ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
------------------------

VŨ HÀ HUYỀN

VAI TRÒ CỦA HIỆP HỘI NGÂN HÀNG TRONG
VIỆC THỰC THI CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ Ở VIỆT NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG
CHƢƠNG TRÌNH ĐỊNH HƢỚNG

Hà Nội – 2019


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
------------------------

VŨ HÀ HUYỀN

VAI TRÒ CỦA HIỆP HỘI NGÂN HÀNG TRONG
VIỆC THỰC THI CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ Ở VIỆT NAM

Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
Mã số: 60 34 02 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG
CHƢƠNG TRÌNH ĐỊNH HƢỚNG
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TS. Lê Thị Kim Xuân


lòng cảm ơn sâu sắc đến TS. Lê Thị Kim Xuân đã hướng dẫn tận tình, giúp đỡ
tôi trong quá trình nghiên cứu.
Tôi xin gửi lời cám ơn tới quý lãnh đạo Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam,
lãnh đạo các phòng ban, các cán bộ nhân viên và các Tổ chức hội viên Hiệp
hội Ngân hàng Việt Nam đã nhiệt tình giúp đỡ tôi trong quá trình hoàn thành
luận văn.
Cuối cùng, tôi cũng xin chân thành cảm ơn tới gia đình, bạn bè,
đồng nghiệp đã tận tình hỗ trợ, giúp đỡ tôi trong suốt thời gian học tập và
nghiên cứu.
Xin chân thành cảm ơn!


MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN
LỜI CẢM ƠN
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT .............................................................. i
DANH MỤC BẢNG .................................................................................... ii
DANH MỤC BIỂU ĐỒ .............................................................................. iii
MỞ ĐẦU ...................................................................................................... 1
CHƢƠNG 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ
LUẬN CHUNG VỀ VAI TRÒ CỦA HIỆP HỘI NGÂN HÀNG TRONG
THỰC THI CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ ........................................................ 5
1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu về Hiệp hội Ngân hàng và vai trò cầu nối
và hỗ trợ trong thực thi chính sách tiền tệ ...................................................... 5
1.2. Cơ sở lý luận về vai trò cầu nối và hỗ trợ của Hiệp hội Ngân hàng trong
thực thi chính sách tiền tệ .............................................................................. 7
1.2.1. Hiệp hội Ngân hàng ............................................................................. 7
1.2.2. Vai trò cầu nối và hỗ trợ của Hiệp hội Ngân hàng ............................. 17
1.3. Kinh nghiệm của các Hiệp hội Ngân hàng trên Thế giới về vai trò cầu nối
và hỗ trợ trong việc thực thi chính sách tiền tệ ............................................ 36

Nam trong việc thực thi chính sách tiền tệ ở Việt Nam ................................ 80
3.4.1. Những kết quả đạt được ..................................................................... 80
3.4.2. Những hạn chế và nguyên nhân ......................................................... 82
Tóm tắt chương 3 ........................................................................................ 85
CHƢƠNG 4. GIẢI PHÁP NÂNG CAO VAI TRÒ CẦU NỐI VÀ HỖ
TRỢ CỦA HIỆP HỘI NGÂN HÀNG VIỆT NAM ĐỐI VỚI CÁC NGÂN
HÀNG THƢƠNG MẠI TRONG THỰC THI CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ Ở
VIỆT NAM ................................................................................................ 86


4.1. Chiến lược phát triển ngành ngân hàng Việt Nam đến năm 2025, định
hướng đến năm 2030 ................................................................................... 86
4.2. Định hướng phát triển vai trò cầu nối và hỗ trợ của Hiệp hội Ngân hàng
Việt Nam trong xu thế hội nhập ngày càng sâu rộng ................................... 88
4.2.1. Định hướng tổng quát ........................................................................ 88
4.2.2. Mục tiêu hành động cụ thể của Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam .......... 89
4.2.3. Nhận diện cơ hội và thách thức đối với hoạt động của Hiệp hội Ngân
hàng Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế .............................. 92
4.3. Giải pháp nâng cao vai trò cầu nối và hỗ trợ của Hiệp hội Ngân hàng Việt
Nam đối với các ngân hàng thương mại trong thực thi chính sách tiền tệ của
Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước ............................................................. 94
4.3.1. Hỗ trợ các ngân hàng thương mại triển khai các chính sách tiền tệ của
Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước ............................................................. 94
4.3.2. Phối hợp với Ngân hàng Nhà nước và các Bộ, Ngành trong việc xây
dựng các quy định về tiêu chuẩn hoạt động ngành ngân hàng ...................... 95
4.3.3. Nâng cao vai trò và hiệu quả hoạt động của Hiệp hội Ngân hàng Việt
Nam với các cơ quan quản lý và trong hệ thống ngân hàng ......................... 96
4.3.4. Đồng hành cùng các ngân hàng thương mại trong quá trình tái cơ cấu hệ
thống các tổ chức tín dụng và xử lý nợ xấu theo Đề án đã được phê duyệt .......97
4.3.5. Nắm bắt nhu cầu và tổ chức hội thảo, đào tạo bám sát việc thực thi

Tổ chức tín dụng

2

HHNH

Hiệp hội Ngân hàng

3

HHNHVN

Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam

4

TCHV

Tổ chức hội viên

5

NHNN

Ngân hàng Nhà nước

6

NHNNVN


Ngân hàng thương mại cổ phần

12

HH DNNVV Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa

i


DANH MỤC BẢNG

STT

Bảng

Nội dung

1

Bảng 3.1

2

Bảng 3.2

3

Bảng 3.3

4

nghiệp vụ năm2015 – 2017
Số lượng tham dự đào tạo, tập huấn, hội thảo, tọa đàm
năm 2015 – 2017
Đánh giá về vai trò cầu nối giữa Tổ chức hội viên và Cơ
quan quản lý Nhà nước

ii

Trang
61

63

65

67

68

72


DANH MỤC BIỂU ĐỒ

STT

Biểu đồ

1



65

69


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Mô hình Hiệp hội Ngân hàng ra đời và phát triển từ cách đây hơn 100
năm ở các nước Tây Âu, nhanh chóng trở thành xu thế và lan rộng ra nhiều
quốc gia trên thế giới trong đó có Việt Nam. Vai trò của tổ chức Hiệp hội
Ngân hàng tại các quốc gia và tại Việt Nam ngày càng được hoàn thiện, đã và
đang trở thành động lực mạnh mẽ thúc đẩy hệ thống ngân hàng phát triển.
Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam được thành lập và hoạt động theo quyết định
số 247/TTG ngày 14/5/1994 của Thủ tướng Chính phủ. Trải qua hơn 20 năm
thành lập và hoạt động, Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam ngày càng thể hiện,
phát huy được vai trò của mình với tư cách là Tổ chức xã hội – nghề nghiệp
tự nguyện của các Tổ chức tín dụng và các tổ chức khác có liên quan đến lĩnh
vực ngân hàng; đã tập hợp, động viên được các hội viên cùng hợp tác, hỗ trợ
nhau trong hoạt động kinh doanh; đại diện bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp
của các Tổ chức hội viên.
Trong xu thế hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, nền kinh tế của Việt
Nam ngày càng tăng trưởng mạnh mẽ và không ngừng đổi mới, lĩnh vực tài
chính, ngân hàng là một trong những chìa khóa góp phần tạo nên thành công
như ngày nay. Bên cạnh đó, cùng với sự phát triển lớn mạnh của hệ thống
ngân hàng, vai trò của Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam ngày càng được khẳng
định trên cả hai mặt: vừa là cầu nối, liên kết, hợp tác hỗ trợ các ngân hàng
trong hoạt động để phát triển, vừa là trợ thủ đắc lực cho việc triển khai thực
hiện các chủ trương, chính sách của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước.
Hoạt động ngân hàng là hoạt động rất nhạy cảm, có liên quan đến mọi

Nam trong thực thi chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước và hỗ trợ hoạt
động các ngân hàng thương mại Việt Nam từ năm 2015 – 2017.
2


- Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao vai trò cầu nối và hỗ trợ của
Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam đối với các ngân hàng thương mại trong thực
thi chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước.
3. Câu hỏi nghiên cứu
Luận văn tập trung làm rõ các vấn đề sau:
Câu hỏi 1: Vai trò cầu nối và hỗ trợ của Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam
đối với các ngân hàng thương mại trong điều hành và thực thi chính sách tiền
tệ của Ngân hàng Nhà nước được thể hiện ở các phương diện nào?
Câu hỏi 2: Giải pháp để góp phần nâng cao vai trò cầu nối và hỗ trợ của
Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam đối với các ngân hàng thương mại trong thực
thi chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước?
4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
Đối tƣợng nghiên cứu: Đề tài tập trung nghiên cứu vai trò HHNHVN,
trong đó tập trung nghiên cứu vai trò cầu nối của HHNHVN đối với các ngân
hàng thương mại, kinh nghiệm quốc tế về vai trò cầu nối của HHNH thông
qua nghiên cứu một số mô hình hoạt động của HHNH quốc tế, xây dựng các
giải pháp nâng cao vai trò cầu nối của HHNHVN phục vụ tốt hơn cho hoạt
động của các NHTM và nâng cao việc thực thi các chính sách của NHNN.
Phạm vi nghiên cứu:
- Về nội dung: Vai trò cầu nối và hỗ trợ của Hiệp hội Ngân hàng Việt
Nam đối với các ngân hàng thương mại trong việc thực thi chính sách tiền tệ
của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.
- Về không gian: Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam.
- Về thời gian: Số liệu nghiên cứu được lấy từ năm 2015 – 2017. Thời
gian thực hiện các giải pháp của đề tài 2018 – 2020 và tầm nhìn đến năm 2025.


CHƢƠNG 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ
LUẬN CHUNG VỀ VAI TRÒ CỦA HIỆP HỘI NGÂN HÀNG TRONG
THỰC THI CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ

1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu về Hiệp hội Ngân hàng và vai trò
cầu nối và hỗ trợ trong thực thi chính sách tiền tệ
Thực thi chính sách tiền tệ không phải là vấn đề mới, nhưng vai trò của
Hiệp hội Ngân hàng trong việc thực thi chính sách tiền tệ là nội dung mới và
là vấn đề thiết thực đối với các ngân hàng thương mại. Một số công trình
được công bố về vấn đề này như:
- Nguyễn Thị Kim Thanh (2016), “Vai trò của Hiệp hội Ngân hàng
trong điều hành, thực thi chính sách tiền tệ”, Tạp chí Tài chính. Tác giả đã
nêu lên được tầm quan trọng của Hiệp hội Ngân hàng (HHNH) trong điều
hành chính sách tiền tệ trên hai phương diện lý thuyết và thực tiễn. Bên cạnh
đó, giải pháp nâng cao vai trò của HHNH cũng là điểm nhấn trong bài như:
Hỗ trợ tích cực để các Tổ chức hội viên (TCHV) phản ứng nhanh, đúng định
hướng chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước (NHNN); Cần có tiếng nói
mạnh hơn trong việc chủ động đề xuất những thay đổi chính sách tiền tệ của
NHNN cho phù hợp với diễn biến thị trường và lợi ích của các TCHV…
- PV (2015), “Vai trò cầu nối của Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam trong
thực thi chính sách tiền tệ”, Thời báo Ngân hàng. Nội dung làm rõ vai trò của
HHNHVN trong việc làm cầu nối giữa các TCHV với nhau; giữa hội viên với
cơ quan quản lý nhà nước, cũng như nêu lên được vai trò của HHNH trong
việc thực hiện chủ trương, chính sách của Chính phủ và NHNN về tiền tệ hoạt động ngân hàng.
- Viện Chiến lược – Ngân hàng Nhà nước (2015), “Vai trò của Hiệp
hội Ngân hàng Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế, quốc tế”, website
5



động để cùng phát triển, vừa là trợ thủ đắc lực cho việc triển khai thực hiện
các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước.
- Thủy Hương (2016), “ Vai trò cầu nối của Hiệp hội Ngân hàng Việt
Nam”, Thanh Tra. Bài viết có đánh giá cao về vai trò cầu nối của Hiệp hội
Ngân hàng Việt Nam thông qua các hoạt động của HH, bên cạnh đó để nâng
cao hơn nữa vai trò cầu nối HHNH cần đa dạng hơn nữa các hoạt động để thu
hút hội viên tham gia; tăng cường công tác thông tin tuyên truyền để mọi ý
kiến, chương trình hành động của HHNH có sức lan tỏa cao, đáp ứng nhu
cầu/nguyện vọng của cả các đối tượng, không chỉ bao gồm các cơ quan quản
lý Nhà nước và TCHV mà cả các đối tượng quan tâm khác.
1.2. Cơ sở lý luận về vai trò cầu nối và hỗ trợ của Hiệp hội Ngân hàng
trong thực thi chính sách tiền tệ
1.2.1. Hiệp hội Ngân hàng
1.2.1.1. Tính tất yếu khách quan của Hiệp hội Ngân hàng
Hiệp hội là 1 tổ chức tự nguyện của công dân, tổ chức Việt Nam có
chung ngành nghề, cùng sở thích, cùng giới, có chung mục đích tập hợp, đoàn
kết hội viên, hoạt động không vụ lợi nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của
hội viên, hỗ trợ nhau hoạt động có hiệu quả, góp phần vào việc phát triển kinh
tế, xã hội của đất nước (Nguồn: Thư viện pháp luật)
* Liên kết để phát triển là nhu cầu khách quan của các tổ chức cá nhân
trong nền kinh tế xã hội
Trong cuộc sống các thành viên trong xã hội không thể tồn tại biệt lập,
riêng rẽ mà phải liên kết với nhau trong một tổ chức nhất định. Các tổ chức có
thể được hình thành theo phạm vi địa lý, giai tầng xã hội, theo những lĩnh vực
hoạt động nhất định, theo những đặc điểm riêng biệt cụ thể hoặc cũng có thể
là sự kết hợp của một số các yếu tố trên đây. Sự tham gia của các thành viên
vào các tổ chức có thể là tự nguyên hay bắt buộc.
7



* Là một bộ phận trong nền kinh tế chính trị xã hội Việt Nam
Ngay từ ngày đầu thành lập nước Việt Nam, luật pháp đã quy định
quyền thành lập hội của nhân dân Việt Nam, khởi đầu là Sắc lệnh
102//SL/L004 ngày 20/5/1957 quy định về quyền lập hội – là văn bản pháp
luật đầu tiên về quyền lập hội của nhân dân Việt Nam. Vấn đề này tiếp tục
được khẳng định tại các bản Hiến pháp qua các giai đoạn phát triển của Việt
Nam (Hiến pháp các năm 1959, 1980, 1992, 2013).
Đồng thời với quyền được lập hội, Pháp luật Việt Nam cũng khẳng
định Nhà nước tạo điều kiện vật chất cần thiết để công dân được hưởng các
quyền đó (Điều 25 Hiến pháp 1957). Tiếp đó tại Điều 67 Hiến pháp 1980 tiếp
tục quy định Công dân có quyền tự do lập hội phù hợp với mục đích của Chủ
nghĩa xã hội và của Nhân dân, Nhà nước tạo điều kiện vật chất cần thiết để
công dân sử dụng quyền đó.
Về trách nhiệm của cơ quan nhà nước đối với hội, Nghị định
88/2003/NĐ-CP ngày 30/7/2003 quy định về tổ chức, hoạt động và quản lý
hội, tại Điều 4 quy định rõ: Cơ quan nhà nước, trong phạm vi chức năng
nhiệm vụ của mình có trách nhiệm tạo điều kiện thuận lợi để Hội hoạt động
theo Điều lệ, có hiệu quả. Đối với Hội được công nhận là tổ chức chính trị xã hội, tổ chức chính trị - xã hội nghề nghiệp, hội có gắn với nhiệm vụ của
Nhà nước được Ngân sách Nhà nước hỗ trợ theo quy định của Chính phủ.
Về chính sách của Nhà nước đối với các hội có tính chất đặc thù: Điều
35 Nghị định 45/2010/NĐ-CP ngày 21/4/2010 (Nghị định thay thế Nghị định
88/2003/NĐ-CP) quy định: Các hội có tính chất đặc thù được cấp kinh phí
hoạt động theo số biên chế được giao, bảo đảm kinh phí để thực hiện nhiệm
vụ Nhà nước giao và hỗ trợ cơ sở vật chất và phương tiện hoạt động, được
khuyến khích tạo điều kiện thực hiện một số hoạt động quản lý nhà nước, các
dịch vụ công.
9


Nghị định 45/2010/NĐ-CP và Nghị đinh số 33/2012/NĐ-CP sửa đổi bổ

của cá nhân, tổ chức.
Thứ hai: Hoạt động của HHNH là hoạt động có sự quản lý, giám sát
của nhà nước và của các TCHV thông qua cơ chế đại diện.
Hoạt động của HHNH được quản lý bởi các cơ quan quản lý nhà nước
về tổ chức và hoạt động nói chung (Bộ Nội Vụ) và hoạt động chuyên ngành
nói riêng (Ngân hàng Nhà nước) và chịu tác động bởi các quy định pháp luật
khác có liên quan do các cơ quan quản lý nhà nước khác ban hành (Bộ Tư
pháp, Bộ Tài nguyên môi trường, Bộ Xây dựng…)
Bên cạnh chịu sự quản lý nhà nước của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
và các cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo quy định của pháp luật. HHNH
còn phải:
- Chấp hành sự hướng dẫn, kiểm tra, thanh tra của cơ quan nhà nước
có thẩm quyền trong việc tuân thủ pháp luật nói chung và các quy định về
hoạt động của hội nghề nghiệp nói riêng.
- Chịu sự lãnh đạo, chỉ đạo, giám sát kiểm tra của Hội đồng hiệp hội
Ngân hàng – cơ quan quyền lực cao nhất của HHNH – trong quá trình thực thi
nhiệm vụ theo quy định của pháp luật và Điều lệ của HHNH.
Thứ ba: HHNH là tổ chức tự nguyện, hỗ trợ nhau để cùng phát triển
theo tôn chỉ, mục đích của HHNH.
HHNH là tổ chức do các TCTD lập ra, sự tham gia vào HHNH là do
các TCTD tự nguyện tham gia. Thông qua hoạt động của HHNH để bảo vệ
quyền và lợi ích chính đáng của các TCHV do vậy, HHNH phải có trách
nhiệm tập hợp được đông đảo các TCHV, đoàn kết, gắn kết được các TCHV;
tổ chức, phối hợp hoạt động giữa các hội viên vì lợi ích chung của Hiệp hội;
thực hiện đúng tôn chỉ, mục đích của Hiệp hội nhằm tham gia phát triển lĩnh

11


vực liên quan đến hoạt động của Hiệp hội, góp phần xây dựng và phát triển

Đặc điểm này thể hiện tính lỏng trong mối quan hệ tương tác giữa các
TCHV và khó khăn trong của HHNH trong việc thu hút nguồn lực để thực thi
các nhiệm vụ theo điều lệ của HHNH bởi bất cứ TCTD nào cũng hoạt động vì
mục đích lợi nhuận. Nếu các TCHV đều thực hiện đúng các thỏa thuận theo
cam kết giữa các TCHV thì các TCHV sẽ bình đẳng trong cạnh tranh. Điều đó
sẽ làm triệt tiêu khả năng sinh lợi nhuận độc quyền, vì thế không dễ dàng gì
có thể thực hiện được sự đồng thuận trong kinh doanh. Bởi thế cần có các chế
tài ràng buộc liên quan đến hoạt động của các cơ quan quản lý ví dụ như đưa
vào tiêu chuẩn xét thi đua khen thường, hay cho phép HHNH được luật hóa
các quy định phạt vi phạm hành chính. Nếu có các giải pháp/ chế tài phù hợp
sẽ tạo điều kiện cho HHNH có quyền năng để hoàn thành sứ mạng của mình
trong việc thực thi chức năng, nhiệm vụ theo quy định của pháp luật.
Do hoạt động dựa trên nguyên tắc tự nguyện, đồng thuận, tự chủ tự
chịu trách nhiệm nên mỗi Hiệp hội trong đó có Hiệp hội ngân hàng phải thiết
lập khung khổ pháp lý cho hoạt động của Hiệp hội trên cơ sở tự nguyện, đồng
thuận của các TCHV do HHNH ban hành (Quy chế tổ chức và hoạt động,
Quy chế quản lý tài chính, quy tắc đạo đức nghề nghiệp trong hoạt động của
Hiệp hội…)
Thứ sáu: Hoạt động của HHNH một mặt nào đó luôn ở thế bị động
Do tính chất hoạt động của HHNH với mục tiêu trọng tâm là bảo vệ
quyền và lợi ích hợp pháp của các TCHV nên trong môi trường hoạt động
bình thường, các quy định pháp luật hoàn chỉnh và việc thực thi pháp luật của
các cơ quan hành pháp tốt thì các khó khăn vướng mắc phát sinh trong quá
trình hoạt động của các TCHV sẽ giảm, công tác phản biện xã hội về cơ chế
chính sách sẽ giảm dần theo mức độ hoàn thiện của khung khổ pháp lý về
hoạt động Ngân hàng.

13