VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

CHÂU MINH NINH

THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH GIẢI QUYẾT
KHIẾU NẠI, TỐ CÁO TRÊN ĐỊA BÀN
HUYỆN BẮC TRÀ MY, TỈNH QUẢNG NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG

HÀ NỘI, năm 2019


VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

CHÂU MINH NINH

THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH GIẢI QUYẾT
KHIẾU NẠI, TỐ CÁO TRÊN ĐỊA BÀN
HUYỆN BẮC TRÀ MY, TỈNH QUẢNG NAM

Chuyên ngành

: Chính sách công

Mã số

:8340402


Bắc Trà My, tỉnh Quang Nam.........................................................................28
CHƯƠNG 3: QUAN ĐIỂM, GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ
THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI, TỐ CÁO TẠI
HUYỆN BẮC TRÀ MY, TỈNH QUẢNG NAM......................................... 53
3.1. Quan điểm thực hiện chính sách khiếu nại, tố cáo trên địa bàn huyện Bắc
Trà My, tỉnh Quang Nam................................................................................ 53
3.2. Giai pháp nâng cao hiệu qua thực hiện chính sách khiếu nại, tố cáo trên
địa bàn huyện Bắc Trà My, tỉnh Quang Nam..................................................58
KẾT LUẬN....................................................................................................69
TÀI LIỆU THAM KHẢO


DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
STT
1
2


DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
Số hiệu
biểu đồ
2.1

2.2

Kết qua

trên địa b
Kết qua



bàn huyệ
Kết qua
2.8

kiểm tra
cáo trên
Kết qua

2.9

thực hiện


huyện B


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Thực hiện tốt công tác giai quyết khiếu nại, tố cáo của nhân dân sẽ
củng cố và tăng cường niềm tin của nhân dân vào đường lối của Đang và
chính sách, pháp luật của nhà nước đề ra, thể hiện mối quan hệ mật thiết giữa
nhân dân với Đang và Nhà nước. Nhận thức được điều đó, Đang đề ra chủ
trương, đường lối và trên cơ sở đó Nhà nước hoạch định và ban hành những
chính sách, trong đó có chính sách giai quyết khiếu nại, tố cáo, chính sách đó
cụ thể hóa các điều của Hiến pháp và pháp luậtnhằm giai quyết khiếu nại, tố
cáo nhanh, đúng pháp luật, bao vệ và khôi phục kịp thời quyền, lợi ích hợp
pháp cho nhân dân, đồng thời xử lý nghiêm minh những cá nhân, tổ chức vi
phạm pháp luật, tạo niềm tin của nhân dân vào con đường đi lên XHCN mà
Đang và Nhà nước ta đã lựa chọn.

quyết khiếu nại, tố cáo, đặc biệt là khiếu nại, tố cáo liên quan đến đất đai thời
gian qua có sự quan tâm nhưng chưa được sâu rộng đến người dân, do đó việc
am hiểu về pháp luật trong nhân dân còn hạn chế; Tổ chức và cơ chế giai
quyết khiếu kiện thiếu ổn định và bất cập so với yêu cầu thực tế; Có nơi chưa
làm tốt việc tiếp dân, nhận đơn, chưa hướng dẫn, giai thích cụ thể theo pháp
luật về việc nộp đơn đến cơ quan có thẩm quyền giai quyết để tình trạng
người dân khiếu kiện vượt cấp; Một bộ phận cán bộ, công chức đôi lúc, đôi
nơi còn chưa gương mẫu, thiếu nhiệt tình, hướng dẫn, giai thích cho công dân
không rõ ràng và sự thiếu hiểu biết và sự thiếu ý thức chấp hành pháp luật của
một bộ phận nhân dân; Còn có một số qui định chồng chéo giữa Luật Khiếu
nại, tố cáo và các Luật chuyên ngành khác như Luật Đất đai, pháp lệnh xử lý
các vụ án hành chính... anh hưởng việc thực hiện chính sách giai quyết khiếu
nại, tố cáo trên địa bàn huyện Bắc Trà My tỉnh Quang Nam.
2


Trước tình hình trên đã đặt ra yêu cầu nghiên cứu về thực trạng thực
hiện chính sách giai quyết khiếu nại, tố cáo, xác định hạn chế, nguyên nhân
hạn chế để đưa ra các giai pháp nâng cao hiệu qua thực hiện chính sách giai
quyết khiếu nại, tố cáo là rất cần thiết góp phần ổn định tình hình, phát triển
kinh tế xã hội. Ban thân học viên là người đang trực tiếp tham gia công tác tại
cơ quan Thanh tra huyện Bắc Trà My, do vậy tác gia chọn đề tài: “Thực hiện
chính sách giải quyết khiếu nại, tố cáo trên địa bàn huyện Bắc Trà My, tỉnh
Quảng Nam” làm luận văn cao học.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Liên quan đến thực hiện chính sách giai quyết khiếu nại, tố cáo trong
lĩnh vực hành chính trong thời gian qua đã thu hút được sự quan tâm
nghiêncứu của các tác gia. Bởi vậy, với đề tài thuộc vấn đề này cho tới nay đã
có nhiều cuốn sách chuyên khao, đề tài khoa học, bài viết được công bố, tiêu
biểu của các tác gia như:

nại, tố cáo và các giai pháp để nâng cao hiệu qua hoạt động giai quyết khiếu
nại tố cáo [27].
Thanh tra Chính phủ (2012), “Tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai
và giải quyết tranh chấp, khiếu nại tố cáo về đất đai”, nội dung củachuyên đề
này gồm 2 phần: Trong đó phần 2 tập trung đánh giá, phân tích nội dung về
Pháp luật về giai quyết khiếu nại, tố cáo về đất đai và trình tự, thủ tục giai
quyết khiếu nại, tố cáo về đất đai; Những ưu điểm, nhược điểm, hạn chế của
các quy định pháp luật hiện hành về giai quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về
đất đai; Đề xuất, kiến nghị hoàn thiện hệ thống pháp luật về giai quyết tranh
chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai [29].
Tác gia Vũ Duy Duẩn (2014), “Giải quyết khiếu nại, tố cáo - phương
thức bảo đảm pháp chế và kỷ luật trong quản lý hành chính nhà nước ở Việt
Nam hiện nay”, Luận án tiến sĩ Quan lý Hành chính công, Học viện Hành
4


chính, Học viện Chính trị - Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh. Luận án tập
trung phân tích các quan điểm về khiếu nại, tố cáo; giai quyết khiếu nại, tố
cáo; pháp luật về giai quyết khiếu nại, tố cáo ở Việt Nam và chỉ ra giai quyết
khiếu nại, tố cáo là một trong những phương thức bao đam pháp chế và kỷ
luật trong quan lý hành chính nhà nước ở Việt Nam hiện nay [7].
Tác gia Hoàng Ngọc Dũng (2015), “Giải quyết khiếu nại hành chính
trong công cuộc cải cách hành chính ở Việt Nam”, luận án tiến sĩ quan lý
hành chính công, Học viện Hành chính quốc gia.Luận án đưa ra khái niệm
khoa học về khiếu nại hành chính, giai quyết khiếu nại hành chính; chỉ rõ
những đặc điểm của giai quyết khiếu nại hành chính; vai trò của giai quyết
khiếu nại hành chính trong công cuộc cai cách hành chính. Luận án phân tích,
làm rõ sự tác động qua lại giữa cai cách hành chính và giai quyết khiếu nại
hành chính. Luận án đưa ra một số các giai pháp mang tính tổng thể nhằm bao
đam giai quyết khiếu nại hành chính trong điều kiện cai cách hành chính hiện

liệu: “Chính sách và quá trình chính sách”. “Tổng quan chính sách công”,
của PGS.TS Đỗ Phú Hai (NXB Chính trị Quốc gia Sự thật, năm 2017).“Khiếu
nại, tố cáo hành chính - cơ sở lý luận, thực trạng và giải pháp”, đề tài nghiên
cứu khoa học cấp Nhà nước do TS. Lê Tiến Hào làm chủ nhiệm (Thanh tra
Chính phủ, Hà Nội, năm 2011).“Những vấn đề cơ bản về khiếu nại, tố cáo và
giải quyết khiếu nại, tố cáo”, tài liệu bồi dưỡng công tác giai quyết khiếu nại,
tố cáo tại Quang Nam của TS. Đinh Văn Minh (Hà Nội, năm 2011). Nguyễn
Tuấn Khanh (Nhà xuất ban chính trị Quốc gia, Quang Nam, năm
2014).“Khiếu nại hành chính - Lịch sử phát triển và những vấn đề thực tiễn
(So sánh với Pháp, Trung Quốc và một số nước trên thế giới)”, sách của TS.
Đinh Văn Minh (Nhà xuất ban Hồng Đức, Quang Nam, năm 2015). “Năng
lực thực hiện chính sách công - Những vấn đề lý luận và thực tiễn”, của
PGS.TS Văn Tất Thu (Tạp chí Nhà nước số
6


12/2014).“Những vấn đề
hiện chính sách công”, lý luận và thực tiễn về năng lực xây dựng và thực
6/2015).
của PGS.TS Đỗ Phú Hai (Tạp chí Nhà nước số
Các đề tài nghiên cứu khoa học của các tác gia nêu trên đã phan ánh
phần nào các nội dung liên quan đến chính sách giai quyết khiếu nại, tố cáo
cũng như thực hiện chính sách khiếu nại, tố cáo. Tuy nhiên, dưới góc độ
chuyên ngành Chính sách công chưa có công trình nào nghiên cứu một cách
tổng thể, chuyên sâu về việc thực hiện chính sách giai quyết khiếu nại, tố cáo
tại huyện Bắc Trà My, tỉnh Quang Nam và đưa ra các giai pháp nhằm nâng
cao hiệu qua thực hiện chính sách giai quyết khiếu nại, tố cáo để góp phần
nâng cao hiệu qua quan lý nhà nước trong giai đoạn hiện nay.
3.


4.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1. Đối tượng nghiên cứu:
Luận văn nghiên cứu việc thực hiện chính sách giai quyết khiếu nại, tố
cáo trên địa bàn huyện Bắc Trà My, tỉnh Quang Nam. Bởi vậy, luận văn lấy các
quan điểm khoa học; các văn ban chứa dựng chính sách giai quyết khiếu nại, tố
cáo; các quy định của pháp luật về giai quyết khiếu nại, tố cáo; thực tiễn thực
hiện chính sách giai quyết khiếu nại, tố cáo tại huyện Bắc Trà My, tỉnh Quang
Nam để nghiên cứu các vấn đề thuộc nội dung nghiên cứu của đề tài.

4.2. Phạm vi nghiên cứu:
Đề tài luận văn được nghiên cứu dưới góc độ chuyên ngành chính sách
công.
Luận văn tập trung nghiên cứu về thực hiện chính sách giai quyết khiếu
nại, tố cáo ở một địa phương, cụ thể là huyệnBắc Trà My trong giai đoạn 05
năm (từ năm 2014 đến năm 2018)
5. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
Đề tài được nghiên cứu dựa trên phương pháp luận duy vật - biện
chứng và duy vật - lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lê nin và tư tưởng Hồ Chí
Minh; đường lối, quan điểm của Đang và chủ trương, chính sách của Nhà
nước về khiếu nại, tố cao và giai quyết khiếu nại, tố cáo.
Bên cạnh đó, để thu thập các dữ liệu đánh giá về thực trạng thực hiện
chính sách giai quyết khiếu nại, tố cáo trên địa bàn huyện Bắc Trà My, đề tài
thực hiện khao sát bằng bang hỏi hướng đến các đối tượng là cán bộ quan lý
nhà nước hiện đang làm việc tại các phòng ban chuyên môn thuộc UBND
huyện Bắc Trà My (Số phiếu phát ra là 90 phiếu, số phiếu thu về là 86 phiếu
– 100% số phiếu hợp lệ).
6.



CHƯƠNG 1
NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH
GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI, TỐ CÁO
1.1. Khái quát về chính sách giải quyết khiếu nại, tố cáo
1.1.1. Khái niệm, mục tiêu và ý nghĩa của chính sách giải quyết
khiếu nại, tố cáo
1.1.1.1. Khái niệm chính sách giải quyết khiếu nại, tố cáo
* Khiếu nại và giải quyết khiếu nại
Khiếu nại là hoạt động diễn ra khá thường xuyên và phổ biến, do đó
cụm từ khiếu nại được sử dụng rộng rãi trong đời sống xã hội [7, tr.35].
Theo nghĩa rộng: Khiếu nại được hiểu là việc cá nhân, cơ quan, tổ chức
nào đó yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xem xét lại quyết
định, hành vi khi có căn cứ cho rằng quyết định, hành vi ấy xâm hại đến
quyền, lợi ích của ban thân [27].
Theo nghĩa hẹp: Khiếu nại được hiểu là việc cá nhân, cơ quan, tổ chức
yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền liên quan xem xét lại các quyết
định, hành vi trái pháp luật khi có căn cứ cho rằng quyết định, hành vi ấy xâm
phạm đến quyền, lợi ích hợp pháp của mình [27].
Vấn đề khiếu nại cũng được luật hóa theo quy định tại Điều 2, Luật
khiếu nại năm 2011: “Khiếu nại là việc công dân, cơ quan, tổ chức hoặc cán
bộ, công chức theo thủ tục do Luật này quy định, đề nghị cơ quan, tổ chức, cá
nhân có thẩm quyền xem xét lại quyết định hành chính, hành vi hành chính
của cơ quan hành chính nhà nước, của người có thẩm quyền trong cơ quan
hành chính nhà nước hoặc quyết định kỷ luật cán bộ, công chức khi có căn cứ
cho rằng quyết định hoặc hành vi đó là trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi
ích hợp pháp của mình” [17].
10



* Tố cáo và giải quyết tố cáo
Tố cáo là khái niệm được sử dụng rộng rãi trong đời sống xã hội.Theo
từ điển Tiếng Việt thông dụng thì tố cáo là: “vạch rõ tội lỗi của kẻ khác trước
cơ quan pháp luật hoặc trước dư luận” [38].
Cách hiểu khác: tố cáo là việc công dân báo với cơ quan, tổ chức, người
có thẩm quyền về bất kỳ hành vi của cơ quan, tổ chức, cá nhân mà họ cho
rằng hành vi ấy vi phạm pháp luật hoặc vi phạm quy định của tổ chức, cộng
đồng đã gây ra thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại đến lợi ích Nhà nước, tổ
chức, cộng đồng hoặc quyền, lợi ích hợp pháp của công dân.
Theo quy định tại Điều 2, Luật tố cáo năm 2018: “Tố cáo là việc công
dân theo thủ tục do Luật này quy định báo cho cơ quan, tổ chức, cá nhân có
thẩm quyền biết về hành vi vi phạm pháp luật của bất cứ cơ quan, tổ chức, cá
nhân nào gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại lợi ích của Nhà nước, quyền,
lợi ích hợp pháp của công dân, cơ quan, tổ chức” [21]. Tố cáo được phân
thành các dạng cơ ban sau:
Tố cáo hành chính: tố cáo về các hành vi vi phạm pháp luật thuộc phạm
vi quan lý của cơ quan nhà nước. Đây là dạng tố cáo hướng vào các hành vi vi
phạm về các quy định của pháp luật về quan lý nhà nước. Việc xử lý, giai
quyết tố cáo dạng này do các cơ quan giai quyết theo thủ tục hành chính thông
thường.
Tố cáo về các hành vi vi phạm của tổ chức, đoàn thể, cộng đồng dân cư
thuộc phạm vi điều chỉnh của nội bộ các tổ chức, đoàn thể, cộng đồng dân cư
đó. Đây là dạng tố cáo hướng vào các hành vi trái với tôn chỉ, muc đích đã
được thể hiện trong quy định của tổ chức, của cộng đồng; trái với luân thường
đạo lý đã mặc nhiên được thừa nhận. Xử lý tố cáo dạng này được thực hiện
theo quy định của tổ chức, cộng đồng đã được ghi nhận trong quy chế, điều lệ
hoặc được hình thành mặc nhiên trong cộng đồng.
12



1.1.1.2. Mục tiêu, ý nghĩa chính sách giải quyết khiếu nại, tố cáo
Ban chất của chính sách giai quyết khiếu nại, tố cáo là bao đam về mặt
chính sách cho quyền tự vệ hợp pháp của công dân trước những hành vi vi
phạm để tự bao vệ mình hoặc bao vệ quyền và lợi ích của xã hội. Do đó,
chính sách giai quyết khiếu nại, tố cáo có vai trò,ý nghĩa quan trọng thể hiện:
Thứ nhất, bao đam việc giai quyết khiếu nại, tố cáo, tôn trọng và bao vệ
quyền và lợi ích hợp pháp của người dân được pháp luật ghi nhận. Việc giai
quyết đúng khiếu nại, tố cáo cho người dân và những người liên quan còn là
cơ sở cho việc thực hiện các quyền và nghĩa vụ khác của công dân. Nó chính
là phương tiện để công dân đấu tranh chống lại các hành vi trái pháp luật
nhằm bao vệ lợi ích của nhà nước, lợi ích của tập thể, quyền và lợi ích hợp
pháp của chính mình.Hơn thế nữa, việc giai quyết tốt khiếu nại, tố cáo còn là
động lực thúc đẩy nhân dân tích cực tham gia quan lý nhà nước, quan lý xã
hội, phát huy dân chủ XHCN.
Thứ hai, bao đam việc giai quyết khiếu nại, tố cáo, được nhanh chóng
kịp thời và chính xác, tháo gỡ những vướng mắc, bức xúc, mâu thuẫn của
người dân, góp phần giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội.
Thứ ba, bao đam phát huy vai trò của việc phổ biến tuyên truyền và
giáo dục chính sách, pháp luật của Đang và Nhà nước tới người dân; giúp họ
hiểu và nắm vững các quy định của pháp luật mà tự giác thực hiện.
Thứ tư, bao đam sự giám sát của nhân dân đối với Nhà nước, nhất là
đối với hoạt động, hành vi của các cơ quan, cán bộ, công chức phát hiện
những hành vi tham nhũng, quan liêu, tiêu cực cũng như các biểu hiện vi
phạm pháp luật của cán bộ, công chức để kịp thời giáo dục, xử lý, loại trừ ra
khỏi bộ máy nhà nước, làm cho bộ máy nhà nước trong sạch, vững mạnh.
Thứ năm, góp phần hoàn thiện chính sách pháp luật phù hợp với tình
hình thực tiễn của cuộc sống. Xét ở khía cạnh khác, chính sách giai quyết
14



sách giai quyết khiếu nại, tố cáo là các cấp ủy Đang, cơ quan nhà nước được
Nhà nước trao quyền thực hiện các chức năng, nhiệm vụ giai quyết khiếu nại,
tố cáo.
1.1.2.2. Nội dung
Nội dung của chính sách giai quyết khiếu nại, tố cáo thể hiện thông qua
những nhiệm vụ, giai pháp đối với giai quyết khiếu nại, tố cáo được ghi nhận
trong các văn ban mang tính chính trị - pháp lý như: Chỉ thị 09/CT-TW, ngày
06/3/2002 của Ban Bí thư, Thông báo số 130/TB-TW ngày 10/01/2008 của
Bộ Chính trị về công tác tiếp công dân và giai quyết khiếu nại, tố cáo, Chỉ thị
số 35-CT/TW ngày 26/5/2015 của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của
Đang đối với công tác tiếp công dân và giai quyết khiếu nại, tố cáo [1].
Như vậy có thể nói, công tác giai quyết khiếu nại, tố cáo được Đang ta
quan tâm chỉ đạo sâu sắc, toàn diện, trong đó đã nhấn mạnh sâu về công tác
tiếp công dân, khâu đầu tiên và là nội dung không thể tách rời trong quá trình
giai quyết khiếu nại, tố cáo.
- Các quy định của pháp luật về khiếu nại, tố cáo: Từ khi thành lập
nước (2/9/1945) đến nay, các quy định pháp luật về khiếu nại, tố cáo liên tục
được xây dựng và không ngừng hoàn thiện qua từng thời kỳ. Đến nay, chính
sách khiếu nại, tố cáo được thể hiện đầy đủ ở các văn ban: Luật Khiếu nại
năm 2011, Luật Tố cáo năm 2011 và Luật Tiếp Công dân năm 2013, Luật Đất
đai năm 2013 và nhiều văn ban nghị định, thông tư hướng dẫn thực hiện khác.
Nội dung này được trình bày kỹ ở phần sau.
1.1.2.3. Hình thức, phương thức
Theo quy định tại Điều 33 Luật Khiếu nại, tố cáo thì người khiếu nại có
thể khiếu nại bằng một trong ba hình thức: Khiếu nại bằng đơn, khiếu nại trực
tiếp hoặc khiếu nại thông qua người đại diện.
16



Khoan 1 Điều 20 của Luật tố cáo, người giai quyết tố cáo phai tổ chức việc
kiểm tra, xác minh về họ tên, địa chỉ của người tố cáo và các nội dung khác
theo quy định tại Khoan 2 Điều 20 của Luật tố cáo. Trong trường hợp người
tố cáo trực tiếp tố cáo thì người tiếp nhận tố cáo yêu cầu người tố cáo nêu rõ
họ tên, địa chỉ, xuất trình giấy tờ tùy thân và lập Biên ban ghi nội dung tố cáo
trực tiếp theo Mẫu số 01-TC ban hành kèm theo Thông tư này.
1.2. Những vấn đề lý luận về thực hiện chính sách giải quyết khiếu
nại tố cáo
1.2.1. Khái niệm, đặc điểm và ý nghĩa của thực hiện chính sách giải
quyết khiếu nại, tố cáo
1.2.1.1. Khái niệm
Thực hiện chính sách giai quyết khiếu nại, tố cáo là giai đoạn thứ hai
sau giai đoạn, một khâu không thể thiếu hợp thành chu trình chính sách khiếu
nại, tố cáo [28, tr19]. Thực hiện chính giai quyết khiếu nại, tố cáo, vì vậy thể
hiện tầm quan trọng của việc thực hiện chính sách [14, tr.19].
1.2.1.2. Đặc điểm
Một là, đó là quá trình hiện thực hóa các chủ trương, chính sách liên
quan đến giai quyết khiếu nại thành những kết qua trên thực tế thông qua hoạt
động của cơ quan nhà nước có thẩm quyền và sự tham gia của tổ chức, cá
nhân trong xã hội.
Hai là, thực hiện chính sách giai quyết khiếu nại, tố cáo tạo tiền đề, nền
tang cho việc đam bao dân chủ, công khai minh bạch trong hoạt động của Nhà
nước, tạo sự tin tưởng của người dân vào chủ trương của Đang, chính sách,
pháp luật của Nhà nước, góp phần tạo động lực cho sự phát triển kinh tế- xã
hội.
Ba là, việc thực hiện chính sách giai quyết khiếu nại, tố cáocũng có
18