TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA NGỮ VĂN
**************

LƯƠNG THỊ LỆ

ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN
CỦA TIỂU THUYẾT NGÔN TÌNH
(KHẢO SÁT QUA MỘT SỐ TÁC PHẨM
TIÊU BIỂU CỦA VĂN HỌC TRUNG QUỐC)

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Chuyên ngành: Lí luận văn học
Người hướng dẫn khoa học
ThS. NGUYỄN THỊ VÂN ANH

HÀ NỘI – 2017


LỜI CẢM ƠN
Với tất cả sự kính trọng và biết ơn chân thành, sâu sắc tôi xin gửi lời
cảm ơn tới ThS. Nguyễn Thị Vân Anh – người trực tiếp hướng dẫn, tận tình
chỉ bảo để tôi hoàn thành khóa luận này.
Tôi cũng xin được gửi lời cảm ơn đến ban lãnh đạo trường Đại học Sư
phạm Hà Nội 2, ban chủ nhiệm khoa cùng toàn thể các thầy cô giáo trong
khoa Ngữ Văn, đặc biệt là các thầy cô trong tổ Lí luận văn học đã giúp đỡ và
tạo mọi điều kiện thuận lợi để tôi hoàn thành khóa luận của mình.
Mặc dù có những cố gắng tìm tòi nhất định, song khóa luận không
tránh khỏi những thiếu sót. Tác giả khóa luận rất mong nhận được những ý
kiến đóng góp của tất cả các thầy cô và các bạn sinh viên.
Hà Nội, ngày 27 tháng 4 năm 2017

1.2. Nguồn gốc tiểu thuyết ngôn tình............................................................. 6
1.3. Phân loại tiểu thuyết ngôn tình ............................................................... 7
1.4. Sự phát triển của tiểu thuyết ngôn tình tại Việt Nam ............................. 9
Chương 2. ĐỀ TÀI, CỐT TRUYỆN VÀ NHÂN VẬT.................................. 13
2.1. Đề tài ..................................................................................................... 13
2.1.1. Tình yêu khác giới ........................................................................... 13
2.1.2. Tình yêu đồng giới .......................................................................... 16
2.1.3. Tình yêu “dị” giới ........................................................................... 19
2.2. Cốt truyện.............................................................................................. 21
2.2.1. Cốt truyện theo mô hình: hội ngộ - li tán – đoàn tụ ....................... 22
2.2.2. Cốt truyện tuyến tính....................................................................... 25
2.3. Nhân vật ................................................................................................ 28
2.3.1. Loại hình nhân vật .......................................................................... 29
2.3.2. Đặc điểm nhân vật .......................................................................... 36
Chương 3. KẾT CẤU VÀ NGÔN TỪ NGHỆ THUẬT................................. 46


3.1. Kết cấu .................................................................................................. 46
3.1.1. Kết cấu theo mô típ 5 chặng ........................................................... 46
3.1.2. Kết cấu quá khứ và hiện tại đan xen............................................... 49
3.2. Ngôn ngữ............................................................................................... 52
3.2.1. Ngôn ngữ đậm chất lãng mạn, bay bổng........................................ 53
3.2.2. Ngôn ngữ giàu chất triết ly ............................................................. 56
3.2.3. Ngôn ngữ biểu thi yếu tố tình dục và nhục thể ............................... 59
KẾT LUẬN ..................................................................................................... 66
TÀI LIỆU THAM KHẢO


MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài

giảm nhiệt.
Vậy tại sao ngôn tình lại được bạn đọc đặc biệt là các bạn trẻ chào đón
nồng nhiệt như vậy? Ảnh hưởng của loại sách này đến bạn đọc như thế nào?
Chúng ta có cần định hướng lại văn hóa đọc cho các bạn trẻ và định hướng
bằng cách nào?
Xuất phát từ những lý do trên, chúng tôi chọn đề tài: “Đặc trưng cơ
bản của tiểu thuyết ngôn tình (Khảo sát qua một số tác phẩm tiêu biểu của
văn học Trung Quốc)”. Nghiên cứu đề tài này một mặt mang lại cho tác giả
khóa luận những hiểu biết cần thiết về thể loại tiểu thuyết ngôn tình. Một mặt
khác, qua đó cũng giúp chúng tôi trả lời được câu hỏi đã đặt ra ở trên.
2. Lịch sử vấn đề
Hiện nay bên cạnh dòng văn học chính thống, một vài bạn đọc trẻ tìm
đến văn học mạng như một thú giải trí, món ăn tinh thần nhẹ nhàng, đôi khi
có phần rời xa thực tế. Dòng văn học này bắt nguồn từ Trung Quốc, mà người
ta vẫn thường gọi là “ngôn tình”. Tiểu thuyết ngôn tình ngày nay đang tạo nên
một “cơn sốt” trong giới trẻ, đồng thời trở thành tâm điểm của nhiều cuộc
tranh luận. Đã có rất nhiều các nhà phê bình văn học, nhà nghiên cứu văn hóa,
nhà quản lý, nhà văn, nhà báo đưa ra những nhận xét, đánh giá trái chiều về
vai trò và tác động của tiểu thuyết ngôn tình tại Việt Nam.
Trên báo Người đưa tin – cơ quan của Hội Luật gia Việt Nam trong
chuyên mục “Thời sự - Xã hội” có bài viết “Cảnh báo truyện ngôn tình tạo xu
hướng lệc lạc cho giới trẻ” đăng ngày 27-12-2012.
Trên trang Nhà văn thành phố Hô Chí Minh, bản tin số 260, chuyên
mục “Dọc đường văn học” có bài viết “Văn học trẻ và nguy cơ ngôn tình
hóa” đã đưa ra những ảnh hưởng của tiểu thuyết ngôn tình không chỉ với
người đọc mà còn ảnh hưởng tới những tác giả văn học trẻ Việt Nam.


Trên diễn đàn Dân trí Việt Nam trong chuyên mục “Văn hóa” đăng
ngày 23-05-2014, bài viết “Truyện ngôn tình Trung Quốc – “độc dược” bằng

3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Tìm hiểu đặc trưng cơ bản của tiểu thuyết ngôn tình trên một số bình
diện cơ bản. Trên cơ sở đó, tác giả khóa luận nêu lên những biểu hiện đặc thù
của tiểu thuyết ngôn tình so với tiểu thuyết truyền thống; chỉ ra những mặt
tích cực và hạn chế của thể loại này đối với đời sống văn hóa và văn học.
4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là những đặc trưng cơ bản về nội dung
và nghệ thuật của tiểu thuyết ngôn tình: đề tài, cốt truyện, nhân vật, kết cấu và
ngôn từ nghệ thuật.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
Khóa luận tập trung khảo sát và phân tích một số tác phẩm tiểu thuyết
ngôn tình tiêu biểu của văn học Trung Quốc như:
- Bên nhau trọn đời, Yêu em từ cái nhìn đầu tiên – Cố Mạn
- Nhắm mắt lại khi anh đến, Độc quyền chiếm hữu – Đinh Mặc
- Ai sẽ theo em đến cuối cuộc đời, Ai hiểu được lòng em? – Lục Xu
- Đạo tình, Thú phi – Chu Ngọc
- Thượng Ẩn – Sài Kê Đản
- Bất khả kháng lực – Lam Lâm
- Mãi mãi là bao xa, Nụ hôn của sói, Ngủ cùng sói – Diệp Lạc Vô Tâm
- Song phi yến – Lạc Khuynh
- Phù sinh nhược mộng – Lưu Diên Trường Ngưng
- Mối tình đầu – Cửu Dạ Hồi
- Sẽ có thiên thần thay anh yêu em – Minh Hiểu Khê


- Hóa ra anh vẫn ở đây – Tân Di Ổ
- Quỷ Vương kim bài sủng phi – Chá Mễ Thố
5. Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp thống kê

Tiểu thuyết ngôn tình không phải mới xuất hiện ở Trung Quốc như
nhiều người lầm tưởng, trái lại nó là một “mạch ngầm ngàn năm” trong dòng
chảy văn học của quốc gia này. Dấu hiệu đầu tiên của thể loại này là Tư Mã
Tương Như liệt truyện trong Sự kí Tư Mã Thiên. Truyện đề cập đến mối tình
phong hoa tuyết nguyệt giữa Trác Văn Quân và Tư Mã Tương Như. Đến đời
Đường, Trung Quốc nở rộ những truyện truyền kì tình yêu như Oanh Oanh
truyện (Nguyễn Chuẩn), Li hồn kí (Trần Huyền Hựu), Lí Oa truyện (Bạch
Hành Gian), Hoắc Tiểu Ngọc truyện (Tưởng Phòng)… Đây đều là những
truyện tình li kì, được lưu truyền rộng rãi. Đời Tống – Nguyên, truyện truyền
kì lại một lần nữa chứng tỏ sức hấp dẫn của nó với Tiễn đăng tân thoại của
Cù Hựu. Tiễn đăng tân thoại có khá nhiều truyện miêu tả tình yêu, chuyện
phòng the táo bạo… Đến đời Minh – Thanh, truyện truyền kì được thay thế


bằng tiểu thuyết tài tử - giai nhân. Độc giả thời kì này vô cùng hâm mộ các
tiểu thuyết có motip trên như Ngọc Kiều Lê, Kim Vân Kiều truyện, Định Tình
Nhân, Phi hoa diễm tưởng… Cuối đời Thanh, tiểu thuyết tài tử giai nhân suy
yếu, nhường chỗ cho một thể loại khác cũng mang phong vị của tình yêu là
tiểu thuyết uyên ương hô điệp. Các nhà nghiên cứu Trung Quốc cho rằng:
“Tác giả phái uyên ương hô điệp phần lớn lấy đề tài hôn nhân, tình yêu, viết
các mối tình trai gái không xa rời nhau như một đôi bướm, một cặp uyên
ương. Đó là một thể loại tiểu thuyết giai nhân mới, chịu ảnh hưởng của tiểu
thuyết giai nhân thời Minh – Thanh và các tác phẩm chủ nghĩa cảm thương
của giai cấp tư sản nước ngoài…”. Như vậy về bản chất dòng tiểu thuyết này
cũng là viết về những câu chuyện tình yêu, có điều tình yêu ở đây được viết
theo một hình thức mới hơn. Bước sang thế kỉ XXI, tiểu thuyết ngôn tình ra
đời tiếp nối tiểu thuyết tài tử giai nhân và tiểu thuyết uyên ương hô điệp. Các
tác giả viết ngôn tình nổi tiếng có thể kể đến như Tân Di Ổ, Đồng Hoa, Tào
Đình, Cố Mạn, Đường Thất Công Tử, Phỉ Ngã Tư Tồn, Lâm Dịch Nhi, Minh
Hiểu Khê, Diệp Lạc Vô Tâm, Diệp Tử…

cảnh thường là các game online trên mạng với công nghệ cao, hình ảnh chất
lượng cao, kỹ sảo đô sộ, mức chân thật cao, kỳ ảo, giàu chí tưởng tượng.
Nhân vật nữ chính trong võng du thường có nhân vật game online với level
cao hoặc thấp (tùy truyện) với kỹ năng cố định, thường lên level nhanh gặp
nam chính trong game rồi gặp và yêu nhau ngời đời thật.
Cổ đại là thể loại truyện lịch sử, bối cảnh thường là các giai đoạn lịch
sử Trung Quốc, hoặc là một khoảng thời gian lịch sử không rõ ràng, không có
trong lịch sử do tác giả tự sáng tạo ra. Nhân vật của thể loại cổ đại thường là
công chúa, ái phi (và ở đây thường là mĩ nhân nghiêng nước nghiêng thành,
tài sắc vẹn toàn..), nam chính thường là vua, hoặc những người sẽ trở thành
vua trong tương lai và có ngoại hình đẹp trai tài giỏi.


Huyền nhuyễn là thể loại truyện có chứa các yếu tố phép thuật, kỳ ảo…
được đặt trong bối cảnh siêu nhiên như tiên giới, ma giới…
Trọng sinh là thể loại truyện mà nhân vật chính chết đi sống lại vào một
thời điểm nào đó của cuộc đời hoặc “nhập” vào một cơ thể khác.
Phân loại theo kết thúc truyện, bao gồm:
HE (Happy ending): là các câu truyện kết thúc có hậu, 2 nhân vật chính
sẽ yêu nhau, kết hôn, sống với nhau trọn đời.
SE (Sad ending): là các câu truyện kết thúc không có hậu. Ví dụ: có
người chết, 2 nhân vật chính không đến được với nhau vì vấn đề nào đó.
OE (Open ending): kết thúc mở - chính là các kết cục cho người đọc tự
chọn một cái kết riêng cho mình, đó có thể là HE hoặc SE.
1.4. Sư phát triển của tiểu thuyết ngôn tình tại Việt Nam
Trong khoảng 10 năm gần đây, tiểu thuyết ngôn tình nổi lên ở Việt
Nam như một hiện tượng thu hút đông đảo lượt người quan tâm, từ những
người nghiên cứu chuyên nghiệp cho đến các bạn đọc đại chúng. Tào Đình
được cho là tác giả đầu tiên có sách ngôn tình xuất hiện ở Việt Nam với tiểu
thuyết khá đình đám qua bàn tay của dịch giả Trang Hạ mang tên Xin lỗi, em

rất nhiều độc giả, đặc biệt là thế hệ trung và cao tuổi phản đối việc xuất bản
và bày bán tiểu thuyết ngôn tình vì một số câu chuyện đề cập đến các vấn đề
tình dục, các mối quan hệ đồng tính luyến ái khiến lớp trẻ bị lệch lạc về suy
nghĩ, hoặc cũng có những câu chuyện chứa nội dung phản cảm.
Về phía các nhà nghiên cứu, tiểu thuyết ngôn tình đang trở thành tâm
điểm của nhiều cuộc tranh cãi về văn chương, về tình yêu, về cuộc sống và về
ti tỉ các thứ liên quan. Nhiều bài viết lên án gay gắt trào lưu đọc ngôn tình của
giới trẻ. Trung tuần tháng 9/2015, Cục Xuất bản còn có lệnh tạm dừng xuất
bản những tác phẩm ngôn tình Trung Quốc. Kèm theo đó là một loạt các bài
báo tẩy chay ngôn tình.


Trước sự lên án gay gắt với ngôn tình trên, hiện tượng này vẫn không
ngừng hạ nhiệt và vẫn làm mưa làm gió trên thị trường và trở thành một hiện
tượng đọc rất đáng được quan tâm hiện nay.


Chương 2
ĐỀ TÀI, CỐT TRUYỆN VÀ NHÂN VẬT
2.1. Đề tài
Ðề tài là phạm vi hiện thực mà nhà văn chọn lựa và miêu tả, thể hiện
tạo thành chất liệu của thế giới hình tượng trong tác phẩm đồng thời là cơ sở
để từ đó nhà văn đặt ra những vấn đề mà mình quan tâm. Có thể nói, đề tài là
khái niệm trung gian giữa thế giới hiện thực được thẩm mĩ hóa trong tác phẩm
và bản thân đời sống.
Trong muôn vàn đề tài và những cảm hứng bất tận thì tình yêu là một
đề tài vĩnh cửu, luôn tồn tại song hành cùng với thời gian. Hễ có thơ có văn là
phải có tình yêu, nếu không muốn nói là chính nhờ tình yêu mà con người
mới dạt dào cảm hứng để sáng tác nên những vần thơ, những lời văn óng ả,
trau chuốt. Có thể khẳng định rằng ngay từ khi còn nhỏ con người đã biết yêu.

bấy nhiêu. Chẳng ai có thể ngờ rằng chỉ vì một ánh mắt nhìn khi đi lướt qua
nhau ở hành lang lớp học mà lại làm trái tim anh chàng công tử Trình Tranh
kia ngã gục trước một Vận Cẩm hết sức bình thường.
Không chỉ là những câu chuyện tình yêu ngay từ cái nhìn đầu tiên hết
sức nhẹ nhàng, tiểu thuyết ngôn tình còn mang đến cho người đọc những câu
chuyện tình yêu với đầy những sóng gió trắc trở. Có những câu chuyện tình
yêu đượm buồn, có những tình yêu thầm lặng chỉ chờ kết trái, có những tình
yêu vì nhiều lý do nào đó ba lần bảy lượt hợp tan lấy đi bao nước mắt của bạn
đọc. Như câu chuyện tình yêu của Tiểu Mễ với hai chàng trai Dực và Đường
Diệu trong Sẽ có thiên thần thay anh yêu em – Minh Hiểu Khê. Câu chuyện
bắt đầu trong sự cô đơn, đau đớn và tuyệt vọng của Tiểu Mễ khi người con
trai cô hết mực yêu thương là Dực qua đời một cách đột ngột. Cô chuyển đến


học ở một trường học hoàn toàn xa lạ khi học kỳ mới đã sắp kết thúc chỉ
để tìm ra người con trai đã nhận được trái tim hiến tặng của bạn trai mình.
Cô khao khát được yêu, được tiếp cận với trái tim của người yêu mình
tronng một chàng trai xa lạ bằng cách chạy 10.000m, làm bài luận, lội xuống
nước trong một ngày trời lạnh cóng để tìm chiếc khuyên tai cho anh ta… Và
rồi cứ ngỡ đó là tin
̀ h yêu chân thành, tưởng chừng như không lay
chuyển được,
tưởng chừng như Tiểu Mễ đã có thể vượt qua kí ức đau buồn xưa cũ. Thì
tất cả mọi chuyện lại biến thành nỗi đau, thành địa ngục với cả hai khi Tiểu
Mễ phát hiện ra trái tim đang đạp trong lồng ngực Đường Diệu kia chẳng
phải là của Dực như cô vẫn tưởng, còn Đường Diệu cũng đau đớn khi phát
hiện ra lý do Tiểu Mễ đến với mình chả khác gì một người thay thế. Yêu
nhiều thì hận nhiều, cả hai rơi vào suy sụp, đổ vỡ và xa cách. Song, như một
tất yếu sau bao đau đớn của hai trái tm yêu thương, phép màu của tình
yêu lại đến với họ một lần nữa. Mang theo một cốt truyện buồn, dường

yêu thích và giành sự quan tâm khá lớn.
2.1.2. Tình yêu đồng giới
Tình yêu đồng giới hay đồng tính luyến ái được biết đến như một xu
hướng tình cảm từ thời xa xưa. Ngày nay, tình yêu đồng giới không chỉ là một
xu hướng tnh cảm, tnh dục, mà đó còn là một trào lưu mới của giới trẻ, một
hiện tượng tâm lý xã hội đang nổi lên và phát triển mạnh mẽ trong những
năm gần đây.
Đồng tnh luyến ái được hiểu là có quan hệ yêu đương với người cùng
giới. Nó nằm trong nội hàm của thuật ngữ LGBT bao gồm những người đồng
tính luyến ái, song tnh luyến ái và người chuyển giới. Đôn
̀ g tính luyến ai ở
đây có thể là quan hệ yêu đương giữa giới nam còn được gọi là “pê-đê” (từ
tếng Pháp là pédéraste) hay “gay” (IPA). Bên cạnh đó còn có đôn
̀ g tính giới
nữ là người con gái bị lôi cuốn trên phương diện tình yêu, hay quan hệ
tình dục bởi người nữ khác cùng giới tính.
Đối với xã hội hiện tượng đồng tnh luyến ái tuy đã được khoa học hiện
đại chứng minh và khẳng định đó không phải là bệnh tâm lý, nó là một trong
các thiên hướng tình dục bình thường của con người. Song trên thực tế,
một bộ phận xã hội vẫn luôn có thái độ kỳ thị, có thành kiến và phân biệt
đối xử đối với những người đôn
̀ g tính và tin
̀ h yêu đôn
̀ g tính. Thậm chí là
sử dụng bạo lực đối với những người đồng tính.
Ngược lại với thành kiến xã hội, trong ngôn tình hiện tượng đồng tnh,
tình yêu đồng tính được chấp nhận như những hiện tượng rất đỗi bình
thường




sự trống vắng của Thư Niệm để lại và cậu nhận ra min
̀ h cũng đã có tình
với chàng


quản gia Thư Niệm của mình. Cậu đã tìm Thư Niệm và hai người đã có một
kết cục tin
̀ h yêu đẹp đẽ như mộng.
Bên cạnh những tác phẩm viết về tình yêu đôn
̀ g tính nam thì đề tài
tình yêu đồng tính nữ cũng là mảnh đất màu mỡ cho những cây bút ngôn
tình thỏa sức tưởng tượng và sáng tạo. Về tình yêu đôn
̀ g tin
́ h nữ hay bách
hợp, bạn đọc sẽ không thể nào không biết đến mối tnh tay ba của Tử Thanh,
Nhã Hề và Triều Cẩm trong Phù sinh nhược mộng – Lưu Diên Trường Ngưng.
Tác phẩm đưa ta trở lại Đại Đường những năm khói, từ một nhiếp ảnh gia
bin
̀ h phàm trở thành một dũng tướng đầu đội trời, chân đạp đất. Vì nàng mà
người có thể đánh đổi tất cả. Khuynh tẩn thiên hạ cũng nguyện cùng
nàng mười ngón tương khấu suốt một đời. Ở đâu có người ở đó chính là thế
ngoại đào nguyên của nàng. Không cần bất cứ thứ gì, một mảnh thiên địa
chỉ cần một câu bạc đầu giai lão. Một Yến Tử Thanh chung tình. Một Nhã Hề
thâm tình. Một Sử Triều Cẩm si tình. Ba người nhưng tình hữu độc chung,
trong lòng chỉ giữ một bóng hình. Kiếp này Tử Thanh là của Nhã Hề, nhưng
nguyện trọn kiếp sau giành hết cho Triều Cẩm.
Hay mối tin
̀ h oan gia những cũng vô cùng hài hước, ngọt ngào trong
Song phi yến của một nàng thiên kim tểu thư thừa tướng với một nàng là