MỞ ĐẦU
Khác với hoạt động khác trên thị trường chứng khoán, hoạt động tự doanh chứng
khoán là hoạt động mà công ty chứng khoán (CTCK) sẽ tham gia mua bán chứng khoán
như một tổ chức độc lập, bằng chính nguồn vốn của công ty. Đây là một hoạt động khó
khăn và phức tạp, hoạt động này có thể mang lại cho CTCK những khoản lợi nhuận lớn
nhưng cũng có thể gây ra những tổn thất không nhỏ. Để thực hiện nghiệp vụ này thành
công, ngoài đội ngũ nhân viên phân tích thị trường có nghiệp vụ giỏi và nhanh nhậy với
những biến động của thị trường, CTCK còn phải có một chế độ phân cấp quản lý và đưa ra
những quyết định đầu tư hợp lý, trong đó việc xây dựng chế độ phân cấp quản lý và ra
quyết định đầu tư là một trong những vấn đề then chốt, quyết định sự sống còn của CTCK.
Và để tìm hiểu rõ hơn về vấn đề này, em xin lựa chọn đề tài số 16: “Đánh giá thực
trạng hoạt động tự doanh chứng khoán và đề xuất giải pháp hoàn thiện” làm nội dung
cho bài tập lớn học kỳ của mình.


NỘI DUNG
1. Khái quát về hoạt động tự doanh chứng khoán
Hoạt động tự doanh chứng khoán là hoạt động của CTCK tự tiến hành các giao dịch
mua bán chứng khoán cho chính mình. Do có tính đặc thù về khả năng tiếp cận thông tin
và chủ động trên thị trường, nên CTCK có những lợi thế nhất định khi tiến hành hoạt động
tự doanh như: CTCK có thể dự đoán diễn biến của thị trường, nắm được xu thế giao dịch;
có nhân viên đại diện sàn, nên họ biết thông tin đầy đủ về quan hệ cung cầu đối với từng
chứng khoán và không phải nghĩ đến phí giao dịch khi thực hiện nghiệp vụ tự doanh.
Chứng khoán được thể hiện dưới hình thức chứng chỉ, bút toán ghi sổ hoặc dữ liệu
điện tử, bao gồm các loại sau đây: cổ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ quỹ; quyền mua cổ phần,
chứng quyền, quyền chọn mua, quyền chọn bán, hợp đồng tương lai, nhóm chứng khoán
hoặc chỉ số chứng khoán.
Hiện tại trên thị trường chứng khoán Việt Nam, do các loại chứng khoán phái sinh
chưa phát triển nên hoạt động tự doanh chứng khoán của các công ty chủ yếu xoay quanh
cổ phiếu, trái phiếu và chứng chỉ quỹ.
Công ty chứng khoán là một định chế tài chính trung gian thực hiện các nghiệp vụ

Quy trình nghiệp vụ tự doanh chứng khoán
Bước 1: Xây dựng chiến lược đầu tư
CTCK phải xác định rõ chiến lược trong hoạt động tự doanh của mình là chủ động,
thụ động hay bán chủ động, đầu tư vào những ngành nghề hay lĩnh vực nào.
Chiến lược đầu tư của một công ty thường phụ thuộc vào:
- Thự c trạng nền kinh tế
- Khả năng nắm bắt và xử lí thông tin
- Trình độ và khả năng phân tích
- Khả năng quản trị điều hành của ban lãnh đạo công ty…
Bước 2: Khai thác tìm kiếm cơ hội đầu tư
Theo mục tiêu đã được xác định, công ty sẽ chủ động tìm kiếm mặt hàng, nguồn
hàng, khách hàng, cơ hội đầu tư. Việc khai thác tìm kiếm cơ hội đầ u tư được tiến hành cả
ở thị trường phát hành và thị trường lưu thông, cả chứ ng khoán đã niêm yết và chưa niêm
yết.
Bước 3: Phân tích, đánh giá chất lượng, cơ hội đầu tư
Bộ phận tự doanh phải triển khai và kết hợp với bộ phận phân tích để thẩm định,
phân tích các khoản đầu tư để có các kết luận cụ thể về các cơ hội đầu tư (mặt hàng, số l
ượng, giá cả, thị trường nào…).
Bước 4: Thực hiện đầu tư
Sau khi đã đánh giá phân tích các cơ hội đầu tư, bộ phận tự doanh sẽ triển khai các
hoạt động giao dịch, mua bán chứng khoán. Cơ chế giao dịch sẽ tuân thủ các quy định của
pháp luật và các chuẩn mực chung trong ngành.
- Nếu mua chứng khoán trên thị trường sơ cấp, bộ phận tự doanh phải tuân thủ đúng
quy trình đấu thầu, hoặc bảo lãnh phát hành, hoặc thỏa thuận với các tổ chức phát hành
trong các công đoạn chuẩn bị phát hành.


- Nếu mua bán chứng khoán trên thị trường thứ cấp, bộ phận tự doanh phải đặt lệnh

giao dịch theo phương thức khớp lệnh hoặc giao dịch thỏa thuận (trên SGD) hoặc khớp giá

năm thời điểm năm 2010 và 2011 khá thành công, bộ phận tự doanh của nhiều CTCK hiện
đang “chết đứng”.
Từ đầu năm 2012, nhiều CTCK đã xác định tập trung hoạt động chính vào mảng môi
giới và chú trọng việc thoái vốn ở hoạt động tự doanh. Tuy nhiên, khi thị trường chứng
khoán sôi động, một số CTCK có nguồn tiền lớn gửi ngân hàng đã bắt đầu tham gia vào
thị trường. Theo quy định, muốn hoạt động tự doanh, CTCK phải có vốn điều lệ từ 125 tỷ
đồng trở lên. Trong số 105 CTCK hiện thời đang hoạt động tại Việt Nam, có 77 CTCK
đáp ứng được điều kiện này. Tuy nhiên, theo báo cáo tỷ lệ an toàn vốn của nhiều CTCK tại
thời điểm 30/6/2012, rất nhiều CTCK trong số này đã thanh lý toàn bộ các khoản tự doanh
và cho biết, không tập trung vào hoạt động này, nhằm tiết kiệm chi phí, tái cơ cấu hoạt
động
Mấu chốt ở đây chính là các CTCK đã không thể dự báo được tình hình của thị
trường trong khoảng thời gian mình mua CP cho đến khi lên sàn. Quản trị rủi ro kém, dự
báo yếu, thua lỗ là điều không thể tránh khỏi. Trong năm 2009 đã có khá nhiều CTCK
huênh hoang về khả năng tư vấn niêm yết CP của mình, hễ CP nào mình “làm” là sẽ “lên",
nhưng giờ đây không ít CTCK đã phải lãnh quả đắng về sản phẩm của mình.
Ta thấy rằng tự doanh là nghiệp vụ nuôi sống các công ty chứng khoán trong thời
điểm hiện nay. Điều này chứng tỏ hoạt động tự doanh của công ty này phát triển mạnh hơn
các mảng khác rất nhiều. Một cái bánh khổng lồ mà tự doanh đã chiếm một phần lớn.
Hiện nay, tại các CTCK đang tiến hành hoạt động tự doanh ở hai mảng chủ yếu là
kinh doanh chứng khoán ngắn hạn, dài hạn và hoạt động giao dịch Repo chứng khoán.
Hoạt động kinh doanh chứng khoán cũng giống như là đầu tư chứng khoán. Các thành
viên phòng tự doanh tiến hành mua bán chứng khoán trên thị trường như những nhà đầu tư
thật sự.
Hoạt động Repo là mua bán lại các chứng khoán có kỳ hạn trên thị trường tài chính.
Ở Việt Nam hiện nay đây là hình thức giao dịch mà nhà đầu tư có thể tiến hành mua bán
chứng khoán của mình trong khoảng thời gian thỏa thuận nhất định với công ty chứng


khoán. Hoạt động này rất khác với hoạt động cầm cố chứng khoán vì người đầu tư có thể

ngày truy cập 12/11/2019.
3


Quan điểm cho rằng, CTCK làm sao miễn có lãi và phù hợp bối cảnh TT không sai, nhưng
các khoản lãi bởi tự doanh dù có ích trong thời điểm hiện nay nhưng về lâu dài sẽ như thế
nào?
Trước tiên cần phải biết rằng, diễn biến như năm 2017 không phải lúc nào cũng xuất
hiện trên TTCK mà đôi khi phải tính bằng hàng thập kỷ (gần nhất là năm 2007). Nói như
vậy không có nghĩa là năm 2018 TT khó khăn, nhưng sự thay đổi, phân hóa của TT sẽ
khiến cho việc tìm kiếm lợi nhuận gặp nhiều thách thức.
Điều này dẫn đến hai ngã rẽ quan trọng cho các CTCK thực hiện hoạt động tự doanh
trong thời gian tới như sau:
Thứ nhất, trên thực tế, năm 2017 quá thành công cũng đồng thời tạo ra áp lực lớn cho
các CTCK mà cụ thể ở đây là CTCK sẽ phải xây dựng một kế hoạch kinh doanh có mức
độ tăng trưởng khả quan. Trong trường hợp nếu CTCK chỉ xem tự doanh như “thâm canh,
tăng vụ” trong giai đoạn 2017 và tiết chế trở lại trong năm 2018 thì sẽ phải tìm cách làm
sao để thuyết phục cho được cổ đông (CĐ). Còn nếu vẫn muốn duy trì tăng trưởng thì
không còn cách nào khác sẽ phải dấn thân trở lại lĩnh vực này, nhưng như vậy, cũng có thể
mâu thuẫn với chiến lược mình mới đề ra cách đây vài năm trước.
Thứ hai, nếu CTCK muốn quay trở lại tự doanh sẽ phải đầu tư một cách nghiêm túc
hơn nữa. Điều này một mặt đòi hỏi chi phí, công sức, nhưng mặt khác cũng sẽ tạo ra cả áp
lực, rủi ro bên cạnh cơ hội. Đứng ở góc độ CĐ, chắc chắn sẽ có nhiều chất vấn dành cho
CTCK khi quay trở lại tự doanh và trong thực tế, một số CĐ khi có lãi thì thích, nhưng
thấy rủi ro lại e ngại. Liệu CTCK có đủ dũng khí để chấp nhận rủi ro song song những cơ
hội hiện hữu
3. Một số kiến nghị nhằm phát triển hoạt động tự doanh chứng khoán của các
CTCK hiện nay
Thứ nhất, hoàn thiện khuôn khổ pháp luật
Đây là một một trong những biện pháp quan trọng để thúc đẩy hoạt động đầu tư và

- Thiết lập các chính sách nguồn nhân lực, quy trình tuyển dụng, quy chế tổ chức
nhân sự, thiết lập hệ thống mô tả công việc, hệ thống đánh giá và hệ thống lương thưởng,
chế độ đãi ngộ.
- Phối hợp với các trung tâm mở các lớp huấn luyện để nâng cao trình độ cho nhân
viên công ty, cử các cán bộ đi học các khóa đào tạo nâng cao nghiệp vụ chuyên môn trong
và ngoài nước.
- Tuyển dụng thêm cán bộ có khả năng, trình độ và kinh nghiệm phù hợp với công
việc của hoạt động tự doanh, linh hoạt trong thuyên chuyển, điều động nhân viên cho phù
hợp với khả năng của từng người để họ phát huy được thế mạnh của mình.
- Tăng cường các chính sách khuyến khích lao động và phong trào nghiên cứu khoa
học để phục vụ cho hoạt động tự doanh nói riêng và của công ty nói chung.
Thứ tư, tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát
Để đảm bảo thực hiện đúng quy chế, quy trình đầu tư, công ty cần có kế hoạch tăng
cường kiểm tra, kiểm soát nội bộ đối với nghiệp vụ này. Công tác kiểm tra tập trung kiểm


tra các khâu và phát hiện ra các hiện tượng bất thường trước, trong và sau quá trình thực
hiện nghiệp vụ bao gồm: kiểm tra hồ sơ, chứng từ, rà soát tính hợp pháp, hợp lệ của
nghiệp vụ. Thành viên ban kiểm tra, kiểm soát phải là những người có kinh nghiệm, nắm
rõ về quy chế, quy trình đầu tư và có óc quan sát tinh tế4.
Nâng cao vai trò của Hiệp hội kinh doanh chứng khoán. Ở các thị trường chứng
khoán phát triển hiệp hội kinh doanh chứng khoán là nơi thể hiện tiếng nói của những chủ
thể là cá nhân cũng như tổ chức làm nghề chứng khoán. Vì vậy hiệp hội đóng vai trò rất
lớn đối với sự phát triển của TTCK nói chung và từng chủ thể nói riêng. Sự phát triển của
hiệp hội này sẽ nâng cao vai trò tự quản trên thị trường, tách bạch hoạt động quản lý giám
sát với hoạt động kinh doanh trên thị trường, do đó nó đảm bảo sự phát triển hoàn hảo,
hiệu quả của TTCK.

4 Phạm Thị Giang Thu, “Quản lí nhà nước về chứng khoán và thị trường chứng khoán một số nước trên thế


[11]


MỤC LỤC

[12]