BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP.HCM
---------------------------

LÊ THỊ THANH GIANG

CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHẤT
LƯỢNG HỆ THỐNG THÔNG TIN KẾ TOÁN
TÀI CHÍNH – NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM
CÁC DOANH NGHIỆP TẠI ĐỊA BÀN QUẬN
12, TP. HỒ CHÍ MINH
LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành: Kế toán
Mã số ngành: 60340301

TP. HỒ CHÍ MINH, tháng 3 năm 2018


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP.HCM
---------------------------

LÊ THỊ THANH GIANG

CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHẤT
LƯỢNG HỆ THỐNG THÔNG TIN KẾ TOÁN
TÀI CHÍNH – NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM
CÁC DOANH NGHIỆP TẠI ĐỊA BÀN QUẬN
12, TP. HỒ CHÍ MINH
LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành: Kế toán


MSHV

: 1641850006

I- Tên đề tài:
CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHẤT LƯỢNG HỆ THỐNG THÔNG
TIN KẾ TOÁN TÀI CHÍNH – NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM CÁC
DOANH NGHIỆP TẠI ĐỊA BÀN QUẬN 12, TP. HỒ CHÍ MINH II- Nhiệm vụ
và nội dung:
Đề tài nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng và đo lường mức độ ảnh hưởng của
các nhân tố này đến chất lượng hệ thống thông tin kế toán thực nghiệm tại địa bàn
Quận 12-Thành phố Hồ Chí Minh. Xây dựng mô hình nghiên cứu các nhân tố ảnh
hưởng đến chất lượng hệ thống thông tin kế toán tài chính. Từ đó đề xuất một số ý
kiến nhằm nâng cao chất lượng hệ thống thông tin kế toán tài chính của các doanh
nghiệp trên địa bàn Quận 12.
III- Ngày giao nhiệm vụ

: 24/07/2017

IV- Ngày hoàn thành nhiệm vụ : 30/3/2018
V- Cán bộ hướng dẫn
CÁN BỘ HƯỚNG DẪN

: PGS.TS TRẦN PHƯỚC

KHOA QUẢN LÝ CHUYÊN NGÀNH


CÔNG TRÌNH ĐƯỢC HOÀN THÀNH TẠI


4

TS. Huỳnh Tấn Dũng

5

PGS.TS. Trần Văn Tùng

Uỷ viên
Uỷ viên, Thư ký

Xác nhận của Chủ tịch Hội đồng đánh giá Luận văn sau khi Luận văn đã
được sửa chữa (nếu có).
Chủ tịch Hội đồng đánh giá Luận văn


i

LỜI CAM ĐOAN
Tôi cam đoan luận văn “Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng hệ thống
thông tin kế toán tài chính - Nghiên cứu thực nghiệm các doanh nghiệp tại Quận
12, Thành phố Hồ Chí Minh” là công trình nghiên cứu của riêng tôi.
Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai
công bố trong bất kỳ công trình nào khác.
Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện Luận văn này đã
được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong Luận văn đã được chỉ rõ nguồn gốc.

Học viên thực hiện luận văn


Nghiên cứu này có năm mục tiêu cơ bản là: (1) Hệ thống hóa các cơ sở lý
thuyết về hệ thống thông tin, hệ thống thông tin kế toán tài chính và doanh nghiệp
tại Quận 12. (2) Tìm hiểu các nghiên cứu trước đây với mục đích xem xét các mô
hình nghiên cứu, các kết quả nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến các
nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả của hệ thống thông tin kế toán tài chính trong các
doanh nghiệp được thực nghiệm tại Quận 12 để trên cơ sở đó đề xuất mô hình
nghiên cứu. (3) Tìm hiểu các nghiên cứu trước đây với mục đích xem xét các mô
hình nghiên cứu, các kết quả nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến các
nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả của hệ thống thông tin kế toán tài chính trong các
doanh nghiệp được thực nghiệm tại Quận 12 để trên cơ sở đó đề xuất mô hình
nghiên cứu.
Nghiên cứu này vận dụng 2 phương pháp chủ yếu là nghiên cứu định tính và
nghiên cứu định lượng. Nghiên cứu định tính nhằm mục đích thu thập một sự hiểu
biết sâu sắc về các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng thông tin kế toán tài chính Nghiên cứu thực nghiệm các doanh nghiệp tại Quận 12, Thành phố Hồ Chí Minh.
Nghiên cứu định lượng được thực hiện bằng kỹ thuật phỏng vấn trực tiếp với một
mẫu có kích thước n = 200 doanh nghiệp trên địa bàn TP. HCM nhằm khẳng định
các yếu tố cũng như giá trị, độ tin cậy của thang đo và kiểm định mô hình lý thuyết
các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng thông tin kế toán tài chính- Nghiên cứu thực
nghiệm các doanh nghiệp tại Quận 12, Thành phố Hồ Chí Minh. Dữ liệu sau khi thu
thập được phân tích bằng phần mềm xử lý thống kê SPSS 20.0.
Kết quả nghiên cứu cho thấy các thang đo lường các khái niệm nghiên cứu
sau khi điều chỉnh cho các doanh nghiệp tại Quận 12, Thành phố Hồ Chí Minh, đều
đạt được độ tin cậy và giá trị. Kết quả kiểm định cho thấy mô hình lý thuyết phù
hợp với dữ liệu khảo sát. Kết quả phân tích hồi quy bội cho thấy, mô hình tám yếu
tố thu được từ phân tích nhân tố khám phá (EFA) thì chỉ có đủ sáu yếu tố gồm:
Trình độ quản lý, kế toán của nhà quản lý, Chất lượng dữ liệu, Kiến thức sử dụng
công nghệ của kế toán, Môi trường pháp lý, Hiệu quả của phần mềm và các trình


iv

factors which influence greatly on the financial accounting information and
Experimental research of enterprises in District 12, Ho Chi Minh City. As for the
Quantitative research, it is conducted by direct interviews with a sample size of n =
200 firms in Ho Chi Minh City to confirm the existence of the aforementioned
factors as well as the value, reliability of the scale and theoretical model of factors
affecting the quality of financial accounting information - Experimental research of
enterprises in District 12, Ho Chi Minh City. The collected data will be processed
by SPSS 20.0 software.
The results demonstrate the scale of research concepts has reached its highest
reliability and value due to some adjustments made for enterprises located in
District 12, Ho Chi Minh City. Moreover, they also show that the theoretical model
is consistent with the data. However, the results of multiple regression analysis
show that the eight-factor model obtained from the exploratory factor analysis
(EFA) has only six components: Management skill, Accounting skill of the


vi
manager, Data quality, Knowledge of accounting technology, Legal environment,
Efficiency of software and accounting applications, and Commitment of the
manager have been considered to create significant impacts on the factors leading to
affecting the quality of financial accounting information - Experimental research
enterprises in District 12, Ho Chi Minh City. The model explains 73,643% of
variables depending on the factors affecting the quality of financial accounting
information - Experimental research of enterprises in District 12, Ho Chi Minh City.
The results of this study help business managers in District 12, Ho Chi Minh City understand the
factors impacting on the quality of financial accounting information. From there, managers can base on the
accounting data for decision making in business. Furthermore, they also contribute to the scale and model
of factors affecting the quality of financial accounting information./.



1.1.1 Nghiên cứu trên thế giớ ............................................................................... 6
1.1.1.1 Các nghiên cứu liên quan đến chất lượng hệ thống thông tin kế toán ......... 6
1.1.1.2 Các nghiên cứu liên quan đến chất lượng thông tin kế toán ...................... 9
1.1.1.3 Nhận xét các nghiên cứu nước ngoài .................................................. 12
1.1.2. Nghiên cứu tại Việt Nam .......................................................................... 12


viii
1.2 Khoảng trống nghiên cứu và vấn đề nghiên cứu của đề tài............................15
KẾT LUẬN CHƯƠNG 1........................................................................................ 17
CHƯƠNG 2............................................................................................................ 18
CƠ SỞ L L ẬN................................................................................................... 18
2.1 Hệ thống thông tin......................................................................................... 18
2.2 Hệ thống thông tin kế toán............................................................................. 18
2.2.1 Tổng quan về hệ thống thông tin kế toán................................................. 18
2.2.2 Tổ chức hệ thống thông tin kế toán.......................................................... 19
2.3 Chất lượng thông tin kế toán.......................................................................... 21
2. Chất lượng thông tin kế toán tài chính........................................................... 24
2. .1 Quan điểm của Hội đồng chuẩn mực kế toán quốc tế - IASB...................24
2. .2 Quan điểm Hội đồng chuẩn mực kế toán tài chính Hoa

ỳ (FASB)........25

2. .3 Quan điểm hội tụ IASB – FASB............................................................... 26
2.4.4 Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam.......................................................... 28
2. Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng hệ thống thông tin kế toán tài chính . 29
2.5.1 Cam kết của nhà quản lý.......................................................................... 29
2.5.2 Kiến thức sử dụng công nghệ của kế toán............................................... 30
2. .3 Trình độ quản lý, kế toán của nhà quản lý................................................ 31
2.5.4 Hiệu quả của phần mềm và các trình ứng dụng kế toán........................... 32

3.3.2 Phương pháp xử lý và phân tích số liệu................................................... 52
3.3.2.1 Thống kê mô tả.................................................................................. 52
3.3.2.2 Kiểm định độ tin cậy và đánh giá thang đo....................................... 53
3.3.2.2 Phân tích nhân tố khám phá (EFA).................................................... 54
3.3.2.3 Phân tích hồi quy đa biến.................................................................. 55
3.3.2.4 Kiểm định ANOVA........................................................................... 56
KẾT LUẬN CHƯƠNG 3........................................................................................ 57
CHƯƠNG............................................................................................................... 58
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN....................................................... 58
4.1 Thực trạng chất lượng thông tin kế toán tại các doanh nghiệp trên địa bàn
Quận 12, Thành phố Hồ Chí Minh....................................................................... 58
.2 ết quả nghiên cứu định lượng...................................................................... 61
4.2.1 Đánh giá độ tin cậy của thang đo và phân tích nhân tố............................61
.2.1.1 Đánh giá độ tin cậy của thang đo bằng hệ số Cronbach Alpha..........61


x
4.2.1.2 Phân tích nhân tố EFA....................................................................... 64
4.2.1.3. Mô hình hiệu chỉnh........................................................................... 70
4.2.2. Phân tích hồi quy đa biến........................................................................ 71
4.2.2.1. Kiểm định hệ số tương quan Pearson’s............................................. 71
4.2.2.2. Phân tích hồi quy.............................................................................. 72
4.2.2.3. Dò tìm các vi phạm giả định cần thiết.............................................. 75
4.2.2.4. Thảo luận kết quả phân tích hồi quy................................................. 77
4.2.3. Kiểm định sự khác biệt........................................................................... 80
4.2.3.1. Kiểm định khác biệt theo ngành nghề kinh doanh............................ 80
4.2.3.2. Kiểm định khác biệt theo số năm thành lập...................................... 82
KẾT LUẬN CHƯƠNG........................................................................................... 83
CHƯƠNG............................................................................................................... 84
KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý........................................................................................ 84

Bảng 4.3: Phân tích nhân tố với các biến độc lập lần 1........................................... 65
Bảng 4.4: Phân tích nhân tố với các biến độc lập lần 2........................................... 66
Bảng 4.5: Kết quả phân tích nhân tố EFA cho thang đo thuộc nhân tố Chất lượng hệ
thống thông tin kế toán tài chính............................................................................. 69
Bảng 4.6. Kết quả kiểm định Pearson’s mối tương quan giữa biến phụ thuộc và các
biến độc lập............................................................................................................. 71
Bảng 4.7 Bảng đánh giá độ phù hợp của mô hình theo R2 và Durbin-Watson........73
Bảng 4.8 Kết quả kiểm định ANOVA..................................................................... 73
Bảng 4.9: Kết quả phân tích hồi quy đa biến........................................................... 74
Bảng 4.10: Kiểm định hiện tượng đa cộng tuyến.................................................... 77
Bảng .11 Tóm tắt kiểm định các giả thiết nghiên cứu............................................ 77
Bảng 4.12: Sự khác biệt về Chất lượng hệ thống thông tin kế toán tài chính theo
ngành nghề kinh doanh........................................................................................... 80
Bảng 4.13: Sự khác biệt về Chất lượng hệ thống thông tin kế toán tài chính theo các
nhóm số năm thành lập............................................................................................ 82
Bảng 5.1a - Vị trí quan trọng của các nhân tố tác động đến mô hình......................86
Bảng 5.1b Nhân tố trình độ quản lý, kế toán của nhà quản lý.................................86
Bảng 5.2 Nhân tố chất lượng dữ liệu....................................................................... 88
Bảng 5.3 Nhân tố kiến thức sử dụng công nghệ của kế toán...................................90
Bảng 5.4 Nhân tố môi trường pháp lý..................................................................... 92
Bảng 5.5 Nhân tố hiệu quả của phần mềm và các trình ứng dụng kế toán..............93
Bảng 5.6 Nhân tố cam kết của nhà quản lý............................................................. 94


xiii

DANH MỤC CÁC HÌNH
Hình 1.1: Mô hình các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng hệ thống thông tin kế toán
và chất lượng của nó đến chất lượng thông tin kế toán của Rapina (201 )................8
Hình 2.1: Mối quan hệ giữa hệ thống thông tin kế toán (AIS) và hệ thống thông tin

ra các quyết định phù hợp.
1.2 T nh cấ thi t củ

đề t i

Ngày càng nhiều các tổ chức tin rằng chất lượng thông tin là rất quan trọng
cho sự thành công của họ (Wang và cộng sự, 1998). Tuy nhiên quá trình vận hành hệ
thống thông tin của doanh nghiệp lại tiềm ẩn rất nhiều rủi ro làm ảnh hưởng đến tính
chính xác, độ tin cậy của thông tin. Thông tin có chất lượng kém có thể có tác động
mạnh đến xã hội và hoạt động kinh doanh (Strong và cộng sự, 1997), các tổ chức bị
ảnh hưởng xấu đến các quyết định dựa trên thông tin kém chất lượng (Huang và
cộng sự, 1999). Vì thế chất lượng thông tin kế toán là vấn đề cực kỳ


2
quan trọng vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng và hiệu quả quyết định của
người sử dụng thông tin.
Hệ thống thông tin kế toán (AIS) là nơi duy trì và tạo lập thông tin kế toán để
các tổ chức lập kế hoạch, đánh giá và chuẩn đoán các động thái của các hoạt động
và tình hình tài chính (Anthony và cộng sự, 1994). Nếu không có hệ thống thông tin
kế toán chất lượng, sẽ không thông tin kế toán chất lượng (Sacer và cộng sự, 2006).
Do đó việc xác định các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng của hệ thống thông tin
kế toán là vấn đề cấp thiết để tìm ra công cụ kiểm soát tốt nhất làm giảm rủi ro, gia
tăng độ tin cậy thông tin.
Nghiên cứu này tập trung vào các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng thông
tin kế toán tài chính tại doanh nghiệp trên địa bàn Quận 12, Thành phố Hồ Chí
Minh, đóng vai trò quan trọng trong việc tạo việc làm, tăng thu nhập cho người lao
động, giúp huy động các nguồn lực xã hội cho đầu tư phát triển.
Hầu hết trên thực tế các nghiên cứu về chất lượng hệ thống thông tin kế toán
tập trung vào các mô hình lý thuyết kiểm soát và đo lường hệ thống thông tin kế

Một là, hệ thống hóa lại các cơ sở lý thuyết về hệ thống thông tin, hệ thống
thông tin kế toán tài chính trong doanh nghiệp
Hai là, Xác định các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng hệ thống thông tin kế
toán tài chính - Nghiên cứu thực nghiệm các doanh nghiệp tại Quận 12, Thành phố
Hồ Chí Minh
Ba là, Đo lường mức độ tác động của các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng
hệ thống thông tin kế toán tài chính - Nghiên cứu thực nghiệm các doanh nghiệp tại
Quận 12, Thành phố Hồ Chí Minh
Bốn là, căn cứ vào những phát hiện, tác giả gợi ý đưa ra các giải pháp nhằm
nâng cao hiệu quả của hệ thống thông tin kế toán tài chính đến thành quả hoạt động
kinh doanh của các doanh nghiệp trên Quận 12 và giúp doanh nghiệp thấy được tầm
quan trọng của hệ thống thông tin kế toán tài chính để từ đó hoàn thiện hoặc đầu tư
hệ thống thông tin kế toán tài chính trong doanh nghiệp, khai thác triệt để khả năng
đáp ứng nhu cầu của hệ thống thông tin kế toán tài chính giúp doanh nghiệp đạt
được kết quả hoạt động tốt hơn.


4
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3.1 Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu: Nghiên cứu các nhân tố tác động đến hệ thống thông
tin kế toán và chất lượng hệ thống thông tin kế toán.
Đối tượng khảo sát: Đối tượng khảo sát cho nghiên cứu này là những doanh
nghiệp được thành lập theo luật doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn Quận 12,
Thành phố Hồ Chí Minh.
3.2 Phạ vi nghiên cứu
Phạm vi nghiên cứu: Hệ thống thông tin kế toán, chủ yếu nghiên cứu về kế
toán tài chính tại các doanh nghiệp trên địa bàn Quận 12, Thành phố Hồ Chí Minh.
. Phư ng há nghiên cứu
Phương pháp định tính: Nghiên cứu định tính dùng để khám phá, điều chỉnh


Nghiên cứu này sẽ bổ sung vào hệ thống thang đo hành các nhân tố ảnh
hưởng đến chất lượng thông tin kế toán tài chính, thông qua việc xây dựng một mô
hình nghiên cứu giải thích các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng thông tin kế toán
tài chính - Nghiên cứu thực nghiệm các doanh nghiệp tại Quận 12, Thành phố Hồ
Chí Minh. Kết quả có thể làm cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo về các nhân tố ảnh
hưởng đến chất lượng thông tin kế toán tài chính áp dụng cho lĩnh vực cụ thể hoặc
mở rộng kiểm định tại các địa bàn khác nhau trên cả nước.
Nghiên cứu này sẽ giúp cho các nhà quản lý của các doanh nghiệp tại Quận
12, Thành phố Hồ Chí Minh nhận diện các nhân tố và mức độ ảnh hưởng các nhân
tố này đến chất lượng hệ thống thông tin kế toán tài chính. Nghiên cứu này cũng đề
xuất một số hàm ý quản trị giúp cho các nhà quản lý các doanh nghiệp tại Quận 12,
Thành phố Hồ Chí Minh tham khảo đẩy mạnh việc nâng cao chất lượng thông tin kế
toán cho doanh nghiệp.
6.

t cấu củ đề t i nghiên cứu

Ngoài phần mở đầu và kết luận, Luận văn được chia thành chương như
sau:
Chương 1: Tổng quan nghiên cứu
Chương 2: Cơ sở lý luận
Chương 3: Phương pháp nghiên cứu
Chương 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận
Chương 5: Kết luận và hàm ý


6

CHƯƠNG 1

tính dễ sử dụng, tính ổn định, khả năng tích hợp với các hoạt động kinh doanh khác.
TT T đạt chất lượng khi lợi ích mà thông tin mang lại lớn hơn chi phí tạo ra thông
tin được đo lường thông qua tính phù hợp, tính đáng tin cậy, tính tích hợp, dễ hiểu,
kịp thời và bảo mật. Tuy nhiên bài nghiên cứu chưa đề cập đến sự tác động của con
người đến chất lượng TT T như việc ứng dụng, đào tạo nhân viên và việc kiểm tra
sử dụng HTTTKT.
Một nghiên cứu tiêu biểu khác liên quan đến chất lượng HTTTKT là nghiên
cứu của (Carolina, 2014). Với mẫu nghiên cứu gồm 32 doanh nghiệp sản xuất tại
Indonesia, tác giả tiến hành xem xét mức độ ảnh hưởng của các nhân tố tổ chức đến
chất lượng HTTTKT. Xét thấy sự yếu kém về kiểm soát nội bộ cũng như kế toán,
báo cáo tài chính không chính xác, TTKT không đủ điều kiện để báo cáo tài chính
đáng tin cậy và không thể sử dụng báo cáo để đưa ra quyết định tại các doanh
nghiệp ở Indonesia, nghiên cứu đưa ra ba nhân tố là ảnh hưởng của văn hóa tổ chức,
cam kết tổ chức và cơ cấu tổ chức đến chất lượng HTTTKT. Thang đo của nhân tố
văn hóa tổ chức được sử dụng gồm 7 thang đo, đó là chú ý đến chi tiết, định hướng
kết quả, định hướng con người, định hướng nhóm, tính xung đột, đổi mới và chấp
nhận rủi ro. Cam kết tổ chức gồm cam kết tình cảm, cam kết quy phạm và cam kết
tiếp tục. Cơ cấu tổ chức được đo lường bởi nhân tố chính thức hóa, ủy quyền, phân
chia bộ phận và tầm hạn kiểm soát. Tính tích hợp, linh hoạt, đáng tin cậy và hữu
hiệu là thang đo của biến chất lượng HTTTKT. Kết quả nghiên cứu cho thấy văn
hóa tổ chức ảnh hưởng , % đến chất lượng HTTT T, trong khi đó cam kết tổ chức
ảnh hưởng đến 62,17% và mức độ ảnh hưởng của cơ cấu tổ chức là 23,16%, mức độ
ảnh hưởng của các nhân tố này không chỉ trong giai đoạn thiết kế phát triển mà cả
trong giai đoạn ứng dụng HTTTKT. Do nghiên cứu chỉ dựa trên dữ liệu của các
công ty sản xuất, số lượng mẫu còn ít nên tính tổng quát của kết quả nghiên cứu cho
toàn bộ nền kinh tế ở Indonesia chưa cao.
Nghiên cứu của Rapina (201 ) về các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng hệ
thống thông tin kế toán với mục đích là đo lường ảnh hưởng của các nhân tố: cam
kết quản lý; văn hóa tổ chức và cơ cấu tổ chức đến đến chất lượng hệ thống thông