Rèn luyện kỹ năng giải bài tập hoá học cho học sinh lớp 8 ở trờng THCS .
PHềNG GIO DC V O TO ễNG TRIU
TRNG THCS NGUYN C CNH
----- -----
SNG KIN KINH NGHIM
Rốn k nng gii bi tp Húa hccho hc sinh lp 8 THCS Tỏc gi: Trng Th Luyn
T: Sinh-Húa-a
NM HC 2008-2009
GV: TrơngThị Luyến- TrờngTHCS Nguyễn Đức Cảnh-ĐôngTriều- Quảng Ninh.
1
Rèn luyện kỹ năng giải bài tập hoá học cho học sinh lớp 8 ở trờng THCS .
Phần I
Phần mở đầu
I.1- Lý do chọn đề tài.
- Xuất phát từ đặc trng của môn hoá học lớp 8 là một môn học rất mới mẻ nhằm cung
cấp cho học sinh những kiến thức mở đầu về các chất và quy luật biến đổi chất này
thành chất khác.
Mọi khái niệm, định luật, tính chất của các chất đều đợc xây dựng từ cơ sở thí nghiệm
khoa học. Mặt khác, ngôn ngữ hoá học lại khá khó so với ngôn ngữ thông thờng. Việc
tiếp thu dồn dập các khái niệm về đơn chất, hợp chất, hỗn hợp và chất tinh khiết làm
cho học sinh dễ nhầm lẫn giữa các khái niệm.Các em có thể phân biệt đợc các khái
niệm trên nhng khi hỏi lại: hợp chất có phải là chất tinh khiết không ? thì các em dễ
lúng túng và nhầm lẫn cho rằng hợp chất không phải là chất tinh khiết. Nh vậy , các em
đã nhầm lẫn giữa khái niệm hợp chất và hỗn hợp.
* Ví dụ : nớc cất (H

sản xuất hàng ngày, góp phần củng cố niềm tin vào khoa học một cách vững chắc hơn.
I.3.Thời gian- địa điểm:
- Thời gian nghiên cứu đề tài đợc thực hiện trong năm học 2008-2009 ở trờng THCS
Nguyễn Đức Cảnh- Mạo Khê- Đông Triều- Quảng Ninh.
- Đối tợng nghiên cứu: Học sinh lớp 8A của trờng.
I.4. Đóng góp về lý luận- Thực tiễn
Nguyên lý giáo dục đã chỉ rõ giáo dục phải kết hợp với thực tiễn, học phải đi đôi với
hành
- Xuất phát từ mục tiêu của chơng trình hoá học lớp 8 cụ thể là :
a. Về kiến thức:
- Giúp học sinh tiếp thu một cách hệ thống kiến thức phổ thông cơ bản thiết thực đầu
tiên về hoá học, bao gồm hệ thống các khái niệm cơ bản, các định luật và một số chất
hoá học quan trọng. Những kiến thức trên nhằm chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên
ở những cấp cao hơn hoặc bớc đầu có thể vận dụng vào cuộc sống thực tiễn.
b. Về kỹ năng:
- Nhằm rèn luyện cho học sinh một số kỹ năng cơ bản, phổ thông và thói quen học tập
bộ môn hoá học nh: quan sát, thực nghiệm, phân loại, kỹ năng phân tích, tổng
GV: TrơngThị Luyến- TrờngTHCS Nguyễn Đức Cảnh-ĐôngTriều- Quảng Ninh.
3
Rèn luyện kỹ năng giải bài tập hoá học cho học sinh lớp 8 ở trờng THCS .
hợp, phán đoán, vận dụng kiến thức để giải thích một số vấn đề đơn giản của cuộc sống
thực tiễn.
* Ví dụ : tại sao lại sử dụng đá vôi làm nguyên liệu sản xuất vật liệu xây dựng ? hay
nguyên nhân nào đã hình thành các cột thạch nhũ trong các hang động núi đá vôi ? rèn
luyện kỹ năng thao tác thí nghiệm thực hành hoá học.
c. Về tình cảm, thái độ
- Bồi dỡng cho học sinh lòng ham thích học tập môn hoá học, có niềm tin về sự tồn tại
và biến đổi của vật chất và học môn hoá học, học sinh có ý thức tuyên truyền và vận
dụng tiến độ của khoa học nói chung và hoá học nói riêng vào đời sống sản xuất ở gia
đình và địa phơng, từ đó rèn luyện cho học sinh những phẩm chất cần thiết nh : cẩn

+ Nghiên cứu về lý luận phân loại bài tập hoá học lớp 8 ở trờng THCS.
+ Nghiên cứu lý luận về đổi mới phơng pháp giảng dạy bộ môn hoá học lớp 8 theo h-
ớng tích cực hoá hoạt động của học sinh.
+ Nghiên cứu thông qua thực tiễn giảng dạy bộ môn hoá học lớp 8 ở trờng THCS.
+ Tìm hiểu qua trò chuyện, trao đổi để học sinh bộc lộ những khó khăn, thắc mắc khi
giải các bài tập hoá học lớp 8.
+ Tìm hiểu qua bài tập trắc nghiệm.
Với điều kiện cho phép, đề tài chỉ tập trung nghiên cứu thực trạng về việc giải bài tập
hoá học lớp 8, từ đó đề xuất những biện pháp rèn luyện kỹ năng giải bài tập hoá học lớp
8 ở trờng THCS.
II.2. Chơng II - Nội dung vấn đề nghiên cứu.
II.2.1- Những khó khăn, tồn tại của học sinh khi giải bài tập hoá học lớp 8 ở trờng
THCS.
a. Xuất phát từ đặc trng của môn hoá học là một khoa học thực nghiệm, mọi khái niệm,
kiến thức, tính chất của các chất đều đợc xây dựng trên cơ sở thí nghiệm thực hành. GV: TrơngThị Luyến- TrờngTHCS Nguyễn Đức Cảnh-ĐôngTriều- Quảng Ninh.
5
Rèn luyện kỹ năng giải bài tập hoá học cho học sinh lớp 8 ở trờng THCS .
Mặt khác, bộ môn hoá học lớp 8 là môn học rất mới mẻ với học sinh lớp 8, ngôn ngữ
hoá học lại khá khó so với ngôn ngữ thông thờng, việc tiếp thu dồn dập các khái niệm,
các định luật về lý thuyết cũng nh bài tập dễ làm cho học sinh bỡ ngỡ, lúng túng. Do
vậy khi giải các bài tập về phân biệt các khái niệm, bài tập nhận biết, bài tập về tính
theo công thức và phơng trình hoá học rất đa dạng làm cho học sinh gặp nhiều khó
khăn, lúng túng không định hớng đợc phơng hớng giải những bài tập mới mẻ, phức tạp,
bài tập có nhiều phản ứng xảy ra, bài tập cho biết lợng cả 2 chất tham gia phản ứng
b. Từ năm học 2004-2005, việc đổi mới phơng pháp giảng dạy kết hợp với viêc thay
sách giáo khoa mới có đa thêm chơng VI: Dung dịch vào chơng trình lớp 8 đã đề cập
đến khái niệm dung dịch , độ tan, nồng độ dung dịch với nhiều bài tập rất đa dạng và

xác định lợng chất tham gia hoặc tạo thành trong phản ứng hoá học.
A.2..Bài tập thực nghiệm:
Là dạng bài tập khi giải phải thực hiện những thí nghiệm hoá học cần thiết, bao gồm
2 loại:
+ Bài tập thực nghiệm định tính:
Khi giải bài tập này cần thực hiện những thí nghiệm hoá học nhằm xác định tính
chất, nhận biết chất mà không phải tiến hành định lợng nh: cân, đong, đovà những
tính toán hoá học khác.
Ví dụ: Bài tập nhận biết các chất hoá học, bài tập tìm hiểu tính chất hoá học của chất,
bài tập chứng minh tính chất hoá học của chất.
+ Bài tập thực nghiệm định lợng:
Trong dạng bài tập này, khi giải phải thực hiện những thí nghiệm hoá học và những
phép đo định lợng nh: cân, đong, đo để tìm ra kết quả.
Ví dụ : Những bài tập xác định nồng độ phần trăm, nồng độ mol của dung dịch , bài
tập xác định hiệu suất của phản ứng, bài tập xác định tỉ lệ phần trăm về khối lợng
GV: TrơngThị Luyến- TrờngTHCS Nguyễn Đức Cảnh-ĐôngTriều- Quảng Ninh.
7
Rèn luyện kỹ năng giải bài tập hoá học cho học sinh lớp 8 ở trờng THCS .
các chất trong hỗn hợp, bài tập pha chế dung dịch hoặc pha loãng dung dịch theo nồng
độ cho trớc.
B. Rèn luyện kỹ năng giải bài tập hoá học lớp 8 ở trờng THCS.
B.1. Bài tập lý thuyết định tính:
Bao gồm các bài tập về ký hiệu và công thức hoá học, bài tập về các khái niệm hoá
học mở đầu nh: phân tử, nguyên tử, đơn chất, hợp chất, hỗn hợp, hoá trị , phản ứng hoá
học, khái niệm về các chất ôxit, axit, bazơ, muối.
* Ví dụ1:
Hãy chỉ rõ trong các trờng hợp sau đây, đâu là hỗn hợp, đâu là chất tinh khiết:
Không khí, khí ôxi, nớc cất, luhuỳnh, cácbon, khí cácbonic, nớc đờng, sữa, gang, thép,
đờng kính.
Đây là dạng bài tập phân biệt khái niệm hỗn hợp và chất tinh khiết. Để rèn luyện kỹ

CaO + H
2
O Ca(OH)
2

CuO + H
2
Cu + H
2
O
Zn + HCl ZnCl
2
+ H
2
KClO
3
KCl + O
2
Hãy lập thành phơng trình hoá học và cho biết phản ứng nào là phản ứng phân huỷ,
phản ứng hoá hợp, phản ứng ôxi hoá- khử, phản ứng thế ?
Để giải bài tập trên, học sinh phải nắm đợc bản chất của mỗi phản ứng đã học, dựa vào
đó để xác định các loại phản ứng.
+ Bài tập lựa chọn và phân loại chất:
*Ví dụ 4:
Cho công thức của các chất sau, hãy cho biết chất nào thuộc loại hợp chất ôxit, axit,
bazơ, muối :
CaO, Ba(OH)
2
, H
2

Rèn luyện kỹ năng giải bài tập hoá học cho học sinh lớp 8 ở trờng THCS .
- Oxit: CaO, H
2
O, MnO
2
.
- Axit: H
2
SO
4
, HCl , H
3
PO
4
.
- Bazơ: Ba(OH)
2
, LiOH, Fe(OH)
3
.
- Muối: CaSO
4
, KHCO
3
, KNO
3
.
+ Bài tập về nhận biết các chất:
*Ví dụ 5:
Có 4 bình đựng các chất sau: ôxi, hiđrô, nitơ, khí cacbonic bị mất nhãn. Hãy nêu ph-

+ CO
2
CaCO
3
( rắn) + H
2
O
Cách 2:
chất Khí ôxi Khí hiđrô Khí nitơ Khí cacbonic
GV: TrơngThị Luyến- TrờngTHCS Nguyễn Đức Cảnh-ĐôngTriều- Quảng Ninh.
10