ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

NGUYỄN THỊ THANH THẢO

HOÀN THIỆN THỦ TỤC PHÂN TÍCH TRONG
KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH
TẠI CÔNG TY TNHH KIỂM TOÁN AFA

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ KẾ TOÁN

Mã số: 60.34.03.01

Đà Nẵng - Năm 2018


Công trình được hoàn thành tại
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ, ĐHĐN

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TS. Đoàn Thị Ngọc Trai
Phản biện 1: PGS.TS. Đường Ngyễn Hưng
Phản biện 2: PGS.TS Trần Thị Cẩm Thanh

Luận văn được bảo vệ trước Hội đồng chấm Luận văn tốt nghiệp
Thạc sĩ Kế toán họp tại Trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng
vào ngày 27 tháng 01 năm 2018

Có thể tìm hiểu luận văn tại:
 Trung tâm Thông tin - Học liệu, Đại học Đà Nẵng
 Thư viện trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng


2

pháp nhằm góp phần hoàn thiện việc vận dụng thủ tục phân tích tại
Công ty AFA.
3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
3.1. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu là việc áp dụng thủ tục phân tích trong
kiểm toán BCTC của các KTV thuộc Công ty TNHH Kiểm toán
AFA.
3.2. Phạm vi nghiên cứu
Đề tài tập trung nghiên cứu thực trạng vận dụng thủ tục phân
tích trong kiểm toán BCTC tại AFA trong năm 2017.
4. Phƣơng pháp nghiên cứu
Sử dụng phương pháp nghiên cứu tình huống, được tiến hành
qua các bước như sau:
- Phỏng vấn Phó Tổng Giám đốc phụ trách soát xét Báo cáo
tài chính về loại hình doanh nghiệp, qui mô doanh nghiệp và các
khoản mục thường áp dụng thủ tục phân tích.
- Lựa chọn hồ sơ kiểm toán điển hình và khảo sát hồ sơ kiểm
toán để tìm hiểu kỹ hơn thực trạng vận dụng thủ tục phân tích trong
kiểm toán BCTC tại AFA.
- Từ kết quả khảo sát, đề ra hướng hoàn thiện và các giải
pháp nhằm hoàn thiện thủ tục phân tích trong kiểm toán BCTC tại
AFA.
5. Tổng quan tài liệu nghiên cứu
Trong quá trình thực hiện đề tài này, các tài liệu chính liên
quan đến cơ sở lý luận và thực tiễn về rủi ro kiểm soát mà tác giả
tham khảo là hệ thống chuẩn mực kiểm toán Việt Nam (VSA) ban



Đề tài đã trình bày tóm lược quy trình kiểm toán báo cáo tài
chính được thực hiện qua ba giai đoạn là: giai đoạn lập kế hoạch
kiểm toán, giai đoạn thực hiện kiểm toán và giai đoạn kết thúc kiểm
toán.
1.2. THỦ TỤC PHÂN TÍCH ÁP DỤNG TRONG KIỂM TOÁN
BÁO CÁO TÀI CHÍNH
1.2.1. Định nghĩa về thủ tục phân tích
Định nghĩa về thủ tục phân tích trong kiểm toán báo cáo tài
chính có thể được tìm thấy trong nhiều chuẩn mực, văn bản hướng
dẫn của các cơ quan chức năng, tổ chức nghề nghiệp ở nhiều quốc
gia khác nhau. Đề tài đã trình bày một số định nghĩa về thủ tụ phân
tích trong trong kiểm toán BCTC.


5

1.2.2. Vai trò của thủ tục phân tích trong các giai đoạn
kiểm toán báo cáo tài chính
Thủ tục phân tích được sử dụng cho các mục đích sau:
− Giúp kiểm toán viên xác định nội dung, lịch trình và phạm
vi của các thủ tục kiểm toán khác.
− Thủ tục phân tích được thực hiện như là một thử nghiệm
cơ bản khi việc sử dụng thủ tục này có hiệu quả hơn so với kiểm tra
chi tiết trong việc giảm bớt rủi ro phát hiện liên quan đến cơ sở dẫn
liệu của báo cáo tài chính.
- Thủ tục phân tích để kiểm tra toàn bộ báo cáo tài chính
trong khâu soát xét cuối cùng của cuộc kiểm toán.
1.2.3. Các nhân tố ảnh hƣởng đến hiệu quả của thủ tục
phân tích
- Những hiểu biết về đơn vị kiểm toán và môi trường của

hệ giữa thông tin tài chính và phi tài chính tỏ ra đặc biệt hữu hiệu. Có
thể giúp KTV đưa ra kết luận về tính trung thực hợp lý của thông tin
tài chính
c. Giai đoạn kết thúc kiểm toán
Trong giai đoạn kết thúc cuộc kiểm toán, kiểm toán viên phải
áp dụng thủ tục phân tích để có kết luận tổng quát về sự phù hợp trên
các khía cạnh trọng yếu của báo cáo tài chính với những hiểu biết
của mình về tình hình kinh doanh của đơn vị. Việc phân tích này bao
gồm tính toán các chỉ số, so sánh các chỉ số và thông tin, phân tích
kết quả. Ngoài ra, KTV còn vận dụng thủ tục phân tích để đánh giá
khả năng hoạt động liên tục của đơn vị


7

CHƢƠNG 2
THỰC TRẠNG VẬN DỤNG THỦ TỤC PHÂN TÍCH TRONG
KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH TẠI CÔNG TY TNHH
KIỂM TOÁN AFA
2.1. GIỚI THIỆU VỀ CÔNG TY TNHH KIỂM TOÁN AFA
2.1.1 Các thông tin chung về công ty kiểm toán AFA
Tên công ty: Công ty TNHH Kiểm toán AFA
Tên viết tắt: AFAC
Trụ sở chính: 199 Lê Đình Lý, Quận Hải Châu, Thành phố
Đà Nẵng
Điện thoại: (0236) 3633 333
Fax: (0236) 3633 338
E-maill:
Website: afac.com.vn
Logo:

Câu 3: Thời gian hoạt động của doanh nghiệp có ảnh
hƣởng đến việc áp dụng thủ tục phân tích trong Kiểm toán
BCTC không?
Trả lời: Thời gian hoạt động của doanh nghiệp cũng là một
yếu tố quan trọng đến quyết định có nên sử dụng thủ tục phân tích
không. Bỡi lẽ, các doanh nghiệp hoạt động lâu năm sẽ có số liệu,
thông tin phong phú hơn, thích hợp cho việc áp dụng thủ tục phân
tích. Vì vậy, KTV có xu hướng sử dụng thủ tục phân tích nhiều hơn
ở các doanh nghiệp đã hoạt động lâu năm.
Câu 4: Theo anh, ở AFA thủ tục phân tích đƣợc áp dụng
trong Giai đoạn nào là chủ yếu?
Trả lời: AFA đã xây dựng chương trình kiểm toán chi tiết về
nội dung và cách thức vận dụng các thủ tục phân tích ở cả 3 giai


11

đoạn kiểm toán.Tuy nhiên do nhiều hạn chế nên KTV thường áp
dụng thủ tục phân tích ở Giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán và thực
hiện kiểm toán nhưng chưa nhiều. Các thủ tục phân tích ở Giai đoạn
kết thúc kiểm toán còn phụ thuộc nhiều vào xét đoán nghề nghiệp
của KTV chứ chưa chú trọng áp dụng theo hệ thống hướng dẫn cụ
thể.
Câu 5: Các khoản mục cụ thể thƣờng đƣợc áp dụng thủ
tục phân tích trong cuộc kiểm toán của AFA?
Trả lời: KTV hầu như chỉ tập trung áp dụng thủ tục phân tích với
các khoản mục như doanh thu, chi phí, hàng tồn kho, phải thu khách
hàng, tài sản cố định,… và chủ yếu mới chỉ sử dụng kỹ thuật phân
tích ngang và phân tích dọc chứ chưa chú trọng vào kỹ thuật tự xây
dựng các ước tính trong trường hợp các dự liệu sử dụng để ước tính


Giai đoạn thực hiện kiểm toán

Luận văn đã trình bày một số công việc thực hiện kiểm toán
của KTV tại một số phần hành chủ yếu như là phải thu khách hàng,
doanh thu, giá vốn hàng bán và hàng tồn kho, chi phí hoạt động, chi
phí khấu hao và tài sản cố định tại 2 Công ty điển hình là ABC và
XYZ.
Sau đây là minh họa việc thực hiện thủ tục phân tích tại
khoản mục doanh thu.
KTV So sánh doanh thu bán hàng và doanh thu hàng bán bị
trả lại kỳ này với kỳ trước, hoặc với số kế hoạch nhằm xem xét có sự
biến động bất thường so với hoạt động của đơn vị hay không.
KTV tiến hành lập bảng phân tích biến động doanh thu bán
hàng, giá vốn hàng bán, tỷ lệ lãi gộp qua 2 năm 2015 và 2016 như sau:
Bảng 2.6. Bảng phân tích biến động doanh thu – tỷ lệ lãi gộp
Chỉ tiêu

Năm 2016

Năm 2015

Biến động

Trƣớc KT

Sau KT

Doanh thu thuần


KTV của Công ty AFA đã tập trung phân tích sự biến động của
doanh thu qua từng thời kỳ và tìm ra được nguyên nhân lý giải cho
sự chênh lệch của doanh thu. Từ đó, KTV phần nào giới hạn được
phạm vi và thời gian thực hiện các thử nghiệm chi tiết. Tuy nhiên,
việc so sánh số liệu của đơn vị với các số liệu hoặc chỉ số trung bình
ngành… chưa được áp dụng tại Công ty AFA.



Giai đoạn kết thúc kiểm toán

KTV ở AFA vẫn chưa khai thác được các tỷ suất mà chỉ
dừng lại ở việc xem xét các biến động bất thường đã được giải thích
hợp lý hay chưa.
Ví dụ minh họa tại ABC:
KTV của Công ty tiến hành lập lại Bảng cân đối kế toán và
Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh của đơn vị khách hàng ABC
theo các bút toán điều chỉnh của cuộc kiểm toán. Tiếp đó, KTV tiến
hành lập lại bảng so sánh số liệu sau kiểm toán trên Bảng cân đối kế
toán và Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh giữa năm nay với năm
trước như sau.


14

2.3.3. Nhận xét về thủ tục phân tích trong kiểm toán
BCTC tại AFA
a. Ưu điểm
KTV tại Công ty AFA đã vận dụng VSA 520 một cách bài
bản nhưng không sa vào rập khuôn, máy móc. KTV luôn cân nhắc


16

CHƢƠNG 3
GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN THỦ TỤC PHÂN TÍCH TRONG
KIỂM TOÁN BCTC TẠI CÔNG TY AFA
3.1. BỔ SUNG MỘT SỐ THỦ TỤC PHÂN TÍCH CẦN THIẾT
3.1.1. Giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán
Ở giai đoạn lập KHKT, KTV cần áp dụng linh hoạt các kỹ
thuật phân tích như kỹ thuật phân tích xu hướng và kỹ thuật phân
tích tỷ suất đồng thời bổ sung thêm các chỉ tiêu phân tích. Sự kết hợp
khéo léo giữa hai kỹ thuật này sẽ giúp KTV nâng cao hiệu quả của
thủ tục phân tích.
3.1.2. Giai đoạn thực hiện kiểm toán
- Sử dụng đồ thị khi phân tích xu hƣớng các khoản mục
Khi phân tích xu hướng, KTV có thể sử dụng đồ thị để phân
tích kèm theo phân tích bảng biểu ngang thông thường. Qua đồ thị,
KTV sẽ có cái nhìn toàn diện hơn về xu hướng biến động của đối
tượng phân tích, từ đó KTV có thể đưa ra được dự đoán và kết luận
chính xác hơn cho đối tượng phân tích.
- Xây dựng thêm các ƣớc tính đối với một số khoản mục
trên BCTC
+ Xây dựng ước tính của KTV đối với khoản mục chi phí
khấu hao
Do trong quá trình tiếp xúc với thực tế, đa số các công ty
khách hàng đều sử dụng phương pháp khấu hao theo đường thẳng, vì
vậy giải pháp của người viết đối với khoản mục chi phí khấu hao áp
dụng cho đơn vị sử dụng phương pháp khấu hao theo đường thẳng.
Người viết xin đề xuất phương pháp ước tính chi phí khấu hiện hành



18

thông tin qua các phương tiện thông tin đại chúng, các wedsite điện
tử.
3.3. TRÌNH BÀY GIẤY TỜ LÀM VIỆC LIÊN QUAN
ĐẾN THỦ TỤC PHÂN TÍCH
KTV Công ty AFA cần xây dựng các biểu mẫu chung cho
việc thực hiện thủ tục phân tích, thiết kế sẵn các giấy làm việc phục
vụ cho việc áp dụng thủ tục phân tích.
Ví dụ minh họa:
Giấy làm việc phục vụ cho việc áp dụng thủ tục phân tích
trong giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán có thể được thiết kế với các
nội dung sau: (xem trang sau)


19

- Mục tiêu: Xác định các khoản mục bất thường, có khả năng rủi ro cao để tập trung kiểm toán trong giai đoạn thực hiện
kiểm toán.
- Nguồn gốc số liệu: BCTC năm trước, BCTC trước kiểm toán, Bảng cân đối phát sinh, Sổ cái tài khoản, Tổng hợp phát sinh
công nợ
- Cách thực hiện kiểm toán: Phân tích biến động của các chỉ tiêu trên Báo cáo tài chính.
- Kết quả:
TÀI SẢN
A. TÀI SẢN NGẮN HẠN
I. Tiền và các khoản tƣơng đƣơng tiền

31/12/2016



-

25.522.434.623

17.597.730.474

2. Dự phòng giảm giá đầu tư tài chính

Ghi chú
%

46,48

2.385.661.541

216,86

7.924.704.149

45,03

ngắn hạn
III. Các khoản phải thu ngắn hạn

[1]


20


2. Trả trước cho người bán

272.022.218

923.637.084

(651.614.866)

(70,5)

[3]

3. Các khoản phải thu khác

281.134.386

252.102.934

4. Dự phòng phải thu ngắn hạn khó đòi

(229.397.120)

(233.045.631)

IV. Hàng tồn kho

5.208.927.751

4.326.673.925


ty, KTV được biết nguyên nhân của khoản biến động này là do Công ty ABC hạn chế thanh toán trước cho người bán.
[4] Hàng tồn kho năm nay tăng so với năm trước là 20,39% tương ứng với tăng 882.253.826 VND. KTV cần lưu ý các thủ
tục kiểm tra hàng hóa kém phẩm chất, hư hỏng và xem xét việc trích lập dự phòng đồng thời tìm hiểu nguyên nhân lí giải cho
việc số lượng HTK còn tồn đọng nhiều.


22

KẾT LUẬN
Trên cơ sở nghiên cứu các lý luận căn bản về thủ tục phân
tích trong kiểm toán báo cáo tài chính, tác giả đã tiến hành nghiên
cứu các thủ tục phân tích trong Kiểm toán BCTC tại AFA cũng như
thực hiện các thủ tục này trong thực tế. Vận dụng thủ tục phân tích
trong kiểm toán BCTC là rất quan trọng và góp phần to lớn đến chất
lượng, hiệu quả của cuộc kiểm toán. Trong điều kiện cạnh tranh gay
gắt của ngành kiểm toán hiện nay, các công ty kiểm toán phải không
ngừng nâng cao chất lượng dịch vụ của mình, đảm bảo chất lượng
báo cáo kiểm toán, thời gian và chi phí kiểm toán. Và thủ tục phân
tích là chìa khóa giải quyết cho các vấn đề trên. Mặc dù còn nhiều
hạn chế nhưng nhìn chung, Công ty AFA đã thực hiện tốt các thủ tục
phân tích trong kiểm toán BCTC của mình. Do kinh nghiệm thực tế
còn hạn chế nên các nhận xét cũng như việc trình bày có thể chưa
thực sự xác đáng hoặc còn mang tính chủ quan và thiên về lý thuyết.
Tuy nhiên khi nghiên cứu đề tài này, tác giả nhận thấy rằng đây thật
sự là một đề tài hấp dẫn, những giải pháp đưa ra có thể được xem là
những vấn đề cốt lõi nhất. Chính vì thế, mỗi công ty kiểm toán có thể
dựa trên nền tảng các nhóm giải pháp này, kết hợp với tình hình thực
tế của công ty mình để xây dựng chiến lược và có những bước đi phù
hợp nhằm đạt được hiệu quả cao nhất.