TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP.HCM

KHOA KẾ TOÁN - KIỂM TOÁN

CHƢƠNG 1
KIỂM TOÁN TIỀN VÀ CÁC KHOẢN TƢƠNG ĐƢƠNG TIỀN

Bộ môn Kiểm toán
1


KIỂM TOÁN VỐN BẰNG TIỀN
•

Nội dung và đặc điểm của khoản mục tiền

•

Kiểm soát nội bộ đối với tiền

•

Các thủ tục kiểm toán khoản mục tiền

Bộ môn Kiểm toán
2


KIỂM TOÁN VỐN BẰNG TIỀN
Nội dung và đặc điểm của khoản mục tiền
Tiền được trình bày ở phần tài sản (Phần A: Tài sản ngắn hạn, khoản I:


Tiền đang chuyển
Bao gồm các khoản tiền Việt Nam và ngoại tệ mà doanh nghiệp đã

nộp vào ngân hàng, kho bạc Nhà nước,…hay tuy đã làm thủ tục
chuyển tiền từ tài khoản Tiền gửi ngân hàng để trả cho các đơn vị
khác, thế nhưng đến ngày khóa sổ thì doanh nghiệp vẫn chưa nhận
được giấy báo hay bảng sao kê của ngân hàng, hoặc giấy báo của
kho bạc.

Bộ môn Kiểm toán
6


2. Đặc điểm
Tiền là khoản mục được trình bày đầu tiên trên Bảng cân đối kế toán và là
một khoản mục quan trọng trong Tài sản ngắn hạn. Do thường được sử dụng
để phân tích khả năng thanh toán của một doanh nghiệp, nên đây là khoản có
thể bị cố tình làm sai lệch.



Tiền còn là khoản mục bị ảnh hưởng và có ảnh hưởng đến nhiều khoản mục
quan trọng như thu nhập, chi phí, công nợ và hầu hết các tài sản khác của
doanh nghiệp.



Do số phát sinh của các tài khoản tiền thường lớn hơn số phát sinh của
nhiều tài khoản khác, vì thế những sai phạm trong các nghiệp vụ liên quan đến

- Có nghiệp vụ thu, chi tiền mặt dồn dập dập trước và sau ngày khóa sổ.
- Đối với các khoản thu chi bằng ngoại tệ: Không theo dõi nguyên tệ, sử dụng tỷ giá
không đúng, không đánh giá chênh lệch tỷ giá chưa thực hiện đối với số dư cuối
năm.

Bộ môn Kiểm toán
9


3. RỦI RO VÀ SAI SÓT THƢỜNG GẶP
3.1 Tiền mặt
- Phiếu thu, phiếu chi chưa lập đúng quy định (thiếu dấu, chữ ký của thủ
trưởng đơn vị, kế toán trưởng, thủ quỹ,…); không có hoặc không phù hợp
với chứng từ hợp lý hợp lệ kèm theo; chưa đánh số thứ tự, phiếu viết sai
không không lưu lại đầy đủ; nội dung chi không đúng hoạt động kinh doanh.
- Chi quá định mức tiền mặt theo quy chế tài chính của Công ty nhưng
không có quyết định hoặc phê duyệt của thủ trưởng đơn vị.
- Vi phạm nguyên tắc bất kiêm nhiệm: kế toán tiền mặt đồng thời là thủ quỹ,
chứng từ kế toán xếp chung với chứng từ quỹ, sổ quỹ và sổ kế toán không
tách biệt…
Bộ môn Kiểm toán
10


3. RỦI RO VÀ SAI SÓT THƢỜNG GẶP

3.1 Tiền mặt
- Phiếu chi trả nợ người bán hàng mà người nhận là cán bộ công nhân
viên trong Công ty nhưng không có phiếu thu hoặc giấy nhận tiền của
người bán hàng kèm theo để chứng minh số tiền này đã được trả tới

- Phát sinh quá nhiều nghiệp vụ chuyển tiền tại ngày khóa sổ để lợi
dụng sự chậm trễ gửi giấy báo của ngân hàng.

Bộ môn Kiểm toán
13


3. RỦI RO VÀ SAI SÓT THƢỜNG GẶP

3.2 Tiền gửi ngân hàng
- Chuyển tiền sai đối tượng hay người nhận không có quan hệ kinh tế
đối với đơn vị.
- Không theo dõi nguyên tệ đối với các khoản tiền gửi bằng ngoại tệ.
- Chưa đánh giá lại số dư ngoại tệ cuối năm hoặc áp dụng sai tỷ giá
đánh giá lại.
- Chưa hạch toán đầy đủ lãi tiền gửi ngân hàng hoặc hạch toán lãi tiền
gửi NH không khớp với sổ phụ NH.
-…
Bộ môn Kiểm toán
14


3. MỤC TIÊU KIỂM TOÁN
Đảm bảo các khoản tiền và tương đương tiền là có thực;
thuộc quyền sở hữu của DN; được ghi nhận và đánh giá đầy
đủ, chính xác, đúng niên độ; và trình bày trên BCTC phù hợp
với khuôn khổ về lập và trình bày BCTC được áp dụng.

Bộ môn Kiểm toán
15



3. Kiểm soát nội bộ đối với thu tiền
a) Thu tiền trực tiếp:

- Cần tách chức năng bán hàng và thu tiền;
- Đánh số thứ tự liên tục trước trên phiếu thu tiền, hóa đơn;
- Sử dụng máy tính tiền, giao phiếu tính tiền cho khách hàng;

- Đối chiếu tổng tiền thu của hàng bán theo sổ sách với tiền nhân viên nộp vào trong ngày;
- Lập báo cáo bán hàng hàng ngày.

Bộ môn Kiểm toán
18


3. Kiểm soát nội bộ đối với thu tiền
b) Thu nợ của khách hàng:
- Khách hàng đến nộp tiền: phiếu thu, biên lai;
- Đến công ty khách hàng thu tiền: giấy giới thiệu, đối chiếu công nợ;
- Thu qua bưu điện: phân công nhiệm vụ cho nhân viên: lập hóa đơn
– theo dõi công nợ - đối chiếu sổ tổng hợp với chi tiết – liệt kê
Cheque nhận được – nộp Cheque vào ngân hàng – thu tiền;
Bộ môn Kiểm toán
19


4. Kiểm soát nội bộ đối với chi tiền
Một số thủ tục kiểm soát nội bộ thường được sử dụng đối với chi quỹ
như sau:

10. Chứng từ thu, chi tiền mặt, chứng từ ngân hàng (nếu cần);
11. Quy định của đơn vị về hạn mức tồn quỹ;
12. …
1.

Bộ môn Kiểm toán
21


2. Nghiên cứu và đánh giá kiểm soát nội bộ
2.1. Tìm hiểu về kiểm soát nội bộ:
Đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ, kiểm toán viên thường soạn bảng
tường thuật, còn doanh nghiệp lớn họ thường sử dụng lưu đồ để
mô tả cơ cấu kiểm soát nội bộ hiện hành.
Để thiết lập, kiểm toán viên thường dựa vào việc phỏng vấn, quan
sát và sử dụng bảng câu hỏi về kiểm soát nội bộ.
Bộ môn Kiểm toán
22


Bảng câu hỏi về kiểm soát nội bộ đối với tiền
Trả lời
Câu hỏi

Có

Không

Yếu kém
Quan


Không

Yếu kém
Quan
trọng

Ghi
chú

Thứ
yếu

5. Cuối ngày có kiểm kê quỹ hay không?
6. Có định kỳ đối chiếu giữa nhật ký quỹ và sổ quỹ
không?
7. Định kỳ có đối chiếu giữa sổ tiền gửi ngân hàng với sổ
phụ ngân hàng không?
8. Có các quy định về xét duyệt chi trong doanh nghiệp
không?
9. ………………………………….

24


2. Nghiên cứu và đánh giá kiểm soát nội bộ

2.2. Đánh giá sơ bộ rủi ro kiểm soát:
Thủ tục kiểm soát
hữu hiệu