1

TR

B GIÁO D C VÀ ÀO T O
NG
I H C KINH T QU C DÂN
----------------

C TÀI

NGHIÊN C U CÁC NHÂN T
NH H
NG
N S KHÁC BI T V BÁO CÁO TÀI CHÍNH
THEO CHU N M C K TOÁN VI T NAM VÀ
QU C T C A CÁC DOANH NGHI P FDI
Chuyên nghành: K toán (K toán, Ki m toán và phân tích)
Mã s : 9340301

TÓM T T LU N ÁN TI N S KINH T

Hà N i, 2018


2

CÔNG TRÌNH
C HOÀN THÀNH T I TR
I H C KINH T QU C DÂN
Ng

n m 201...

ng


3
M

U

1. Lý do l a ch n đ tài
S khác bi t gi a chu n m c KTVN (th c đo v k toán c a Vi t
Nam) bao g m VAS, ch đ k toán Vi t Nam và các quy đ nh pháp lý có liên
quan nh thông t h ng d n, quy đ nh ... v k toán và IAS/IFRS c ng đã
đ c đ c p qua các công trình nghiên c u c a các tác gi . S khác bi t v
BCTC theo chu n m c KTVN và qu c t g m hai n i dung đó là: Khác bi t v
trình bày BCTC và khác bi t v các kho n m c trên BCTC (Deloitte, 2016).
Trong nh ng n m qua, DN FDI t ng tr ng nhanh c v s l ng,
quy mô và k t qu s n xu t kinh doanh. DN FDI đóng góp ngày càng l n
cho s phát tri n kinh t xã h i c a đ t n c nh gi i quy t vi c làm, t o
thu nh p cho ng i lao đ ng; đóng góp l n cho ngân sách Nhà n c; nâng
cao kh n ng c nh tranh và h i nh p kinh t qu c t c a Vi t Nam…
(Nguy n Thành Chung, 2016). Tuy nhiên, theo k t qu kh o sát và các
chuyên gia, do có s khác bi t l n v chu n m c KTVN và qu c t trong đó
có quy đ nh v BCTC, t i các DN FDI k toán l p song hành hai b BCTC,
m t b báo cáo theo chu n m c KTVN và m t b báo cáo tuân th
IAS/IFRS ho c tuân th quy đ nh, ch đ k toán theo công ty m (Tr n
M nh D ng, 2016).
i v i BCTC theo IAS/IFRS, có DN t l p nh ng
c ng có nh ng DN ký h p đ ng thuê công ty ki m toán đ c l p cung c p

a ra các khuy n ngh nh m gi m b t kho ng cách v s khác
bi t và t ng c ng s hòa h p gi a BCTC c a các DN FDI theo chu n m c
KTVN và qu c t .
3. Câu h i nghiên c u
Câu 1: Các nhân t nào nh h ng đ n s khác bi t v BCTC c a
các DN theo chu n m c KTVN và chu n m c k toán qu c t ?
Câu 2: M c đ nh h ng c a các nhân t đ n s khác bi t v
BCTC c a DN FDI theo chu n m c KTVN và qu c t nh th nào?
Câu 3: Các khuy n ngh nào c n đ a ra nh m gi m b t kho ng cách
khác bi t v BCTC c a các DN FDI theo chu n m c KTVN và qu c t ?
4. i t ng và ph m vi nghiên c u
i t ng nghiên c u
Nghiên c u v lý lu n và th c ti n v s khác bi t và các nhân t nh
h ng đ n s khác bi t v BCTC theo chu n m c KTVN và qu c t t i các
DN FDI. Trong đó, chu n m c KTVN (th c đo v k toán c a Vi t Nam)
bao g m VAS, ch đ k toán Vi t Nam và các quy đ nh pháp lý có liên
quan nh thông t h ng d n, quy đ nh h ng d n ... v k toán. CMKT
qu c t là IAS/IFRS.
Ph m vi nghiên c u
+ Ph m vi v không gian:
Chu n m c KTVN và chu n m c k toán qu c t hi n hành, đang có
hi u l c và có liên quan đ n DN FDI.
Các DN đ c nghiên c u là toàn b các DN FDI ho t đ ng kinh
doanh t i Vi t Nam là thành viên c a công ty đa qu c gia, l p BCTC theo
chu n m c KTVN và IAS/IFRS.
+ Ph m vi v th i gian:
Lu n án t p trung nghiên c u chu n m c KTVN đ c ban hành t
n m 2001 đ n nay, IAS/IFRS đ c ban hành và s a đ i t 2003 đ n nay.
Nghiên c u s d ng BCTC và thông tin đ c các DN cung c p t n m


Ch ng 4: K t qu nghiên c u và th o lu n
Ch ng 5: K t lu n và khuy n ngh
CH
NG 1: T NG QUAN NGHIÊN C U
1.1. T ng quan nghiên c u qu c t
1.1.1. T ng quan nghiên c u s khác bi t v BCTC
Các nghiên c u t p trung vào ba khía c nh: (i) M c đ hòa h p c a
IAS/IFRS, m c đ h i t k toán; (ii) s khác bi t v BCTC, (iii) th c tr ng
BCTC c a m t s n c và đ a ra các gi i pháp nh m hoàn thi n BCTC.


6
M c đ hòa h p c a IAS/IFRS, m c đ h i t k toán
Các nghiên c u v m c đ hòa h p c a IAS/IFRS, m c đ h i t k
toán đã đ a ra mô hình gi i thích khái ni m “hòa h p”, theo đó hai d ng
hòa h p là “quy đ nh” (de jure) và “th c t ” (de facto). M t khác các nghiên
c u còn xác đ nh rõ các CMKT là các y u t quy t đ nh chính đ i v i giá tr
c a s li u k toán gi a các n c; đ c p đ n quá trình hòa h p k toán qu c
t . Song các nghiên c u đ u đ c th c hi n trong giai đo n kinh t th gi i
ch a phát tri n m nh, m t khác các nghiên c u còn h n ch v ph ng pháp
nghiên c u, m u nghiên c u nh .
IASB s d ng thu t ng “h i t ” thay th cho thu t ng “hòa h p”
trong m c tiêu ho t đ ng c a mình. Các nghiên c u chuy n sang s d ng
khái ni m h i t nh m gia t ng tính so sánh c a các chu n m c m t m c
ch t l ng cao, cho r ng hòa h p và h i t không đ i l p v i nhau, c hai
thu t ng này ph n nh quá trình phát tri n c a CMKT nh ng m c đ
khác nhau. Bên c nh đó, các nghiên c u khác t p trung vào kh o sát tác
đ ng c a IAS/IFRS v đo l ng và khai báo thông tin, xem xét m i quan h
gi a quá trình đ i m i kinh t Vi t Nam và c i cách k toán Vi t Nam đ
nh n đ nh các k t qu đ t đ c c ng nh tr ng i c a quá trình hòa h p k

Các nghiên c u tr c đây (Hopwood (2000); Boolaky (2003), Zhang
(2005); Chand và c ng s (2008), Choi và Meek (2011); Olajumoke
(2012)... trình bày các nhân t nh h ng đ n s khác bi t c p qu c gia
v th c hành k toán nói chung và l p và trình bày BCTC nói riêng c p
đ v mô (nhân t chính tr , pháp lu t, v n hoá và kinh t …) ho c c p đ
vi mô (nhân t thu c v các DN, các ngành công nghi p và v n hoá c a t
ch c) ho c liên quan đ n s khác bi t v thu c tính c a ng i k toán (kinh
nghi m, trình đ h c v n, kh n ng và đ ng l c). Các nghiên c u đã phân
tích nh h ng c a các nhân t đ n s khác bi t v BCTC c a qu c gia v i
IAS/IFRS. Song các nghiên c u này còn h n ch v ph m vi nghiên c u,
m u nghiên c u; nghiên c u lý thuy t và nghiên c u th c nghi m đ trình
bày, phân tích và t ng h p m t cách đ y đ các nhân t nh h ng đ n s
khác bi t c p qu c gia v th c hành k toán nói chung và BCTC nói
riêng. Ngoài ra, ph n l n các nghiên c u này t p trung vào giai đo n ti n
h i t đã l i th i, b t ch p nh ng n l c g n đây v h i t c ng nh s phát
tri n và c p nh t c a IAS/IFRS.
1.2. T ng quan các nghiên c u trong n c
1.2.1. T ng quan nghiên c u v s khác bi t gi a chu n m c KTVN và qu c t
S hòa h p c a chu n m c KTVN v i IAS/IFRS, m c đ h i t
c a k toán
S hòa h p c a chu n m c KTVN v i IAS/IFRS, m c đ h i t c a
k toán và các gi i pháp hoàn thi n h th ng k toán, xây d ng CSKT,
trong đó có liên quan đ n trình bày BCTC và các kho n m c trên BCTC
c ng đã đ c m t s tác gi nghiên c u: Tr n Th Giang Tân (1999), Adam
và
Thùy Linh (2005), World Bank (2006), V H u
c và Trình Qu c
Vi t (2008); oàn Xuân Tiên (2008)... Bên c nh đó, các nghiên c u th c
nghi m b c đ u đánh giá h th ng k toán Vi t Nam c ng nh m c đ h i
t c a các chu n m c KTVN: Ph m Hoài H ng (2010), Tr n Qu c Th nh

trình bày s khác bi t gi a chu n m c KTVN v i IAS/IFRS trong đó bao
g m BCTC. Song, các nghiên c u trên ch s d ng ph ng pháp nghiên
c u đ nh tính đ phân tích và ph m vi nghiên c u còn h n h p.
i u ki n đ Vi t Nam áp d ng IAS/IFRS
Các nghiên c u cho r ng: vi c áp d ng IAS/IFRS không ph i là hoàn
toàn d dàng đ i v i các DN các qu c gia: Lê Hoàng Phúc (2011);
Th Lan H ng (2013), Thái Bá Công (2014). Ph m Hoài H ng (2014)
kh ng đ nh: Môi tr ng Vi t Nam có nhi u y u t khó kh n h n là thu n
l i đ i v i vi c áp d ng IAS/IFRS.
1.2.2. T ng quan nghiên c u v các nhân t nh h ng đ n s khác bi t
v BCTC theo chu n m c KTVN và qu c t
Nghiên c u v các nhân t nh h ng đ n s khác bi t v BCTC theo
chu n m c KTVN và qu c t bao g m: Các nhân t tác đ ng đ n ch t l ng
BCTC: 17 nhân t có tác đ ng đ n ch t l ng BCTC đ c chia thành b n
nhóm: C c u s h u v n, qu n tr công ty, c c u v n, đ c đi m th tr ng và
hi u qu công ty: Nguy n Th Ph ng H ng (2016), Ph m Qu c Thu n


9
(2016). Các nhân t tác đ ng đ n chu n m c KTVN nói chung, BCTC nói
riêng: Nguyên nhân tr c ti p, nguyên nhân thu c v môi tr ng k toán; đ c
đi m n n kinh t Vi t Nam; DN s có tâm lý ng i khó: Lê M nh Hùng (2007),
Lê Hoàng Phúc (2011). 4 nhân t kinh t , chính tr , pháp lý, v n hóa đ u đ c
các tác gi l p lu n là các nhân t tác đ ng đ n BCTC: V H u
c (1999),
T ng Th Thanh Th y (2009), Tr nh Qu c Vi t (2009), Ph m Th Thanh Hà
(2009), Tr n Qu c Th nh (2013), Lê Hoàng Phúc (2014)…
1.3. Kho ng tr ng nghiên c u
Ch a có m t nghiên c u có h th ng liên quan tr c ti p đ n vi c
đánh giá, đo l ng các nhân t nh h ng đ n s khác bi t v BCTC t i

giai đo n: Giai đo n tr c n m 1995, giai đo n t n m 1995 đ n nay.


10
2.2.2. M c đích, yêu c u và nguyên t c so n th o BCTC
Lu n án trình bày các n i dung chi ti t v m c đích, yêu c u, nguyên
t c l p và trình bày, các y u t và ghi nh n các y u t .
2.2.3. K t c u và n i dung h th ng BCTC
Theo quy đ nh c a chu n m c KTVN, h th ng BCTC g m BCTC
n m và BCTC gi a niên đ .
2.3. Báo cáo tài chính theo chu n m c k toán qu c t
2.3.1. Chu n m c k toán đ i v i báo cáo tài chính
Tính đ n th i đi m hi n t i, đã có 41 IAS đ c ban hành, s a đ i, b
sung. Trong đó, có nh ng chu n m c đã đ c thay th . 17 IFRS tính đ n
th i đi m hi n t i đã đ c ban hành.
CMKT đ i v i BCTC tr ng h p c a Hoa K , Pháp và EU, Trung
Qu c và m t s qu c gia ông Nam Á.
2.3.2. BCTC c a doanh nghi p FDI theo chu n m c k toán qu c t
DN FDI ho t đ ng kinh doanh t i Vi t Nam đang l p 2 b BCTC:
M t b tuân th chu n m c KTVN và m t b tuân theo IAS/IFRS ho c
tuân theo chu n m c mà công ty m áp d ng. B BCTC tuân th chu n
m c KTVN đ c b ph n k toán c a các DN FDI l p, còn b BCTC tuân
theo IAS/IFRS ho c tuân theo chu n m c mà công ty m áp d ng do b
ph n k toán c a các DN FDI l p ho c do công ty ki m toán có uy tín l p
trên c s ký h p đ ng v i công ty m .
2.4. S khác bi t v báo cáo tài chính theo chu n m c k toán Vi t
Nam và qu c t
S khác bi t v BCTC theo chu n m c KTVN và qu c t bao g m
khác bi t v trình bày BCTC và khác bi t v các kho n m c trên BCTC
(Deloitte, 2016).

h i ph ng nghiên c u
vn

Thu th p
d li u

Phân tích
d li u

T ng h p, phân
tích, so sánh đ tìm
ra quan đi m m i

Ph ng
v n th

Mô t
hi n t ng

Ph ng v n
chính th c

Phân lo i, nhóm
các hi n t ng
gi ng nhau
K t n i các hi n
t ng


12

Alpha
Phân tích nhân
t EFA
H s t i nhân t
Factor Loading
Ki m đ nh s khác
bi t (T Test,
ANOVA)

H i quy tuy n
tính đa bi n

3.2. Thu th p d li u
3.2.1. Thu th p d li u và n i dung kh o sát
Tác gi ti n hành xây d ng thang đo nháp. Sau đó, tác gi ti n hành
ph ng v n đ hi u ch nh thang đo, r i xây d ng thang đo chính th c. B ng
kh o sát đ c thi t k đ c g i t i các đ i t ng kh o sát. Ph ng pháp
thu th p d li u đ c thông qua cách phát tr c ti p, g i email và g i b ng
câu h i online, thông qua công c Google Document…
N i dung kh o sát
- S khác bi t v BCTC c a các DN FDI theo chu n m c KTVN và
qu c t
- Nhân t nh h ng đ n s khác bi t v BCTC c a các DN FDI
theo chu n m c KTVN và qu c t ;
- Cách th c gi i quy t đ làm gi m s khác bi t nh m t ng c ng
s hòa h p gi a chu n m c KTVN và qu c t v BCTC c a DN FDI.
3.2.2. Mô t m u
M u kh o sát là các DN FDI t i Vi t Nam đ c trình bày trong ph m vi
nghiên c u.


Quá trình ph ng v n đ c tác gi s d ng ch y u là ph ng v n bán c u
trúc và ph ng v n sâu. N i dung ph ng v n t p trung vào các n i dung: S
khác bi t v BCTC c a các DN FDI theo chu n m c KTVN và qu c t , các
nhân t nh h ng t i s khác bi t v BCTC theo chu n m c KTVN và qu c
t và cách th c gi i quy t s khác bi t nh m t ng c ng s hòa h p gi a chu n
m c KTVN và qu c t v BCTC c a DN FDI. Ph ng pháp ph ng v n đ c
tác gi s d ng là ph ng v n tr c ti p, ph ng v n qua đi n tho i.
3.2.4. i u tra ch n m u
Tác gi s d ng k t h p hai ph ng pháp ch n m u ph bi n hi n
nay là ph ng pháp ch n m u m r ng d n và ph ng pháp ch n m u ph n
t t i h n (Critical case).
3.3. Mô hình nghiên c u
KT
HTPL
VH
HTCT

S khác bi t v BCTC c a
các DN FDI theo chu n
m c KTVN và qu c t

KTNV
DKTC
GD
QT

Gi i thích mô hình và mô t các bi n
Các bi n đ c l p: kinh t (KT), h th ng pháp lý (HTPL), v n hóa
(VH), h th ng chính tr (HTCT), k thu t nghi p v (KTNV), đi u ki n t


4.1.3.1. C c u theo ngành kinh t
Các DN FDI ch y u đ u t vào ngành ch bi n, ch t o; ti p theo là ngành
kinh doanh ô tô, xe mày; sau đó đ n kinh doanh b t đ ng s n.
4.1.3.2. C c u theo đ i tác đ u t
Hàn Qu c là qu c gia chi m t tr ng đ u t l n nh t (28,8%), ti p
đ n là Nh t B n (10,62%), sau đó đ n Singapore (9,9%), còn l i là các
n c khác.
4.1.4. Khái quát v doanh nghi p FDI
M t s đ c đi m v k t qu ch y u c a các DN FDI giai đo n 20002016 đ c T ng c c Th ng kê (2017) cung c p nh sau: DN FDI t ng


15
tr ng nhanh c v s l ng, quy mô và k t qu kinh doanh, DN FDI ch
y u t p trung vào khu v c công nghi p và xây d ng, khu v c FDI là khu
v c s n xu t kinh doanh n ng đ ng, n đ nh và hi u qu , quy mô đ u t
phát tri n nhanh, khu v c FDI đóng góp ngày càng l n cho s phát tri n
kinh t -xã h i c a đ t n c và m t s h n ch c a các DN FDI.
4.1.5. Nh ng thu n l i và khó kh n đ i v i doanh nghi p FDI t i Vi t Nam
Bên c nh nh ng thu n l i có đ c thì DN FDI t i Vi t Nam c ng
g p ph i nh ng khó kh n, trong đó có nh ng khó kh n nh t đ nh v l p và
trình bày BCTC.
4.2. K t qu nghiên c u đ nh tính
4.2.1. K t qu nghiên c u th c tr ng
Qua t ng h p các công trình nghiên c u, tác gi đã l p b ng t ng h p
các nhân t nh h ng đ n s khác bi t gi a k toán t i các qu c gia v i
IAS/IFRS [b ng 3.3]. Tuy nhiên, các nghiên c u này đ c th c hi n t i
nhi u qu c gia v i b i c nh n n kinh t , chính tr , đi u ki n… khác bi t
nhau, ch a th t s là các nhân t nh h ng phù h p v i đi u ki n th c ti n
t i Vi t Nam. Do đó, các nhân t này c n ph i đ c xem xét trong b i c nh
th c tr ng t i Vi t Nam, vì th tác gi th c hi n cu c ph ng v n v i chuyên

Tên nhân t
Tính ch t nhân t
1
KT
Kinh t
K th a
2
HTPL
H th ng pháp lý
K th a
3
HTCT
H th ng chính tr
K th a
4
VH
V n hóa
K th a
5
KTNV
K thu t nghi p v
K th a
6
KTC
i u ki n t ch c th c hi n
K th a
7
GD
Giáo d c, tính chuyên nghi p
K th a



17
4.3.1.2. Th ng kê mô t v i các bi n trong t ng nhóm nhân t : Kinh t : Ph
l c s 21; chu n m c k toán qu c t ”: Ph l c s 22; h th ng pháp lý:
Ph l c s 23; k thu t nghi p v : Ph l c s 24; h th ng chính tr : Ph l c
s 25; đi u ki n t ch c th c hi n”: Ph l c s 26; giáo d c, tính chuyên
nghi p: Ph l c s 27; v n hóa: Ph l c s 28.
4.3.2. K t qu đo l ng các nhân t nh h ng đ n s khác bi t v
BCTC c a DN FDI theo chu n m c KTVN và qu c t
Trong m c này, tác gi th c hi n (i) đánh giá đ tin c y thang đo và
d li u kh o sát, (ii) phân tích Cronbach’s Alpha.
4.3.2.1. ánh giá đ tin c y thang đo và d li u kh o sát
Bi n ph thu c “S khác bi t v BCTC c a DN FDI theo chu n
m c KTVN và qu c t ”:
Thành ph n nhân t “S khác bi t v BCTC c a DN FDI theo chu n
m c KTVN và qu c t ” có 13 nhóm bi n quan sát, có 3 nhóm bi n quan sát
trong đó m i nhóm có m t bi n thành ph n còn l i 10 nhóm trong đó m i
nhóm có 3 bi n thành ph n. V i các nhóm bi n ch có 1 bi n thành ph n thì
không th ki m tra đ tin c y b ng h s Cronbach’s Alpha đ c [ph l c
s 30]. Còn l i các nhóm bi n quan sát, bi n thành ph n đ u có h s t ng
quan bi n l n h n 0,3 và h s Cronbach’s Alpha l n h n 0,6. Nh v y, t t
c các nhóm bi n quan sát, bi n thành ph n đ u đ t đ tin c y và có ý ngh a
(Hoàng Tr ng và Chu Nguy n M ng Ng c, 2008).
Các bi n đ c l p:
Các bi n quan sát đ u có h s t ng quan l n h n 0,3 và có h s
Cronbach’s Alpha l n h n 0,6. Do đó, t t c các bi n đ u có đ tin c y và
có ý ngh a (Hoàng Tr ng & Chu Nguy n M ng Ng c, 2008).
4.3.2.2. K t lu n phân tích Cronbach’s Alpha
K t qu đánh giá đ tin c y thang đo và d li u kh o sát cho th y,

c u phân tích khám phá nhân t là phù h p. Ph c l c s 40, dòng 8, cho
th y có 8 nhân t có giá tr Eigenvalues l n h n 1.
K t qu c a mô hình EFA
S d ng ph ng pháp xoay nguyên góc (Varimax) các nhân t . K t
qu các l n xoay nhân t đ c th hi n [Ph l c s 41]: K t qu nghiên
c u các nhân t nh h ng đ n s khác bi t v BCTC c a DN FDI theo
chu n m c KTVN và qu c t theo m c đ gi m d n.
Ma tr n nhân t xoay
[Ph l c s 42]: K t qu t ph l c s 42 cho th y, h s nhân t t i ≥
0,5, ch ng t t t c các bi n thành ph n c a các nhân t đ u có xu h ng
h i t (Hair & c ng s , 2010).
4.3.4. S khác bi t v BCTC c a doanh nghi p FDI theo chu n m c k
toán Vi t Nam và qu c t
Liên quan đ n s khác bi t v BCTC c a DN FDI theo chu n m c
KTVN và qu c t , nh đã trình bày trong ph n c s lý lu n và ph ng
pháp nghiên c u, tác gi trình bày chi ti t hai s khác bi t đó là: (i) khác
bi t v trình bày BCTC và (ii) khác bi t v các kho n m c trên BCTC.
C ng trong ph n này, tác gi trình bày (iii) s khác bi t v BCTC theo
ngành kinh t ; (iv) s khác bi t v BCTC theo Big 4 và Non Big 4 auditors
t i Vi t Nam.
4.3.4.1. Khác bi t v trình bày BCTC
S khác bi t v trình bày BCTC c a DN FDI theo chu n m c
KTVN và qu c t đ c nghiên c u này ti n hành kh o sát, phân tích b ng
k t qu th ng kê mô t và ki m đ nh T-test. Nghiên c u th c hi n ki m
đ nh Independent Samples Test v i các bi n có hai giá tr , tr ng h p này
là có s khác nhau v đánh giá s khác bi t v BCTC c a DN FDI theo
chu n m c KTVN và qu c t gi a k toán t i DN FDI v i ki m toán viên
t i các công ty ki m toán đ c l p hay không.
K t qu th ng kê mô t và phân tích ph ng sai v s khác bi t
v trình bày BCTC c a DN FDI theo chu n m c KTVN và qu c t

s khác bi t v trình bày BCTC [Ph l c s 47]
K t qu t Ph l c s 47 cho bi t, Sig c a các n i dung v trình bày
BCTC đ u l n h n 0,05 (> 0,05); k t lu n không có s khác bi t có ý ngh a
th ng kê v k t qu đánh giá c a k toán tr ng, k toán t ng h p làm vi c
t i 3 nhóm DN FDI v i ngành ngh kinh doanh khác nhau.
ánh giá s khác bi t v các kho n m c trên BCTC: Phân tích
ANOVA v s khác bi t v các kho n m c trên BCTC [Ph l c s 48]
K t qu t Ph l c s 48 cho bi t, Sig các n i dung c a kho m m c
trên BCTC đ u l n h n 0,05 (> 0,05); k t lu n không có s khác bi t có ý
ngh a th ng kê v k t qu đánh giá c a k toán tr ng, k toán t ng h p
làm vi c t i 3 nhóm DN FDI v i ngành ngh kinh doanh khác nhau.
4.3.4.4. S khác bi t v BCTC theo Big 4 và Non Big 4 Auditors t i Vi t Nam
Ki m đ nh 2 m u đ c l p v trình bày BCTC [Ph l c s 49]


20
K t qu t Ph l c s 49 cho bi t: M c đ đánh giá s khác bi t v
BCTC c a DN FDI theo chu n m c KTVN và qu c t gi a hai đ i t ng
ki m toán viên t i Big 4 v i ki m toán viên t i Non Big 4 là không khác
nhau. Có s khác bi t ho c không có s khác bi t có ý ngh a th ng kê m c
đ đánh giá s khác bi t v BCTC c a DN FDI theo chu n m c KTVN và
qu c t gi a đ i t ng là ki m toán viên t i Big 4 v i ki m toán viên t i
Non Big 4 đ i v i t ng n i dung TB1; TB2; TB3; TB 4 và TB5.
Ki m đ nh 2 m u đ c l p v kho n m c trên BCTC [Ph l c s 50]
K t qu t Ph l c s 50 cho bi t: M c đ đánh giá s khác bi t v
BCTC c a DN FDI theo chu n m c KTVN và qu c t c a hai đ i t ng
ki m toán viên t i Big 4 v i ki m toán viên t i Non Big 4 là không ho c
khác nhau tùy t ng kho n m c trên BCTC. Có s khác bi t ho c không có
s khác bi t có ý ngh a th ng kê s khác bi t v BCTC c a DN FDI theo
chu n m c KTVN và qu c t c a đ i t ng là ki m toán viên t i Big 4 v i


Std. Error of
the Estimate
(Sai s
c
l ng)

1
2
3
4
5
6
7

,720a
,817b
,866c
,888d
,900e
,903f
,905g

DurbinWatson
(H s
DurbinWatson)

,519
,667
,750

trong 100% s bi n đ ng c a bi n ph thu c (s khác bi t v BCTC c a DN
FDI theo chu n m c KTVN và qu c t ) thì có 81,4% s bi n đ ng là do tác
đ ng t 7 bi n đ c l p, còn l i 18,6% là do sai s ng u nhiên ho c các y u t
khác ngoài mô hình.
M c đ phù h p (ki m đ nh F)
B ng 4.11: Ki m đ nh m c đ phù h p c a mô hình
(phân tích ph ng sai - ANOVA)
Anovaa
2

Model
(Mô hình h i quy)
1
2
3
4
5
6
7

Regression (h i quy)
Residual (ph n d )
Total (T ng)
Regression
Residual
Total
Regression
Residual
Total
Regression

304
55.212,559
2
27.606,280
27.509,159
302
91,090
82.721,718
304
62.066,323
3
20.688,774
20.655,395
301
68,623
82.721,718
304
65.226,346
4
16.306,587
17.495,372
300
58,318
82.721,718
304
67.000,948
5
13.400,190
15.720,770
299


,000c

301,486

,000d

279,615

,000e

254,864

,000f

219,698

,000g

190,872

,000h

a. Dependent Variable: KB
b. Predictors: (Constant), KT, HTCT, VH, DKTC, GD, HTPL, KTNV
Ngu n: S li u đ c x lý b i tác gi
B ng 4.11 cho th y, Sig
K thu t nghi p v

-109,823
6,152
9,803
5,906
4,406
4,552
3,453
1,347

Std.
Error
3,747
1,058
,944
,780
,751
,981
1,192
,664

Standardized
Coefficients
Collinearity
(h s h i
Statistics (đo l ng đa
Sig.
quy chu n
c ng tuy n)

7,569
,000
,623
1,605
,165
5,870
,000
,772
1,296
,157
4,641
,000
,533
1,875
,107
2,897
,004
,445
2,245
,062
2,030
,043
,652
1,534

a. Dependent Variable: KB
b. Predictors: (Constant), KT, HTCT, VH, DKTC, GD, HTPL, KTNV
Ngu n: S li u đ c x lý b i tác gi
B ng 4.12, c t m c ý ngh a (Sig.) cho th y: T t c các bi n đ u có
Sig.
nghi p FDI theo chu n m c KTVN và qu c t
K t qu ki m đ nh gi thuy t: Các nhân t nh h ng đ n s khác
bi t v BCTC c a DN FDI theo chu n m c KTVN và qu c t
K t qu phân tích nhân t và mô hình cho th y, các bi n đ c l p: Kinh
t (X1), h th ng pháp lý (X2), v n hóa (X3), h th ng chính tr (X4), k thu t
nghi p v (X5), đi u ki n t ch c th c hi n (X6); giáo d c, tính chuyên nghi p
(X7); chu n m c k toán qu c t (X8) đ u tác đ ng có ý ngh a th ng kê (do
Sig.
toán Vi t Nam và qu c t v BCTC c a các DN FDI
Nghiên c u trình bày các khuy n ngh nh m gi m kho ng cách s
khác bi t v BCTC theo chu n m c KTVN và qu c t , c th t p trung vào
các khía c nh: (i) Có đ c BCTC có s t ng đ ng l n gi a chu n m c
KTVN và qu c t ; (ii) thông tin trên BCTC theo chu n m c KTVN thu n
ti n trong vi c so sánh v i BCTC theo IAS/IFRS; (iii) gi m gánh n ng cho
DN FDI, đ c bi t là b ph n k toán trong vi c cung c p thông tin c theo
chu n m c KTVN và qu c t mà có s khác bi t l n; (iv) gi m chi phí
trong vi c chuy n đ i t BCTC theo chu n m c KTVN sang BCTC theo
IAS/IFRS, gi m chi phí thuê m n l p BCTC theo IAS/IFRS t i nhi u DN
FDI; (v) góp ph n thay đ i môi tr ng pháp lý thu n l i trong đó có môi
tr ng pháp lý v k toán phù h p v i IAS/IFRS, t đó góp ph n thu hút
dòng v n FDI.
5.2.1. Các khuy n ngh theo nhân t nh h ng
C n c vào k t qu nghiên c u v th t m c đ nh h ng c a các
nhân t , tác gi trình bày các khuy n ngh theo nhân t nh h ng bao g m:
(i) Khuy n ngh đ i v i nhân t chính tr ; (ii) khuy n ngh đ i v i nhân t
v n hóa; (iii) khuy n ngh đ i v i nhân t kinh t ; (iv) khuy n ngh đ i v i
nhân t đi u ki n t ch c th c hi n; (v) khuy n ngh đ i v i nhân t giáo
d c, tính chuyên nghi p; (vi) khuy n ngh đ i v i nhân t h th ng pháp lý
và (vii) khuy n ngh đ i v i nhân t k thu t nghi p v . Các khuy n ngh
c ng d a trên các thu c tính trong t ng nhân t nh h ng và các khuy n
ngh này c ng có m i quan h đ n các khuy n ngh đ i v i t ng đ i t ng
có liên quan đ n BCTC.
5.2.2. Các khuy n ngh đ i v i các đ i t ng liên quan đ n BCTC
M c tiêu c a s thu h p kho ng cách gi a chu n m c KTVN v i
IAS/IFRS là đ nâng cao n ng l c c nh tranh c a Vi t Nam, t o ra m t môi
tr ng pháp lý lành m nh, minh b ch, phù h p v i thông l qu c t và t đó
t o đi u ki n cho các DN FDI m r ng ho t đ ng kinh doanh t i Vi t Nam
c ng nh thu hút thêm v n FDI.

đ góp ph n gi m s khác bi t, t ng c ng s hài hòa gi a chu n m c
KTVN và qu c t v BCTC c a DN FDI là m t trong nh ng yêu c u b c
thi t và là m c tiêu chính c a nghiên c u này.
D a trên n n t ng các c s lý thuy t v BCTC, chu n m c KTVN
và qu c t , k t h p v i vi c t ng h p các công trình có liên quan, lu n án
đã làm rõ h n các v n đ lý lu n v BCTC, s khác bi t v BCTC c a DN
FDI theo chu n m c KTVN và qu c t , phân tích các nhân t nh h ng và
tiêu chí đo l ng.
Lu n án s d ng ph ng pháp nghiên c u h n h p đ nh tính và đ nh
l ng, trong đó k t qu khám phá c a nghiên c u đ nh tính là c s đ xác
đ nh mô hình các nhân t nh h ng đ n s khác bi t v BCTC c a DN
FDI theo chu n m c KTVN và qu c t và đo l ng m c đ nh h ng c a