta phải lãnh đạo quyết liệt việc xây
dựng được đội ngũ công chức có phẩm chất đạo đức tốt, đào tạo trình độ theo
hướng chuyên nghiệp, hiện đại, tinh thông.
Quận Cẩm Lệ là một đơn vị hành chính mới của thành phố Đà Nẵng,
được thành lập ngày 05 tháng 8 năm 2005 theo Nghị định số 102/NĐ-CP của
Chính phủ, trên cơ sở tách ra từ phường Khuê Trung của quận Hải Châu và 03
xã Hoà Thọ, Hoà Phát, Hoà Xuân của huyện Hoà Vang để lập 06 phường

lực, hiệu quả hoạt động của chính quyền quận Cẩm Lệ.
Xuất phát từ ý nghĩa, tầm quan trọng của đội ngũ công chức trong nền
hành chính và nhằm đánh giá đúng thực trạng công tác triển khai thực hiện
chính sách phát triển công chức ở quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng trong
thời gian qua, việc nghiên cứu nhằm đề xuất những phương hướng, giải pháp
hoàn thiện và nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách phát triển công chức
trong thời gian tới là cần thiết. Chính vì vậy, tác giả lựa chọn đề tài “Thực
hiện chính sách phát triển công chức tại quận Cẩm Lệ, thành phố Đà
Nẵng” làm đề tài cho Luận văn thạc sĩ, chuyên ngành Chính sách công.
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
Vấn đề phát triển cán bộ công chức cũng như thực hiện chính sách phát
triển công chức được nhiều nhà khoa học quan tâm nghiên cứu. Nhiều Hội thảo,
công trình khoa học, sách chuyên khảo nghiên cứu về vấn đề này như sau:

Công trình nghiên cứu của tác giả Nguyễn Phú Trọng, Trần Xuân Sầm
xác định rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của chủ trương xây dựng đội ngũ cán
bộ, công chức của Đảng ta trong thời kỳ đổi mới, đặc biệt là những yêu cầu,
đòi hỏi cụ thể về tiêu chuẩn cán bộ, công chức trong hệ thống chính trị các
cấp “Luận cứ khoa học cho việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ thời kỳ
đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước” (2015) [30]. Việc xác

3


định cơ cấu, tiêu chuẩn của cán bộ, công chức theo nghiên cứu của các tác
giải là phải xuất phát từ thực tiễn của nước Việt Nam và cả thế giới; phải căn
cứ vào đường lối của Đảng đã được kiểm nghiệm từ cuộc sống về cán bộ,
công chức; trên cơ sở kết hợp tham khảo kinh nghiệm và thành tựu khoa học
quản lý của các nước khác; đồng thời, khai thác những nhân tố hợp lý về tiêu
chuẩn quan chức trong các vương triều phong kiến và chú ý đến đặc trưng của

cứu lý luận và đánh giá thực trạng thực hiện chính sách đào tạo, bồi dưỡng
cán bộ, công chức từ thực tiễn huyện Thống Nhất, tỉnh Đồng Nai, qua đó
Luận văn đề xuất các giải pháp hoàn thiện thực hiện chính sách đào tạo, bồi
dưỡng cán bộ, công chức nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển trong tương lai tại
địa phương.
Những công trình, bài viết trên có thể khẳng định được lý luận và thực
tiễn về chính sách phát triển cán bộ, công chức ở nước ta có giá trị lớn. Các
tác giả đã nêu những lý luận cơ bản nhất về phát triển cán bộ, công chức, viên
chức, đánh giá thực trạng tình hình cán bộ, công chức, viên chức và chính
sách phát triển cán bộ, công chức, viên chức ở nước ta trong thời gian qua và
đưa ra những giải pháp, kiến nghị rất quan trọng về tăng cường vai trò lãnh
đạo của Đảng, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước để phát triển cán
bộ, công chức, viên chức trong những năm tới. Tuy vậy, cho đến nay chưa có
công trình nghiên cứu nào được công bố về thực hiện chính sách phát triển
công chức quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng.
3.

Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở hệ thống hóa những vấn đề lý luận và đánh giá thực trạng
thực hiện chính sách phát triển công chức tại quận Cẩm Lệ, thành phố Đà
Nẵng, luận văn đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện
chính sách phát triển công chức trên địa bàn quận Cẩm Lệ, thành phố Đà
Nẵng trong thời gian tới.

5


3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu

đào tạo, bồi dưỡng; chính sách quản lý, sử dụng, bố trí công chức; chính sách
về công tác đánh giá, khen thưởng, kỷ luật.
5.

Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

5.1. Cơ sở lý luận
Luận văn được nghiên cứu trên cơ sở phương pháp luận liên ngành,

6


giữa ngành chính sách công và ngành xã hội học; đường lối, chủ trương,
chính sách pháp luật của Đảng và Nhà nước ta về việc thực hiện chính sách
phát triển công chức. Luận văn đã nghiên cứu quy trình từ khâu từ hoạch định
chính sách đến xây dựng, thực hiện và đánh giá chính sách công có sự tham
gia của các chủ thể chính sách bằng sử dụng các phương pháp chính sách
công.
5.2. Phương pháp nghiên cứu
Luận văn sử dụng một số phương pháp sau:
- Phương pháp thu thập nguồn số liệu:
+

Thu thập số liệu thứ cấp: Tác giả thu thập số liệu thứ cấp dựa trên các

nguồn có sẵn liên quan như: Văn kiện, tài liệu của Đảng, Nhà nước, các văn
bản quy phạm pháp luật, các công trình nghiên cứu, các báo cáo tổng hợp, số
liệu thống kê của Phòng Nội vụ, Ủy ban nhân dân quận Cẩm Lệ liên quan đến
công tác thực hiện chính sách phát triển công chức của quận Cẩm Lệ, thành
phố Đà Nẵng.

7. Kết cấu của luận văn
Luận văn có kết cấu gồm 3 chương, cụ thể:
Chương 1: Những vấn đề lý luận về thực hiện chính sách phát triển công
chức.
Chương 2: Thực trạng thực hiện chính sách phát triển công chức tại quận
Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng
Chương 3: Giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách phát triển
công chức của quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng.

8


CHƯƠNG 1
NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN
CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN CÔNG CHỨC
1.1. Một số khái niệm cơ bản
1.1.1. Khái niệm Công chức
Công chức là khái niệm dùng để chỉ công dân được tuyển dụng vào làm
việc thường xuyên trong các cơ quan nhà nước, được ngân sách nhà nước trả
lương.
Tùy thuộc vào hệ thống chính trị, điều kiện kinh tế, xã hội mà khái niệm
công chức được quy định khác nhau ở các quốc gia. Công chức là khái niệm
được sử dụng phổ biến ở nhiều quốc gia trên thế giới. Có thể tìm hiểu khái
niệm về công chức ở một số quốc gia như:
Luật Công chức Trung Quốc có khái niệm: Công chức nhà nước là
những người công tác trong cơ quan hành chính nhà nước các cấp, từ nhân
viên phục vụ. Ở Trung Quốc thi Công chức được chia làm hai loại:
-

Thứ nhất là công chức lãnh đạo: là những người thừa hành quyền lực

phủ, ở trong hay ngoài nước, đều là công chức theo Quy chế này, trừ những
trường hợp riêng biệt do Chính phủ quy định” [19, tr.217].
Sau khi thống nhất đất nước trước yêu cầu của sự nghiệp xây dựng đất
nước thì việc xây dựng đội ngũ công chức là nhiệm vụ quan trọng được Bộ
Chính trị, Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam quan tâm và
chỉ rõ cần phải có một văn bản hoàn thiện hơn để điều chỉnh đối tượng này.
Với tư tưởng chỉ đạo đó, Pháp lệnh Cán bộ công chức được ban hành ngày 26
tháng 02 năm 1998 và có hiệu lực từ ngày 01 tháng 5 năm 1998. Đến năm
2000, Pháp lệnh cán bộ công chức được sửa đổi, bổ sung và năm 2003 lại
được sửa đổi, bổ sung một lần nữa thể hiện tầm quan trọng của đội ngũ cán
bộ, công chức nhằm xác định rõ hơn về vai trò, quyền và nghĩa vụ của đội

10


ngũ cán bộ công chức trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa - hiện đại hóa
đất nước.
Qua nhiều năm thực hiện Pháp lệnh Cán bộ công chức 1998, định nghĩa
về “công chức” được gộp chung là định nghĩa “cán bộ công nhân viên chức”
và gặp nhiều khó khăn trong quá trình thực hiện các chế độ, chính sách. Trước
tình hình đó cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội, sự phát triển của đời sống
chính trị pháp lý, Luật Cán bộ, công chức năm 2008 được ban hành và tại
Khoản 2 Điều 4 quy định: “Công chức là công dân Việt Nam, được tuyển
dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh trong cơ quan của Đảng Cộng
sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, cấp tỉnh,
cấp huyện; trong cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân mà không phải là
sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng; trong cơ quan,
đơn vị thuộc Công an nhân dân mà không phải là sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên
nghiệp và trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập...,
trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước; đối với công chức

trị - xã hội, bộ máy lãnh đạo, quản lý đơn vị sự nghiệp công lập, lực lượng vũ
trang đã được quy định là công chức; Các tiêu chí cụ thể của công chức cũng
được xác định rõ: là công dân Việt Nam, được tuyển dụng, bổ nhiệm vào
ngạch, chức vụ, chức danh, trong biên chế, hưởng lương từ ngân sách nhà
nước hoặc được bảo đảm từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo
quy định của pháp luật, làm việc trong các cơ quan, tổ chức, đơn vị của Đảng,
Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội và bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị
sự nghiệp công lập.
Như vậy, Công chức theo quy định của pháp luật của nước Việt Nam ta
có thể thấy rằng có nhiều điểm khác biệt hơn so với quan niệm về công chức
của các nước khác. Cụ thể:
Một là, So với các nước khác thì công chức ở Việt Nam có phạm vi
tương đối rộng, bao gồm cả những người làm việc trong hệ thống cơ quan

12


hành chính nhà nước, trong các tổ chức chính trị, chính trị - xã hội (như: các
Ban tham mưu của Đảng, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc, Hội Liên hiệp phụ nữ,
Hội Nông dân, Hội Cựu chiến binh, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh,
Công đoàn Việt Nam); các cơ quan thuộc Quân đội nhân dân, Công an nhân
dân, Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân.
Hai là, công chức ở nước ta hoạt động mang tính thường xuyên, liên tục,
thực hiện nhiệm vụ quyền hạn theo quy định của pháp luật. So với Mỹ thì công
chức Mỹ tồn tại hệ thống thải loại, không mang tính thường xuyên liên tục.

Ba là, công chức ở nước ta đều hưởng lương từ ngân sách Nhà nước.
Khác so với công chức ở Nhật Bản, nếu như công chức ở Trung ương thì
sẽ được hưởng lương từ ngân sách nhà nước, còn nếu là công chức địa
phương thì sẽ hưởng lương từ tài chính địa phương.

nhằm lựa chọn các mục tiêu cụ thể và giải pháp thực hiện giải quyết các vấn
đề xã hội theo mục tiêu tổng thể đã xác định” [17].
Chính sách phát triển công chức là chính sách công. Có thể định nghĩa về
chính sách phát triển công chức như sau: Chính sách phát triển công chức là
tập hợp các quyết định của Nhà nước nhằm đưa ra các giải pháp, công cụ
chính sách để giải quyết các vấn đề về công chức, để thực hiện các mục tiêu
cho phát triển bền vững của đất nước.
1.1.3. Khái niệm thực hiện chính sách phát triển công chức
Thực hiện chính sách là một khâu hợp thành của chu trình chính sách, là
toàn bộ quá trình chuyển hoá ý chí của chủ thể chính sách thành hiện thực hay
nói cách khác đó là quá trình hiện thực hóa ý chí của Đảng cầm quyền, của
Nhà nước vào thực tiễn đời sống xã hội thông qua việc ban hành các quy
định, thủ tục, chương trình hoặc dự án và thực hiện chúng nhằm hiện thực hóa
mục tiêu chính sách.
Như vậy, thực hiện chính sách phát triển công chức là quá trình hoạt
động có mục đích làm cho những quy định của chính sách và pháp luật về

14


phát triển công chức đi vào thực tiễn với mục tiêu nâng cao năng lực chất
lượng đội ngũ công chức đáp ứng yêu cầu cải cách nền hành chính nhà nước,
xây dựng đội ngũ công chức trong sạch, có năng lực đáp ứng yêu cầu của tình
hình mới, ngăn chặn, đẩy lùi hành vi tham nhũng, tiến tới xây dựng bộ máy
Nhà nước trong sạch, vững mạnh, liêm chính, quản lý có hiệu lực, và hiệu
quả, nhằm phục vụ tốt nhất cho sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
1.2. Nội dung của chính sách phát triển công chức
Chính sách phát triển công chức hiện hành bao gồm nhiều nội dung, tuy
nhiên trong phạm vi đề tài nghiên cứu này, tác giả chỉ đề cập đến các nội dung
chính sau đây:

chức và thực hiện chế độ hợp đồng một số loại công việc trong cơ quan hành
chính nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập;
-

Thông tư số 03/2019/TT-BNV sửa đổi quy định về tuyển dụng công

chức, viên chức, nâng ngạch ngạch công chức, thăng hạng chức danh nghề
nghiệp viên chức và thực hiện chế độ hợp đồng một số loại công việc trong cơ
quan hành chính nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập do Bộ trưởng Bộ nội vụ
ban hành; ..
Nhìn chung, các văn bản này quy định về quy trình tuyển dụng, quản lý
và sử dụng công chức nhằm tuyển chọn cá nhân có năng lực, trình độ chuyên
môn đáp ứng với vị trí tuyển dụng; bố trí, sử dụng công chức một cách khoa
học và hợp lý, phát huy năng lực, sở trường.
Công tác tuyển dụng công chức đã được thực hiện theo sự phân cấp
tuyển dụng công chức, gắn thẩm quyền của đơn vị sử dụng với thẩm quyền
của đơn vị tuyển dụng. Hình thức tuyển dụng gồm có hai hình thức đó là: hình
thức thi tuyển và hình thức xét tuyển, việc tuyển dụng phải được thực hiện
đảm bảo đúng theo quy định, thẩm quyền, trình tự, thủ tục; đảm bảo nguyên
tắc tập trung dân chủ, khách quan, công khai, minh bạch, có sự giám sát chặc
chẽ và đảm bảo tính cạnh tranh, nhằm tuyển dụng những người công chức
đảm bảo theo tiêu chuẩn về trình độ chuyên môn nghiệp vụ, về phẩm chất
chính trị, đạo đức lối sống và năng lực công tác, phải đáp ứng với yêu cầu
nhiệm vụ trong tình hình mới.

16


1.2.2. Đào tạo, bồi dưỡng công chức
Chủ thể tạo nên năng lực quản lý nhà nước, xét cho cùng, chính là đội

Chính phủ phê duyệt Đề án đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức
giai đoạn 2016 - 2025;
Đào tạo, bồi dưỡng là việc trang bị những kỹ năng, kiến thức cho công

17


chức; qua đó, cung cấp những kiến thức và lý luận cơ bản, trang bị những kỹ
năng trong hoạt động thực thi nhiệm vụ, rèn luyện thái độ của người công
chức để thể hiện được sự nhiệt tình, tinh thần trách nhiệm trong thực hiện
nhiệm vụ.…Đây là việc cần được quan tâm thường xuyên, có tầm quan trọng,
góp phần tích cực trong việc nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, năng
lực công tác, chất lượng tham mưu công việc và hiệu quả làm việc của công
chức,.. để đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ công chức đáp ứng được các yêu cầu
trong thực thi công vụ, hướng tới mục tiêu là tạo được sự thay đổi về chất
trong thực thi nhiệm vụ.
Đào tạo, bồi dưỡng phải căn cứ vào điều kiện, tiêu chuẩn theo quy định;
đảm bảo công khai, minh bạch, hiệu quả và chất lượng; đào tạo, bồi dưỡng
phải gắn với vị trí việc làm; gắn với công tác sử dụng phù hợp với kế hoạch
đào tạo, bồi dưỡng và nhu cầu xây dựng, phát triển nguồn nhân lực của cơ
quan, đơn vị.
1.2.3. Đánh giá công chức
Đánh giá công chức không chỉ là việc kiểm tra, khảo sát, thẩm định theo
định kỳ hoặc không theo định kỳ về hiệu quả, thành tích công tác, tố chất
chính trị, kiến thức chuyên môn, năng lực làm việc… của công chức; hay
đánh giá công chức là cơ sở cho việc quy hoạch dự nguồn, đề bạt, bố trí, sử
dụng hoặc điều động, luân chuyển, bổ nhiệm, khen thưởng, kỷ luật,.. và điều
chỉnh một cách hợp lý, công bằng đối với công chức; mà có thể nói, việc đánh
giá công chức là một nội dung quan trọng trong việc thực hiện chính sách
phát triển công chức.

phạm pháp luật, vi phạm chế độ công vụ, công chức và không hoàn thành
nhiệm vụ được giao.
Khen thưởng, kỷ luật phải được thực hiện đúng quy định; đảm bảo sự
công bằng, khách quan, công khai, minh bạch đúng với thành tích và mức độ
vi phạm của công chức. Có thể lấy kết quả, thành tích khen thưởng, kỷ luật

19


mà công chức đã đạt được làm cơ sở cho việc quy hoạch dự nguồn, đề bạt, bố
trí, sử dụng, điều động, luân chuyển, đào tạo bồi dưỡng, thực hiện chế độ
chính sách, đãi ngộ đối với công chức.
1.3. Các bước tổ chức thực hiện chính sách phát triển công chức
1.3.1. Xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện chính sách phát triển công

chức
Muốn tổ chức thực hiện đạt hiệu quả các chính sách phát triển công
chức, điều đầu tiên cần tiến hành là xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện
chính sách. Kế hoạch thực hiện chính sách là cơ sở, là công cụ quan trọng
triển khai đưa chính sách vào thực tiễn cuộc sống trên cơ sở những văn bản
chỉ đạo của Trung ương và địa phương để căn cứ xây dựng kế hoạch thực hiện
chính sách. Vì vậy, khi xây dựng kế hoạch, yêu cầu phải xác định một cách
chi tiết, cụ thể, rõ ràng, chính xác các nội dung, chương trình hành động nhằm
thực hiện chính sách phát triển công chức cho phù hợp với tình hình thực thế
tại địa phương.
Khi xây dựng kế hoạch thực hiện, phải quy định cụ thể thời gian, lộ trình
triển khai thực hiện; đồng thời xác định rõ các bên tham gia, có sự phân công,
phân định rõ trách nhiệm cho từng cơ quan, tổ chức tham gia, tổ chức điều
hành chính sách; về các biện pháp khen thưởng, kỷ luật; đặc biệt là phải đảm
bảo cung cấp đủ nguồn lực tài chính, con người, cơ sở vật chất, các công cụ,