ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN THANH SƠN

QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC
MÔN TOÁN CHO GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG
TRUNG HỌCPHỔ THÔNG HUYỆN BA BỂ TỈNH BẮC KẠN

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2018


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN THANH SƠN

QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC
MÔN TOÁN CHO GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN BA BỂ TỈNH BẮC KẠN
Ngành: Quản lý giáo dục
Mã ngành: 8.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: 1. TS. Đinh Đức Hợi
2. PGS.TS. Trần Việt Cường

THÁI NGUYÊN - 2018

học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn.
Mặc dù đã có nhiều cố gắng trong nghiên cứu nhưng do hạn chế về thời
gian và năng lực cho nên luận văn khó tránh khỏi những thiếu sót, hạn chế. Tác
giả kính mong nhận được những ý kiến đóng góp, chỉ bảo của các thầy giáo, cô
giáo trong Hội đồng khoa học, bạn bè đồng nghiệp và bạn đọc quan tâm để tác
giả hoàn thiện luận văn và có giá trị thực tiễn.
Xin trân trọng cảm ơn!
Bắc Kạn, tháng 7 năm 2018
Tác giả

Nguyễn Thanh Sơn

ii


MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ................................................................................................. i
LỜI CẢM ƠN ...................................................................................................... ii
MỤC LỤC ..........................................................................................................iii
DANH MỤC VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN ............................................... iv
DANH MỤC CÁC BẢNG .................................................................................. v
MỞ ĐẦU ............................................................................................................. 1
1. Lý do chọn đề tài ............................................................................................. 1
2. Mục đích nghiên cứu ....................................................................................... 2
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu ................................................................. 3
4. Giả thuyết khoa học ......................................................................................... 3
5. Nhiệm vụ nghiên cứu ...................................................................................... 3
6. Phạm vi nghiên cứu của đề tài ......................................................................... 3
7. Phương pháp nghiên cứu ................................................................................. 4
8. Cấu trúc luận văn ............................................................................................. 5

1.5.1. Các yếu tố về điều kiện kinh tế - xã hội .................................................. 21
1.5.2. Các yêu cầu của đổi mới giáo dục phổ thông .......................................... 21
1.5.3. Các yếu tố về phát triển quy mô trường lớp ............................................ 22
1.5.4. Các yếu tố về các điều kiện đảm bảo chất lượng .................................... 22
1.5.5. Các yếu tố về chính sách và quản lý........................................................ 22
TIỂU KẾT CHƯƠNG 1 .................................................................................... 24
Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG PHƯƠNG PHÁP
DẠY HỌC MÔN TOÁN Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ
THÔNG HUYỆN BA BỂ TỈNH BẮC KẠN.................................................. 25
2.1. Khái quát tình hình tự nhiên, kinh tế - xã hội và giáo dục của huyện Ba
Bể, Tỉnh Bắc Kạn .............................................................................................. 25
2.1.1. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế- xã hộiHuyện Ba Bể..................................... 25
2.1.2. Khái quát về giáo dục huyện Ba Bể Tỉnh Bắc Kạn ................................. 25
2.2. Thực trạng phát triển của các trường THPT huyện Ba Bể tỉnh Bắc
Kạn .................................................................................................................... 26

iv


2.2.1. Quy mô phát triển trường lớp .................................................................. 26
2.2.2. Chất lượng giáo dục THPT Huyện Ba Bể ............................................... 27
2.2.3. Đội ngũ cán bộ quản lý ............................................................................ 29
2.2.4. Đội ngũ giáo viên .................................................................................... 29
2.2.5. Đội ngũ giáo viên Toán ........................................................................... 30
2.2.6. Cơ sở vật chất .......................................................................................... 34
2.3. Thực trạng quản lý bồi dưỡng phương pháp dạy học môn Toán ở các
trường trung học phổ thông huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn .................................. 34
2.3.1. Quản lý thực hiện mục tiêu và nội dung bồi dưỡng pháp dạy học môn
Toán ở các trường trung học phổ thông huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn ............... 34
2.3.2. Quản lý hình thức bồi dưỡng phương pháp dạy học môn Toán ở các

3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa ............................................................ 53
3.1.5. Nguyên tắc đảm bảo tính phát triển ......................................................... 53
3.2. Đề xuất biện pháp quản lý bồi dưỡng phương pháp dạy học môn toán
cho giáo viên các trường trung học phổ thông huyện Ba Bể ............................ 53
3.2.1. Biện pháp 1: Tuyên truyền giáo dục, nâng cao nhận thức của GV toán
về yêu cầu và tính cần thiết của việc đổi mới phương pháp dạy học ................ 53
3.2.2. Biện pháp 2: Tập huấn, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên toán về việc đổi
mới phương pháp giảng dạy .............................................................................. 57
3.2.3. Biện pháp 3: Tự bồi dưỡng nhằm nâng cao hiệu quả của các phương
pháp dạy học môn toán ...................................................................................... 59
3.2.4. Biện pháp 4: Quản lý việc sử dụng đội ngũ giáo viên cốt cán để hỗ
trợ các giáo viên còn ít kinh nghiệm, mới ra trường ......................................... 63
3.2.5. Biện pháp 5: Tạo môi trường thuận lợi và tạo động lực thúc đẩy giáo
viên bồi dưỡng và phát huy năng lực sư phạm của mình .................................. 66
3.3. Mối liên quan giữa các biện pháp............................................................... 68
3.4. Khảo nghiệm tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý
bồi dưỡng phương pháp dạy học môn toán cho giáo viên các trường THPT
huyện Ba Bể, Tỉnh Bắc Kạn .............................................................................. 69
3.4.1. Mục đích khảo nghiệm ............................................................................ 69

vi


3.4.2. Các bước tiến hành khảo nghiệm ............................................................ 69
3.4.3. Kết quả khảo nghiệm ............................................................................... 71
TIỂU KẾT CHƯƠNG 3 .................................................................................... 76
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ................................................................. 77
1. Kết luận .......................................................................................................... 77
2. Khuyến nghị................................................................................................... 78
2.1. Với Ủy ban nhân dân Tỉnh Bắc Kạn .......................................................... 78

ĐNGV

Đội ngũ giáo viên

GD

Giáo dục

GD&ĐT

Giáo dục và đào tạo

GV

Giáo viên

HS

Học sinh

QL

Quản lý

QLGD

Quản lý giáo dục

THPT


Bảng 2.13. Kết quả điều tra về mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến công
tác quản lý bồi dưỡng PPDH môn Toán THPT Huyện Ba Bể ....... 48
Bảng 3.1: Kết quả khảo nghiệm tính cần thiết của các biện pháp đề xuất ........ 71
Bảng 3.2: Thống kê kết quả khảo nghiệm về mức độ khả thi của các biện
pháp đề xuất ở các trường THPT huyện Ba Bểtỉnh Bắc Kạn về
đổi mới phương pháp dạy học môn toán ......................................... 73
Bảng 3.3: Tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thicủa các biện pháp .... 74

v


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Dạy học là một bộ phận trong quá trình sư phạm tổng thể, là một trong
những con đường để thực hiện mục đích giáo dục. Dạy học có chất lượng luôn là
mục tiêu của quá trình Giáo dục - Đào tạo ở các nhà trường trong hệ thống giáo
dục, giáo dục phải được đổi mới trên tất cả các mặt như: mục tiêu đào tạo, nội
dung chương trình, phương pháp giảng dạy, đánh giá, trong đó đổi mới công tác
quản lý giáo dục có ý nghĩa rất quan trọng. Đánh giá về tình hình đổi mới giáo dục
những năm qua, văn kiện Đại hội XI của Đảng xác định "Phát triển giáo dục là
quốc sách hàng đầu. Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo
hướng chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hoá, dân chủ hoá và hội nhập quốc tế,
trong đó đổi mới cơ chế quản lý giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ
quản lý là khâu then chốt. Tập trung nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo, coi
trọng giáo dục đạo đức, lối sống, năng lực sáng tạo, kỹ năng thực hành, khả năng
lập nghiệp. Đổi mới cơ chế tài chính giáo dục. Thực hiện kiểm định chất lượng
giáo dục, đào tạo ở tất cả các bậc học. Xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh,
kết hợp chặt chẽ giữa nhà trường với gia đình và xã hội"[32].
Đặc biệt, đối với học sinh ở vùng miền núi, các vùng có điều kiện kinh tế
khó khăn cách tiếp cận các lĩnh vực của các bộ môn khoa học còn gặp nhiều khó

lý tương đối sát sao, linh hoạt, phù hợp nhưng hai trường THPT Huyện Ba Bể vẫn
chưa tìm ra được những biện pháp thiết thực đột phá trong đổi mới quản lý, để
nâng cao chất lượng dạy học cho bộ môn Toán.
Trong thực tế hiện nay tình hình đội ngũ nhà giáo trung học phổ thông ở
các huyện miền núi tỉnh Bắc Kạn có nhiều biến động. Chính vì vậy việc quản
lý,bồi dưỡng phương pháp dạy học môn toán cho giáo viên THPT các huyện
miền núi là cần thiết. Vì những lý do trên, tôi chọn nghiên cứu đề tài “Quản
lýbồi dưỡng phương pháp dạy học môn Toán cho giáo viên các trường trung
học phổ thông huyện Ba Bể, Tỉnh Bắc Kạn”, với mong muốn đóng góp một
phần nhỏ bé công sức của mình vào việc nâng cao chất lượng chuyên môn môn
toán của các trường THPT Huyện Ba Bể Tỉnh Bắc Kạn.
2. Mục đích nghiên cứu

2


Trên cơ sơ nghiên cứu lí luận và thực tiễn công tác quản lý bồi dưỡng
phương pháp dạy học môn Toán cho giáo viênTHPT hiện nay, đề xuất biện pháp
quản lý hoạt động bồi dưỡngphương pháp dạy học môn Toán cho giáo viên các
trường trung học phổ thông, góp phần nâng cao chất lượng bồi dưỡng giáo viên
dạy Toán THPT Huyện Ba Bể Tỉnh Bắc kạn.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Quá trình hoạt động bồi dưỡng giáo viên trung học phổ thông.
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Quản lý bồi dưỡng phương pháp dạy học môn Toán cho giáo viên các
trường trung học phổ thông Huyện Ba Bể, Tỉnh Bắc Kạn.
4. Giả thuyết khoa học
Nếu các biện pháp quản lý của Hiệu trưởng THPT trong công tác bồi
dưỡng cho giáo viên THPT được xác lập phù hợp với các cơ sở lí luận quản lý

Thu thập, phân tích, tổng hợp các tài liệu lí luận quản lý giáo dục, các văn
kiện Đảng các cấp, các văn bản pháp quy về giáo dục và các tài liệu khác có liên
quan đến đề tài nghiên cứu.
7.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi: Sử dụng phiếu trưng cầu ý kiến
đối với giáo viên, học sinh... nhằm thu thập thông tin cần thiết về vấn đề được
nghiên cứu.
- Phương pháp quan sát: Sử dụng các quan sát để thu thập thông tin vềbiện
pháp quản lý bồi dưỡng phương pháp dạy học môn Toán đối với giáo viên THPT.
- Phương pháp nghiên cứu sản phẩm: Đọc, nghiên cứu hồ sơ chuyên môn
(giáo án, kế hoạch giảng dạy bộ môn toán,…) của giáo viênđể nắm bắt các vấn
đề của năng lực chuyên môn, phát hiện thực trạng về biện pháp quản lý bồi dưỡng
của Hiệu trưởng các trường THPT trong địa bàn nghiên cứu.
- Phương pháp phỏng vấn: Phỏng vấn hiệu trưởng, giáo viên về nhu cầu,
thực trạng về biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng làm căn cứ đề xuất các biện
pháp quản lý.
- Phương pháp chuyên gia: Thông qua các hiệu trưởng, các giáo viên toán

4


và các giáo viên lâu năm để xác định các giải pháp tối ưu cho các biện pháp quản
lý hoạt động bồi dưỡng
7.3. Nhóm phương pháp thống kê toán học
Sử dụng các công thức toán về tính tổng, tính giá trị trung bình, tính tỉ lệ
phần trăm để xử lý kết quả khảo sát, định lượng kết quả nghiên cứu và các nhận
xét, đánh giá khoa học.
8. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo,
phụ lục, nội dung chính của luận văn gồm 3 chương:

nhiệm vụ bắt buộc đối với người lao động sư phạm. Tùy theo thực tế của đơn vị
cá nhân mà các cấp QLGD đề ra các phương thức bồi dưỡng khác nhau trong
một phạm vi theo yêu cấu nhất định. Cụ thể là cứ từ 3 đến 5 GV được đào tạo lại
một lần theo chuyên môn mới và tập trung nhiều vào đổi mới phương pháp dạy
học.
Triều Tiên là một trong những nước có chính sách thiết thực về bồi dưỡng
và đào tạo lại ĐNGV. Tất cả ĐNGV đều phải tham gia học tập đầy đủ các nội
dung chương trình về nâng cao trình độ và nghiệp vụ chuyên môn theo quy định.

6


Tại Thái Lan, từ năm 1998 việc bồi dưỡng giáo viên được tiến hành ở các
trung tâm học tập cộng đồng nhằm thực hiện giáo dục cơ bản huấn luyện kĩ năng
nghề nghiệp và thông tin tư vấn cho mọi người dân trong xã hội.
Ở Việt Nam, các công trình nghiên cứu về quản lý bồi dưỡng phương pháp
dạy học môn toán cho giáo viên tương đối phong phú. Nhiều hội thảo khoa học
về quản lý ĐNGV Toán dưới góc độ QLGD theo ngành, bậc học đã được thực
hiện. Nhiều kết quả, nhiều công trình nghiên cứu đã và đang được ứng dụng
trong các nhà trường.
Tại hội thảo phát triển năng lực nghề nghiệp giáo viên táon THPT đáp ứng
với chương trình sách giáo khoa đổi mới ngay09/5/2015 tại Hà Nội, thứ trưởng
Bộ giáo dục vàđào tạo Nguyễn Vinh Hiển nhấn mạnh việc đào tạo vàbồi dưỡng
phương pháp cho đội ngũ giáo viên toán đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục phổ
thông.
Tài liệu “phương pháp dạy học môn toán” của tác giả Nguyễn Bá Kim nói
về nội dung của môn toán định hướng quá trình dạy học toán và phương pháp
dạy học môn toán.
Nghiên cứu về quản lý nhà trường nói chung và quản lý hoạt động bồi
dưỡng nói riêng có các tác giả như: Nguyễn Ngọc Quang, Phạm Viết Vượng,

1.2.1.1. Bồi dưỡng
Bồi dưỡng theo nghĩa rộng là quá trình đào tạo nhằm hình thành nhân cách
và những phẩm chất riêng biệt của nhân cách theo định hướng mục đích đã chọn.
Theo nghĩa hẹp là trang bị kiến thức, kĩ năng nhằm mục đích nâng cao và hoàn
thiện năng lực hoạt động trong các lĩnh vực cụ thể. Ví dụ: Bồi dưỡng kiến thức
lí luận, bồi dưỡng năng lực sư phạm.
Công tác bồi dưỡng được thực hiện trên nền tảng các loại trình độ đã được
đào tạo cơ bản từ trước. Hoạt động bồi dưỡng là việc làm thường xuyên, liên tục
cho mỗi GV, cấp học, ngành học, không ngừng nâng cao trình độ của đội ngũ để
thích ứng với đòi hỏi của nền kinh tế xã hội. Nội dung bồi dưỡng được triển khai
ở các mức độ khác nhau, phù hợp cho từng đối tượng cụ thể. Bồi dưỡng với ý
nghĩa nâng cao nghề nghiệp. Quá trình này chỉ diễn ra khi cá nhân và tổ chức có

8


nhu cầu nâng cao kiến thức hoặc kỹ năng chuyên môn nghiệp vụ của bản thân
nhằm đáp ứng nhu cầu lao động nghề nghiệp.
Như vậy, về mặt quản lý có thể hiểu bồi dưỡng thực chất là quá trình bổ
sung thêm những tri thức, cập nhật thêm những cái mới để làm tăng thêm vốn
hiểu biết, kỹ năng nghiệp vụ từ đó nâng cao hiệu quả lao động.
Từ những khái niệm trên có thể nói: Chủ thể hoạt động tự bồi dưỡng
(khách thể hoạt động bồi dưỡng) là một người lao động đã được đào tạo và có
một một trình độ chuyên môn nghề nghiệp nhất định.
Bồi dưỡng thực chất là quá trình cập nhật bổ sung kiến thức, kỹ năng để nâng
cao trình độ trong lĩnh vực hoạt động chuyên môn nào đó qua hình thức đào tạo nào
đó. Mục đích bồi dưỡng nhằm nâng cao phẩm chất và trình độ chuyên môn nghiệp
vụ để người lao động có cơ hội củng cố mở mang hoặc nâng cao hệ thống tri thức
kỹ năng, kỹ xảo chuyên môn nghiệp vụ có sẵn nhằm nâng cao chất lượng và hiệu
quả công việc đanh làm (không nhằm mục đích đổi nghề).

nghiệm giảng dạy...
+ Bồi dưỡng về lí luận chính trị và các kiến thức quản lý khác.
- Việc bồi dưỡng ĐNGV cũng có thể tiến hành với nhiều hình thức đa
dạng, phong phú như: bồi dưỡng tập trung; bồi dưỡng tại chức, từ xa; bồi dưỡng
thường xuyên theo chu kỳ, trong hè; bồi dưỡng theo chuyên đề ngắn hạn; bồi
dưỡng tại các nhà trường; tự bồi dưỡng của GV,…
Trong nhà trường, GV là người trực tiếp thực hiện mục đích, nhiệm vụ
giáo dục, người quyết định phương hướng trong giảng dạy. Trình độ học vấn và
sự phát triển tư duy độc lập, sáng tạo của HS không chỉ phụ thuộc vào chương
trình sách giáo khoa, cũng không chỉ phụ thuộc vào nhân cách của HS mà còn
phụ thuộc vào nhân cách của người thầy, vào phẩm chất chính trị, trình độ chuyên
môn, khả năng tay nghề của người thầy. Vì vậy, việc bồi dưỡng và tự bồi dưỡng
để không ngừng nâng cao phẩm chất, năng lực của người GV là đòi hỏi tự thân,
mang tính bắt buộc của nghề dạy học.
Như vậy, bồi dưỡng chính là quá trình tổ chức và thực hiện những tương
tác qua lại giữa các thành tố cấu trúc trong đó chủ thể bồi dưỡng chuyên môn
đóng vai trò chủ đạo, nhằm làm cho đối tượng bồi dưỡng chuyên môn hoạt động

10


tích cực, qua đó nâng cao năng lực và phẩm chất, đáp ứng yêu cầu của xã hội.
Quá trình bồi dưỡng thể hiện quan điểm giáo dục hiện đại đó là "Đào tạo liên
tục và học tập suốt đời".
1.2.1.2. Đội ngũ giáo viên
- Theo từ điển Tiếng Việt định nghĩa: "Đội ngũ là một tập hợp một số đông
người cùng chức năng nghề nghiệp, được tập hợp và tổ chức thành một lực
lượng" [28].
- Khi đề cập đến khái niệm ĐNGV, một số tác giả nước ngoài đã nêu quan
niệm: "Đội ngũ giáo viên là những chuyên gia trong lĩnh vực giáo dục, họ nắm

Bồi dưỡng phương pháp dạy học môn Toán nhằm mang lại hiệu quả cao
hơn là yêu cầu thường xuyên, liên tục đối với nghề dạy học. Nó có ý nghĩa quyết
định đối với chất lượng giảng dạy của nhà trường và với bản thân GV Toán. Để
công tác phương pháp dạy học môn Toán có hiệu quả, Hiệu trưởng cần đánh giá
đúng tình hình thực trạng ĐNGV Toán về năng lực, GV xác định yêu cầu bồi
dưỡng của bản thân về nội dung, mức độ cần đạt. Trên cơ sở đó, Hiệu trưởng xây
dựng kế hoạch bồi dưỡng của trường về nội dung, thời gian, đối tượng.
Mục tiêu quản lý BDphương pháp dạy học môn Toán là nhằm nâng cao
phẩm chất, năng lực sư phạm, năng lực giáo dục của GV Toán, đồng thời chuẩn
hóa trình độ của đội ngũ nhà giáo, từng bước nâng cao chất lượng giáo dục của
nhà trường, cung cấp nguồn nhân lực có chất lượng cho sự nghiệp công nghiệp
hóa, hiện đại hóa đất nước.
1.3. Năng lực đối với giáo viên dạy môn Toán ở trường THPT đáp ứng
chương trình phổ thông mới
1.3.1. Những đặc trưng cơ bản của bộ môn Toánở trường THPT đáp ứng
chương trình phổ thông mới
Môn Toán là một môn học chiếm vị trí đặc biệt quan trọng và không thể
thiếu trong chương trình giáo dục. Điều này xuất phát từ đặc trưng của Toán học
là tính trừu tượng và tính thực tiễn phổ dụng, có tính lôgic chặt chẽ và tính thực
nghiệm.
Môn Toán có vai trò, vị trí và ý nghĩa hết sức quan trọng trong các nhà
trường nói chung, trường THPT nói riêng bởi những lý do cơ bản sau:

13


- Môn Toán có vai trò quan trọng trong việc thực hiện mục tiêu chung của
giáo dục phổ thông, góp phần phát triển tư duy lôgic người học. Cùng với việc
giúp cho học sinh kiến tạo những tri thức và rèn luyện kỹ năng Toán học cơ bản,
môn Toán có tác dụng góp phần phát triển năng lực trí tuệ chung như: Phân tích,