HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

NGUYỄN VĂN HIẾU

KẾ THỪA GIÁ TRỊ LỐI SỐNG TRUYỀN THỐNG DÂN TỘC
TRONG VIỆC XÂY DỰNG LỐI SỐNG MỚI
CHO SINH VIÊN VIỆT NAM HIỆN NAY

TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ
CHUYÊN NGÀNH: CHỦ NGHĨA DUY VẬT BIỆN CHỨNG
VÀ CHỦ NGHĨA DUY VẬT LỊCH SỬ
Mã số: 62 22 03 02

HÀ NỘI - 2018


Công trình được hoàn thành tại:
HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS ĐẶNG QUANG ĐỊNH

Phản biện 1: ....................................................................
.....................................................................
Phản biện 2: ....................................................................
.....................................................................
Phản biện 3: ....................................................................
.....................................................................

Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án cấp Nhà nước
họp tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh.
Vào hồi ….. giờ … ngày … tháng … năm ….

lối sống truyền thống dân tộc; sự biến đổi của lối sống truyền thống dân
tộc và quá trình hình thành lối sống mới của sinh viên Việt Nam trên cơ
sở kế thừa, phát huy những giá trị của lối sống truyền thống, tiếp thu giá
trị của lối sống hiện đại, văn minh, để xây dựng thế hệ sinh viên Việt Nam
thời đại mới.
Thực trạng kế thừa các giá trị lối sống truyền thống dân tộc của sinh
viên Việt Nam trong thời gian qua còn nhiều bất cập, thể hiện ở việc coi


2
nhẹ các giá trị đạo đức truyền thống, giá trị tinh thần của dân tộc, tuyệt đối
hóa các yếu tố vật chất. Trong khi những giá trị cơ bản của lối sống mới vẫn
còn đang nằm trong quá trình nảy sinh, chưa được định hình rõ thì lối sống
thực dụng, cá nhân vị kỷ… đang gây hại đến thuần phong mỹ tục của dân
tộc. Thực tế đó đã và đang tạo nên sự xung đột giữa các giá trị của lối sống
truyền thống dân tộc với các giá trị của lối sống hiện đại, đồng thời cũng
dẫn đến nhiều khó khăn trong định hướng để xây dựng lối sống mới cho
sinh viên.
Thực tiễn những năm gần đây, sự suy thoái về đạo đức, lối sống của
một bộ phận cán bộ, đảng viên; hiện tượng tham nhũng, lãng phí; sự xuống
cấp một số phương diện của đạo đức xã hội và các tệ nạn xã hội có diễn
biến phức tạp đã và đang tác động mạnh mẽ đến lối sống của xã hội và
thanh niên, sinh viên. Thực tiễn đó đặt ra yêu cầu tiếp tục có những nghiên
cứu về sự biến đổi của lối sống, định hướng xây dựng lối sống mới, trong
đó có vấn đề kế thừa các giá trị lối sống truyền thống dân tộc trong xây
dựng lối sống mới cho sinh viên.
Xuất phát từ lý do trên, nghiên cứu sinh chọn đề tài “
h a gi
i ng
n h ng d n c ong iệc

- Luận án nghiên cứu sự kế thừa giá trị lối sống truyền thống dân tộc
trong việc xây dựng lối sống mới của sinh viên các trường đại học ở à Nội
từ khi đổi mới đất nước (1986) đến nay.
- Luận án xác định lối sống truyền thống dân tộc là lối sống được
định hướng trên cơ sở các giá trị đạo đức truyền thống. Vì vậy, luận án tập
trung nghiên cứu mối quan hệ giữa giá trị đạo đức truyền thống dân tộc với
lối sống truyền thống, trong đó lối sống truyền thống là cách thức, phương
thức biểu hiện của giá trị đạo đức truyền thống dân tộc, còn giá trị đạo đức
truyền thống là cơ sở định hướng cho lối sống.
Giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc Việt Nam gồm nhiều lĩnh
vực khác nhau. Trong luận án này, tác giả chỉ tập trung nghiên cứu giá trị
đạo đức truyền thống trong xây dựng lối sống cho sinh viên, cụ thể là một
số giá trị cơ bản sau: lòng yêu nước; tinh thần hiếu học; tinh thần đoàn kết,
nhân ái, bao dung; đức tính cần cù, tiết kiệm và lối ứng xử thân thiện, hài
hòa, linh hoạt với tự nhiên.
4. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
4.1. Cơ ở ý ận
Luận án dựa trên những quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư
tưởng ồ Chí Minh, đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam về lối sống,


4
xây dựng lối sống cho thanh niên (trong đó có sinh viên), về kế thừa giá trị
tinh thần, giá trị đạo đức truyền thống dân tộc Việt Nam trong xây dựng lối
sống mới cho thanh niên nói chung và sinh viên nói riêng. Ngoài ra, luận án
cũng kế thừa những thành tựu đã đạt được của các công trình nghiên cứu
liên quan đến đề tài.
4.2. Phương ph p nghiên cứ
Luận án được thực hiện trên cơ sở vận dụng phương pháp luận của chủ
nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử để phân tích cơ sở hình

1.1. CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN KẾ
THỪA GIÁ TRỊ LỐI SỐNG TRUYỀN THỐNG DÂN TỘC TRONG XÂY DỰNG LỐI
SỐNG MỚI

Thứ nhất, các công trình khoa học đã đưa ra các khái niệm, đặc
trưng, bản chất, vai trò của lối sống, lối sống xã hội chủ nghĩa. Các công
trình cũng đã phân tích các nhân tố tác động đến sự vận động của lối sống
trong thời kỳ đổi mới và làm rõ những biến đổi của lối sống ở cả hai
phương diện tích cực và tiêu cực.
Thứ hai, nhiều công trình nghiên cứu đã đi vào phân tích ở các góc
độ khác nhau những giá trị tinh thần, giá trị đạo đức truyền thống của dân
tộc Việt Nam và khẳng định vai trò to lớn của những giá trị ấy trong quá
trình phát triển ở giai đoạn hiện nay.
Thứ ba, các công trình nghiên cứu đã đặt ra vấn đề kế thừa, phát huy
các giá trị đạo đức, giá trị văn hóa truyền thống trong quá trình phát triển
như một tất yếu khách quan. Từ đó, một số công trình nghiên cứu đã đưa ra
những phương hướng và giải pháp để kế thừa, phát huy, giáo dục các giá trị
truyền thống trong giai đoạn hiện nay.
1.2. NHỮNG CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VỀ THỰC TRẠNG VÀ GIẢI
PHÁP KẾ THỪA GIÁ TRỊ LỐI SỐNG TRUYỀN THỐNG DÂN TỘC TRONG XÂY
DỰNG LỐI SỐNG MỚI CHO SINH VIÊN VIỆT NAM HIỆN NAY

t à, khái niệm, nội dung xây dựng lối sống mới cho sinh viên
cũng đã được các công trình đề cập, phân tích ở các khía cạnh khác nhau.
Các công trình nhất trí với yêu cầu xây dựng lối sống mới cho thanh niên,
học sinh, sinh viên cần có sự kế thừa những giá trị truyền thống tốt đẹp của
dân tộc.
Hai là, các công trình khoa học cũng trình bày tính tất yếu và thực
trạng kế thừa các giá trị truyền thống, giá trị đạo đức truyền thống trong quá


t à, làm rõ cơ sở hình thành lối sống truyền thống dân tộc, trong
đó phân tích cụ thể mối quan hệ giữa giá trị đạo đức truyền thống dân tộc
và lối sống truyền thống; đồng thời cần làm rõ thực chất, tính tất yếu và
những nội dung cơ bản của sự kế thừa các giá trị lối sống truyền thống dân
tộc trong xây dựng lối sống mới cho sinh viên Việt Nam hiện nay.


7
Hai là, làm rõ các nhân tố tác động, thực trạng và nguyên nhân của
hạn chế trong việc kế thừa các giá trị lối sống truyền thống dân tộc nhằm
xây dựng lối sống mới cho sinh viên Việt Nam hiện nay.
Ba là, luận án sẽ phân tích một số nhóm giải pháp chủ yếu để kế thừa
có hiệu quả những giá trị lối sống truyền thống dân tộc trong quá trình xây
dựng lối sống mới cho sinh viên Việt Nam hiện nay.
Tiểu kết chương 1
Các công trình nghiên cứu được khảo sát ở trên nhìn chung đã có
những đóng góp nhất định đối với các vấn đề lý luận về lối sống, lối sống
mới, những biến đổi của lối sống con người Việt Nam từ khi đổi mới đến
nay. Nhiều công trình đã phân tích khá sâu sắc về các giá trị văn hóa, giá trị
tinh thần và giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc cũng như vai trò của
việc kế thừa những giá trị ấy trong xây dựng lối sống mới và hoàn thiện
nhân cách con người Việt Nam hiện đại, phát triển toàn diện nói chung và
sinh viên nói riêng. Nhiều công trình đã phân tích các nhân tố tác động đến
việc hình thành, phát triển và biến đổi của lối sống trong giai đoạn hiện nay,
như tác động của công nghiệp hóa, hiện đại hóa, sự phát triển của kinh tế thị
trường, quá trình toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế. Một số công trình
nghiên cứu cũng đã minh chứng được những thay đổi của lối sống con
người Việt Nam hiện nay trên cả hai chiều hướng tích cực và tiêu cực bằng
những số liệu khảo sát cụ thể. Những quan điểm, phương hướng và các giải
pháp để xây dựng lối sống mới, hoàn thiện nhân cách cho sinh viên và thế

của đời sống từ lao động sản xuất vật chất đến sinh hoạt tinh thần cũng như
trong quan hệ giữa con người với con người.
Từ đó, nghiên cứu sinh đưa ra định nghĩa lối sống như sau:
Lối sống à phương thức sống của con người hình thành trên những
điều kiện, hoàn cảnh ịch sử nhất định, được thể hiện thông qua cách suy
nghĩ và hành đ ng của con người trên các phương diện cơ bản của đời
sống từ ao đ ng sản xuất đến các hoạt đ ng chính trị, văn hóa, tinh thần,
quan hệ ứng xử giữa con người với tự nhiên và xã h i.
2.1.1.2. L i ng
n h ng d n c Việ Na
* Truyền thống
Thông qua các quan điểm của các nhà khoa học, có thể khái quát một
số đặc trưng cơ bản của truyền thống như sau:


9
Thứ nhất, truyền thống là những yếu tố tồn tại lâu dài, phản ánh
được bản sắc của mỗi cộng đồng người.
Thứ hai, truyền thống là kết quả hoạt động của con người trong quá
khứ biểu hiện ở tính cách, phẩm chất, tư tưởng, tình cảm, tập quán...
Thứ ba, truyền thống được hình thành trong lịch sử do tác động của
hoàn cảnh địa lý - tự nhiên, các điều kiện kinh tế - xã hội, lịch sử, văn hóa...
Thứ tư, truyền thống có tính cộng đồng, tính ổn định và tính lưu truyền.
Từ đó có thể khẳng định, truyền thống là những yếu tố tồn tại lâu dài
qua các thời kỳ lịch sử, được hình thành trên cơ sở những điều kiện tự nhiên địa lý, kinh tế - xã hội nhất định, phản ánh hoạt động của con người trên các
lĩnh vực của đời sống xã hội, được lưu truyền từ thế hệ này đến thế hệ khác.
* Cơ sở hình thành ối sống truyền thống dân t c Việt Nam
Cơ sở hình thành lối sống truyền thống dân tộc Việt Nam được phân
tích dựa trên 3 yếu tố:
t à, hoàn cảnh địa lý - tự nhiên.

cho các giá trị ấy được khẳng định và duy trì.
Hai là, giữa giá trị đạo đức truyền thống và lối sống truyền thống dân
tộc có sự tác động qua lại lẫn nhau. Các giá trị đạo đức truyền thống là yếu
tố cốt lõi hình thành lẽ sống có tác dụng định hướng, dẫn đường cho lối
sống, duy trì tính dân tộc của lối sống. Sức mạnh của giá trị đạo đức truyền
thống thông qua lối sống truyền thống dân tộc đã được định hình sẽ tạo
dựng lối sống của các thế hệ tiếp theo.
Ba là, các giá trị đạo đức truyền thống tồn tại hiện thực trong con
người cũng như lối sống của con người chứ không đứng ngoài đời sống xã
hội nói chung và lối sống nói riêng.
* Khái niệm ối sống truyền thống dân t c Việt Nam
Lối sống của mỗi cộng đồng, mỗi quốc gia, dân tộc luôn chịu sự quy
định của hoàn cảnh tự nhiên - địa lý, các điều kiện kinh tế - xã hội, chính
trị, văn hóa, tinh thần truyền thống nhất định. Điều đó tạo nên cho mỗi quốc
gia, dân tộc có lối sống truyền thống với những nét đặc trưng riêng biệt.
Lịch sử dân tộc Việt Nam đã tạo nên cho con người Việt Nam lối
sống truyền thống riêng biệt với những đặc trưng độc đáo. Có thể khẳng
định, ối sống truyền thống dân t c Việt Nam à phương thức sống của
con người Việt Nam, hình thành và phát triển trong ịch sử dựng nước,
giữ nước của dân t c, được thể hiện thông qua hoạt đ ng của con người


11
trên các ĩnh vực của đời sống xã h i như ao đ ng sản xuất, hoạt đ ng
chính trị - xã h i, sinh hoạt văn hóa tinh thần, cách thức ứng xử với con
người và tự nhiên.
2.1.2. Giá trị lối sống truyền thống dân tộc Việt Nam

2.1.2.1. Khái niệm giá trị, giá trị lối sống truyền thống dân tộc
Việt Nam

Thứ năm, lối ứng xử hài hòa, thân thiện, linh hoạt với tự nhiên.
2.2. KẾ THỪA GIÁ TRỊ LỐI SỐNG TRUYỀN THỐNG DÂN TỘC TRONG
VIỆC XÂY DỰNG LỐI SỐNG MỚI CHO SINH VIÊN VIỆT NAM HIỆN NAY THỰC CHẤT, TÍNH TẤT YẾU VÀ NỘI DUNG CƠ BẢN

2.2.1. Sinh viên Việt Nam và thực chất sự kế thừa giá trị lối sống
truyền thống dân tộc trong xây dựng lối sống mới cho sinh viên Việt
Nam hiện nay
2.2.1.1. Sinh iên à đặc điể hoạ đ ng của inh iên Việ Na
Thứ nhất, sinh viên có ưu điểm là hăng hái, nhạy cảm với cái mới.
Thứ hai, học tập là hoạt động cơ bản của sinh viên.
Thứ ba, sinh viên là một tầng lớp xã hội được tập hợp từ những giai
tầng xã hội khác nhau nên cũng có “tập hợp” về lối sống.
Thứ tư, sinh viên là lớp người luôn năng động, sáng tạo.
2.2.1.2. Th c chấ
k h a gi
i ng
n h ng d n c
ong
d ng i ng ới cho inh iên Việ Na hiện na
t à, kế thừa giá trị lối sống truyền thống dân tộc trong xây dựng
lối sống mới cho sinh viên Việt Nam hiện nay là làm cho các giá trị lối sống
truyền thống tốt đẹp của dân tộc được giữ gìn, phát triển phù hợp với điều
kiện hiện nay.
Hai là, việc kế thừa giá trị lối sống truyền thống dân tộc nhằm mục
tiêu xây dựng lối sống mới cho sinh viên Việt Nam hiện nay.
Ba là, việc kế thừa giá trị lối sống truyền thống dân tộc trong xây
dựng lối sống mới cho sinh viên Việt Nam hiện nay gồm hai mặt: m t mặt,
cần phải giữ gìn, bổ sung, nhận thức mới về những chuẩn mực, giá trị lối
sống truyền thống dân tộc; mặt khác, cần xác định những chuẩn mực, giá trị
mới để phù hợp với sự thay đổi của cuộc sống và yêu cầu phát triển của xã

Năm là, kế thừa truyền thống ứng xử thân thiện, hài hòa, linh hoạt với tự
nhiên để góp phần bảo vệ và xây dựng môi trường sinh thái bền vững.
Tiểu kết chương 2
Lối sống truyền thống dân tộc Việt Nam được hình thành, phát triển
trên cơ sở của hoàn cảnh tự nhiên - địa lý, điều kiện kinh tế - xã hội, văn
hóa, tinh thần của dân tộc. Cơ sở văn hóa, tinh thần cho sự hình thành lối
sống truyền thống dân tộc chính là các giá trị đạo đức truyền thống. Các giá


14
trị này là cơ sở định hướng cho lối sống truyền thống, đồng thời kết tinh
thành những giá trị của lối sống truyền thống dân tộc. Các giá trị cơ bản của
lối sống truyền thống dân tộc Việt Nam là lòng yêu nước, tinh thần hiếu
học, truyền thống đoàn kết, nhân ái, bao dung, đức tính cần cù, tiết kiệm và
lối ứng xử thân thiện, hài hòa, linh hoạt với tự nhiên. Những giá trị này đã
tạo nên bản sắc riêng của lối sống con người Việt Nam truyền thống, đồng
thời trở thành một động lực to lớn giúp dân tộc ta vượt qua được những khó
khăn, thử thách. Các giá trị này thực sự là những tài sản vô giá mà cha ông
ta đã dày công vun đắp và truyền lại cho thế hệ mai sau.
Công cuộc đổi mới đất nước đang được đẩy mạnh đòi hỏi cần có
những con người mới với lối sống mới. Việc xây dựng lối sống mới trên cơ
sở kế thừa các giá trị lối sống truyền thống dân tộc trở thành một tất yếu
khách quan. Không có sự kế thừa giá trị lối sống truyền thống dân tộc sẽ
không có cơ sở để hình thành lối sống mới.
Sinh viên là lực lượng trí thức tương lai có vai trò quan trọng trong
sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa hiện nay ở nước ta. Trong lịch sử,
lớp người này đã kế thừa tốt các giá trị lối sống truyền thống dân tộc để làm
phong phú và tô thắm các truyền thống tốt đẹp của dân tộc. Trong điều kiện
hiện nay, việc xây dựng lối sống mới cho sinh viên là hết sức cần thiết để
đáp ứng những yêu cầu mới của đất nước và thời đại. Xây dựng lối sống

thừa giá trị lối sống truyền thống dân tộc trong xây dựng lối sống mới
cho sinh viên Việt Nam hiện nay
- Công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước đang tạo cơ sở
để hình thành những chuẩn mực đạo đức, lối sống mới, hình thành lối sống
công nghiệp, hiện đại, từ đó sẽ đào thải những yếu tố lạc hậu, bảo thủ, đồng
thời khẳng định những giá trị của lối sống truyền thống dân tộc.
- Bên cạnh những tác động tích cực, công nghiệp hóa, hiện đại hóa
được đẩy mạnh cũng có những tác động tiêu cực như phá vỡ tính cộng đồng
truyền thống, làm ô nhiễm môi trường và các tệ nạn xã hội gia tăng, từ đó
nhiều giá trị của lối sống truyền thống dân tộc cũng dần bị quên lãng.


16
3.1.3. Tác động của toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế đến việc kế
thừa giá trị lối sống truyền thống dân tộc trong xây dựng lối sống mới
cho sinh viên Việt Nam hiện nay
- Toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế tạo ra môi trường, điều kiện thuận
lợi để kế thừa các giá trị lối sống truyền thống dân tộc.
- Toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế tạo ra điều kiện để giới thiệu,
quảng bá và nâng tầm các giá trị lối sống truyền thống dân tộc Việt Nam.
- Tuy nhiên, quá trình toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế cũng có
không ít các tác động tiêu cực đến việc kế thừa các giá trị lối sống truyền
thống dân tộc trong quá trình xây dựng lối sống mới cho sinh viên.
3.1.4. Tác động của khoa học công nghệ đến kế thừa giá trị lối
sống truyền thống dân tộc trong xây dựng lối sống mới cho sinh viên
Việt Nam hiện nay
Thứ nhất, cuộc cách mạng khoa học công nghệ làm thay đổi lối tư
duy của sinh viên.
Thứ hai, cách mạng khoa học công nghệ làm thay đổi cách thức học
tập, nghiên cứu của sinh viên.

3. .3. Thực trạng kế thừa giá trị “tinh thần đoàn kết, nhân ái,
bao dung” của lối sống truyền thống dân tộc trong xây dựng lối sống
mới cho sinh viên Việt Nam hiện nay
Tinh thần đoàn kết, nhân ái, bao dung được sinh viên kế thừa thông
qua việc xây dựng tinh thần tập thể, đoàn kết, gắn bó lợi ích cá nhân với lợi
ích tập thể, chống lại lối sống ích kỷ, chủ nghĩa cá nhân; chia sẻ với cá nhân
và cộng đồng. Tuy nhiên, còn một bộ phận sinh viên chưa kế thừa, phát huy
được truyền thống này thể hiện ở thái độ thờ ơ, vô cảm, thiếu trách nhiệm,
thiếu nhân văn và ý thức cộng đồng, rơi vào chủ nghĩa cá nhân vị kỷ.
Một điểm đáng lưu ý là có sự mâu thuẫn giữa nhận thức và hành
động trong việc kế thừa các giá trị lối sống truyền thống nói chung và tinh
thần đoàn kết, nhân ái, bao dung nói riêng thể hiện qua việc khảo sát thực
tế. Trong khi đại đa số sinh viên có sự nhận thức tốt về sự cần thiết phải kế
thừa các giá trị lối sống truyền thống, nhưng số sinh viên có hành động thực
tiễn để thực hiện sự kế thừa lại không phải là đa số.
3.2.4. Thực trạng kế thừa giá trị “cần cù, tiết kiệm” của lối sống
truyền thống dân tộc trong xây dựng lối sống mới cho sinh viên Việt
Nam hiện nay
Trong thời gian qua, việc kế thừa giá trị cần cù, tiết kiệm trong xây
dựng lối sống mới cho sinh viên được thể hiện trong học tập và hoạt động


18
lao động của mỗi sinh viên. Nhiều sinh viên cần cù học tập, nghiên cứu,
làm việc tận tâm, cầu tiến nhằm tích lũy kiến thức để hoàn thành tốt công
việc trong thời đại mới.
Bên cạnh đó, vẫn còn một bộ phận sinh viên lười lao động, sống đua
đòi, lãng phí, thích hưởng thụ đi ngược với truyền thống tốt đẹp của dân
tộc. Có không ít sinh viên chạy theo lối sống hưởng thụ, sống thụ động, dựa
dẫm, ỷ lại vào gia đình và xã hội.

viên Việt Nam hiện nay
- Nhận thức và việc phát huy vai trò của các chủ thể trong kế thừa giá
trị lối sống truyền thống dân tộc nhằm xây dựng lối sống mới cho sinh viên
Việt Nam hiện nay còn chưa đầy đủ
- Nội dung, phương thức kế thừa giá trị lối sống truyền thống dân tộc
trong xây dựng lối sống mới cho sinh viên chưa đáp ứng được yêu cầu
- Các phong trào chính trị - xã hội thực tiễn có sự lồng ghép việc kế
thừa các giá trị lối sống truyền thống dân tộc trong xây dựng lối sống mới
cho sinh viên còn nhiều bất cập, hạn chế
Tiểu kết chương 3
Vấn đề kế thừa giá trị lối sống truyền thống dân tộc trong xây dựng
lối sống mới cho sinh viên Việt Nam hiện nay đang chịu sự tác động to lớn
của các nhân tố: sự phát triển của nền kinh tế thị trường, công cuộc công
nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, sự phát triển mạnh mẽ của khoa học
công nghệ trong bối cảnh toàn cầu hóa. Trong bối cảnh đó, những năm qua
sinh viên Việt Nam đã kế thừa được những giá trị tốt đẹp trong lối sống
truyền thống dân tộc, đó là lòng yêu nước, tinh thần hiếu học, truyền thống
đoàn kết, nhân ái, bao dung, đức tính cần cù, tiết kiệm, ứng xử thân thiện
với tự nhiên để tích cực xây dựng lối sống mới.
Mặc dù vậy vẫn còn một bộ phận sinh viên chưa chủ động, tích cực
trong việc kế thừa các giá trị lối sống truyền thống dân tộc để xây dựng lối
sống mới, họ thờ ơ, thậm chí quay lưng lại với những giá trị tốt đẹp của lối
sống truyền thống dân tộc. Các sinh viên này đã tiếp thu không chọn lọc
những quan điểm, lối sống nước ngoài dẫn đến đánh mất bản sắc, rơi vào
lối sống thực dụng, cá nhân vị kỷ, thờ ơ, vô cảm.
Nguyên nhân của những hạn chế chủ yếu là do nhận thức và vai trò
của các chủ thể kế thừa chưa được phát huy đầy đủ; nội dung, phương thức
kế thừa giá trị lối sống truyền thống dân tộc trong xây dựng lối sống mới
cho sinh viên còn bất cập, nghèo nàn, đơn điệu và chưa tạo được môi


Phát huy vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội trong nhà trường
đại học, đặc biệt cần nâng cao tính tích cực, chủ động, tự giác của bản thân


21
sinh viên là giải pháp căn bản để kế thừa có hiệu quả các giá trị lối sống
truyền thống dân tộc trong việc xây dựng lối sống mới cho sinh viên.
4. . NHÓM GIẢI PHÁP VỀ XÂY DỰNG MÔI TRƯỜNG THUẬN LỢI CHO
SINH VIÊN KẾ THỪA GIÁ TRỊ LỐI SỐNG TRUYỀN THỐNG DÂN TỘC TRONG
XÂY DỰNG LỐI SỐNG MỚI

4.2.1. Kết hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường và xã hội nhằm
tạo điều kiện thuận lợi để sinh viên kế thừa giá trị lối sống truyền thống
dân tộc trong xây dựng lối sống mới
Việc kế thừa giá trị lối sống truyền thống dân tộc trong xây dựng lối
sống mới cho sinh viên Việt Nam hiện nay chỉ đạt hiệu quả cao khi cả gia
đình, nhà trường và các đoàn thể xã hội phải tự xây dựng mình thành môi
trường văn hóa lành mạnh, làm cho sinh viên thực sự tin tưởng, yên tâm
học tập, rèn luyện.
4.2.2. Tăng cường vai trò của pháp luật đối với việc kế thừa giá
trị lối sống truyền thống dân tộc trong xây dựng lối sống mới cho sinh
viên Việt Nam hiện nay
oàn thiện hệ thống văn bản pháp luật là cơ sở pháp lý quan trọng
tạo điều kiện thuận lợi cho sự kế thừa giá trị lối sống truyền thống dân tộc
trong xây dựng lối sống mới cho sinh viên hiện nay vì pháp luật có vai trò
bảo vệ, củng cố, nâng cao hiệu quả sự kế thừa, tạo môi trường pháp lý để
bảo vệ những phong tục, tập quán, truyền thống tốt đẹp của dân tộc.
4.3. NHÓM GIẢI PHÁP VỀ ĐỔI MỚI NỘI DUNG, CHƯƠNG TRÌNH, ĐA
DẠNG HÓA PHƯƠNG THỨC, HÌNH THỨC KẾ THỪA GIÁ TRỊ LỐI SỐNG
TRUYỀN THỐNG DÂN TỘC TRONG XÂY DỰNG LỐI SỐNG MỚI CHO SINH

lối sống truyền thống dân tộc trong xây dựng lối sống mới cho sinh viên;
thứ hai, nhóm giải pháp về tạo lập môi trường thuận lợi cho việc kế thừa
giá trị lối sống truyền thống dân tộc trong xây dựng lối sống mới cho sinh
viên; thứ ba, nhóm giải pháp về đổi mới nội dung, chương trình, đa dạng
hóa phương thức, hình thức kế thừa giá trị lối sống truyền thống dân tộc
trong xây dựng lối sống mới cho sinh viên.
Các nhóm giải pháp trên cần được phối hợp thực hiện đồng bộ mới
đem lại hiệu quả trong việc kế thừa giá trị lối sống truyền thống dân tộc để
xây dựng lối sống mới cho sinh viên. Trong đó cần chú trọng đến giải pháp
nâng cao nhận thức, phát huy tính tích cực, chủ động của sinh viên, coi đây
là giải pháp cơ bản, quyết định đến hiệu quả kế thừa giá trị lối sống truyền
thống dân tộc trong quá trình xây dựng lối sống mới. Bởi vì sinh viên vừa là
chủ thể vừa là đối tượng của việc kế thừa giá trị lối sống truyền thống dân
tộc trong xây dựng lối sống mới.


23
KẾT LUẬN
Mỗi con người, mỗi dân tộc luôn cần phải biết lịch sử của mình.
Một dân tộc không hiểu lịch sử của mình là dân tộc đã đánh mất mình. Lịch
sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam đã hình thành nên lối sống
truyền thống dân tộc với các giá trị cơ bản sau: lòng yêu nước, tinh thần
đoàn kết, nhân ái, bao dung, đức tính cần cù, tiết kiệm, tinh thần hiếu học
và lối ứng xử thân thiện, hài hòa với tự nhiên. Các giá trị lối sống truyền
thống dân tộc có mối quan hệ chặt chẽ với các giá trị đạo đức, giá trị tinh
thần truyền thống và đều nằm trong hệ thống giá trị truyền thống tốt đẹp
chung của dân tộc và là tài sản quý báu của dân tộc.
Sự phát triển của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa
cùng với việc đẩy mạnh công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước
trong bối cảnh hội nhập quốc tế và quá trình toàn cầu hóa hiện nay đang tạo