ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

BÙI PHÚ HUÂN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG
HỌC SINH GIỎI CÁC MÔN KHOA HỌC TỰ NHIÊN
Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
HUYỆN ĐỒNG HỶ, TỈNH THÁI NGUYÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN, NĂM 2019
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN




ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

BÙI PHÚ HUÂN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG
HỌC SINH GIỎI CÁC MÔN KHOA HỌC TỰ NHIÊN
Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
HUYỆN ĐỒNG HỶ, TỈNH THÁI NGUYÊN

Ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 8140114


Với sự trân trọng và lòng biết ơn sâu sắc, em xin chân thành cảm ơn thầy
Phan Hữu Tham người đã tận tình chỉ bảo và hướng dẫn khoa học để em hoàn thành
luận văn này.
Tôi cũng xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ nhiệt tình của cán bộ quản lý, giáo
viên, học sinh các trường trung học phổ thông trên địa huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái
Nguyên đã tận tình giúp đỡ, cung cấp tài liệu, số liệu, thông tin bổ ích để tôi hoàn
thành luận văn này.
Mặc dù đã rất cố gắng trong quá trình thực hiện đề tài, song không thể tránh
khỏi những thiếu sót. Rất mong được sự góp ý, chỉ dẫn từ các nhà khoa học, quý
thầy, cô và các bạn đồng nghiệp để luận văn được hoàn thiện hơn.
Xin trân trọng cảm ơn!
Thái Nguyên, ngày 15 tháng 4 năm 2019
Tác giả luận văn

Bùi Phú Huân

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN




MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN ................................................................................................. i
LỜI CẢM ƠN ...................................................................................................... ii
MỤC LỤC ..........................................................................................................iii
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT .................................................................... iv
DANH MỤC CÁC BẢNG .................................................................................. v
MỞ ĐẦU ............................................................................................................. 1
1. Lí do chọn đề tài .............................................................................................. 1

học tự nhiên ở trường THPT ............................................................................. 21
1.3.3. Mục đích của hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi các môn khoa học
tự nhiên ở trường THPT ..................................................................................... 23
1.3.4. Một số đặc điểm của các môn khoa học tự nhiên ở các trường
THPT hiện nay ................................................................................................... 24
1.3.5. Nội dung, chương trình bồi dưỡng học sinh giỏi các môn khoa học
tự nhiên .............................................................................................................. 25
1.3.6. Phương pháp bồi dưỡng học sinh giỏi các môn khoa học tự nhiên .......... 26
1.3.7. Hình thức bồi dưỡng học sinh giỏi các môn khoa học tự nhiên ............... 27
1.4. Một số vấn đề lý luận về quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi
các môn khoa học tự nhiên ở trường THPT ....................................................... 29
1.4.1. Chức năng, nhiệm vụ của hiệu trưởng trường THPT ............................... 29
1.4.2. Mục đích quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi các môn khoa
học tự nhiên ....................................................................................................... 31
1.4.3. Nội dung quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi các môn khoa
học tự nhiên ....................................................................................................... 31
1.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi
các môn khoa học tự nhiên ................................................................................. 35
1.5.1. Yếu tố chủ quan........................................................................................ 35
1.5.2. Yếu tố khách quan .................................................................................... 36
Kết luận chương 1.............................................................................................. 37
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN




Chương 2. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG
HỌC SINH GIỎI CÁC MÔN KHOA HỌC TỰ NHIÊN Ở
TRƯỜNG THPT HUYỆN ĐỒNG HỶ, TỈNH THÁI NGUYÊN ................ 38
2.1. Khái quát về tình hình giáo dục đào tạo tại các trường THPT huyện

2.3.4. Thực trạng về thực hiện các phương pháp bồi dưỡng học sinh giỏi các
môn khoa học tự nhiên ở trường THPT huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên ........... 51
2.3.5. Thực trạng về thực hiện các hình thức tổ chức bồi dưỡng học sinh
giỏi các môn khoa học tự nhiên ở trường THPT huyện Đồng Hỷ, tỉnh
Thái Nguyên ...................................................................................................... 54
2.3.6. Đánh giá chung......................................................................................... 58
2.4. Thực trạng quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi các môn khoa
học tự nhiên ở trường THPT huyện Đồng Hỷ tỉnh Thái Nguyên ..................... 60
2.4.1. Thực trạng về xây dựng kế hoạch hoạt động bồi dưỡng học sinh
giỏi các môn khoa học tự nhiên ở các trường THPT ........................................ 60
2.4.2. Thực trạng về tổ chức thực hiện chương trình, nội dung kế hoạch
bồi dưỡng học sinh giỏi các môn khoa học tự nhiên ở các trường THPT ........ 64
2.4.3. Thực trạng về công tác chỉ đạo của Hiệu trưởng đối với hoạt động
bồi dưỡng học sinh giỏi các môn khoa học tự nhiên ở các trường THPT ........ 66
2.4.4. Thực trạng về kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt động bồi dưỡng học
sinh giỏi các môn khoa học tự nhiên ở các trường THPT ................................. 68
2.4.5. Đánh giá chung ........................................................................................ 70
2.5. Thực trạng ảnh hưởng của các yếu tố tới quản lý hoạt động bồi
dưỡng học sinh giỏi các môn khoa học tự nhiên ở trường THPT
huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên ................................................................ 74
2.5.1. Thực trạng ảnh hưởng của các yếu tố chủ quan ...................................... 74
2.5.2. Thực trạng ảnh hưởng của các yếu tố khách quan .................................. 76
2.5.3. Đánh giá chung ........................................................................................ 78
Kết luận chương 2.............................................................................................. 80
Chương 3. BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG HỌC
SINH GIỎI CÁC MÔN KHOA HỌC TỰ NHIÊN Ở TRƯỜNG TRUNG
HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN ĐỒNG HỶ, TỈNH THÁI NGUYÊN .................... 81
3.1. Nguyên tắc đề xuất biện pháp .................................................................... 81
3.1.1. Nguyên tắc bảo đảm tính mục tiêu .......................................................... 81
3.1.2. Nguyên tắc bảo đảm tính khoa học ......................................................... 81




DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

CBQL

:

Cán bộ quản lý

ĐTBC

:

Điểm trung bình cộng

GD & ĐT

:

Giáo dục và Đào tạo

GV

:

Giáo viên

HS


:

Tổng số

TƯ

:

Trung ương

UBND

:

Ủy ban nhân dân

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN




DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1. Bảng thống kê quy mô trường, lớp THPT huyện Đồng Hỷ năm học
2018 - 2019............................................................................................... 38
Bảng 2.2. Bảng thống kê cán bộ quản lý và giáo viên các trường THPT huyện
Đồng Hỷ ................................................................................................... 38
Bảng 2.3. Thống kê trình độ giáo viên các trường THPT huyện Đồng Hỷ ............. 39
Bảng 2.4. Bảng thống kê đội ngũ cán bộ giáo viên dạy giỏi các môn KHTN ở
trường THPT huyện Đồng Hỷ tính đến thời điểm năm 2017 - 2018 ....... 40

Bảng 2.17. Các yếu tố chủ quan ảnh hưởng đến việc quản lý hoạt động bồi
dưỡng HS giỏi các môn KHTN ở trường THPT huyện Đồng Hỷ ........... 75
Bảng 2.18. Thực trạng yếu tố khách quan ảnh hưởng đến quản lý hoạt động bồi
dưỡng HS giỏi các môn KHTN ở trường THPT huyện Đồng Hỷ ........... 77
Bảng 3.1. Khảo nghiệm tính cần thiết của biện pháp quản lý hoạt động bồi
dưỡng HS giỏi các môn KHTN ở trường THPT huyện Đồng Hỷ,
tỉnh Thái Nguyên ..................................................................................... 96
Bảng 3.2. Khảo nghiệm tính khả thi của các biện pháp quản lý hoạt động bồi
dưỡng HS giỏi các môn KHTN ở trường THPT huyện Đồng Hỷ,
tỉnh Thái Nguyên ...................................................................................... 99

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN




MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Chất lượng nguồn nhân lực là một trong những yếu tố căn bản quyết định sự
suy vong hay hưng thịnh của mỗi quốc gia. Bối cảnh thời đại với xu thế toàn cầu hóa,
hội nhập và sự phát triển sâu rộng của kinh tế tri thức đang tạo ra nhiều thời cơ, thách
thức mới cho Việt Nam trong tiến trình phát triển. Việt Nam có thể giành lợi thế
trong cạnh tranh, hội nhập nếu xây dựng được nguồn nhân lực chất lượng cao và phát
triển được lực lượng sản xuất hiện đại để có thể khai thác tiềm năng, sức mạnh nội
lực của dân tộc. Tuy nhiên sẽ là thách thức rất lớn nếu chúng ta tụt hậu so với các
nước về trí tuệ, về nguồn nhân lực.
Nhận thức thấu đáo thời cơ, vận hội cùng với những thách thức đã nêu, với quan
điểm coi con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực quan trọng cho sự nghiệp phát
triển của toàn xã hội, Đảng ta đã chỉ rõ: "Giáo dục - Đào tạo là quốc sách hàng đầu".
Gần đây, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng cũng đề ra nhiệm vụ cơ bản

có hạn, vì tâm lý lo lắng sợ ảnh hưởng đến kết quả học tập chung, thậm chí một số học
sinh còn bị chi phối bởi điều kiện kinh tế gia đình; GV dạy bồi dưỡng ngoài việc hoàn tất
các nhiệm vụ giảng dạy như các GV khác, một số giáo viên còn đảm trách thêm các hoạt
động kiêm nhiệm; nhiều GV trẻ có trình độ nhưng chưa mạnh dạn đảm nhiệm công tác
bồi dưỡng HS giỏi. CBQL chưa có nhiều kinh nghiệm và thiếu những nghiên cứu khoa
học chuyên sâu về công tác bồi dưỡng HS giỏi các môn KHTN; hiệu quả quản lý công
tác bồi dưỡng HS giỏi ở các trường THPT trên địa bàn huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái
Nguyên những năm qua chưa tạo được bước đột phá, chủ yếu vẫn dựa trên kinh nghiệm.
Những hạn chế nêu trên đã khách quan đặt ra yêu cầu cần đổi mới và nâng cao
hiệu quả quản lý công tác bồi dưỡng HS giỏi các môn KHTN bằng việc tìm kiếm, khảo
nghiệm những biện pháp mang tính khả thi và đảm bảo tính phù hợp với điều kiện thực
tế ở các trường THPT trên địa bàn huyện Đồng Hỷ.
Từ cơ sở lý luận và thực tiễn đã nêu, với cương vị là một cán bộ quản lý ở trường
THPT huyện Đồng Hỷ, tôi mạnh dạn chọn vấn đề “Quản lý hoạt động bồi dưỡng học
sinh giỏi các môn khoa học tự nhiên ở trường trung học phổ thông huyện Đồng Hỷ,
tỉnh Thái Nguyên” làm đề tài nghiên cứu cho luận văn thạc sỹ chuyên ngành QLGD với
mong muốn góp phần nâng cao chất lượng bồi dưỡng HS giỏi các môn KHTN và được
ứng dụng rộng rãi ở các trường THPT trên địa bàn huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng quản lý hoạt động bồi dưỡng học
sinh giỏi các môn khoa học tự nhiên ở trường THPT huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái
Nguyên, đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động này nhằm góp phần nâng cao
chất lượng hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi các môn khoa học tự nhiên.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN




3. Đối tượng và khách thể nghiên cứu
3.1. Đối tượng nghiên cứu




- Giới hạn về đối tượng khảo sát:
+ Hiệu trưởng, Phó hiệu trưởng, Tổ trưởng các trường THPT trên địa bàn
huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên
+ Giáo viên bồi dưỡng HS giỏi các môn KHTN ở ba trường THPT huyện
Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên.
+ HS giỏi các môn KHTN ở ba trường THPT huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên.
- Giới hạn về thời gian và địa điểm:
+ Thời gian: Khảo sát và sử dụng số liệu từ năm trong năm học 2015 - 2016
đến năm 2018 - 2019.
+ Địa điểm: Các trường THPT trên địa bàn huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên bao
gồm: Trường THPT Đồng Hỷ; Trường THPT Trại Cau và Trường THPT Trần Quốc Tuấn.
7. Phương pháp nghiên cứu
7.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
Để xác định các khái niệm và xây dựng khung lý thuyết cho vấn đề nghiên
cứu, đề tài sử dụng các phương pháp phân tích và tổng hợp lý thuyết, phương pháp hệ
thống hóa và khái quát hóa lý thuyết để nghiên cứu các tài liệu, các công trình nghiên
cứu khoa học, các bài báo, các tạp chí chuyên ngành, các văn kiện của Đảng và Nhà
nước, các văn bản hướng dẫn của ngành về giáo dục.
7.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
7.2.1. Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi
Đây là phương pháp cơ bản trong đề tài được sử dụng để tiến hành lấy ý kiến của các
khách thể nghiên cứu thông qua phiếu điều tra, bảng hỏi nhằm làm rõ vấn đề nghiên cứu.
7.2.2. Phương pháp quan sát sư phạm
Phương pháp này dùng để tiến hành quan sát hoạt động dạy bồi dưỡng HS giỏi
của GV, mức độ tiến bộ và hứng thú học tập của HS tham gia bồi dưỡng HS giỏi các
môn KHTN để thu thập thông tin góp phần làm rõ thực trạng cần nghiên cứu.
7.2.3. Phương pháp chuyên gia

Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
1.1. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu
1.1.1. Trên thế giới
Những nghiên cứu về quản lý nhà trường
Trên thế giới đã có nhiều công trình nghiên cứu tiêu biểu về quản lý giáo dục một lĩnh vực chuyên biệt đảm trách nhiệm vụ xây dựng nguồn nhân lực và bồi dưỡng
nhân tài cho các quốc gia.
Nhà giáo dục học Xô-viết V.A Xukhomlinxki khi tổng kết những kinh nghiệm
quản lý chuyên môn trong vai trò là Hiệu trưởng nhà trường cho rằng: Kết quả hoạt
động của nhà trường phụ thuộc rất nhiều vào công việc tổ chức đúng đắn các hoạt
động dạy học.
Bộ Giáo dục Singapore (2009), Mô hình trường học ưu việt của Singapore,
SEM đã đề cập đến những yêu cầu cần thiết của lãnh đạo nhà trường: Phải vạch ra
một tầm nhìn đối với những thành tích, kết quả dự định đạt được và tạo ra một môi
trường học tập lý tưởng cho HS và cả GV.
Tác giả Jena Valérien, trong cuốn "Quản lý hành chính và sư phạm trong các
nhà trường tiểu học" do UNESCO xuất bản năm 1991 đã phân tích về vai trò, chức
năng và nhiệm vụ của người Hiệu trưởng; qua đó đưa ra gợi ý đối với các yêu cầu về
phẩm chất và năng lực của người Hiệu trưởng và phương thức phát triển đội ngũ đó.
Tác giả Savin N.V trong cuốn "Giáo dục học, tập 2" Nxb Giáo dục, Hà Nội, 1983
đã tập trung làm rõ những vấn đề cơ bản của quản lý nhà trường, đáng chú ý là Savin
N.V đã tập trung trình bày phương thức phát triển đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục.
Tác giả M.I.Kônđacốp (1984) với cuốn “Quản lý giáo dục quốc dân trên địa
bàn quận, huyện”, Trường Cán bộ quản lý Trung ương 1 Hà Nội, Nxb Giáo dục, 1984
đã đưa ra quan niệm về quản lý giáo dục với tư cách là sự tác động có hệ thống, có kế
hoạch và có tính hướng đích của các chủ thể quản lý nhằm hình thành và phát triển
nhân cách cho trẻ.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN




giáo dục HS giỏi” 16, tr.6]
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN




Viện Hàn lâm quốc gia dành riêng cho HS giỏi và tài năng trẻ đã được lập ra ở
nước Anh và Hiệp hội quốc gia dành cho HS giỏi cùng với Website hướng dẫn GV
dạy cho HS giỏi và học sinh tài năng ( đã được ra đời và
hoạt động đồng bộ.
Chính quyền New Zealand cũng đã phê chuẩn kế hoạch phát triển chiến lược
HS giỏi từ năm 2001…
Stepanek J.B đã giới thiệu những đặc điểm chính của chương trình dạy học
dành cho HS có năng khiếu thông qua cuốn sách “The Inchesive Classroom: Meeting
the Heeds of Gifted Students Differentiating Mathematics and Science Instruction”,
Northwest Regional Education Laboratory. Theo Stepanek J.B, “nội dung dạy học
phải có mức độ phức tạp và sâu sắc hơn; Phương pháp dạy học phải kích thích HS tự
mình khám phá và chiếm lĩnh tri thức; Tạo cơ hội cho HS tìm thấy ứng dụng của các
kiến thức trong các ngành khoa học khác và trong cuộc sống [43, tr.24].
Nhìn chung các nước Anh, Mỹ, Hàn Quốc, Trung Quốc, New Zealand, Ấn Độ…
đều đã đưa ra những chính sách cụ thể để phát triển tiềm năng trí tuệ của quốc gia thông
qua chương trình bồi dưỡng HS giỏi. Qua đó cũng hình thành được những quan niệm về
HS giỏi với việc nhận diện tiêu chí xác định là “gift” (giỏi, có năng khiếu) và “talent” (tài
năng). Đồng thời công tác giáo dục HS giỏi cũng được luận bàn trực tiếp với việc làm rõ
mục tiêu bồi dưỡng cùng những hình thức giáo dục HS giỏi theo từng cấp học.
1.1.2. Ở Việt Nam
Từ quan điểm trọng dụng nhân tài, vấn đề đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực
nói chung và bồi dưỡng HS giỏi nói riêng sớm được Nhà nước và các nhà nghiên cứu
quan tâm trên nhiều bình diện.
Những nghiên cứu về quản lý hoạt động chuyên môn

Lưu Hoài Nam: “Biện pháp quản lý hoạt động dạy học của hiệu trưởng các
trường THPT huyện Tiên Phước, tỉnh Quảng Nam”, Luận văn thạc sỹ chuyên ngành
QLGD, Đại học Đà Nẵng, 2012 [36].
Ở những công trình nghiên cứu nêu trên, ngoài việc làm rõ các khái niệm công cụ
như: quản lý, dạy học, quản lý chuyên môn, quản lý hoạt động dạy học, các tác giả đã
luận chứng khá tường minh tính tất yếu và hình thức, điều kiện thực hiện một số biện
pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động chuyên môn của hiệu trưởng các trường
THCS, trường THPT trên từng địa bàn nghiên cứu của đề tài.
Lê Hoàng Hà: “Quản lý dạy học theo quan điểm dạy học phân hóa ở trường Trung
học phổ thông Việt Nam hiện nay”, Luận án Tiến sĩ QLGD, Hà Nội, 2012. Đây là công
trình nghiên cứu hết sức công phu khi tác giả đánh giá khá kỹ lưỡng thực trạng quản lý
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN




hoạt động dạy học theo quan điểm dạy học phân hóa ở trường THPT, chỉ rõ nguyên nhân
và đề xuất các biện pháp để nâng cao hiệu quả quản lý của hiệu trưởng đối với việc dạy
học phân hóa - một quan điểm dạy học mới ở các trường THPT Việt Nam hiện nay.
Viện Nghiên cứu khoa học QLGD đã tổ chức thành công Hội thảo khoa học
“Quản trị trường phổ thông trong bối cảnh đổi mới chương trình giáo dục” tại Hà
Nội vào ngày 26/11/2018. Hội thảo đã tạo diễn đàn cho các nhà nghiên cứu giáo
dục, nhà giáo tâm huyết chia sẻ những vấn đề lý luận và thực tiễn về quản trị nhà
trường, quản lý hoạt động chuyên môn trước yêu cầu thực hiện chương trình giáo
dục phổ thông mới.
Những công trình nghiên cứu nêu trên đã làm rõ cơ sở lý luận về quản lý hoạt
động dạy học ở trường THPT; thực trạng công tác quản lý hoạt động dạy học của
hiệu trưởng các trường THPT và các biện pháp quản lý hoạt động dạy học của hiệu
trưởng nhằm nâng cao chất lượng ở các trường THPT.
Những nghiên cứu về quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi

về vị trí, vai trò của việc bồi dưỡng HS giỏi.
Bùi Mỹ Hạnh: Quản lý công tác bồi dưỡng HSG tại trường THPT chuyên Hà
Nội - Amsterdam, Luận văn thạc sỹ QLGD, Đại học quốc gia Hà Nội, 2011[22]. Đây
là công trình nghiên cứu có ý nghĩa lý luận và thực tiễn cao khi đi sâu đánh giá và đề
xuất các biện pháp quản lý công tác bồi dưỡng HSG tại trường THPT chuyên Hà Nội
- Amsterdam, một cơ sở giáo dục có uy tín trong cả nước và luôn xem hoạt động bồi
dưỡng HS giỏi là hoạt động chiến lược để khẳng định thương hiệu nhà trường trong
bối cảnh gia tăng cạnh tranh và hội nhập.
Bùi Thanh Hồ: “Quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường THPT Mỹ
Văn, huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục”, Luận văn
thạc sỹ QLGD, trường Đại học Giáo dục, Đại học quốc gia Hà Nội, 2017; Ngô Tấn
Hây: “Quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi trường THPT Ngã Sáu - Hậu
Giang năm học 2017-2018”, Tiểu luận cuối khóa, Lớp Bồi dưỡng Cán bộ quản lý
giáo dục, Trường Cán bộ QLGD Thành phố Hồ Chí Minh, 2017. Cả hai tác giả Bùi
Thanh Hồ và Ngô Tấn Hây đã tập trung làm rõ nội dung quản lý hoạt động bồi dưỡng
HS giỏi ở trường THPT. Những khảo sát, đánh giá cụ thể về thực trạng, biện pháp nâng
cao hiệu quả quản lý hoạt động bồi dưỡng HS giỏi ở hai trường THPT thuộc đối tượng
nghiên cứu của đề tài đã cung cấp cho tác giả luận văn những cơ sở lý luận quan trọng
để làm rõ một số thuật ngữ, khái niệm công cụ về HS giỏi, quản lý hoạt động bồi
dưỡng HS giỏi, mục tiêu và biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng HS giỏi của hiệu
trưởng trường THPT.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN




Tổng thể những công trình nghiên cứu nêu trên cho thấy, tính cấp thiết được đặt
ra từ thực tiễn đối với công tác quản lý hoạt động bồi dưỡng HS giỏi ở các cấp, đặc biệt
là các trường trung học cơ sở và THPT. Ở các mức độ khác nhau, các tác giả đã góp
phần làm phong phú thêm lý luận chung về quản lý hoạt động bồi dưỡng HS giỏi. Trên



1.2. Một số khái niệm cơ bản của đề tài
1.2.1. Khái niệm bồi dưỡng
Giáo dục là một ngành đặc thù với trọng trách “nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực,
bồi dưỡng nhân tài”. Công tác đào tạo, bồi dưỡng HS luôn được xrm là nhiệm vụ chiến
lược của các nhà trường.
Khái niệm bồi dưỡng và khái niệm đào tạo có mối liên hệ rất mật thiết. Nếu
như đào tạo là quá trình truyền thụ, tiếp nhận có hệ thống những tri thức, kỹ năng
theo quy định của từng cấp học, bậc học” [6], thì khái niệm bồi dưỡng được dùng với
nghĩa là cập nhật, bổ túc thêm một số kiến thức, kỹ năng cần thiết nhằm nâng cao
hiểu biết, nâng cao năng lực, phẩm chất sau khi đã được đào tạo cơ bản.
Theo Từ điển tiếng Việt (2001), “Bồi dưỡng là làm tăng năng lực hoặc phẩm chất”.
Theo quy định tại Khoản 2 Điều 3 Quy chế đào tạo, bồi dưỡng công chức, viên
chức do Bộ Tư pháp ban hành kèm theo Quyết định 273/QĐ-BTP ngày 12 tháng 02 năm
2018 của Bộ trưởng Bộ Tư pháp thì: “Bồi dưỡng là hoạt động trang bị, cập nhật, nâng
cao kiến thức, kỹ năng làm việc”[6].
Từ những quan niệm nêu trên, có thể khái quát rằng, bồi dưỡng là sự tác
động có ý thức, có mục đích, có kế hoạch về việc trang bị thêm kiến thức, kỹ năng
nhằm mục đích nâng cao và hoàn thiện năng lực hoạt động của các chủ thể. Với ý
nghĩa này, xét về quy trình, bồi dưỡng thường diễn ra sau hoạt động đào tạo, tức là
sau khi người học đã được trang bị những phẩm chất, kiến thức, kỹ năng cơ bản,
nền tảng và có hệ thống. Tính hướng đích của hoạt động bồi dưỡng là phát hiện tài
năng, trên cơ sở đó lựa chọn nội dung, phương pháp tác động nhằm tạo lập những
điều kiện cần thiết để tài năng ấy được phát huy.
Cần xem bồi dưỡng là hoạt động vừa mang tính khoa học vừa mang tính sáng
tạo. Tính khoa học đòi hỏi chủ thể tham gia bồi dưỡng phải xây dựng được nội
dung, chương trình bồi dưỡng phù hợp với từng đối tượng cụ thể dựa trên những cơ
sở lý luận và cơ sở thực tiễn nhất định. Tính sáng tạo của hoạt động bồi dưỡng biểu
hiện ở việc phát hiện tiềm năng của đối tượng được bồi dưỡng và kiếm tìm, lựa