BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ NỘI VỤ

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
___________________

NGUYỄN THỊ THU CÚC

QUÁ TRÌNH RA QUYẾT ĐỊNH CỦA CHÍNH QUYỀN XÃ
CÓ SỰ THAM GIA CỦA CỘNG ĐỒNG DÂN CƢ
Ở TỈNH NAM ĐỊNH

LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ CÔNG

HÀ NỘI, 2019


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ NỘI VỤ

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
____________________

NGUYỄN THỊ THU CÚC

QUÁ TRÌNH RA QUYẾT ĐỊNH CỦA CHÍNH QUYỀN XÃ
CÓ SỰ THAM GIA CỦA CỘNG ĐỒNG DÂN CƢ
Ở TỈNH NAM ĐỊNH



Nguyễn Thị Thu Cúc


LỜI CẢM ƠN
Tôi muốn bày tỏ lòng cảm ơn đặc biệt tới hai thầy hướng dẫn là
PGS.TS. Hoàng Văn Chức và PGS.TS. Nguyễn Minh Phương đã tận tâm
hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu để hoàn thành luận án
với đề tài “Quá trình ra quyết định của chính quyền xã có sự tham gia của
cộng đồng dân cư ở tỉnh Nam Định".
Tôi cũng xin được gửi lời cảm ơn tới Lãnh đạo Học viện Hành chính
Quốc gia, Ban Quản lý Sau đại học, Ban Hợp tác quốc tế, các thầy, cô giáo
tại Học viện Hành chính Quốc gia, Ủy ban nhân dân, Hội đồng nhân dân, và
bà con các huyện, xã nơi tôi đã đến nghiên cứu và khảo sát, các nhà quản lý,
các nhà khoa học đã tạo điều kiện, tham gia góp ý, cung cấp tài liệu, ủng hộ
và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu, điều tra khảo sát để
hoàn thành luận án.
Một lời cảm ơn đặc biệt xin được dành cho gia đình, bạn bè, đồng
nghiệp đã luôn hỗ trợ, động viên, chia sẻ, tạo điều kiện thuận lợi giúp tôi vượt
qua những khó khăn trong quá trình nghiên cứu để hoàn thành luận án.
Do điều kiện chủ quan và khách quan, kết quả nghiên cứu của luận án
còn có những hạn chế. Tôi xin được cảm ơn những ý kiến đóng góp để luận
án được hoàn thiện hơn và góp phần tích cực thúc đẩy sự tham gia của cộng
đồng dân cư vào trong quá trình ra quyết định của chính quyền xã nhằm nâng
cao hiệu quả, hiệu lực quản lý nhà nước và thúc đẩy dân chủ.
Hà Nội, ngày

tháng

năm

quyết định.......................................................................................................37
2.3. Sự tham gia của cộng đồng dân cư và các giai đoạn quá trình ra quyết định của
chính quyền xã có sự tham gia của cộng đồng dân cư ……………………. 39
2.3.1. Khái niệm ……………………………………………………………. 39
2.3.2. Vai trò và cách thức tham gia của cộng đồng dân cư vào quá trình ra
quyết định của chính quyền xã........................................................................40
2.3.3. Các giai đoạn của quá trình ra quyết định của chính quyền xã có sự tham
gia của cộng đồng dân cư …………………………………………… . …. 48
2.3.4. Hệ thống thể chế và bộ máy liên quan đến ra quyết định của chính quyền
xã có sự tham gia của cộng đồng dân cư ....................................................... 541
2.4. Các yếu tố ảnh hưởng và điều kiện đảm bảo quá trình ra quyết định của chính
quyền xã có sự tham gia của cộng đồng dân cư ..............................................57
2.4.1. Các yếu tố ảnh hưởng quá trình ra quyết định của chính quyền xã có sự
tham gia của cộng đồng dân cư .......................................................................57
2.4.2. Điều kiện đảm bảo quá trình ra quyết định của chính quyền xã có sự
tham gia của cộng đồng dân cư .......................................................................64
2.5. Kinh nghiệm một số nước trên thế giới về quá trình ra quyết định của chính
quyền xã có sự tham gia của cộng đồng dân cư ..............................................66
2.5.1. Kinh nghiệm Thụy Sỹ ...........................................................................66


2.5.2. Kinh nghiệm Philippines .......................................................................70
2.5.3. Kinh nghiệm Trung Quốc .....................................................................72
2.5.4. Bài học kinh nghiệm cho quá trình ra quyết định của chính quyền xã có
sự tham gia của cộng đồng dân cư ở Việt Nam ...............................................74
KẾT LUẬN CHƢƠNG 2 ....................................................................................77
Chƣơng 3: THỰC TRẠNG QUÁ TRÌNH RA QUYẾT ĐỊNH CỦA CHÍNH
QUYỀN XÃ CÓ SỰ THAM GIA CỦA CỘNG ĐỒNG DÂN CƢ Ở TỈNH
NAM ĐỊNH...................................................................................................79
3.1. Khái quát chung về sự tham gia của cộng đồng dân cư và mô hình ra quyết

xã ................................................................................................................. 131
4.1.3. Bảo đảm sự tham gia của cộng đồng dân cư vào quá trình ra quyết định
của chính quyền xã trong khuôn khổ pháp luật ............................................. 132
4.1.4. Hoàn thiện quá trình ra quyết định của chính quyền xã có sự tham gia
của cộng đồng dân cư trên cơ sở đổi mới nội dung và phương thức tham gia
của cộng đồng dân cư ................................................................................... 133


4.2. Giải pháp hoàn thiện quá trình ra quyết định của chính quyền xã có sự tham gia
của cộng đồng dân cư ................................................................................... 135
4.2.1. Nhóm giải pháp về nhận thức ............................................................. 135
4.2.2. Nhóm giải pháp về thể chế ..................................................................138
4.2.3. Nhóm giải pháp về tổ chức và hoạt động của chính quyền xã ............. 140
4.2.4. Nhóm giải pháp về nâng cao năng lực ................................................. 141
4.2.5. Nhóm giải pháp về nguồn lực ............................................................. 146
4.2.6. Nhóm giải pháp kinh tế - xã hội .......................................................... 147
4.3. Một số kiến nghị .......................................................................................... 149
4.3.1. Đối với Quốc hội ................................................................................ 149
4.3.2. Đối với Chính phủ .............................................................................. 151
4.3.3. Đối với tỉnh Nam Định .......................................................................152
KẾT LUẬN CHƢƠNG 4 .................................................................................. 152
KẾT LUẬN .......................................................................................................156
DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ................................................. 160
TÀI LIỆU THAM KHẢO ................................................................................ 161
CÁC VĂN BẢN QUY PHẠM PHÁP LUẬT ................................................... 173
PHỤ LỤC .......................................................................................................... 174
Phụ lục 1. Mẫu khảo sát cán bộ xã M1 ................................................................ 174
Phụ lục 2. Mẫu khảo sát cộng đồng dân cư M2 ................................................... 179
Phụ lục 3. Đặc điểm khách thể nghiên cứu ………………… ………………… 181
Phụ lục 4. Các văn bản của Đảng, Nhà nước liên quan đến sự tham gia của cộng

Kinh tế - xã hội

MTTQ

Mặt trận Tổ quốc

PAPI

Chỉ số Hiệu quả quản trị và hành chính công cấp tỉnh

QPPL

Quy phạm pháp luật

QLNN

Quản lý nhà nước

UBND

Ủy ban nhân dân


DANH MỤC BẢNG
Trang
Bảng 2.1

Khung lí thuyết ra quyết định

31


Khảo sát các yếu tố và đặc điểm quá trình ra quyết định

82

của chính quyền xã
Bảng 3.2

Tác động của sự khác biệt quan điểm tới việc tham gia

120

của cộng đồng dân cư vào quá trình ra quyết định của
chính quyền xã

DANH MỤC HỘP
Hộp 3.1

Quá trình ra quyết định của chính quyền xã có nhiều chủ

83

thể và mất nhiều thời gian
Hộp 3.2

Cộng đồng dân cư cùng tham gia xây dựng phương án

91

đầu tư

lý nhà nước
Hình 2.4

Bộ máy thúc đẩy sự tham gia của cộng đồng dân cư vào quá

57

trình ra quyết định của chính quyền xã
Hình 2.5

Tác động của các yếu tố năng lực và mối quan hệ của cộng

62

đồng dân cư với chính quyền xã tới sự tham gia vào quá trình ra
quyết định của chính quyền xã
Hình 2.6

Các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình ra quyết định của chính

63

quyền xã có sự tham gia của cộng đồng dân cư
Hình 3.1

Tỉ lệ cán bộ xã cung cấp thông tin và tỉ lệ người dân tiếp cận

85

thông tin trong giai đoạn xác định vấn đề và xây dựng mục tiêu

Tỉ lệ cán bộ xã tham vấn và tỉ lệ người dân đóng góp ý kiến

90

trong giai đoạn xây dựng phương án
Hình 3.7

Tỉ lệ cán bộ xã mời cộng tác và tỉ lệ người dân cộng tác trong
giai đoạn xây dựng phương án

91


Hình 3.8

Tỉ lệ cán bộ xã để người dân tự quyết và tỉ lệ người dân tự

92

quyết trong giai đoạn xây dựng phương án
Hình 3.9

Tỉ lệ cán bộ xã cung cấp thông tin và tỉ lệ người dân tiếp cận

94

thông tin trong giai đoạn lựa chọn phương án
Hình 3.10

Tỉ lệ cán bộ xã tham vấn và tỉ lệ người dân đóng góp ý kiến

quyết trong giai đoạn lựa chọn phương án
Hình 3.15

Tỉ lệ người dân lựa chọn lí do không tự quyết

101

Hình 3.16

Tỉ lệ cán bộ xã sử dụng các hình thức phổ biến thông tin

105

và tỉ lệ người dân tiếp cận thông tin
Hình 3.17

Tỉ lệ cán bộ xã cho biết mức độ hiệu quả của các hình thức

106

cung cấp thông tin cho người dân
Hình 3.18.

Tỉ lệ cán bộ xã sử dụng các hình thức tham vấn và tỉ lệ người

108

dân sử dụng các hình thức đóng góp ý kiến
Hình 3.19


trong đó có tham gia vào quá trình ra quyết định của chính quyền địa phương các
cấp, nhất là chính quyền cấp gần người dân nhất - chính quyền xã. Trong quá trình
vận động và phát triển của xã hội, trình độ dân trí ngày càng cao và người dân có
nhu cầu tham gia nhiều hơn và thực sự đã tham gia chủ động vào quá trình ra
những quyết định ảnh hưởng đến cuộc sống của cộng đồng dân cư và của chính
mình. Điều đó đặt ra nhiệm vụ cho các nhà khoa học tìm hiểu sâu hơn về vấn đề
này và tác động của nó tới quản lý nhà nước.
Ở Việt Nam, chính quyền xã là cấp chính quyền cơ sở ở nông thôn, gần
người dân nhất, có vai trò quan trọng trong việc đưa các chủ trương của Đảng và
chính sách, pháp luật của Nhà nước vào cuộc sống; là cơ quan nhà nước mà người
dân đến gặp trực tiếp và đầu tiên khi quan hệ, tiếp xúc với cơ quan chính quyền
hoặc khi có bất kì vấn đề xã hội nào xảy ra tại xã. Chính quyền xã vững mạnh góp
phần làm cho hệ thống chính quyền quốc gia vững mạnh, hoạt động có hiệu lực,
hiệu quả. Với khoảng 65% dân số sống ở nông thôn, chính quyền xã càng có vai trò
quan trọng. Trong quá trình thực hiện chức năng quản lý nhà nước, chính quyền xã
phải giải quyết nhiều vấn đề tại địa phương và đưa ra các quyết định để giải quyết
vấn đề, đáp ứng nhu cầu của người dân, thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã
hội địa phương. Quyết định của chính quyền xã tác động trực tiếp tới người dân, do
đó vừa phải đảm bảo tính hợp pháp, tức là tuân thủ các quy định pháp luật nhưng
đồng thời cũng phải hợp lí, tức là phù hợp với thực tiễn xã hội tại địa phương. Các
1


quyết định của chính quyền xã có tính khả thi cao khi có được sự đồng thuận của
cộng đồng dân cư, đáp ứng được nguyện vọng chính đáng của cộng đồng dân cư tại
địa phương. Để quyết định đạt được sự đồng thuận và phản ánh đúng nguyện vọng
của cộng đồng dân cư, cần có sự tham gia của cộng đồng dân cư vào quá trình ra
quyết định của chính quyền xã. Ra các quyết định hợp pháp, hợp lí, có tính khả thi,
đạt được sự đồng thuận khi thực hiện, có tác động tích cực tới phát triển kinh tế - xã
hội tại địa phương là nhiệm vụ quan trọng đặt ra cho mỗi chính quyền xã.

tham gia của cộng đồng dân cư vẫn còn bị hạn chế, sự tham gia của người dân vẫn
còn mang tính hình thức. Tình trạng mất dân chủ trong quá trình ra quyết định của
chính quyền xã vẫn xảy ra. Một số lãnh đạo xã chưa nhận thức được sự cần thiết
tham gia của cộng đồng dân cư vào quá trình ra các quyết định ảnh hưởng trực tiếp
tới cộng đồng khiến các quyết định ban hành không được lòng người dân và phải
hủy bỏ, gây lãng phí nguồn lực và suy giảm niềm tin của người dân đối với chính
quyền cơ sở. Trong quá trình ra quyết định của chính quyền xã có sự tham gia tích
cực của một số bộ phận cộng đồng dân cư nhưng cũng có sự thờ ơ, bàng quan của
một số không ít cộng đồng dân cư. Vấn đề thực tiễn này đặt ra nhiệm vụ cho chính
quyền xã ở Việt Nam phải thúc đẩy sự tham gia thực chất, hiệu quả của cộng đồng
dân cư vào quá trình ra quyết định, góp phần nâng cao hiệu lực của quản lý nhà
nước.
Nam Định là một tỉnh đồng bằng Bắc Bộ, nơi có truyền thống tự quản làng
xã lâu đời, hiện đang là một trong những tỉnh đi đầu trong xây dựng nông thôn mới,
được nhiều địa phương đến học hỏi kinh nghiệm. Triển khai Pháp lệnh Thực hiện
dân chủ ở xã, phường, thị trấn, chính quyền xã ở Nam Định đã thúc đẩy sự tham
gia nhiều hơn của người dân vào quản lý nhà nước tại địa phương. Tuy nhiên, thực
tiễn cho thấy vẫn có những trường hợp các quyết định của chính quyền xã ở Nam
Định thiếu sự tham gia của cộng đồng dân cư, do vậy, không được cộng đồng dân
cư ủng hộ khi thực hiện, dẫn đến kém hiệu quả, gây lãng phí nguồn lực của Nhà
nước, tạo bức xúc trong dư luận. Đây là vấn đề đặt ra cần phải nghiên cứu và giải
quyết để nâng cao chất lượng ra quyết định của chính quyền xã của tỉnh Nam Định.
Hiện nay, trên thế giới có nhiều tài liệu nghiên cứu về quá trình ra quyết
định, về sự tham gia của người dân trong quản trị nhà nước nhưng quá trình ra
quyết định của chính quyền xã có sự tham gia của cộng đồng dân cư chưa được
nghiên cứu một cách hệ thống và rộng rãi. Các nghiên cứu ở Việt Nam cũng chưa
3


xây dựng được những cơ sở lí luận có hệ thống về quá trình ra quyết định của chính



+ Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình ra quyết định của chính quyền
xã có sự tham gia của cộng đồng dân cư ở tỉnh Nam Định; xác định các yếu tố thúc
đẩy và hạn chế sự tham gia của cộng đồng dân cư trong quá trình ra quyết định của
chính quyền xã ở tỉnh Nam Định hiện nay;
+ Đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện quá trình ra quyết định của chính
quyền xã có sự tham gia của cộng đồng dân cư ở tỉnh Nam Định.
3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
3.1. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của luận án là:
Quá trình ra quyết định của chính quyền xã có sự tham gia của cộng đồng
dân cư ở tỉnh Nam Định.
3.2. Phạm vi nghiên cứu
- Về nội dung: Luận án tập trung nghiên cứu quá trình chính quyền xã ra các
quyết định cần có sự tham gia của cộng đồng dân cư ở xã theo quy định pháp luật
hiện hành. Cụ thể, luận án nghiên cứu các quyết định thuộc thẩm quyền của chính
quyền xã (gồm Hội đồng Nhân dân xã và Ủy ban nhân dân xã) và của chủ tịch Ủy
ban nhân dân xã có sự tham gia của cộng đồng dân cư theo quy định của pháp luật.
- Về không gian: Luận án nghiên cứu các xã thuộc tỉnh Nam Định.
- Về thời gian: Luận án nghiên cứu quá trình ra quyết định của chính quyền xã
từ năm 2007 đến nay (sau khi ban hành Pháp lệnh thực hiện dân chủ ở xã, phường,
thị trấn).
4. Phƣơng pháp luận và phƣơng pháp nghiên cứu
4.1. Phương pháp luận
Luận án nghiên cứu dựa trên cơ sở phương pháp luận duy vật biện chứng và
duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác-Lênin; tư tưởng Hồ Chí Minh về quyền làm chủ
của nhân dân.
4.2. Phương pháp nghiên cứu
Để thực hiện mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu, luận án áp dụng các phương

xu hướng. Để có thể đánh giá thực trạng, đối chiếu với cơ sở lí luận và đưa ra các
dự báo, luận án đã sử dụng phương pháp nghiên cứu định lượng với phân tích
thống kê, mô tả và sử dụng các kĩ thuật như điều tra khảo sát, sử dụng bảng hỏi. Do
phương pháp khảo sát có thể mang tính đại diện hơn so với các phương pháp khác
và thấy được xu hướng [81, tr.96] nên phương pháp này được luận án sử dụng như
phương pháp chủ yếu để thu thập dữ liệu sơ cấp phục vụ cho nghiên cứu, đảm bảo
độ tin cậy và chính xác của nghiên cứu.
Mẫu khảo sát:
+ Khảo sát lãnh đạo xã: Quy mô xã để khảo sát lãnh đạo chính quyền xã là
53 xã trên tổng số 193 xã của tỉnh Nam Định, đại diện cho các vùng địa lý và kinh
tế của tỉnh Nam Định, bao gồm đại diện các xã duyên hải và xã nội lục, xã ven đô
6


và xã hoàn toàn ở nông thôn, xã thuộc huyện và xã thuộc thành phố, xã thuộc
huyện nông thôn mới và xã không thuộc huyện nông thôn mới. Tổng số phiếu hỏi
lãnh đạo xã được phát ra là 85. Tổng số phiếu thu về là 82.
Danh sách 53 xã được khảo sát lãnh đạo xã bao gồm: 5 xã ở thành phố Nam
Định (Mỹ Xá, Lộc An, Lộc Hòa, Nam Vân, Nam Phong); 10 xã ở huyện Hải Hậu
(Hải Châu, Hải Hòa, Hải Triều, Hải Xuân, Hải Chính, Hải Lý, Hải Tân, Hải Sơn,
Hải Tây, Hải Quang); 2 xã ở huyện Mỹ Lộc (Mỹ Tân, Mỹ Trung); 19 xã ở huyện
Nam Trực (Bình Minh, Điền Xá, Đồng Sơn, Hồng Quang, Nam Cường, Nam
Dương, Nam Hải, Nam Hoa, Nam Hồng, Nam Hùng, Nam Lợi, Nam Mỹ, Nam
Thái, Nam Thanh, Nam Thắng, Nam Tiến, Nam Toàn, Nghĩa An, Tân Thịnh); 10
xã ở huyện Trực Ninh (Liêm Hải, Trung Đông, Trực Đạo, Trực Chính, Trực Hưng,
Trực Nội, Trực Thanh, Trực Tuấn, Phương Định, Việt Hùng); 7 xã ở huyện Vụ Bản
(Kim Thái, Liên Minh, Hiển Khánh, Hợp Hưng, Minh Thuận, Tân Khánh, Thành
Lợi).
+ Khảo sát cộng đồng dân cư: Trong số 51 xã thuộc 5 huyện và 1 thành phố
được lựa chọn để khảo sát lãnh đạo xã, chọn 1 xã của mỗi huyện và thành phố theo

thông tin mới xuất hiện trong quá trình thực địa, điều chỉnh câu hỏi khảo sát cho
phù hợp thực tiễn. Luận án sử dụng các kĩ thuật thu thập thông tin như quan sát, ghi
chép tại hiện trường; phỏng vấn có cấu trúc, phỏng vấn linh hoạt; và phân tích các
tài liệu và các tư liệu.
-

Phương pháp chuyên gia
Để kết quả nghiên cứu có tính tin cậy, khách quan, luận án đã sử dụng

phương pháp chuyên gia trong thiết kế bảng hỏi. Có nghĩa là, trước khi tiến hành
nghiên cứu, việc thiết kế bảng hỏi được tham vấn ý kiến của các chuyên gia là lãnh
đạo cấp huyện, lãnh đạo các thị trấn, lãnh đạo các xã không được khảo sát, lãnh đạo
của huyện, xã không thuộc tỉnh Nam Định. Tham vấn ý kiến chuyên gia để hoàn
thiện bảng hỏi giúp câu hỏi phù hợp với thực tiễn và kết quả nghiên cứu tin cậy
hơn. Thực hiện phương pháp chuyên gia là các nhà thực tiễn này giúp việc thiết kế
bảng hỏi phù hợp hơn, phân tích khách quan hơn và có cái nhìn đa chiều trong phân
tích.
-

Cơ sở dữ liệu: Luận án sử dụng cơ sở dữ liệu từ nguồn tài liệu thứ cấp: các

công trình nghiên cứu khoa học đã được công bố; các tài liệu tham khảo; văn bản
pháp luật cũng như các báo cáo của địa phương. Bên cạnh sử dụng tài liệu thứ cấp,
luận án sử dụng kết quả khảo sát thực địa tại địa bàn 53 xã bao gồm các dữ liệu
nghiên cứu định tính và số liệu điều tra định lượng thông qua bảng hỏi.

8


5. Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết khoa học

chính quyền xã, thúc đẩy dân chủ cơ sở ở tỉnh Nam Định.
6. Ý nghĩa khoa học của đề tài
- Đóng góp về mặt lý luận
+ Tổng quan các công trình nghiên cứu về quá trình ra quyết định của chính
quyền xã có sự tham gia của cộng đồng dân cư; tìm ra mô hình quá trình ra quyết
9


định của chính quyền xã; và bài học kinh nghiệm về quá trình ra quyết định của
chính quyền xã.
+ Làm rõ cơ sở khoa học về quá trình ra quyết định của chính quyền xã có sự
tham gia của cộng đồng dân cư;
+ Phân tích làm rõ những yếu tố ảnh hưởng và điều kiện đảm bảo quá trình ra
quyết định của chính quyền xã có sự tham gia của cộng đồng dân cư.
- Đóng góp về mặt thực tiễn
+ Mô tả hệ thống thể chế và bộ máy liên quan đến ra quyết định của chính
quyền xã có sự tham gia của cộng đồng dân cư ở Việt Nam;
+ Phân tích thực trạng quá trình ra quyết định của chính quyền xã có sự tham
gia của cộng đồng dân cư trong trong thời gian qua ở tỉnh Nam Định;
+ Phân tích những yếu tố ảnh hưởng đến quá trình ra quyết định của chính
quyền xã có sự tham gia của cộng đồng dân cư ở tỉnh Nam Định;
+ Nhận xét và rút ra những bài học kinh nghiệm về quá trình ra quyết định của
chính quyền xã có sự tham gia của cộng đồng dân cư ở tỉnh Nam Định;
+ Đề xuất giải pháp hoàn thiện quá trình ra quyết định của chính quyền xã có
sự tham gia của cộng đồng dân cư ở tỉnh Nam Định.
7. Kết cấu của luận án
Ngoài phần mở đầu; kết luận; 7 bảng, 3 hộp, 27 hình; 154 danh mục tài liệu
tham khảo, trong đó có 60 tài liệu tiếng Việt, 84 tài liệu tiếng Anh, 10 trang web;
21 danh mục văn bản quy phạm pháp luật; 6 phụ lục; luận án được kết cấu thành 4
chương với 159 trang, cụ thể như sau:

hoặc để có tình trạng với các cơ hội tốt hơn [62, tr. 3]. Mintzberg và các cộng sự
trong bài viết The structure of “unstructured” decision process (Cấu trúc của các
quá trình ra quyết định “không theo cấu trúc”) định nghĩa khái niệm quyết định như
là sự cam kết cụ thể về hành động; quá trình ra quyết định là chuỗi các hành động,
bắt đầu từ nhận diện được vấn đề/ yếu tố kích thích khiến cần phải hành động và
kết thúc với một cam kết cụ thể về hành động [109, tr. 246]. Cùng quan điểm với
Mintzberg về ra quyết định, Fox trong cuốn Từ điển bách khoa Encyclopedia of
Library and Information Sciences (Từ điển bách khoa về thư viện và khoa học
thông tin) quan niệm rằng ra quyết định không chỉ dừng lại ở đưa ra hành động
11


hoặc chuỗi hành động mà là tìm ra hành động hoặc gói hành động tốt hoặc tốt nhất
có thể trong tình huống nhất định thông qua so sánh các hành động với nhau [80].
Báo cáo Decision making and problem solving (Ra quyết định và giải quyết
vấn đề) của Simon và các cộng sự làm rõ khái niệm giải quyết vấn đề và ra quyết
định khi cho rằng giải quyết vấn đề gồm xác định vấn đề cần quan tâm chú ý, xây
dựng mục tiêu, thiết kế hành động; ra quyết định bao gồm đánh giá và lựa chọn các
phương án hành động [129, tr. 1]. Luận án Tiến sĩ Triết học Archeological
evaluation, land use and development: an application of decision analysis to
current practices within the local government development control processes in
England của Waller (Đánh giá từ góc độ khảo cổ, phát triển và sử dụng đất: ứng
dụng phân tích quyết định trong thực tiễn quá trình kiểm soát phát triển của chính
quyền địa phương ở Anh) cho rằng ra quyết định là quá trình nhận thức dẫn đến
một hành động trong số các lựa chọn [140, tr. xii]. Luận án nghiên cứu các thời
điểm ra quyết định và việc ứng dụng các kĩ thuật phân tích để cải thiện quá trình ra
quyết định.
Có nhiều quan điểm về các giai đoạn của quá trình ra quyết định nhưng mô
hình phổ biến nhất là mô hình ba giai đoạn của quá trình ra quyết định của Simon
[109, tr. 252]. Cuốn Studying public policy: policy cycles and policy subsystems

tổ chức, mô hình Chính trị và mô hình Thùng đựng rác. Sách Modern public
administration (Hành chính công hiện đại) của Nigro mô tả mô hình Duy lý toàn
diện và các hạn chế của mô hình [116]. Bài báo Decision making: theory and
practice (Ra quyết định: lí thuyết và thực tiễn) của Turpin [135] mô tả và giải thích
tính giới hạn của mô hình Duy lý có giới hạn. Sách Public Administration:
Understanding management, politics, and law in the public sector (Hành chính
công: Hiểu biết về quản lý, chính trị và luật trong khu vực công) của Rosenbloom,
Kravchuk, và Clerkin mô tả đặc điểm của mô hình Tiệm tiến và các hạn chế của mô
hình [124]. Sách Introducing public administration (Giới thiệu về hành chính công)
của Shafritz, Russell, và Borick đưa ra các nhận xét về mô hình Rà soát tổng hợp
và cho rằng mô hình này kết hợp mô hình Duy lý và mô hình Tiệm tiến [127]. Sách
The policy process in the modern state (Quá trình chính sách trong nhà nước hiện
đại) của Hill mô tả mô hình Quy trình tổ chức với đặc điểm ra quyết định theo các
quy trình vận hành theo chuẩn mực [91]. Bài báo Rational decision making in
higher education (Ra quyết định duy lý trong giáo dục đại học) của Chaffee phân
13


tích khả năng áp dụng mô hình Chính trị khi so với mô hình Duy lý [72]. Sách
Agendas, alternatives, and public policies (Chương trình nghị sự, các phương án,
và chính sách công) của Kingdon đề cập đến đặc điểm của các tình huống sử dụng
mô hình Thùng đựng rác trong ra quyết định [100].
1.1.1.2. Các công trình nghiên cứu trong nước
Giáo trình Hành chính công của Học viện Hành chính Quốc gia xác định đặc
điểm của quá trình ra quyết định và một số tiêu chí áp dụng trong quá trình ra quyết
định [28]. Giáo trình Hành vi tổ chức của Bùi Anh Tuấn và Phạm Thúy Hương đã
định nghĩa quá trình ra quyết định hợp lý và giới thiệu mô hình ra quyết định hợp lý
và phân tích từng bước trong mô hình ra quyết định hợp lý [56]. Sách Ra quyết
định quản trị do Hoàng Văn Hải chủ biên đề cập tới mô hình, phương pháp ra
quyết định và nhấn mạnh việc sử dụng sức mạnh tập thể trong ra quyết định [22].