BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

TRƯƠNG BẢO TRUNG

CHÍNH SÁCH HỖ TRỢ XUẤT KHẨU CÁ TRA
TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH TRÀ VINH

Chuyên ngành : Kinh tế phát triển
Mã số : 60.31.05

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

Đà Nẵng, Năm 2013


Công trình được hoàn thành tại
ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

Người hướng dẫn khoa học: TS. Lê Bảo

Phản biện 1: TS. Ninh Thị Thu Thủy

Phản biện 2: TS. Hồ Đình Bảo

Luận văn được bảo vệ trước Hội đồng chấm Luận văn tốt nghiệp
Thạc sĩ Kinh tế họp tại Đại học Đà Nẵng ngày 7 tháng 9 năm
2013

Có thể tìm hiểu luận văn tại:
- Trung tâm Thông tin - Học liệu, Đại học Đà Nẵng

- Đối tượng nghiên cứu: Trong khuôn khỗ của một luận văn
thạc sĩ và điều kiện thực tế của tỉnh Trà Vinh, đề tài tập trung nghiên
cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến chính sách hỗ


2

trợ xuất khẩu cá Tra trên địa bàn tỉnh Trà Vinh
- Phạm vi nghiên cứu:
+ Về nội dung: Đề tài chỉ tập trung nghiên cứu một số chính
sách hỗ trợ cho hoạt động xuất khẩu cá Tra từ khâu sản xuất (nuôi cá
Tra) đến khâu chế biến xuất khẩu cá Tra trên địa bàn tỉnh Trà Vinh
trong khuôn khỗ những cam kết về nông nghiệp khi Việt Nam gia
nhập WTO.
+ Về không gian: Đề tài nghiên cứu các nội dung nói trên ở
tỉnh Trà Vinh.
+ Về thời gian: Nghiên cứu thực trạng từ năm 2007 - 2012.
Các đề xuất hoàn thiện chính sách hỗ trợ xuất khẩu cá Tra trong luận
văn có ý nghĩa trong những năm trước mắt.
4. Phương pháp nghiên cứu
Để thực hiện các mục tiêu trên đề tài sử dụng các phương pháp
sau: thống kê phân tích, phân tích tổng hợp, phân tích thực chứng,
phân tích chuẩn tắc...
5. Bố cục của luận văn
Chương 1: Cơ sở lí luận
Chương 2: Thực trạng chính sách hỗ trợ xuất khẩu cá Tra trên
địa bàn tỉnh Trà Vinh
Chương 3: Hoàn thiện chính sách hỗ trợ xuất khẩu cá Tra trên
địa bàn tỉnh Trà Vinh
6. Tổng quan vấn đề nghiên cứu

các chính sách trợ giúp về mặt tài chính và các hỗ trợ khác để thực
hiện các mục tiêu xác định trong lĩnh vực xuất khẩu của một nước
trong một thời kì nhất định.

1.1.3. Tổ chức thương mại thế giới WTO và những
cam kết về nông nghiệp khi Việt Nam gia nhập WTO
Theo cam kết khi gia nhập WTO thì Việt Nam cần phải đưa ra
những cam kết của mình trong lĩnh vực nông nghiệp sẽ đàm phán
trên 3 khía cạnh là tiếp cận thị trường, hỗ trợ trong nước và trợ cấp
xuất khẩu. Hiện tại, các bộ ngành liên quan đang xây dựng chương
trình cải cách trong nước trong lĩnh vực nông nghiệp.
Hỗ trợ trong nước được phân thành 3 dạng: dạng hộp xanh lá
cây (green box), hộp xanh lam(blue box) và hộp hổ phách (amber
box).
1.1.4. Vai trò của ngành hàng xuất khẩu cá Tra
- Đa dạng hóa mặt hàng xuất khẩu, nâng cao kim ngạch xuất
khẩu của Việt Nam, góp phần cân bằng cán cân thương mại.
- Giải quyết công ăn việc làm và nâng cao thu nhập quốc nội,


5

khai thác hiệu quả nguồn lực có hạn.
- Góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng tăng dần tỷ
trọng sản xuất công nghiệp dịch vụ
- Là tiền đề để các ngành công nghiệp phụ trợ phát triển như:
bao bì, đóng gói, in và các ngành dịch vụ: vận chuyển, môi giới…
1.1.5. Đặc điểm của hoạt động nuôi cá Tra xuất khẩu
a. Thủy vực là tư liệu sản xuất không thể thay thế
b. Đối tượng hoạt động nuôi cá Tra là sinh vật thủy sinh

1.2.4. Chính sách tín dụng
Trong nuôi và chế biến xuất khẩu cá Tra chính sách tín dụng
nhằm cung cấp vốn cho quá trình sản xuất như: mua con giống, mua
thức ăn, mua nguyên liệu cho chế biến, máy móc thiết bị phục vụ sản
xuất … Thanh toán trong xuất khẩu cá Tra là thanh toán chậm và
thanh toán có kỳ hạn do đó việc thiếu vốn trong quá trình hoạt động
sản xuất kinh doanh là việc thường xuyên xảy ra đối với các cơ sở
chế biến cá Tra xuất khẩu. Chính sách tín dụng cho chế biến biến
xuất khẩu cá Tra cần phải thỏa mản các yêu cầu về: nhu cầu vay vốn
của cơ sở, khả năng thanh toán nợ của cơ sở, thời hạn cho vay, lãi
suất cho vay…
1.2.5. Chính sách giá cả
a. Đối với người nuôi
Cá Tra cũng cần phải có một quy định về giá cả thu mua để
đảm bao người nuôi có lãi sau quá trình sản xuất, quy định đó tạm
gọi là giá sàn thu mua nguyên liệu
b. Đối với nhà xuất khẩu
Phong trào ồ ạt xây dựng nhà máy chế biến cá Tra kéo dài
trong những năm qua, vượt quá năng lực nuôi cá, dẫn tới hậu quả
xấu là lúc thì tranh mua đẩy giá cá lên cao, lúc thì tranh bán với
khách hàng nước ngoài đẩy giá xuất khẩu xuống thấp, sau đó quay
lại kéo giá mua cá của nông dân rớt xuống thê thảm. Từ những thực


7

tế đó thì quy định về giá sàn xuất khẩu cá Tra là cần thiết và cấp thiết
vào lúc này.
1.2.6. Chính sách bảo hiểm
a. Đối với người nuôi

hậu quả của các hiện tượng thiên tai, bên cạnh đó tận dụng được
những thuận lợi của các điều kiện thời tiết khí hậu, nâng cao hiệu
quả của các hoạt động kinh tế của mình.
1.3.2. Nhóm nhân tố về kinh tế
Hiện nay, nhiều địa phương trên cả nước tiến hành xây dựng,
nâng cấp cơ sở hạ tầng nhằm thu hút vốn đầu tư trong và ngoài nước.
Điều này làm góp phần thúc đẩy phát triển khu vực kinh tế này của
địa phương mình.

1.3.3. Nhóm nhân tố thuộc về xã hội
Đặc biệt đặc tính lao động của từng vùng sẽ là yếu tố quyết
định nên chất lượng và sản lượng sản phẩm. Như ở vùng lao động có
đặt tính khéo tay, cần cù thì sản lượng, chất lượng sản phẩm sẽ được
nâng cao.


9

CHƯƠNG 2
THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH HỔ TRỢ XUẤT KHẨU
CÁ TRA TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH TRÀ VINH
2.1. ĐẶC ĐIỂM ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ, XÃ
HỘI CỦA TỈNH TRÀ VINH ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHÍNH
SÁCH HỔ TRỢ XUẤT KHẨU CÁ TRA
2.1.1. Đặc điểm điều kiện tự nhiên
Trà Vinh nằm ở khu vực ĐBSCL giáp hai con sông lớn: Sông
Cổ Chiên và sông Hậu. Thuận lợi cho việc nuôi vận chuyển và chế
biến cá Tra xuất khẩu
2.1.2. Đặc điểm kinh tế
Cơ cấu kinh tế công nghiệp, nông nghiệp, dịch vụ phát triển

nhiều cuộc tọa đàm trên tivi với chủ đề khuyến ngư có các học giả
đến từ Trường Đại học Cần thơ, Trường Đại học Trà Vinh, các viện,
các trung tâm nguyên cứu có uy tín trong khu vực, ngoài ra cử cán
bộ xuống các huyện có nuôi cá Tra tổ chức hướng dẫn người nuôi
quy trình sản xuất cá giống, cá thương phẩm với kỹ thuật nuôi mới
mang lại hiệu quả các nhất trong chăn nuôi cá Tra.
Các doanh nghiệp chế biến cá Tra xuất khẩu, những nhà cung
cấp thuốc phòng trị bệnh cho cá, cũng như các nhà máy chế biến
thức ăn cá Tra cũng hỗ trợ kỹ thuật nuôi mới cho người nuôi mang
lại hiệu quả khá cao và phòng tránh được phần lớn các thường gặp
trên cá Tra
+ Trong hoạt động chế biến xuất khẩu cá Tra
Cần có những chính sách hỗ trợ các doanh nghiệp xuất khẩu
vượt qua giai đoạn khó khăn, chính sách về hỗ trợ kỹ thuật, áp dụng
kỹ thuật mới là một trong những yếu tố quan trọng để giúp doanh
nghiệp nhằm sản xuất ra thành phẩm với giá thành thấp nhất có thể,
giảm thiểu hao hụt trong quá trình sản xuất, nâng cao tay nghề người


11

lao động tạo ra những sản phẩm phù hợp với thị hiếu của thị
trường…
2.2.2. Chính sách phát triển nguồn nhân lực nuôi và chế
biến xuất khẩu cá Tra
a. Các chính sách về phát triển nguồn nhân lực nuôi và chế
biến xuất khẩu cá Tra đã ban hành
Các công văn thể hiện chính sách phát triển nguồn nhân lực
trong nuôi cá Tra xuất khẩu và chế biến cá Tra xuất khẩu thì gồm có:
- Quyết định số 2033/QĐ-TTg ngày 04 tháng 12 năm 2009 của

a. Các chính sách đầu tư phát triển nuôi và chế biến xuất
khẩu cá Tra đã ban hành
Quyết định số 2033/QĐ-TTg ngày 04 tháng 12 năm 2009 của
thủ Tướng Chính Phủ, quyết định số 1450/QĐ-UBND ngày
01/10/2008 của UBND tỉnh Trà Vinh
b. Thực trạng vốn đầu tư phát triển nuôi và chế biến xuất
khẩu cá Tra
b1) Vốn đầu tư phát triển nuôi cá Tra
Để nuôi được cá Tra người nuôi cần phải đầu tư: ao nuôi có độ
sâu từ 1,5 - 2m, hệ thống kinh nước cấp và nước thải do cá là loài
không thích hợp với nguồn nước dơ nên phải thưởng xuyên thay
nước và vệ sinh đáy ao sạch sẽ... do đó chi phí đầu tư nuôi cá Tra cao
hơn so với các loại thủy sản khác, theo quy hoạch của tỉnh thì diện
tích nuôi và sản lượng cá Tra của tỉnh cũng tăng qua mỗi chu kì 05
năm. Về diện tích nuôi trồng tăng trên 1.000ha mỗi chu kì và về sản
lượng thì tăng trên 100% mỗi chu kì quy hoạch.
b2) Vốn đầu tư phát triển sản xuất thức ăn và chế biến cá Tra
xuất khẩu
Để đáp ứng nhu cầu về thức ăn cho nuôi cá cũng như tiêu thụ
hết sản lượng cá nuôi trong tỉnh và nhằm giải quyết công ăn việc


13

làm, phát triển kinh tế xã hội của tỉnh nên tỉnh đã có nhiều chính sách
kêu gọi đầu tư phát triển sản xuất cá Tra, theo chủ trương của Ủy ban
nhân dân tỉnh Trà Vinh kêu gọi đầu tư để phát triển kinh tế xã hội
của tỉnh trong đó có kêu gọi xây dựng các nhà máy chế biến cá Tra,
nhà máy thức ăn cá Tra ở các khu công nghiệp trong tỉnh.
2.2.4. Chính sách tín dụng đối với các cơ sở nuôi và chế

nhiều, cũng như nhiều địa phương trong cả nước hiện tỉnh chưa quy
định được giá sàn nguyên liệu cho người nuôi có lãi sau khu trừ đi
các chi phí như: cá giống, nhân công, thức ăn, thuốc phòng trừ dịch
bệnh và hao hụt trong quá trình nuôi, trường hợp tương tự đối với cá
giống;
Để ban hành được chính sách giá sàn cá Tra nguyên liệu thì
cần hiểu rõ về cơ cấu giá thành hình thành nên 1kg cá nguyên liệu
- Lượng thức ăn: Thức ăn trong nuôi cá Tra thịt chiếm tỷ trọng
rất cao và là một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng trực tiếp
đến năng suất cá Tra thịt.
- Chi phí về giống: tuy chỉ chiếm một tỷ trọng nhỏ trong chuỗi
giá trị sản xuất (khoảng 7 - 8% cơ cấu trong giá thành) nhưng nó có
ảnh hưởng rất lớn đến năng suất, sản lượng nuôi.
- Chi phí thuốc và hóa chất: tất cả các hộ nuôi đều sử dụng
thuốc, hoá chất trong quá trình nuôi với rất nhiều chủng loại khác
nhau. Chính việc gia tăng mật độ nuôi quá cao đã làm cho chất lượng
nước môi trường nuôi khó kiểm soát, đây là cơ hội để mầm bệnh
xâm nhập vật nuôi và hệ quả là nhu cầu sử dụng thuốc và hóa chất
ngày càng gia tăng.
- Tóm lại giá trị chi phí sản xuất cá Tra tăng trong giai đoạn
2007– 2012:
+ Giá thành sx tăng 1,77 lần, trung bình 9,5%/năm, trong đó:


15

+ Chi phí thức ăn tăng 1,7 lần, tb mỗi năm tăng 9,8%,
+ Chi phí con giống tăng 1,59 lần, tb 9,9%/năm;
+ Chi phí thuốc và hóa chất tăng 1,67 lần, tb 10%/năm;
+ Chi phí cho lãi vay ngân hàng tăng 3,76 lần, tb 4,4%/năm

+ Trong khâu nuôi cá Tra: Công ty Bảo hiểm Bảo Minh Trà
Vinh đã chi hơn 45,5 triệu đồng để bồi thường thiệt hại 69 ao nuôi
thủy sản tham gia bảo hiểm nông nghiệp; trong đó, có 40 ao nuôi cá
Tra diện tích 11,08 ha bị thiệt hại, với số tiền bồi thường lên đến 44
tỷ 850 triệu đồng; 29 ao nuôi tôm sú và tôm thẻ chân trắng, với số
tiền bồi thường 900 triệu đồng. Riêng các ao bị thiệt hại còn lại với
số tiền bồi thường hơn 1 tỷ 900 triệu đồng hiện đang trong giai đoạn
hoàn tất các thủ tục để tiến hành bồi thường, hiện có 102 ao nuôi
thủy sản tham gia bảo hiểm nông nghiệp bị thiệt hại; trong đó, có 45
ao nuôi cá Tra, với diện tích 14, 28 ha; 47 ao nuôi tôm thẻ chân
trắng, với diện tích 18,53 ha và 10 nuôi tôm sú, với diện tích 4,45 ha.
+ Trong khâu xuất khẩu cá Tra: Hiện trên đại bàn tỉnh Trà
Vinh các doanh nghiệp xuất khẩu cá Tra chưa thực hiện các hợp
đồng BHTDXK

2.2.7. Thực trạng Chính sách phát triển thị trường
xuất khẩu và xúc tiến thương mại
a. Các chính sách phát triển thị trường xuất khẩu và xúc
tiến thương mại đã ban hành
Các chính sách về phát triển thị trường xuất khẩu và xúc tiến
thương mại đã ban hành: Quyết định số 72/2012/QĐ-TTg của Thủ
Tướng Chính Phủ ngày 15/11/2011, thông tư 88/2011/TT-BTC ngày
17/06/2011của Bộ Tài Chính, Quyết định số 2383 /QĐ-BCT ngày 15
tháng 4 năm 2013 của Bộ Công Thương, Quyết định số 1450/QĐUBND ngày 01/10/2008
b. Thực trạng hoạt động phát triển thị trường xuất khẩu và
xúc tiến thương mại
- Trà Vinh cũng đã từng tổ chức nhiều hội chợ nhân dịp các lễ,


17

18

2.3. ĐÁNH GIÁ CHUNG CHÍNH SÁCH HỔ TRỢ XUẤT
KHẨU CÁ TRA TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH TRÀ VINH
2.3.1. Những mặt thành công
- Nhìn chung Kim ngạch xuất khẩu của tỉnh về mặt hàng cá
Tra tăng theo thời gian, giúp tăng GDP của tỉnh
- Giúp chuyển dịch cơ cấu kinh tế của tỉnh tăng dần tỉ trọng
ngành công nghiệp dịch vụ, tạo thêm nguồn thu cho ngân sách nhà
nước
- Nhờ chính sách kêu gọi đầu tư nên có thêm doanh nghiệp đi
vào hoạt động trong lĩnh vực chế biến và xuất khẩu cá Tra. Giải
quyết hàng ngàn công ăn việc làm làm tăng trưởng kinh tế của tỉnh.
- Thực hiện theo chủ trương của Đảng và nhà nước về chính
sách bảo hiểm nông nghiệp nhằm làm giải thiểu rủi ro cho người
nuôi cá. Nông dân bớt đi thiệt hại khi có dịch khuyến khích nông dân
tham giai sản xuất làm tăng trưởng kinh tế ổn xã hội.
2.3.2. Những mặt hạn chế
- Chưa có chính sách tháo gỡ các vướng mắc về thuế, đặc biệt
là thuế chống bán phá giá mà chính phủ nước nhập khẩu thường áp
đặc đối với mặt hàng Thủy sản của Việt Nam đặc biệt hiện nay là cá
Tra, gói bảo hiểm trong nuôi trồng chưa phát huy hết tác dụng của nó
- Hệ thống pháp luật về kinh tế chưa chặt chẽ không bảo vệ
được người, do có quá nhiều chính sách để bảo hộ cho ngành cá Tra
nên bị khách hàng nước ngoài kiện và áp thuế chống bán phá giá
(đặc biệt là thị trường Hoa Kỳ).
- Thường xuyên xảy ra tình trạng tranh mua tranh bán của các
doanh nghiệp, thiếu chính sách hỗ trợ liên kết giữa doanh nghiệp
xuất khẩu, người nuôi cá và doanh nghiệp cung cấp thức ăn cho cá
nguồn thức ăn đảm bảo chất lượng có thể mua nợ nên không cần

nâng cao sức cạnh tranh về chất lượng của mặt hàng thuỷ sản, tăng
cường sự hợp tác, liên kết giữa các doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu


20

thuỷ sản trong nước với nhau và với các doanh nghiệp nước ngoài,
tăng cường sự hỗ trợ từ phía Nhà nước
3.2. HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH HỔ TRỢ XUẤT KHẨU CÁ
TRA TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH TRÀ VINH
3.2.1. Hoàn thiện chính sách nghiên cứu, chuyển giao tiến
bộ kỹ thuật nuôi, chế biến xuất khẩu cá Tra
- Thường xuyên tổ chức những cuộc trao đổi, hội thảo chuyên
đề, phổ biến thông tin, tham quan các mô hình sản xuất có hiệu quả,
xây dựng các mô hình về nuôi và sản xuất có hiệu quả, tương tự đối
với giống, thông qua các tiến bộ khoa học kỹ thuật để tác động trực
tiếp đến sản xuất và bằng kết quả sản xuất để kiểm chứng và khẳng
định lại thành qua nghiên cứu khoa học; bổ sung, hoàn thiện các
công trình nghiên cứu khoa học từ đó phỗ biến và triển khai ở phạm
vi rộng hơn, bồi dưỡng tập huấn để đem tiến bộ khoa học kỹ thuất
đến với người nuôi và nhà máy chế biến, hoàn thiện các khâu trong
quy trình sản xuất cá Tra xuất khẩu, tăng cường quản lý, kiểm soát
chất lượng ở các khâu trong chuổi sản xuất, áp dụng quy trình sản
xuất theo tiêu chuẩn trong nước vá quốc tế
3.2.2. Hoàn thiện chính sách phát triển nguồn nhân lực
nuôi và chế biến xuất khẩu cá Tra
Tổ chức các lớp học, hội thảo chuyên đề về quy trình kỹ thuật
nuôi và sản xuất giống cá Tra, các tác động của môi trường và dịch
bệnh đến sản xuất để người nuôi thảo luận trao đổi kinh nghiệm cũng
như nâng cao ý thức bảo vệ môi trường chung cho cộng đồng

những nhân tố quan trọng trong những chính sách hỗ trợ xuất khẩu
cá Tra, giúp tránh tình trạng doanh nghiệp thi nhau hạ giá bán dưới
giá thành sản xuất khi cần vốn làm giảm chất lượng cá Tra, uy tín và
thương hiệu cá Tra trên trường quốc tế, cần có quy định rõ ràng các
doanh nghiệp được xuất khẩu, doanh nghiệp không được xuất khẩu
cá Tra như: doanh nghiệp thành viên của hiệp hội cá Tra, doanh


22

nghiệp có nhà máy chế biến … không chấp nhập cho các doanh
nghiệp mua đi bán lại và không nằm trong hiệp hội để kiểm soát tình
trạng khẩu cá Tra hiện nay (bán đỗ bán tháo)
3.2.6. Hoàn thiện Chính sách Bảo hiểm
Xây dựng tỷ lệ hỗ trợ phí bảo hiểm một cách hợp lí, tăng
cường kiểm tra, kiểm soát tránh tình trạng trục lợi bảo hiểm
3.2.7. Hoàn thiện Chính sách phát triển thị trường xuất
khẩu và xúc tiến thương mại
- Tăng giá xuất khẩu trung bình của cá Tra Việt Nam, sản
lượng nguyên liệu đảm bảo cung cầu, tăng cường quản lý chất lượng
trong nuôi trồng và chế biến xuất khẩu, đẩy mạnh quảng bá và xúc
tiến thương mại cá Tra Việt Nam, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu,
tìm kiếm thị trường mới và khai thác chúng
3.2.8. Hoàn thiện chính sách về bảo vệ môi trường
- Tổ chức tuyên truyền và giáo dục cho cộng đồng để nâng cao
ý thức về bảo vệ môi trường, triển khai các quy định của pháp luật,
các chương trình về bảo vệ môi trường, khai thác hợp lý, sử dụng có
hiệu quả tài nguyên đất và tài nguyên nước. Đồng thời có biện pháp
bảo vệ môi trường ở các vùng nuôi chuyên canh và đặc biệt là các
nhà máy chế biến giảm thiểu ô nhiểm môi trường nhất là khu vực đô

+ Để nuôi đạt được hiệu quả với giá thành thấp nhất, hao hụt
thấp. Trong sản xuất chế biến cá Tra xuất khẩu sử dụng quy sản xuất
theo tiêu chuẩn quốc tế, hiện đại nhằm giảm giá thành sản xuất thì
cần có chính sách về nghiên cứu, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật nuôi,
chế biến xuất khẩu
+ Do đây là ngành có nhiều rủi ro từ khâu nuôi đến chế biến