BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP.HCM
----------------------------------

HUỲNH THỊ THÙY LINH

CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG SỰ HOÀN THIỆN HỆ
THỐNG THÔNG TIN KẾ TOÁN TRONG CÁC
DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI TỈNH
QUẢNG NGÃI
LUẬN VĂN THẠC SỸ
Chuyên ngành: KẾ TOÁN
Mã ngành: 603 403 01

TP. HỒ CHÍ MINH, tháng 4/2017


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP.HCM
----------------------------------

HUỲNH THỊ THÙY LINH

CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG SỰ HOÀN THIỆN HỆ
THỐNG THÔNG TIN KẾ TOÁN TRONG CÁC
DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI TỈNH
QUẢNG NGÃI
LUẬN VĂN THẠC SỸ
Chuyên ngành: KẾ TOÁN
Mã ngành: 603 403 01
CÁN BỘ HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. HÀ VĂN DŨNG

TS. Trần Văn Tùng

Phản biện 2

4

TS. Nguyễn Thị Thu Hiền

5

TS. Phan Mỹ Hạnh

Chủ tịch

Ủy viên
Ủy viên, Thư ký

Xác nhận của Chủ tịch Hội đồng đánh giá Luận sau khi Luận văn đã được
sửa chữa (nếu có).
Chủ tịch Hội đồng đánh giá LV


TRƯỜNG ĐH CÔNG NGHỆ TP. HCM

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

VIỆN ĐÀO TẠO SAU ĐẠI HỌC

Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
TP. HCM, ngày..… tháng….. năm 20..…

KHOA QUẢN LÝ CHUYÊN NGÀNH
(Họ tên và chữ ký)


i

LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan rằng luận văn thạc sĩ kinh tế “Các yếu tố tác động sự hoàn
thiện hệ thống thông tin kế toán trong các doanh nghiệp vừa và nhỏ tại tỉnh Quảng
Ngãi” là công trình nghiên cứu của tôi.
Những thông tin sử dụng chỉ rõ nguồn trích dẫn trong danh mục tài liệu tham
khảo. Các số liệu, kết quả nghiên cứu trong Luận văn là trung thực và chưa từng được
ai công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào từ trước đến nay.
Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện Luận văn này đã được
cảm ơn và hoàn toàn chịu trách nhiệm về tính xác thực của Luận văn
Tp. Hồ Chí Minh, tháng

năm 20

Học viên thực hiện Luận văn

Huỳnh Thị Thùy Linh


ii

LỜI CẢM ƠN
Trong suốt thời gian học tập và nghiên cứu viết Luận văn, tôi luôn nhận được
sự hướng dẫn, giúp đỡ, động viên từ các Quý Thầy Cô, gia đình, bạn bè và đồng
nghiệp.

hoàn thiện của hệ thống thông tin kế toán trong bối cảnh các doanh
nghiệp nhỏ và vừa tỉnh Quảng Ngãi.
Sử dụng một bảng câu hỏi gửi qua thư điện tử và phỏng vấn trực
tiếp, dữ liệu lấ y từ 151 công t y được thu thập theo 5 yếu tố tác động
đồng thời thu thập theo tự đánh giá sự hoàn thiện hệ thống thông tin kế
toán của chính doanh nghiệp. Dữ liệu được phân tích bằng phần mềm
SPSS 20 cho ra jeets quả mô hình hồi qu y cùng các kiểm định tương
quan. Kết quả cho thấ y có sự tác động tích cực của các yếu tố đề xuất
tới sự hoàn hiện hệ thống thông tin kế toán của doanh nghiệp.
Tóm tại nghiên cứu nà y cung cấp những hiểu biết hữu ích cho các
giám đốc điều hành, các nhà quản lý của doanh nghiệp nhỏ và vừa trong
việc lập kế hoạch triển khai thực hiện hệ thống thông tin kế toán.


iv

ABSTRACT
The

concept

of

perfection

or

efficiency

of

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT .............................................................................. IX
DANH MỤC CÁC BẢNG .............................................................................................X
DANH MỤC SƠ ĐỒ, HÌNH ẢNH ............................................................................. XII
CHƯƠNG 1.GIỚI THIỆU ..............................................................................................1
1.1. ĐẶT VẤN ĐỀ ..........................................................................................................1
1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU .........................................................................................2
1.3. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU ...........................................................................................2
1.4. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU ...................................................................3
1.5. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ..................................................................................3
1.5.1Nghiên cứu định tính .......................................................................................3
1.5.2Nghiên cứu định lượng ....................................................................................3
1.6. Ý NGHĨA THỰC TIỄN ĐỀ TÀI ...................................................................................4
1.7. KẾT CẤU LUẬN VĂN ..............................................................................................5
CHƯƠNG 2.CƠ SỞ LÝ LUẬN ......................................................................................6
2.1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ HỆ THỐNG THÔNG TIN KẾ TOÁN ................................6
2.1.1Hệ thống ..........................................................................................................6
2.1.2Hệ thống thông tin ...........................................................................................6
2.1.3Hệ thống thông tin quản lý (MIS) ...................................................................7
2.1.4Hệ thống thông tin kế toán (AIS) ....................................................................8
2.1.4.1.Định nghĩa hệ thống thông tin kế toán ....................................................8
2.1.4.2.Các thành phần hệ thống thông tin kế toán .............................................9
2.1.4.3.Phân loại hệ thống thông tin kế toán .....................................................10
2.1.4.4.Vai trò hệ thống thông tin kế toán trong doanh nghiệp .........................11
2.1.5Hoàn thiện hệ thống thông tin kế toán ..........................................................12


vi

2.1.5.1.Chất lượng thông tin kế toán trong HTTTKT .......................................12
2.1.5.2.Khả năng đáp ứng nhu cầu thông tin của HTTTKT..............................19

vii

3.5.2Nghiên cứu định lượng ..................................................................................44
3.5.2.1.Dữ liệu nghiên cứu ................................................................................44
3.5.2.2.Phương pháp phân tích ..........................................................................44
KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 ............................................................................................45
CHƯƠNG 4.KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ......................................................................46
4.1. MÔ TẢ MẪU NGHIÊN CỨU ....................................................................................46
4.1.1Kết quả khảo sát về ngành nghề kinh doanh .................................................46
4.1.2Kết quả khảo sát về tổng nguồn vốn doanh nghiệp .......................................47
4.1.3Kết quả khảo sát về số lao động bình quân năm ...........................................47
4.1.4Kết quả khảo sát về loại hình doanh nghiệp ..................................................48
4.2. KIỂM ĐỊNH THANG ĐO CRONBACH’S ALPHA ......................................................48
4.2.1Kiểm định độ tin cậy Cronbach’s Alpha (lần 1) ...........................................49
4.2.2Kiểm định độ tin cậy Cronbach’s Alpha cho yếu tố Kiến thức nhà quản lý
(lần 2) .....................................................................................................................51
4.3. PHÂN TÍCH KHÁM PHÁ NHÂN TỐ (EFA – EXPLORATORY FACTOR ANALYSIS) ...52
4.3.1Phân tích khám phá nhân tố (EFA – Exploratory Factor Analysis) cho các
biến quan sát của biến độc lập ...............................................................................53
4.3.1.1.Kết quả thực hiện (lần 1) .......................................................................53
4.3.1.2.Kết quả thực hiện (lần 2) .......................................................................56
4.3.2Kiểm định Cronbach’s Alpha cho biến độc lập DDDN ................................60
4.3.3Phân tích khám phá nhân tố (EFA – Exploratory Factor Analysis) cho các
biến quan sát của biến phụ thuộc ...........................................................................61
4.4. PHÂN TÍCH TƯƠNG QUAN HỆ SỐ PEARSON ..........................................................62
4.5. PHÂN TÍCH HỒI QUY TUYẾN TÍNH ĐA BIẾN ..........................................................64
4.5.1Kiểm định giả thuyết .....................................................................................64
4.5.2Phân tích hồi quy tuyến tính đa biến .............................................................64
4.5.3Kiểm định giả định phương sai của sai số (phần dư) không đổi ...................67
4.5.4Kiểm tra giả định các phần dư có phân phối chuẩn ......................................68


Công nghệ thông tin

DN

Doanh nghiệp

DNNVV

Doanh nghiệp nhỏ và vừa

HTTTKT

Hệ thống thông tin kế toán

SXKD

Sản xuất kinh doanh

2. Danh mục viết tắt tiếng Anh
Chữ viết tắt
VCCI

Tiếng Anh

Vietnam Chamber of Commerce Phòng Thương Mại và Công
and Industry

SMEs


Bảng 4.5: Kết quả phân tích Cronbach's Alpha các yếu tố .......................................49
Bảng 4.6: Tổng hợp kết quả phân tích Cronbach's Alpha – các hệ số tương quan
...................................................................................................................................50
Bảng 4.7: Đánh giá độ tin cậy của thang đo yếu tố kiến thức nhà quản lý (lần 2) ...51
Bảng 4.8: Kết quả phân tích KMO cho các biến quan sát của biến độc lập lần 1 ....53
Bảng 4.9: Kết quả phân tích phương sai trích Total Variance Explained các biến
quan sát của biến độc lập lần 1..................................................................................54
Bảng 4.10: Tổng hợp kết quả phân tích nhân tố lần 1 ..............................................55
Bảng 4.11: Ma trận xoay nhân tố các biến quan sát của biến độc lập lần 1 .............55
Bảng 4.12: Kết quả phân tích KMO cho các biến quan sát của biến độc lập lần 2 ..56
Bảng 4.13: Kết quả tích phương sai trích Total Variance Explained cho các biến
quan sát của các biến độc lập lần 2 ...........................................................................57
Bảng 4.14: Tổng hợp kết quả phân tích nhân tố lần 2 ..............................................58
Bảng 4.15: Ma trận xoay nhân tố các biến quan sát của biến độc lập lần 2 .............58
Bảng 4.16: Bảng kết luận các yếu tố còn lại trong mô hình nghiên cứu ..................59
.Bảng 4.17: Kiểm định Cronbach’s Alpha lần 2 cho biến DDDN ............................60
Bảng 4.18: Kết quả phân tích KMO cho các biến quan sát của biến độc lập (Y) ....61


xi

Bảng 4.19: Kết quả tích phương sai trích Total Variance Explained cho các biến
quan sát của biến phụ thuộc ......................................................................................61
Bảng 4.20: Tổng hợp kết quả phân tích biến phụ thuộc ...........................................62
Bảng 4.21: Bảng tổng hợp các nhân tố khi thực hiện phân tích tương quan ............64
Bảng 4.22: Bảng phân tích hồi quy hệ số R2 , R2adj , hệ số Durbin – Watson ......65
Bảng 4.23: Bảng phân tích ANOVA ........................................................................65
Bảng 4.20: Kết quả phân tích bảng trọng số hồi quy ................................................66



hữu ích, kịp thời cho quá trình ra quyết định của lãnh đạo doanh nghiệp dựa
vào công cụ máy tính và các thiết bị tin học. Nó sử dụng thông tin đầu vào là
các hệ xử lý giao dịch và cho ra thông tin đầu ra là các báo cáo định kì hay theo
yêu cầu, trợ giúp việc ra quyết định và kiểm soát trong một tổ chức. HTTTKT
còn giúp các nhà quản lí phân tích chính xác hơn các vấn đề, nhìn nhận một
cách trực quan những đối tượng phức tạp, tạo ra các sản phẩm mới.Ngoài ra,
HTTTKT giảm chi phí trong lưu trữ và xử lý các thông tin tác nghiệp của
doanh nghiệp, đồng thời, giảm thời gian và các sai sót trong lưu trữ và xử lý
các thông tin tác nghiệp nhằm góp phần nâng cao hiệu quả và thúc đẩy nhanh
quá trình phát triển của tổ chức, doanh nghiệp.
Vì vậy, nắm chắc HTTTKT không chỉ là công cụ đắc lực cho việc kiểm
soát, điều hành và ra quyết định của các cấp quản lý bên trong và bên ngoài tổ
chức mà còn đóng vai trò ngày càng quan trọng trong việc phối hợp hoạt động
và nâng cao hiệu quả tác nghiệp của các bộ phận chức năng. Thông tin chính
xác kịp thời được cung cấp từ HTTTKT sẽ hỗ trợ một cách tích cực cho nhà
quản lý. Ngược lại, thông tin được cung cấp thiếu chính xác sẽ là nguyên nhân


2

gây ra một chuỗi những vấn đề phức tạp trong doanh nghiệp. Nắm bắt được
tầm quan trọng của HTTTKT thúc đẩy tôi lựa chọn đề tài nghiên cứu “CÁC
YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN SỰ HOÀN THIỆN HỆ THỐNG THÔNG TIN KẾ
TOÁN TRONG CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI TỈNH QUẢNG
NGÃI ”.

1.2. Mục tiêu nghiên cứu
Mục tiêu tổng quát của luận văn là đánh giá mức độ hoàn thiện của hệ thống
thông tin kế toán (khả năng đáp ứng nhu cầu thông tin của hệ thống thông tin kế
toán), từ đó tìm hiểu tác động nào đã đưa đến sự hoàn thiện này trong các doanh

3

1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu là các yếu tố tác động và hệ thống thông tin kế toán
của các DNNVV tại Quảng Ngãi.
Do hạn chế về thời gian thực hiện và nguồn tài liệu có thể tiếp cận được,
nên phạm vi nghiên cứu của luận văn chỉ thực hiện khảo sát các doanh nghiệp
nhỏ và vừa trong phạm vi tỉnh quảng ngãi, đặc biệt các doanh nghiệp trong
phạm vi TP. Quảng Ngãi và một số huyện lân cận trong khoảng thời gian từ
22/02/1016 đến 02/4/2016.

1.5. Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp nghiên cứu được sử dụng là phương pháp nghiên cứu định
tính kết hợp định lượng, trong đó nghiên cứu định lượng đóng vai trò chủ đạo.

1.5.1 Nghiên cứu định tính
Nghiên cứu định tính dùng để khám phá, điều chỉnh và bổ sung các
thành phần của các yếu tố. Nghiên cứu định tính được thực hiện thông qua các
tài liệu đã nghiên cứu trước đây của các chuyên gia, sau đó thống kê, tổng hợp
phân tích các tài liệu về các lý thuyết hệ thống thông tin kế toán, lý thuyết về
công tác tổ chức HTTTKT, và kế thừa các nghiên cứu khảo sát các yếu tố tác
động sự hoàn thiện HTTTKT. Từ đó xác định mô hình, xây dựng bảng câu hỏi
khảo sát, thang đo đối với các yếu tố và chọn mẫu.

1.5.2 Nghiên cứu định lượng
Sau khi nghiên cứu định tính, tác giả tiến hành nghiên cứu định lượng.
Nghiên cứu định lượng dùng để đánh giá, kiểm định thang đo về sự phù hợp
của mô hình nghiên cứu với dữ liệu nghiên cứu. Nghiên cứu định lượng thực
hiện thông qua việc thu thập dữ liệu được khảo sát trực tiếp từ các kiến thức
nhà quản lý, các kế toán viên trong các DNNVV trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi,

nghiên cứu đi sâu vào vấn đề theo phương pháp định lượng. Vậy nên, nghiên
cứu này sẽ là một trong những tham khảo hữu ích cho các doanh nghiệp nhỏ và
vừa, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ mới thành lập hay muốn mở rộng quy
mô, khi muốn tổ chức lại, nâng cấp HTTTKT của doanh nghiệp.


5

1.7. Kết cấu luận văn
Luận văn được tổ chức với kết cấu 5 chương:
Chương 1: Giới thiệu luận văn
Chương 2: Cơ sở lý luận
Chương 3: Phương pháp nghiên cứu
Chương 4: Kết quả nghiên cứu
Chương 5: Kết luận và kiến nghị


6

CHƯƠNG 2.

CƠ SỞ LÝ LUẬN

2.1. Một số vấn đề chung về hệ thống thông tin kế toán
Để làm rõ hơn vấn đề hệ thống thông tin kế toán, ta cần xem xét các khía
cạnh về hệ thống, hệ thống thông tin, hệ thống thông tin quản lý trước khi hiểu
thế nào là hệ thống thông tin kế toán.

2.1.1 Hệ thống
Hệ thống là một tập hợp các bộ phận phụ thuộc lẫn nhau đượu sắp xếp theo

đóng, hệ thống mở và hệ thống kiểm soát phản hồi.

2.1.2 Hệ thống thông tin
Hệ thống thông tin là một hệ thống do con người tạo ra thường bao gồm
một tổ hợp các cấu phần máy tính (computer-based component) để thu thập,
lưu trữ và quản lý dữ liệu để cung cấp thông tin đầu ra cho người sử dụng. Hệ
thống thông tin bao gồm các thành phần như sơ đồ 2.1 sau:


7

Lưu trữ

Quá trình

Dữ liệu

SXKD

đầu vào

Xử lý

Thông tin
đầu ra

Kiểm soát – phản hồi
Nguồn Thái Phúc Huy và cộng sự, 2012
Sơ đồ 2.1: Các thành phần của hệ thống thông tin
Dữ liệu đầu vào: bao gồm tất cả các nội dung cần thiết thu thập và các phương

-

Đưa ra các phương án giải quyết

-

Thu thập các dữ liệu, thông tin cần thiết để đánh giá các phương án

-

Lựa chọn phương án khả thi và ra quyết định

Phân loại hệ thống thông tin quản lý: Hệ thống thông tin quản lý có thể tiếp
cận và phân loại theo đối tượng sử dụng thông tin hoặc theo nội dung kinh tế
của quá trình sản xuất kinh doanh mà hệ thống này thu thập phản ánh:
-

Phân loại theo các cấp độ quản lý sử dụng thông tin: hệ thống xử lý

nghiệp vụ, hệ thống hỗ trợ ra quyết địnhhệ thống hỗ trợ điều hành.
-

Phân loại theo nội dung kinh tế của quá trình sản xuất kinh doanh: quá

trình sản xuất kinh doanh tổng quát bắt đầu từ việc chuyển hóa các yếu tố đầu
vào của quá trình sản xuất kinh doanh thành các sản phẩm, do đó hệ thống
thông tin quản lý có nhiệm vụ phải thu thập và phản ánh xuyên suốt quá trình
trên để cung cấp các loại thông tin mang nội dung khác nhau. Dựa trên đặc
điểm này hệ thống thông tin quản lý bao gồm: hệ thống thông tin sản xuất, hẹ
thống thông tin bán hàng, hệ thống thông tin nhân sự hệ thống thông tin kế

theo dõi qua hệ thống tài khoản; hệ thống các đối tượng quản lý cần theo dõi
chi tiết phù hợp với yêu cầu thông tin. Việc tổ chức ghi nhận dữ liệu đầu vào
đòi hỏi phải phân tích kỹ, đảm bảo dữ liệu phù hợp và hiệu quả nhằm tạo ra
thông tin phù hợp với nhu cầu người sử dụng, thu thập chỉ một lần cho nhiều
người sử dụng, tránh trường hợp ghi nhận dữ liệu quá thừa hoặc quá thiếu, điều
này dẫn đến cung cấp thông tin đầu ra không hữu ích.
Hệ thống xử lý: tập hợp tất cả những yếu tố tham gia vào quá trình xử lý dữ
liệu để có thông tin kế toán hữu ích bao gồm: quy trình luân chuyển chứng từ
và quá trình kinh doanh; hình thức ghi sổ, cách thức nhập liệu, khai báo, cập
nhật dữ liệu; quy định phân tích, hạch toán nghiệp vụ phát sinh; phương thức
xử lý (thủ công, bằng máy, phần mềm); mối quan hệ giữa các bộ phận, phòng
ban trong việc thu thập và luân chuển thông tin về bộ phận kế toán, tổ chức
công việc trong bộ máy kế toán.