ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

VŨ NGUYỆT ÁNH

TỔ CHỨC BỒI DƢỠNG NĂNG LỰC CHUYÊN MÔN
CHO GIÁO VIÊN TRƢỜNG MẦM NON THỰC HÀNH
LINH ĐÀM, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2019


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

VŨ NGUYỆT ÁNH

TỔ CHỨC BỒI DƢỠNG NĂNG LỰC CHUYÊN MÔN
CHO GIÁO VIÊN TRƢỜNG MẦM NON THỰC HÀNH
LINH ĐÀM, THÀNH PHỐ HÀ NỘI
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 8 14 01 14

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS NGUYỄN XUÂN THỨC

HÀ NỘI - 2019


Vũ Nguyệt Ánh
i


DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

CBQL

: Cán bộ quản lý

GV

: Giáo viên

GVMN

: Giáo viên mầm non

GD&ĐT

: Giáo dục và Đào tạo

NLCM

: Năng lực chuyên môn

Nxb

: Nhà xuất bản


giáo viên .................................................................................................... 5
1.1.2. Các nghiên cứu về tổ chức bồi dƣỡng năng lực chuyên môn cho
giáo viên mầm non .................................................................................... 6
1.1.3. Nhận xét các công trình nghiên cứu đi trƣớc và xác định nội dung
nghiên cứu của luận văn ............................................................................ 8
1.2. Giáo viên mầm non và năng lực chuyên môn của giáo viên mầm non
theo chuẩn nghề nghiệp ................................................................................. 9
1.2.1. Giáo viên mầm non ......................................................................... 9
1.2.2. Năng lực chuyên môn của giáo viên mầm non căn cứ theo chuẩn
nghề nghiệp ............................................................................................. 12
1.3. Bồi dƣỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non .................. 15
iii


1.3.1. Khái niệm bồi dƣỡng và bồi dƣỡng năng lực chuyên môn cho giáo
viên mầm non .......................................................................................... 15
1.3.2. Mục tiêu, nội dung, hình thức, phƣơng pháp bồi dƣỡng chuyên
môn cho giáo viên mầm non ................................................................... 16
1.4. Tổ chức bồi dƣỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non .......... 21
1.4.1. Vai trò, nhiệm vụ, quyền hạn của ngƣời hiệu trƣởng, ngƣời giáo
viên trong nhà trƣờng mầm non .............................................................. 21
1.4.2. Khái niệm tổ chức bồi dƣỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên
mầm non .................................................................................................. 23
1.4.3. Tổ chức bồi dƣỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non
theo tiếp cận chu trình ............................................................................. 24
1.5. Các yếu tố ảnh hƣởng đến tổ chức bồi dƣỡng năng lực chuyên môn cho
giáo viên mầm non ...................................................................................... 28
1.5.1. Các yếu tố bên trong thuộc về nhà trƣờng mầm non .................... 28
1.5.2. Yếu tố khách quan bên ngoài nhà trƣờng mầm non ..................... 29
Kết luận chƣơng 1 ........................................................................................... 30

2.3.5. Thuận lợi và khó khăn khi tổ chức bồi dƣỡng năng lực chuyên
môn cho giáo viên mầm non ................................................................... 45
2.4. Thực trạng tổ chức bồi dƣỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên
trƣờng mầm non thực hành Linh Đàm, thành phố Hà Nội ......................... 46
2.4.1. Tổ chức xác định nhu cầu bồi dƣỡng năng lực chuyên môn của
giáo viên mầm non .................................................................................. 46
2.4.2. Lập kế hoạch bồi dƣỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm
non ........................................................................................................... 47
2.4.3. Tổ chức nhân sự và tổ chức hoạt động bồi dƣỡng năng lực chuyên
môn của giáo viên mầm non ................................................................... 49
2.4.4. Chỉ đạo bồi dƣỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non .. 50
2.4.5. Kiểm tra, đánh giá hoạt động bồi dƣỡng năng lực chuyên môn cho
giáo viên mầm non .................................................................................. 51
2.5. Thực trạng mức độ ảnh hƣởng của các yếu tố đến tổ chức bồi dƣỡng
năng lực chuyên môn cho giáo viên trƣờng mầm non thực hành Linh Đàm,
thành phố Hà Nội . ...................................................................................... 55

v


2.5.1. Thực trạng mức độ ảnh hƣởng các yếu tố chủ quan bên trong nhà
trƣờng mầm non ...................................................................................... 55
2.5.2. Thực trạng mức độ ảnh hƣởng yếu tố khách quan bên ngoài nhà
trƣờng mầm non ...................................................................................... 57
2.6. Đánh giá chung thực trạng tổ chức bồi dƣỡng năng lực chuyên môn
cho giáo viên trƣờng mầm non thực hành Linh Đàm, TP Hà Nội .............. 60
2.6.1. Thành công .................................................................................... 60
2.6.2. Hạn chế.......................................................................................... 61
2.6.3. Nguyên nhân ................................................................................. 61
Kết luận chƣơng 2 ........................................................................................... 63

3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp tổ chức bồi dƣỡng năng lực chuyên
môn cho giáo viên ở trƣờng mầm non thực hành Linh Đàm, thành phố Hà
Nội ............................................................................................................... 84
3.4. Khảo nghiệm nhận thức về tính cần thiết và khả thi của các biện pháp
tổ chức bồi dƣỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên ở trƣờng mầm non
thực hành Linh Đàm, thành phố Hà Nội ..................................................... 86
3.4.1. Mục đích khảo nghiệm .................................................................. 86
3.4.2. Phƣơng pháp và cách cho điểm, thang đánh giá ........................... 87
3.4.3. Mẫu khảo nghiệm.......................................................................... 87
3.4.4. Kết quả khảo nghiệm .................................................................... 87
Kết luận chƣơng 3 ........................................................................................... 93
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ................................................................. 95
1. Kết luận ................................................................................................... 95
2. Khuyến nghị ............................................................................................ 97
2.1. Với Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội................................................ 97
2.2. Với Tổ Mầm non- Phòng Giáo dục Đào tạo các quận ..................... 98
2.3. Với Ban Giám hiệu trƣờng mầm non thực hành .............................. 98
2.4. Giáo viên trƣờng mầm non thực hành ............................................. 98
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ...................................................... 100
PHỤ LỤC

vii


DANH MỤC BẢNG SỐ
Bảng 2.1. Cách cho điểm và thang đánh giá ................................................... 37
Bảng 2.2. Cách cho điểm và thang đánh giá các yếu tố ảnh hƣởng đến tổ chức
bồi dƣỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên .............................................. 37
Bảng 2.3. Mẫu khách thể khảo sát thực trạng ................................................. 38
Bảng 2.4. Đánh giá mức độ thực hiện các mục tiêu bồi dƣỡng năng lực

Bảng 2.17. Đánh giá mức độ ảnh hƣởng của các yếu tố khách quan bên ngoài
nhà trƣờng mầm non đến tổ chức bồi dƣỡng năng lực chuyên môn cho giáo
viên mầm non .................................................................................................. 57
Bảng 2.18. Tổng hợp các yếu tố ảnh hƣởng đến tổ chức bồi dƣỡng năng lực
chuyên môn cho giáo viên mầm non .............................................................. 59
Bảng 3.1. Cách cho điểm và thang đánh giá mức độ cần thiết và khả thi của
các biện pháp tổ chức bồi dƣỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên trƣờng
mầm non thực hành ......................................................................................... 87
Bảng 3.2. Mẫu khách thể khảo nghiệm........................................................... 87
Bảng 3.3. Thực trạng mức độ cần thiết của các biện pháp tổ chức bồi dƣỡng
năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non................................................ 87
Bảng 3.4. Thực trạng mức độ khả thi của các biện pháp tổ chức bồi dƣỡng
năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non................................................ 89
Bảng 3.5. Mối quan hệ giữa mức độ cần thiết và khả thi của các biện pháp tổ
chức bồi dƣỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non ..................... 91

ix


DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 2.1. Đánh giá mức độ thực hiện bồi dƣỡng năng lực chuyên môn cho
giáo viên mầm non .......................................................................................... 44
Biểu đồ 2.2. Tổng hợp thực trạng tổ chức bồi dƣỡng năng lực chuyên môn
cho giáo viên mầm non ................................................................................... 54
Biểu đồ 2.3. Các yếu tố ảnh hƣởng đến tổ chức bồi dƣỡng năng lực chuyên
môn cho giáo viên mầm non ........................................................................... 59
Sơ đồ 3.1. Mối quan hệ giữa các biện pháp tổ chức bồi dƣỡng năng lực
chuyên môn cho giáo viên trƣờng mầm non thực hành Linh Đàm ................ 86
Biểu đồ 3.1. Thực trạng tính cần thiết và khả thi của các biện pháp tổ chức bồi
dƣỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên trƣờng mầm non thực hành Linh

Nội” đƣợc lựa chọn nghiên cứu đã xác định đƣợc điểm mới trong nghiên cứu
thuộc lĩnh vực giáo dục và góp phần nâng cao chất lƣợng giáo viên trong các
trƣờng mầm non và chất lƣợng chăm sóc giáo dục trẻ trong nhà trƣờng.
1


2. Mục đích nghiên cứu đề tài
Trên cơ sở nghiên cứu cơ sở lý luận và thực trạng tổ chức bồi dƣỡng
chuyên môn cho giáo viên ở trƣờng mầm non thực hành Linh Đàm, thành phố
Hà Nội, đề xuất biện pháp tổ chức bồi dƣỡng năng lực chuyên môn cho giáo
viên để nâng cao chất lƣợng giáo viên và chất lƣợng chăm sóc giáo dục trẻ
trong nhà trƣờng mầm non.
3. Đối tƣợng và khách thể nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Hoạt động bồi dƣỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên trƣờng mầm
non thực hành.
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Tổ chức bồi dƣỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên trƣờng mầm
non thực hành Linh Đàm, thành phố Hà Nội.
4. Câu hỏi nghiên cứu
- Làm thế nào để nâng cao chất lƣợng bồi dƣỡng năng lực chuyên môn
cho giáo viên trƣờng mầm non thực hành Linh Đàm, thành phố Hà Nội ?
- Cơ sở khoa học của các biện pháp tổ chức bồi dƣỡng năng lực chuyên
môn cho giáo viên trƣờng mầm non là gì?
5. Giả thuyết khoa học
Tổ chức bồi dƣỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên trƣờng mầm
non thực hành Linh Đàm, thành phố Hà Nội đã đạt đƣợc kết quả nhất định
trong giai đoạn vừa qua, nhƣng trƣớc yêu cầu đổi mới giáo dục mầm non, tổ
chức bồi dƣỡng giáo viên trong nhà trƣờng còn bộc lộ hạn chế trong việc xác
định nhu cầu bồi dƣỡng, nội dung bồi dƣỡng, tổ chức bồi dƣỡng chuyên môn

8. Phƣơng pháp nghiên cứu
8.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
Phân tích, tổng hợp, hệ thống hoá, khái quát hoá vấn đề lý luận... để xây
dựng cơ sở lý luận về bồi dƣỡng chuyên môn và tổ chức bồi dƣỡng chuyên
môn cho giáo viên trong trƣờng mầm non theo hƣớng phát triển năng lực.
3


8.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
Phƣơng pháp điều tra viết; chuyên gia; trò chuyện (đàm thoại); quan
sát; nghiên cứu sản phẩm hoạt động; thống kê toán học... để thu thập số liệu
và xử lý số liệu về vấn đề chuyên môn, bồi dƣỡng chuyên môn và tổ chức bồi
dƣỡng chuyên môn cho giáo viên trong trƣờng mầm non.
9. Cấu trúc luận văn
Luận văn đƣợc cấu trúc bao gồm phần mở đầu, phần kết luận khuyến
nghị, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục và 3 chƣơng:
Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về tổ chức bồi dƣỡng năng lực chuyên môn
cho giáo viên trƣờng mầm non thực hành.
Chƣơng 2: Thực trạng tổ chức bồi dƣỡng năng lực chuyên môn cho
giáo viên ở trƣờng mầm non thực hành Linh Đàm, thành phố Hà Nội.
Chƣơng 3: Biện pháp tổ chức bồi dƣỡng năng lực chuyên môn cho
giáo viên ở trƣờng mầm non thực hành Linh Đàm, thành phố Hà Nội.

4


CHƢƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC BỒI DƢỠNG NĂNG LỰC CHUYÊN
MÔN CHO GIÁO VIÊN TRƢỜNG MẦM NON THỰC HÀNH
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề

viên mầm non đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục mầm non” [35] đã nêu ra
những kỹ năng chuyên môn của ngƣời GVMN, đó là việc: chẩn đoán đƣợc
nhu cầu, phát hiện đƣợc khả năng, đánh giá phân loại trẻ; đáp ứng đƣợc nhu
cầu cá nhân và khả năng phát triển của trẻ; đánh giá kết quả công tác chăm
sóc giáo dục và nuôi dƣỡng trẻ em; giải quyết các vấn đề nảy sinh trong thực
tiễn chăm sóc, bảo vệ, giáo dục và nuôi dƣỡng trẻ em.
- Bài viết “Tính chuyên nghiệp trong phong cách làm việc của người
giáo viên mầm non”, tác giả Đào Thanh Âm [2] cho rằng đặc thù công việc
của một ngƣời GVMN là luôn thể hiện các chức năng cơ bản đó là việc chăm
sóc, giáo dục và bảo vệ trẻ thơ, lấy quan hệ tình cảm yêu thƣơng mẫu tử làm
yếu tố quyết định, vì vậy lòng yêu trẻ là phẩm chất đầu tiên trong nhân cách
một giáo viên mầm non đích thực. Bên cạnh đó tác giả cũng nêu lên những đề
xuất giáo viên mầm non thời đại ngày nay nhƣ ngoài việc kế thừa những
phẩm chất mang tính truyền thống giáo viên mầm non cần phải đƣợc đào tạo
một cách bài bản; có kỹ năng chuyên môn: kỹ năng quản lý lớp học, kỹ năng
sử dụng ngoại ngữ, tin học đủ để đáp ứng yêu cầu công việc.
- Nguyễn Thị Nhƣ Mai [30], “Nhận thức về sự cần thiết của sáng tạo
trong nhân cách và thực trạng sáng tạo trong chăm sóc - giáo dục trẻ em của
giáo viên mầm non” đã xác định một năng lực chuyên môn cần thiết cho nghề
nghiệp và đặc thù trong giai đoạn hiện nay - năng lực sáng tạo trong hoạt
động chăm sóc và giáo dục trẻ.
1.1.2. Các nghiên cứu về tổ chức bồi dưỡng năng lực chuyên môn
cho giáo viên mầm non
Các nghiên cứu về tổ chức bồi dƣỡng năng lực chuyên môn cho giáo
viên mầm non thể hiện trong các bài báo khoa học, các luận văn thạc sĩ thuộc
6


chuyên ngành giáo dục học và quản lý giáo dục. Có thể kể ra một số kết quả
nghiên cứu của các nhà khoa học:

dƣỡng cho giáo viên mầm non. Tác giả khảo sát 02 trƣờng mầm non trên địa
bàn Hà Nội để thấy đƣợc vị trí, vai trò của bồi dƣỡng giáo viên để nâng cao
chất lƣợng giáo dục....
Các công trình nghiên cứu trên khi công bố kết quả đều xác lập cơ sở lý
luận cho nội dung quản lý bồi dƣỡng giáo viên mầm non; phát hiện và đánh
giá thực trạng hoạt động bồi dƣỡng và quản lý hoạt động bồi dƣỡng giáo viên
mầm non trên cơ sở đó đề xuất các biện pháp, các giải pháp quản lý nhằm
nâng cao chất lƣợng hoạt động bồi dƣỡng giáo viên ở các cấp và các địa bàn
khác nhau.
1.1.3. Nhận xét các công trình nghiên cứu đi trước và xác định nội
dung nghiên cứu của luận văn
a) Nhận xét các công trình nghiên cứu:
- Đã có nhiều nghiên cứu về bồi dƣỡng chuyên môn và năng lực
chuyên môn cho giáo viên mầm non. Các nghiên cứu đó trên cơ sở xác lập
nhu cầu bồi dƣỡng đã đƣa ra các biện pháp bồi dƣỡng kiến thức, kỹ năng
chuyên môn cho giáo viên mầm non ở các trƣờng mầm non thuộc các địa bàn
khác nhau trên cả nƣớc.
- Ở góc độ quản lý giáo dục trong lĩnh vực giáo dục mầm non, để nâng
cao chất lƣợng hoạt động bồi dƣỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm
non đã có nhiều nhà khoa học thuộc lĩnh vực quản lý giáo dục tiếp cận nghiên
cứu vấn đề bồi dƣỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên mầm non ở các tiếp
cận khác nhau nhƣ chu trình bồi dƣỡng, quá trình bồi dƣỡng, đƣa ra các biện
pháp quản lý bồi dƣỡng nhằm nâng cao chất lƣợng giáo viên mầm non.
- Nghiên cứu tổ chức bồi dƣỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên
trong các trƣờng mầm non thực hành còn để ngỏ, đặc biệt ở trƣờng mầm non
thực hành Linh Đàm, thành phố Hà Nội, cần có các nghiên cứu thực tiễn để
đƣa ra đƣợc các biện pháp tổ chức bồi dƣỡng năng lực chuyên môn mới cho
8




1.2.1.2. Chức năng, nhiệm vụ của giáo viên mầm non
Giáo viên mầm non phải đảm bảo yêu cầu của ngƣời giáo viên đƣợc
quy định trong Luật Giáo dục [34]: Một là, nhà giáo là ngƣời làm nhiệm vụ
giảng dạy, giáo dục trong nhà trƣờng hoặc các cơ sở giáo dục khác. Hai là,
nhà giáo phải có những tiêu chuẩn sau đây: Tƣ tƣởng, phẩm chất đạo đức tốt;
Đạt chuẩn về trình độ đào tạo, chuên môn nghiệp vụ; có sức khỏe tốt; có lý
lịch nhân thân rõ ràng.
Ngoài ra, đối với giáo viên mầm non, còn có những yêu cầu đặc thù của
cấp học đã đƣợc qui định trong Điều lệ trƣờng mầm non [7].
1) Bảo vệ an toàn tính mạng, sức khỏe của trẻ em trong thời gian trẻ em
ở trƣờng.
2) Thực hiện công tác chăm sóc, nuôi dƣỡng, giáo dục trẻ em theo
chƣơng trình giáo dục mầm non; Tổ chức các hoạt động nuôi dƣỡng, chăm
sóc, giáo dục trẻ em và xây dựng môi trƣờng giáo dục tốt; quản lý trẻ; chịu
trách nhiệm về chất lƣợng chăm sóc, nuôi dƣỡng, giáo dục trẻ; tham gia các
hoạt động chuyên môn của nhà trƣờng.
3) Giữ gìn phẩm chất, đạo đức, danh dự, uy tín của nhà giáo; gƣơng
mẫu, thƣơng yêu trẻ em; đoàn kết, giúp đỡ đồng nghiệ; đối xử công bằng và
tôn trọng nhân cách của trẻ em.
4) Phổ biến kiến thức khoa học nuôi dạy trẻ em cho các bậc phụ huynh,
phối hợp với gia đình trẻ thực hiện mục tiêu giáo dục trẻ.
5) Học tập văn hoá; rèn luyện sức khỏe; bồi dƣỡng chuyên môn nghiệp
vụ để nâng cao chất lƣợng chăm sóc, giáo dục trẻ.
6) Thực hiện tốt các nghĩa vụ công dân, các chủ trƣơng chính sách của
Đảng và pháp luật của Nhà nƣớc, của ngành, các nội quy của trƣờng và quyết
định của thủ trƣởng đơn vị.
Tại điều 77 của Luật Giáo dục [34] quy định, trình độ chuẩn của giáo
viên mầm non phải có bằng tốt nghiệp trung cấp sƣ phạm. Năm 2015 Bộ Giáo
10

11


nhất. Họ không chỉ đòi hỏi phải có kiến thức về chuyên môn, nghiệp vụ mà
còn phải có tình thƣơng yêu con trẻ.
- Hoạt động nghề nghiệp của ngƣời giáo viên mầm non có một nét đặc
trƣng là nhân cách của ngƣời giáo viên mầm non là công cụ và phƣơng tiện
giáo dục tuyệt đối trong hoạt động nghề nghiệp.
- Ngƣời giáo viên mầm non là thực hiện song song việc nuôi dƣỡng,
chăm sóc và giáo dục trẻ. Trong nhà trƣờng mầm non, ngƣời giáo viên mầm
non giữ vai trò chính trong việc tổ chức các hoạt động giáo dục, chăm sóc trẻ.
Quan hệ giữa giáo viên mầm non và trẻ em vừa là quan hệ cô - trò, vừa là quan
hệ mẹ - con, vừa là quan hệ bạn cùng học, cùng chơi.
- Hoạt động nghề nghiệp của ngƣời giáo viên mầm non tạo ra những nền
tảng ban đầu của nhân cách con ngƣời và không cho phép tạo ra những sản
phẩm hỏng, phế phẩm tức là những nhân cách con ngƣời không toàn diện. Đây
là một đặc điểm của lao động nghề nghiệp đòi hỏi sự cẩn thận, thận trọng, trình
độ cao... của giáo viên mầm non trong hoạt động nghề nghiệp.
Từ đặc điểm lao động sƣ phạm của ngƣời giáo viên mầm non, sẽ qui
định nội dung công việc mà ngƣời giáo viên mầm non phải đảm nhận trong
nhà trƣờng và qui định những phẩm chất, đạo đức, tri thức nghề nghiệp và kỹ
năng sƣ phạm cho giáo viên mầm non, để ngƣời giáo viên có thể hoàn thành
đƣợc chức năng và nhiệm vụ của mình trong nhà trƣờng mầm non.
1.2.2. Năng lực chuyên môn của giáo viên mầm non căn cứ theo
chuẩn nghề nghiệp
1.2.2.1. Năng lực và năng lực chuyên môn
a) Năng lực: Từ quan niệm của các nhà khoa học thuộc Tổ chức Hợp
tác và Phát triển kinh tế Thế giới (OECD), các nhà khoa học Franz Emanuel
Weinert; Forgues - Savage và Wong (2010); Jackson và Schuler (2003); Parry
(1996)... có thể hiểu năng lực là tổ hợp các kiến thức, kĩ năng, phẩm chất, thái

thức, kĩ năng, phẩm chất, thái độ của giáo viên mầm non thuộc lĩnh vực giáo

13