Y Học TP. Hồ Chí Minh * Phụ Bản Tập 22 * Số 6 * 2018

Nghiên cứu Y học

THỰC TRẠNG LO ÂU CỦA BỆNH NHÂN
TRƯỚC PHẪU THUẬT TIÊU HÓA VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN
TẠI BỆNH VIỆN ĐA KHOA TRUNG TÂM TIỀN GIANG NĂM 2018
Đặng Văn Thạch*, Tạ Văn Trầm*

TÓMTẮT
Mục tiêu: Mô tả thực trạng lo âu của bệnh nhân trước phẫu thuật tiêu hóa tại khoa Ngoại Bệnh viện
Đa khoa Trung tâm Tiền Giang năm 2018. Xác định một số yếu tố liên quan đến tình trạng lo âu của bệnh
nhân trước phẫu thuật tiêu hóa tại khoa Ngoại Bệnh viện Đa khoa Trung tâm Tiền Giang năm 2018.
Phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu cắt ngang có phân tích được thực hiện trên 192 đối tượng từ
18 tuổi trở lên được chỉ định phẫu thuật tiêu hóa theo kế hoạch tại khoa Ngoại khoa Ngoại Tổng quát Bệnh
viện Đa khoa Trung tâm Tiền Giang, từ tháng 02 - 6/2018.
Kết quả: Bệnh nhân trước mổ có điểm mức trung bình về mức độ lo âu theo HADS - A là 6,15 ± 3,22
tương ứng. Theo tổng điểm cá nhân theo mức khoảng điểm cho thấy có 34,9% bệnh nhân đang lo âu. 35%
bệnh nhân trước phẫu thuật có nguy cơ lo âu.
Kết luận: 34,9% bệnh nhân trước phẫu thuật tiêu hóa đang lo âu, 35% bệnh nhân có nguy cơ lo âu. Các
yếu tố làm tăng tình trạng lo âu: giới tính, cơ quan phẫu thuật, số lần phẫu thuật, thời gian chờ đợi phẫu
thuật, thông tin phẫu thuật, giải thích trước phẫu thuật.
Từ khóa: Lo âu, phẫu thuật tiêu hóa, Tiền Giang.

ABSTRACT
PREOPERATIVE ANXIETY AND ASSOCIATED FACTORS IN PATIENTS BEFORE
GASTROINTESTINAL SURGERY IN TIEN GIANG GENERAL HOSPITAL IN 2018
Dang Van Thach, Ta Van Tram
* Ho Chi Minh City Journal of Medicine * Supplement of Vol. 22 - No 6- 2018: 121 - 126
Objective: To describe anxious state of patients prior to gastrointestinal surgery and identify related
factors in patients at the surgical department of Tien Giang general hospital in 2018.

bệnh nhân. Bệnh tật làm thay đổi tâm lý bệnh
nhân, sự biến đổi tâm lý đó càng rõ rệt vì họ
phải trải qua một thử thách lớn, ví dụ như
cuộc phẫu thuật. Diễn biến tâm lý của bệnh
nhân tác động hai chiều tới sự thành công của
cuộc phẫu thuật. Tâm lý ổn định, an tâm và tin
tưởng vào điều trị có thể giúp họ phục hồi
nhanh hơn, ngược lại bệnh nhân quá lo âu,
nghi ngờ kết quả điều trị, làm ảnh hưởng xấu
đến quá trình điều trị mà đặc biệt là quá trình
gây mê hồi sức.
Năm 2016, Bệnh viện Đa khoa Trung tâm
Tiền Giang đã tiến hành phẫu thuật trên tổng
số 7.187 bệnh nhân (trong đó phẫu thuật tiêu
hóa 2.752 bệnh nhân, chiếm 36%). Năm 2017,
tổng số bệnh nhân phẫu thuật là 7.611bệnh
nhân tăng gần 6%, trong đó phẫu thuật tiêu
hóa chiếm tỷ lệ 51% trong năm 2017. Do là
bệnh viện đa khoa tuyến tỉnh, nên số lượng
bệnh nhân phẫu thuật tương đối nhiều, trong
đó phẫu thuật tiêu hóa theo chương trình
trung bình 4 bệnh nhân/ngày. Như vậy có thể
thấy, phẫu thuật tiêu hóa chiếm chủ yếu số ca
phẫu thuật của bệnh viện và có xu hướng tăng
lên theo thời gian các năm gần đây. Tuy nhiên,
chưa có nghiên cứu nào trước đây xác định
thực trạng lo âu của bệnh nhân và các yếu tố
liên quan đến lo âu trước phẫu thuật tiêu hóa
tại Bệnh viện Đa khoa Trung tâmTiền Giang.
Chúng tôi nghiên cứu đề tài nầy nhằm Mô tả

ý tham gia vào nghiên cứu.
Tiêu chuẩn loại trừ
Bệnh nhân phẫu thuật cấp cứu; Bệnh nhân
giảm tri giác, mất ý thức do bệnh lý, không
hợp tác hoàn toàn; Người có bệnh tâm thần
kèm theo.
Thiết kế nghiên cứu
Nghiên cứu cắt ngang có phân tích.
Cỡ mẫu
Áp dụng công thức tính cỡ mẫu một tỷ lệ

n  z

2
1 -  /2

p (1  p )
2
d

Trong đó:
n: cỡ mẫu tối thiểu cần thiết;
α: độ tin cậy. Tương ứng với độ tin cậy 95%, ta
có Z1-α/2 tương ứng là 1,96; p = 0,6 (theo nghiên
cứu tác giả Võ Thị Yến Nhi năm 2017 mức độ
lo âu trước phẫu thuật tiêu hóa tại Bệnh viện
Đa khoa Kiên Giang)(4);
d: độ chính xác tương đối mong muốn 7%.
Đưa vào công thức ta tính được cỡ mẫu tối
thiểu là 189 bệnh nhân. Thực tế nghiên cứu

Tần số (n) Tỷ lệ (%)
Nam
109
56,8
Giới
Nữ
83
43,2
18- 30
19
9,9
31-45
50
26,0
Nhóm tuổi
46-60
67
34,9
> 60
56
29,2
Thành thị
45
23,4
Khu vực
sinh sống
Nông thôn
147
76,6
Tình


Nghiên cứu Y học

Bảng 2: Tỷ lệ lo âu trung bình

Một số đặc điểm bệnh tật bệnh nhân phẫu
thuật tiêu hóa
Mức độ lo âu của bệnh nhân trước mổ theo

Không lo âu
Lo âu

Tần số (n)
125
67

Tỷ lệ (%)
65,1%
34,9%

Bảng 3: Lo âu với các yếu tố liên quan
Nội dung
Giới
Khu vực sinh sống
Tình trạng hôn nhân
Cơ quan phẫu thuật
Số lần phẫu thuật trước
Bệnh kèm theo (tim mạch, tiểu
đường, rối loạn mỡ máu,…)
Thời gian chờ phẫu thuật

18 (58,06)
49 (30,43)
45 (45,45)
22 (23,66)
55 (44,35)
12 (17,65)
39 (42,86)
28 (27,72)
23 (48,94)
44 (30,34)
32 (45,07)
35 (28,93)
30 (44,18)
37(29,84)

Không lo âu
N (%)
46 (55,42)
79 (72,47)
23 (51,11)
102 (69,38)
13 (41,94)
112 (49,57)
54 (54,55)
71 (76,34)
69 (55,65)
56 (82,35)
52 (57,14)
73 (72,28)
24 (51,06)

2,2
(1,12-4,31)
2,02
(1,09-3,71)
1,8
(1,0-3,43)

123


Y Học TP. Hồ Chí Minh * Phụ Bản Tập 22 * Số 6 * 2018

Nghiên cứu Y học
Nội dung

Có giải thích nhưng qua loa,
không giải thích
Giải thích rõ ràng
Có hướng dẫn nhưng qua loa,
không được hướng dẫn
Hướng dẫn, giáo dục sức khỏe
Hướng dẫn tỉ mỉ, làm mẫu cụ thể
Có thông báo nhưng qua loa,
Thông tin chuẩn bị trước phẫu
không thông báo gì
thuật
Thông báo rõ ràng
Giải thích trước phẫu thuật

Lo âu


OR (95%CI)

0,02

2,7
(1,46-5)

0,023

2,0
(1,1-3,68)

0,01

2,22
(1,21-4,06)

Phân tích hồi quy logistic dự đoán yếu tố liên quan đến lo âu của bệnh nhân trước phẫu thuật
tiêu hóa
Bảng 4. Mô hình hồi quy logistic dự đoán yếu tố liên quan đến lo âu bệnh nhân
Yếu tố trong mô hình (biến độc lập)

Hệ số hồi quy (β) Sai số chuẩn (SE)
p
Giới tính
Nữ
1,521
0,424
0,001

0,312
Hướng dẫn tỉ mỉ, làm mẫu cụ thể (*)
Thông tin chuẩn bị trước phẫu thuật
Có thông báo nhưng qua loa, không thông báo gì
0,935
0,399
0,01
Thông báo rõ ràng (*)
Cỡ mẫu phân tích n=192; (*) = Nhóm so sánh; - = Không áp dụng
Kiểm định tính phù hợp của mô hình thống kê (Hosmer and Lemeshow)
2
χ = 11,129; df = 8; p = 0,194

BÀNLUẬN
Theo kết quả trong nghiên cứu, tổng trung
bình của khảo sát mức độ lo âu là 6,25 ± 3,22,
tương ứng. Mặc dù, theo ngưỡng đánh giá của
mẫu câu hỏi HADS -A (phần phương pháp)
nhìn chung trị tổng trung bình mức độ lo âu
của mẫu nghiên cứu nằm trong mức độ chưa
đáng báo động. Tuy nhiên, nếu xét số cá thể có
tổng điểm cá nhân của mức độ lo âu và trầm

124

OR (95%CI)
4,58
(1,98-10,55)
3,57
(1,5-8,49)

7,14 ± 3,58 cũng cao hơn so với nghiên cứu của
chúng tôi(2). Tuy nhiên khi so sánh với các tác
giả nước ngoài tỷ lệ bệnh nhân lo âu trước
phẫu thuật tiêu hóa gần tương đương nhau,
Lee Xu (2015) 20,75%(5). Như vậy, sự khác biệt
về tỷ lệ lo âu trong nghiên cứu của chúng tôi
đa số đều thấp hơn so với nghiên cứu trong
nước có thể do sự khác biệt về đặc điểm cuộc
sống, về văn hóa, về thời gian mắc bệnh theo
tiêu chuẩn lựa chọn của từng nghiên cứu, có
thể khác biệt về hoàn cảnh nghiên cứu hoặc
khác nhau về các dịch vụ chăm sóc sức khỏe
tâm lý xã hội giành cho bệnh nhân trước phẫu
thuật nói chung cũng như bệnh nhân phẫu
thuật tiêu hóa nói riêng.
Nghiên cứu của chúng tôi đã tìm thấy yếu
tố tình trạng sức khỏe bản thân có mối liên
quan với tình trạng lo âu của đối trước trước
phẫu thuật tiêu hóa tại khoa Ngoại Bệnh viện
Đa khoa Trung Tâm Tiền Giang, mối liên quan
này đã được khẳng định khi có ý nghĩa thống
kê trong phân tích đơn biến và phân tích đa
biến (p = 0,15, p = 0,026, p = 0,005). Những
bệnh nhân nữ giới có tỷ lệ lo âu cao hơn 2,1
lần so với nam giới. Nghiên cứu của tác giả
Jafar MF (2009)(3), Khi phân tích đơn biến 6 yếu
tố về đặc điểm yếu tố lâm sàng liên quan đến
sự lo âu của người bệnh trước phẫu thuật tiêu
hóa, chúng tôi nhận thấy có 4 yếu tố mối liên
quan đến lo âu bệnh nhân bao gồm: cơ quan

liên quan đến lo âu.
Yếu tố về môi trường điều trị có liên quan
đến tình trạng lo âu. Kết quả: không khí
buồng bệnh, tình hình an ninh, trật tự trong
phân tích đơn biến thì có mối liên quan với
tình trạng lo âu bệnh nhân (p = 0,024). Những
bệnh nhân đánh giá không khí buồng bệnh
bình thường, ảm đạm có tỷ lệ lo âu cao hơn
2,02 lần so với đánh giá không khí vui vẻ,
thoải mái. Điều kiện an ninh, trật tự bình
thường, nguy hiểm thì có tỷ lệ lo âu cao gấp
1,8 lần so với những người đánh giá an toàn (p
= 0,048). Một số nghiên cứu trên thế giới và
Việt Nam cũng cho kết quả có mối liên quan
giữa các yếu tố về môi trường với tình trạng lo
âu bệnh nhân như tác giả tác giả Đỗ Cao
Cường (2013)(1) cho thấy các yếu tố như tình
hình an ninh, trật tự,thủ tục hành chánh cso
liên quan đến lo âu, tác giả Xu (2016)(5) cũng
cho thấy các yếu tố như không khí buồng
bệnh, tình hình an ninh, trật tự, vệ sinh buồng
bệnh, trang thiết bị.
Nhiều nghiên cứu đã cung cấp dữ liệu
khẳng định công tác chuẩn bị trước phẫu
thuật là một trong những yếu tố tác động rất
lớn đến người bệnh. Công tác chuẩn bị trước
phẫu thuật có thể là giải thích thuốc, xét
nghiệm, giải thích trước phẫu thuật, hướng
dẫn giáo dục sức khỏe, thông tin chuẩn bị


Trong nghiên cứu của chúng tôi, khi phân
tích đơn biến có 8/15 yếu tố trong nhóm các
yếu tố thuộc về yếu tố bệnh tật (yếu tố lâm
sàng, yếu tố môi trường điều trị, yếu tố công
tác chuẩn bị trước phẫu thuật) có liên quan
đến tình trạng lo âu trước phẫu thuật (p

Điều dưỡng. Trường Y dược TP Hồ Chí Minh, tr. 20.
Xu L, Pan Q, Lin R (2016), "Prevalence rate and influencing
factors of preoperative anxiety and depression in gastric
cancer patients in China: Preliminary study", JIMR. pp. 1-12.
Yilmaz M, Sezer H, Gurler H, Bekar M (2011), "Predictors of
preoperative anxiety in surgical inpatients", JCN. 21: pp.
956-64.

Ngày nhận bài báo:

10/11/2018

Ngày phản biện nhận xét bài báo:

25/11/2018

Ngày bài báo được đăng:

10/12/2018

Chuyên Đề Điều Dưỡng Nhi Khoa