TẠP CHÍ KHOA HỌC, ðại học Huế, Số 66, 2011
NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC PHÁP LUẬT
ðÁP ỨNG YÊU CẦU TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC
TRONG GIAI ðOẠN HIỆN NAY
Phạm Thế Kiên, ðại học Huế

TÓM TẮT
Trong ñiều kiện pháp luật ñược ban hành ngày càng nhiều, nội dung ña dạng, ñiều
chỉnh nhiều loại quan hệ xã hội phục vụ tiến trình ñổi mới và hội nhập quốc tế, hoạt ñộng phổ
biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL) ngày càng có vai trò quan trọng trong việc góp phần nâng
cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, quản lý xã hội và nâng cao trình ñộ văn hoá pháp lý
của công dân.
Hiệu quả công tác PBGDPL một mặt phụ thuộc vào nội dung, hình thức; mặt khác phụ
thuộc vào các yếu tố khác như thể chế, con người và tài chính trong quá trình tổ chức PBGDPL.
Nâng cao hiệu quả công tác PBGDPL cần sự tác ñộng cùng chiều của nhiều mặt và
nhiều yếu tố trên.

1. ðặt vấn ñề
Công tác PBGDPL ở Việt Nam ñã và ñang ngày càng khẳng ñịnh vai trò là một
bộ phận không thể tách rời của quá trình xây dựng, hoàn thiện và tổ chức thực hiện
pháp luật. Việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ñược ñề ra như một
nhiệm vụ rất quan trọng. Nhà nước pháp quyền ñòi hỏi tính tối thượng của luật, mọi
công dân sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật. Thực hiện nhiệm vụ này,
PBGDPL ñược coi là cầu nối ñể ñưa pháp luật vào cuộc sống, góp phần nâng cao hiệu
lực và hiệu quả quản lý Nhà nước, quản lý xã hội bằng pháp luật.
2. Nội dung
Trong những năm qua, công tác PBGDPL ñã có những bước phát triển mới, ñạt
nhiều kết quả trong việc nâng cao hiểu biết, ý thức tôn trọng và tự giác chấp hành pháp
luật, xây dựng, củng cố và bồi dưỡng tình cảm, thái ñộ ñúng ñắn ñối với pháp luật, tạo
dựng thói quen ứng xử bằng pháp luật của ñông ñảo nhân dân. Trải qua nhiều thử
nghiệm với nhiều mô hình và cách thức vận ñộng, triển khai thực hiện khác nhau, công

ðây cũng chính là thuận lợi một mặt ñảm bảo tính ổn ñịnh, liên tục, thống nhất của hoạt
ñộng PBGDPL, mặt khác, giải quyết ñược nghịch lý lâu nay trong việc phân bổ ngân
sách cho công tác này khi quá phụ thuộc vào nhận thức của lãnh ñạo ñịa phương, nơi ít
nơi nhiều; nơi cần nhiều lại ñược phân bổ ít; nơi cần ít lại phân bổ nhiều.
Với vị trí, vai trò ngày càng quan trọng của công tác PBGDPL, thể chế cho công
tác PBGDPL ñã từng bước ñược tăng cường. ðặc biệt, trong những năm gần ñây, tác
dụng của việc ban hành thể chế cho công tác này thể hiện rõ trong kết quả thực hiện
hoạt ñộng PBGDPL. Các cấp ủy ðảng, chính quyền, các ngành, ñịa phương ñã ngày
càng quan tâm ñầu tư, triển khai thực hiện có hiệu quả hoạt ñộng PBGDPL. PBGDPL
ñược thực hiện có nề nếp, quy mô và bài bản hơn, sự phối hợp giữa các cơ quan có liên
quan ñược tăng cường. Tuy nhiên, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về PBGDPL
còn tản mạn, chưa ñồng bộ, ña phần là các văn bản mang tính chủ trương, chính sách
hoặc các kế hoạch hành ñộng. PBGDPL là hoạt ñộng liên quan ñến tất cả các ngành, các
ñịa phương và toàn bộ ñời sống xã hội, song chưa ñược ñiều chỉnh bằng một văn bản có
giá trị pháp lý cao như Luật, Nghị quyết của Quốc hội ñể xác ñịnh rõ cơ chế, trách
104


nhiệm của từng ngành, từng tổ chức, cá nhân nên vẫn còn gặp nhiều vướng mắc trong
quá trình triển khai và phối hợp thực hiện.
Hiệu quả công tác PBGDPL phụ thuộc rất nhiều vào một yếu tố không thể thiếu
chính là ñội ngũ báo cáo viên và tuyên truyền viên pháp luật. ðiều ñó ñòi hỏi chúng ta
phải tăng cường xây dựng ñội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật vững mạnh
cả về số lượng và chất lượng, có phẩm chất chính trị tốt, trình ñộ chuyên môn vững
vàng, có kỹ năng truyền ñạt, am hiểu pháp luật và kiến thức xã hội, có như vậy mới ñáp
ứng ñược yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Trong những năm qua, về vấn ñề nhân
lực, nhìn một cách tổng thể, lực lượng làm công tác PBGDPL ñã có sự phát triển ñáng
kể về cả số lượng và chất lượng. Tuy nhiên, lực lượng này chưa ñáp ứng ñược yêu cầu
do tính chuyên nghiệp chưa cao, thiếu về số lượng và một bộ phận năng lực còn yếu.
Nguồn nhân lực cho công tác PBGDPL rất dồi dào, ña dạng, ñông về số lượng,

Từ trung ương tới cơ sở, tiếp tục xây dựng kế hoạch, chỉ ñạo, hướng dẫn, ñôn ñốc
triển khai việc nhân rộng các hình thức chỉ ñạo ñiểm có hiệu quả. Phát huy thế mạnh,
khắc phục hạn chế của các hình thức và luôn chủ ñộng, sáng tạo trong áp dụng các hình
thức. Ở mỗi ñịa phương, mỗi ngành, mỗi cấp ñều có những ñiều kiện, hoàn cảnh riêng.
Do vậy ñể triển khai tốt các hình thức PBGDPL trên thực tế thì tính chủ ñộng, sáng tạo
của từng cơ quan, ñơn vị, ñịa phương cần ñược phát huy triệt ñể. Chính từ cơ sở, mỗi hình
thức, mỗi cách làm riêng phù hợp với ñiều kiện hoàn cảnh, phong tục tập quán và nhu cầu
tìm hiểu pháp luật của cán bộ, nhân dân sẽ ñem lại hiệu quả thiết thực.
106


ðối với ðại học Huế, với quy mô 7 trường ñại học thành viên, 3 khoa trực thuộc,
cùng Phân hiệu ðại học Huế tại Quảng Trị, Nhà xuất bản, Viện Tài nguyên môi trường Công nghệ sinh học, Trung tâm giáo dục quốc phòng, Trung tâm ñào tạo từ xa và nhiều
trung tâm nghiên cứu khoa học và phục vụ ñào tạo khác; ñội ngũ cán bộ, viên chức và
lao ñộng hợp ñồng là 3207 người, trong ñó có 1750 giảng viên; số sinh viên chính quy,
học viên sau ñại học gần 30 nghìn người, hệ vừa làm vừa học, ñại học từ xa quy ñổi gần
20 nghìn sinh viên. Tổng cộng ñối tượng thụ hưởng, cần ñược PBGDPL nhằm nâng cao
hiểu biết và ý thức chấp hành pháp luật lên ñến hơn 50 nghìn người. Thấu hiểu vấn ñề
này, cùng với chiến lược phát triển quy mô, mở rộng ngành nghề, nâng cao chất lượng
ñào tạo, trong những năm qua, ðại học Huế ñã từng bước ñưa pháp luật vào nhà trường,
chủ ñộng triển khai kế hoạch các hoạt ñộng, chú trọng ñến công tác giáo dục chính trị,
ñạo ñức nhân cách, lối sống cho cán bộ, viên chức và học sinh, sinh viên. Trong ñó công
tác PBGDPL ñã có những bước phát triển ñáng ghi nhận, ñạt nhiều kết quả trong việc
nâng cao hiểu biết, ý thức tôn trọng và tự giác chấp hành pháp luật, xây dựng, củng cố
và bồi dưỡng tình cảm, thái ñộ ñúng ñắn ñối với pháp luật, tạo dựng thói quen ứng xử
bằng pháp luật.
Nhằm tạo những chuyển biến tích cực trong việc nâng cao hiệu quả công tác
PBGDPL, trong thời gian tới, ðại học Huế tiếp tục lựa chọn nội dung phổ biến phù hợp
với các ñối tượng. ðối với cán bộ, viên chức nội dung PBGDPL tập trung vào các văn
bản pháp luật trong những lĩnh vực liên quan trực tiếp và phục vụ cuộc sống của cán bộ,

gia thi viết các cuộc thi tìm hiểu về pháp luật, các chương trình phát thanh học ñường,
các bản tin ðoàn - Hội, các buổi sinh hoạt tập thể, sinh hoạt các câu lạc bộ, các trò
chơi,... có nội dung giáo dục về pháp luật. ðây là hoạt ñộng thường niên diễn ra vào
mỗi năm học lồng ghép với các chủ ñề từng tháng trong quy ñịnh của chương trình hoạt
ñộng giáo dục pháp luật ngoài giờ lên lớp, triển khai nhiều hình thức PBGDPL ngoại
khóa, hoạt ñộng giáo dục pháp luật ngoài giờ lên lớp nhằm kịp thời bổ sung kiến thức
cho bài học chính khóa; cập nhật các kiến thức pháp luật mới, tạo niềm tin, tình cảm
pháp luật cho người học.
Bên cạnh nội dung, hình thức, ñầu tư cho nguồn nhân lực ñược xem là ñầu tư
cho một trong những yếu tố quan trọng nằm nâng cao hiệu quả công tác PBGDPL. Xét
cho cùng, ñội ngũ báo cáo viên mới chính là nhân tố trực tiếp ñưa pháp luật vào cuộc
sống. Với ý nghĩa ñó, trong những năm qua, ðại học Huế ñã có nhiều cố gắng trong
việc tiến hành tuyển chọn ñội ngũ cán bộ, viên chức có kiến thức, am hiểu về pháp luật
ñể giới thiệu ñến Sở Tư pháp Tỉnh, tổ chức tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ PBGDPL,
bước ñầu ñã có 4 cán bộ, viên chức tốt nghiệp ñại học Luật trở lên ñược ñăng ký làm
báo cáo viên pháp luật.
Ngoài ra, ñể bảo ñảm kinh phí cho hoạt ñộng PBGDPL, ðại học Huế cũng sẽ
tiếp tục chỉ ñạo Ban Kế hoạch -Tài chính lập dự toán, quản lý, sử dụng và quyết toán
kinh phí ngân sách, có chú ý dành riêng cho công tác PBGDPL ðại học Huế và các ñơn
vị thành viên. Tăng cường việc huy ñộng kinh phí từ các dự án, chương trình mục tiêu
và các nguồn kinh phí khác phục vụ cho công tác PBGDPL.
Sự phát triển kinh tế xã hội cùng với sự gia tăng các văn bản pháp luật luôn ñặt
ra nhu cầu nâng cao trình ñộ văn hóa pháp lý cho ñội ngũ cán bộ, viên chức và học sinh,
sinh viên. Thấu hiểu vấn ñề ñó, các cấp ủy ðảng, chính quyền ðại học Huế ñã ngày
càng quan tâm ñầu tư, cũng như phối hợp chặt chẽ với Vụ Pháp chế Bộ Giáo dục và
ðào tạo, Sở Tư pháp Thừa Thiên Huế ñể triển khai thực hiện có hiệu quả hoạt ñộng
PBGDPL trong nhà trường.
3. Kết luận
Trong bối cảnh hiện nay, với việc ban hành ngày càng nhiều các văn bản pháp
luật, nội dung ña dạng, ñiều chỉnh nhiều loại quan hệ xã hội phục vụ tiến trình ñổi mới

EDUCATION TO MEET THE CURRENT DEMAND OF REINFORCING
STATE MANAGEMENT
Pham The Kien, Hue University

SUMMARY
In the circumstance under which law, promulgated more and more with varied contents,
adjusts many types of social relationships to serve the process of renovation and international
integration, law diffusion and education have had a significant contribution to the improving of
the validity and effect of state management and society management as well as enhancing
109


citizens’ legal knowledge.
The effect of law diffusion and education, on one hand, depends on its content and form
and, on the other hand, on other factors including institution, people and finance during the
time it is conducted.
Improving the effectiveness of law diffusion and education needs the same-direction
impact of the above aspects and factors.

110