HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM
KHOA KINH TẾ VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN
LÊ THỊ LAN
ĐÁNH GIÁ TÌNH HÌNH THỰC THI CHÍNH SÁCH HỖ TRỢ
PHÁT TRIỂN HỢP TÁC XÃ TẠI XÃ NGUYÊN KHÊ,
HUYỆN ĐÔNG ANH, THÀNH PHỐ HÀ NỘI
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP
HÀ NỘI, 2015
ii
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan rằng đề tài nghiên cứu này là của riêng tôi và không trùng
lặp với bất kỳ công trình nghiên cứu nào của tác giả khác. Các số liệu, kết quả
nghiên cứu trong khóa luận này là hoàn toàn trung thực, chưa hề được sử dụng
để bảo vệ một học vị nào.
Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện khóa luận này đã
được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong khóa luận này đã được chỉ rõ nguồn
gốc.
Hà Nội, ngày....tháng....năm 2015
Sinh viên
ii
TÓM TẮT KHOÁ LUẬN
Phát triển Hợp tác xã trong giai đoạn hiện nay là vấn đề đáng được quan
tâm bởi hầu hết các HTX phát triển èo uột, cầm chừng nhờ các nguồn hỗ trợ từ
Nhà nước. Nhận thấy mô hình hợp tác xã (HTX) còn có cơ hội phát triển trong
nền kinh tế thị trường định hướng XHCN Đảng và Nhà nước ta đã ban hành rất
nhiều các chính sách hỗ trợ phát triển HTX nhằm giúp các HTX thoát khỏi tình
trạng khó khăn, kém phát triển như hiện tại. Đối với xã Nguyên Khê, việc triển
khai thực hiện các chính sách hỗ trợ, phát triển HTX những năm vừa qua đã đạt
một số kết quả nhất định, tuy nhiên vẫn còn rất nhiều bất cập. Nhưng cho đến
nay chưa có nghiên cứu nào về tình hình thực thi chính sách hỗ trợ phát triển
HTX trên địa bàn xã, do đó để giải quyết những tồn tại, hạn chế đó tôi đã tiến
hành nghiên cứu đề tài: “ Đánh giá tình hình thực thi chính sách hỗ trợ phát
triển Hợp tác xã tại xã Nguyên Khê, huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội”.
Để giải quyết vấn đề mục tiêu chung mà tôi đặt ra là trên cơ sở đánh giá
tình hình thực thi chính sách hỗ trợ phát triển hợp tác xã tại xã Nguyên Khê thuộc
huyện Đông Anh thành phố Hà Nội, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện chính
sách hỗ trợ phát triển hợp tác xã tại xã Nguyên Khê, huyện Đông Anh thành phố
Hà Nội. Để thực hiện được mục tiêu chung tôi đã tiến hành thực hiện các mục
tiêu cụ thể sau: (1) Góp phần hệ thống hóa lý luận và thực tiễn về thực thi chính
sách hỗ trợ phát triển hợp tác xã. (2) Phân tích tình hình thực thi chính sách hỗ trợ
phát triển hợp tác xã. (3) Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến tính hình thực thi
chính sách hỗ trợ phát triển HTX. (4) Đề xuất các giải pháp nâng cao kết quả,
hiệu quả thực thi chính sách hỗ trợ phát triển HTX tại xã Nguyên Khê, huyện
Đông Anh, TP Hà Nội.
Xuất phát từ thực tiễn cũng như các nghiên cứu về tình hình thực thi các
chính sách về HTX ở trong và ngoài nước tôi rút ra được một số bài học kinh
chính sách hỗ trợ phát triển kết cấu hạ tầng. (4) Các chính sách chưa được thực
iv
thi bao gồm: ứng dụng khoa học, công nghệ; chính sách tạo điều kiện tham gia
các chương trình mục tiêu, chương trình phát triển KT XH; chính sách tiếp cận
vốn Quỹ hỗ trợ phát triển HTX, ưu đãi tín dụng; chính sách đất đai; chính sách
hỗ trợ chế biến sản phẩm. Nguyên nhân các chính sách chưa được thực thi tại
địa phương là do: (1) Chính sách chưa phù hợp với thực tế hoạt động của các
HTX. (2) Sự thiếu quan tâm của UBND xã, Liên minh HTX thành phố Hà Nội đối
với các HTX. (3) Do sự yếu kém trong hoạt động của các HTX.
Để góp phần khắc phục những khó khăn trong việc thực hiện các chính
sách phát triển HTX trong thời gian tới tôi đề xuất một số giải pháp sau: (1) Tăng
cường sự hiểu biết về vai trò của Hợp tác xã, chính sách hỗ trợ phát triển Hợp
tác xã cho các cấp chính quyền địa phương và cho cán bộ Hợp tác xã. (2) Tăng
cường công tác tuyên truyền, phổ biến chính sách đến người dân. (3) Tăng cường
nhận thức cho đối tượng thụ hưởng chính sách. (4) Nhóm chính sách đã được
thực thi cần chú ý hơn về vai trò của các cấp, các đơn vị liên quan trong việc tổ
chức thực hiện chính sách, đối chiếu kết quả đạt được với mục tiêu của chính
sách để điều chỉnh việc thực hiện chính sách. (5) Nhóm chính sách chưa được
thực thi cần sớm có biện pháp, kế hoạch triển khai thực hiện trong thời gian tới.
v
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN
..........................................................................................................
ix
DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ, HÌNH ẢNH
................................................................
x
DANH MỤC HỘP
......................................................................................................................
xi
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
....................................................................................................
xii
PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
...............................................................................................................
1
1.1. Sự cần thiết của vấn đề nghiên cứu
...........................................................................
1
1.2. Mục tiêu nghiên cứu
..................................................................................................
5
1.4.4. Phạm vi không gian
.................................................................................................
5
PHẦN II. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ THỰC THI CHÍNH SÁCH HỖ TRỢ
PHÁT TRIỂN HỢP TÁC XÃ
...............................................................................................
7
2.1 Cơ sở lý luận về thực thi chính sách hỗ trợ phát triển Hợp tác xã
.............................
7
2.1.1. Một số khái niệm cơ bản
.........................................................................................
7
2.1.2. Nội dung nghiên cứu tình hình thực hiện chính sách
.............................................
13
vi
32
3.1.2 Điều kiện về kinh tế xã hội
...................................................................................
35
3.1.3 Đánh giá chung tiềm năng của xã
............................................................................
38
3.2 Phương pháp nghiên cứu
.............................................................................................
39
3.2.1 Phương pháp tiếp cận
..............................................................................................
39
3.2.2 Phương pháp chọn điểm nghiên cứu
.......................................................................
40
3.2.3 Phương pháp thu thập dữ liệu
................................................................................
..........................................................................
47
4.1.2 Cơ cấu tổ chức hợp tác xã của xã Nguyên Khê, huyện Đông Anh, TP Hà Nội
49
...
4.1.3. Tổ chức triển khai thực hiện chính sách phát triển Hợp tác xã tại xã Nguyên Khê,
huyện Đông Anh, TP Hà Nội.
.....................................................................................
51
4.2 Kết quả thực thi chính sách hỗ trợ phát triển Hợp tác xã tại xã Nguyên Khê, huyện
Đông Anh, thành phố Hà Nội
......................................................................................
56
4.2.1 Các chính sách đã được thực thi
.............................................................................
56
4.2.2 Các chính sách chưa được thực thi
.........................................................................
72
90
4.4.2 Nhóm giải pháp cụ thể cho từng nhóm chính sách
.................................................
92
PHẦN V: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
...................................................................................
98
5.1 Kết luận
.......................................................................................................................
98
5.2 Kiến nghị
...................................................................................................................
100
5.2.1 Kiến nghị đối với nhà nước
...................................................................................
100
5.2.2 Kiến nghị đối với địa phương
...............................................................................
.................................................................................................................
Bảng 3.3: Tình hình cơ sở vật chất của xã Nguyên Khê năm 2014
.......................
37
Bảng 3.4: Nguồn dữ liệu thứ cấp
.............................................................................
40
Bảng 3.5: Số lượng cán bộ lãnh đạo xã, cán bộ quản lý HTX và người sản xuất
nông nghiệp được phỏng vấn
...............................................................
41
Bảng 4.1 : Các cơ quan tham gia vào thực thi chính sách hỗ trợ phát triển Hợp tác
xã
............................................................................................................
52
Bảng 4. 2: Các hình thức tuyên truyền phổ biến chính sách hỗ trợ phát triển Hợp
tác xã tại xã Nguyên Khê
.......................................................................
55
68
Bảng 4.9: Đánh giá hoạt động của Liên minh Hợp tác xã
.......................................
83
Bảng4.10 : Trình độ chuyên môn, thâm niên công tác của cán bộ Hợp tác xã
........
85
ix
DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ, HÌNH ẢNH
Sinh viên
.......................................................................
i
Sinh viên
.......................................................................................
ii
Sơ đồ 4.1 : Sơ đồ tổ chức quản lý một HTX trên địa bàn xã Nguyên Khê
Hình 4.4: Trụ sở UBND xã Nguyên Khê (trái) và một trạm bơm đã cũ tài sản duy nhất của
HTX DVNN thôn Sơn Du (phải)
........................................................................................
76
Biểu đồ 4.3: Những khó khăn chủ yếu của các Hợp tác xã tại Nguyên Khê giai đoạn 2012
2014
......................................................................................................................................
81
Biểu đồ 4.4: Đánh giá về hiệu quả công tác cải cách hành chính giai đoạn 20122014 tại xã
Nguyên Khê
.........................................................................................................................
84
x
DANH MỤC HỘP
Hộp 4.1: Cán bộ trung tuổi ngại tham gia đào tạo
.......................................
58
Hộp 4.2: Học về cũng không làm được lâu dài
xi
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
BVTV
CHLB
CN
CNH
HĐH
HĐND
HTX
HTX DVNN
KT – XH
NN & PTNT
PCT
SXKD
TCTD
THCS
THPT
UBND
XHCN
Bảo vệ thực vật
Cộng hoà liên bang
Chủ nhiệm
Công nghiệp hoá
Hiện đại hoá
Hội đồng nhân dân
Hợp tác xã
Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp
Như hầu hết các địa phương khác ở vùng Đồng bằng sông Hồng, phong
trào hợp tác hóa ở thành phố Hà Nội đã diễn ra mạnh mẽ trong thời kỳ kế hoạch
hóa tập trung. Tuy nhiên, trong tiến trình đổi mới, HTX đã có những thay đổi căn
bản về hình thức tổ chức và quản lý.
Những năm vừa qua, trong khu vực nông thôn của thành phố Hà Nội có
nhiều HTX mới thành lập, và nhiều HTX cũ chuyển đổi sang hoạt động theo
Luật HTX. Các HTX mới có trường hợp do nông dân thành lập, có trường hợp
được phát triển lên từ tổ hợp tác, có trường hợp được các tổ chức tư vấn của các
cơ quan nhà nước, đoàn thể hay tổ chức phi chính phủ hỗ trợ. Các HTX, đặc biệt
là HTX mới thành lập đã dần tuân thủ đúng các quy định pháp luật, đảm bảo các
1
giá trị, nguyên tắc HTX. Hoạt động của các HTX đã có bước chuyển biến, nội
dung hoạt động đa dạng và rõ nét hơn. Một bộ phận HTX đã tăng cường được
sức mạnh về vốn, công nghệ, chất lượng sản phẩm, năng động hơn trong sản
xuất kinh doanh và đầu tư phát triển sản xuất, tổ chức, hoạt động đa dạng.
Tính đến cuối năm 2011 toàn thành phố Hà Nội có 575 HTX với trên 179.640
thành viên (Báo cáo của Thành phố Hà Nội, 2011), các HTX hoạt động trên tất cả
các lĩnh vực kinh tế xã hội, môi trường, trong đó tập trung chủ yếu vào các lĩnh
vực và tiểu thủ công nghiệp trong nông thôn, sự phát triển của các HTX thời
gian qua đã góp phần tích cực vào quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế, thực
hiện thắng lợi mục tiêu phát triển kinh tế xã hội theo hướng công nghiệp và
hiện đại.
Tuy nhiên, trong quá trình chuyển đổi, vì nhiều lý do khác nhau, có rất
nhiều HTX chuyển đổi một cách hình thức, đáng tiếc, số HTX này chiếm tỷ
trọng không nhỏ trong tổng số HTX ở ngoại thành Thành phố. Thực tế phát triển
các HTX ở ngoại thành Hà Nội thời gian qua cho thấy, đa phần các HTX hoạt
động còn mang tính đơn lẻ, thiếu sự liên kết theo hệ thống, phạm vi hoạt động
những tồn tại hạn chế vướng mắc HTX đang gặp phải từ đó, đề xuất những
định hướng, giải pháp tiếp tục đổi mới và phát triển, tăng cường sự liên kết và
phát triển hệ thống HTX trong thời gian tới.
Xuất phát từ thực tế trên tôi đã chọn đề tài: “ Đánh giá việc thực thi
chính sách phát triển hợp tác xã tại địa bàn xã Nguyên Khê, huyện Đông Anh,
thành phố Hà Nội”.
1.2. Mục tiêu nghiên cứu
1.2.1 Mục tiêu chung
Trên cơ sở đánh giá tình hình thực thi chính sách hỗ trợ phát triển hợp tác
xã tại xã Nguyên Khê thuộc huyện Đông Anh thành phố Hà Nội, từ đó đề xuất
các giải pháp hoàn thiện chính sách hỗ trợ phát triển hợp tác xã tại xã Nguyên
Khê, huyện Đông Anh thành phố Hà Nội.
2.1.2. Mục tiêu cụ thể
-Góp phần hệ thống hóa lý luận và thực tiễn về thực thi chính sách hỗ trợ phát
3
triển hợp tác xã ;
-Phân tích tình hình thực thi chính sách hỗ trợ phát triển hợp tác xã tại xã
Nguyên Khê, huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội;
-Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến tính hình thực thi chính sách hỗ trợ phát
triển HTX tại xã Nguyên Khê, huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội và;
-Đề xuất các giải pháp nâng cao kết quả, hiệu quả thực thi chính sách hỗ trợ
phát triển HTX tại xã Nguyên Khê, huyện Đông Anh, TP Hà Nội.
1.3. Câu hỏi nghiên cứu
Nghiên cứu này tập trung trả lời các câu hỏi sau:
hình thực hiện chính sách hỗ trợ phát triển hợp tác xã.
Chủ thể nghiên cứu điều tra là các cơ quan, đơn vị thực thi chính sách hỗ
trợ phát triển HTX trên địa bàn xã Nguyên Khê, huyện Đông Anh, thành phố Hà
4
Nội.
Khách thể nghiên cứu của đề tài là các chính sách phát triển HTX.
1.4.3. Phạm vi nghiên cứu
1.4.3.1. Phạm vi nội dung
Nghiên cứu các vấn đề lý luận và thực tiễn về tình hình thực thi chính
sách hỗ trợ phát triển HTX tại xã Nguyên Khê, huyện Đông Anh, thành phố
Hà Nội, cụ thể:
Theo nghị định 88/2005/NĐ – CP về chính sách phát triển hợp tác xã và
mới đây là Nghị định 193/2013/NĐCP quy định chi tiết một số điều của Luật
HTX 2012 thì đề tài đánh giá về thực thi chính sách phát triển hợ tác xã thông
qua các hoạt động cụ thể :
-
Đánh giá của cán bộ xã, cán bộ HTX về hệ thống chính sách hỗ trợ
phát triển HTX trên địa bàn.
-
Đánh giá của cán bộ xã, cán bộ HTX, người dân về quá trình chuẩn bị
nguồn lực, phổ biến thông tin tuyên truyền về tổ chức thực thi chính sách hỗ trợ
phát triển HTX trên địa bàn.
-
SÁCH HỖ TRỢ PHÁT TRIỂN HỢP TÁC XÃ
2.1 Cơ sở lý luận về thực thi chính sách hỗ trợ phát triển Hợp tác xã
2.1.1. Một số khái niệm cơ bản
2.1.1.1.Kinh tế hợp tác
Kinh tế hợp tác là hình thức liên kết tự nguyện của những người lao động,
những người sản xuất nhỏ, dưới các hình thức đa dạng, kết hợp sức mạnh tập
thể với sức mạnh của từng thành viên để giải quyết hiệu quả hơn những vấn đề
sản xuất, kinh doanh và đời sống. Sức mạnh của kinh tế hợp tác chính là sự liên
kết, sự hợp sức, hợp vốn của các thành viên, cùng nhau tạo điều kiện để phát
triển sản xuất kinh doanh có hiệu quả ổn định và bền vững.
Hộ nông nghiệp của nước ta là hộ tiểu nông nhỏ bẻ, cơ sở vật chất lạc
hậu, thu nhập và đời sống của hộ thấp, sản xuất gặp nhiều thiên tai. Trong thực
tế hộ nông dân phần lớn thiếu vốn, thiếu tri thức khoa học và trình độ kinh
doanh. Trong điều kiện kinh tế thị trường cạnh tranh phức tạp, đặc biệt trong
tiến, trình hội nhập kinh tế quốc tế như hiện nay kinh tế hộ nông dân chỉ có thể
đứng vững được trên cơ sở hợp tác của đông đảo các hộ sản xuất với nhiều hình
thức kinh tế hợp tác đa dạng nhằm giúp đỡ nhau cùng phát triển.
Khi đất nước chuyển sang giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa thì vai
trò của kinh tế hợp tác ngày càng có ý nghĩa to lớn, phát triển kinh tế hợp tác
không chỉ vì mục tiêu kinh tế mà còn đạt tới mục tiêu xã hội. Người lao động
nghèo chỉ có thể hợp tác với nhau mới có thể giúp đõ nhau, hỗ trợ nhau để tạo ra
sức mạnh trong sản xuất kinh doanh, từ đó mới có thể xóa đói giảm nghèo.
2.1.1.2 Hợp tác xã
Hợp tác xã là hình thức cao của kinh tế hợp tác, tuy nhiên lại có nhiều cách
hiểu khác nhau về hợp tác xã.
Theo từ điển Anh Việt về Kinh tế Tài chính – Ngân hàng của Lê Văn
7
Tế
8
một nhóm theo đuổi một cách kiên định trong việc giải quyết vấn đề (trích dẫn
bởi Nguyễn Hải Hoàng, 2001). William N. Dunn (1992) cho rằng chính sách là
công cụ kết hợp phức tạp những sự lựa chọn liên quan lẫn nhau, bao gồm cả các
quyết định không hành động, do các cơ quan Nhà nước hay các quan chức Nhà
nước đề ra (trích dẫn bởi Nguyễn Hải Hoàng, 2011). Từ điển bách khoa Việt
Nam đã đưa ra khái niệm về chính sách như sau:” chính sách là những chuẩn tắc
cụ thể để thực hiện đường lối, nhiệm vụ. Chính sách được thực hiện trong một
thời gian nhất định, trên một lĩnh vực cụ thể nào đó. Bản chất, nội dung và
phương hướng của chính sách tùy vào tính chất của đường lối, nhiệm vụ chính
trị, kinh tế văn hóa… ( trích dẫn bởi Nguyễn Hải Hoàng, 2011)
Theo Đỗ Kim Chung (2010), chính sách là tập hợp các chủ trương và
hành
động về phương diện nào đó của nền kinh tế xã hội do Chính phủ thực hiện.
Nó
bao gồm mục tiêu mà Chính phủ muốn đạt đượ c và cách làm để đạt đượ c
mục tiêu đó.
2.1.1.4 Chính sách hỗ trợ phát triển hợp tác xã
Dựa trên cơ sở định nghĩa về chính sách nói chung, có nhiều cách tiếp cận
và quan niệm về chính sách hỗ trợ phát triển hợp tác xã nói riêng, chúng ta có thể
hiểu chính sách hỗ trợ phát triển hợp tác xã là các hoạt động nhằm nâng cao kết
quả, hiệu quả hoạt động của hợp tác xã cũng như tác động đến những người
lãnh đạo, cán bộ HTX do chính phủ ban hành.
Chính sách hỗ trợ phát triển hợp tác xã hướng vào mục tiêu khuyến khích,
tạo điều kiện thúc đẩy phát triển hợp tác xã, tác động trực tiếp vào sản xuất,
kinh doanh của kinh tế thành viên; tăng cường tính tự chủ, khải thác tối đa tiềm
năng lợi thế của HTX, nâng cao hơn nữa vai trò của HTX đối với sự phát triển,
bảo đảm an sinh xã hội của đất nước. Bên cạnh đó, tăng cường năng lực cạnh
gia đình, đặc biệt là kinh tế hộ nông dân.
Việc thực hiện chính sách ở mỗi địa phươ ng là khác nhau do điều kiện
kinh tế, tự nhiên, xã hội đặc thù mà từ đó cán bộ thực hiện có những kế hoạch
10
thực hiện riêng cụ thể cho từng đơn vị để chính sách phát triển hợp tác xã đạt
hiệu quả cao nhất.
Như vậy thực tế việc thực hiện chính sách hỗ trợ phát triển hợp tác xã
được hiểu là việc triển khai tổ chức thực hiện một tập hợp các hoạt động đào
tạo cán bộ, tuyên truyền chính sách của nhà nước về HTX … có sự chỉ đạo của
cơ quan nhà nước và chuyên môn từ Trung ương đến địa phương đồng thời có sự
phối hợp thực hiện với cộng đồng người dân địa phương trong quá trình thực
hiện cũng như giám sát, đánh giá, kiểm tra.
a.
Vai trò của thực hiện chính sách hỗ trợ phát triển hợp tác xã
Tuyên truyền phổ biến chủ trương hành động của Chính phủ về hoạt
động của HTX và tổ chức thực hiện công tác phát triển hợp tác xã . Truyền bá
giáo dục cho người dân hiểu rõ hơn về công việc họ đang làm, hướng dẫn họ
tiếp cận với chính sách phát triển HTX của nhà nước. Để từ đó họ có thể tự
mình giải quyết các vấn đề thực tiễn của nông thôn và đảm bảo cho nông thôn
phát triển bền vững. Các chính sách phát triển HTX có tác động rất lớn đến việc
phát triển kinh tế của người dân, việc thực hiện các chính sách đó sẽ giúp thực
tiễn hóa các vấn đề trong văn bản chính sách, tổ chức các hoạt động, chương
trình hỗ trợ phát triển HTX sẽ giúp người dân tích cực tham gia vào quá trình sản
xuất.
Đưa hệ thống chính sách hỗ trợ phát triển HTX vào triển khai thực tế
Copyright: Tài liệu đại học ©