ca ca so

T r ầ n Đ ìn h T r í

§ặ>

M ”

■XVù1ỉXm%
NGHIÊN CỨU CÁC T ừ NGỮ C H Ỉ ĐỘNG VẬT “LONG, LÂN, QUY,
PHỤNG” VÀ Ý NGHĨA VĂN HÓA CỦA CHÚNG TRONG TIẾNG HÁN
(ĐỐI CHIẾU VỚI T ừ NGỮ TƯƠNG ÚNG TRONG TIẾNG VIỆT)

LUẬN VĂN THẠC sĩ

: 60.22.10

#jlfp

: G VC Nguyễn Hữu Cầu
ĐAI HỌC Q UỐC GIA HÁ NỘI

TRUNG TẦM THÕNG TÍM THƠ VIẺN

__ (M3MỮQŨỮÁ___
2009
ì--- ------

Ỉ*Ị
------ mSm---i.......—...


. m m . ĩ ộ m w \ % % k ì ầ .................................................................................... 8
1

1.

.

1. 1. Í 4 3® ............................................................................................................... 5

.

2

. 1 . ặ j t J ì 3 ì £ W ; Ẽ X ............................................................................... 8

1.

2. 2. z ft $ |ịạ ] ì£ â < ]^ ế ............................................................................... 9

1.

2. 3. Ỹ£fêậjtjiệ]ìãố
2

.

1

.

J*1”

m , m. R ”
1

..........18
........................................18

. •ấ^ n z m ..................................................................................... 18
“m ” z m

2.

1.2.

2.

1.

3.

Z M ..................................................................................... 20

........................................................................34

2.

3. 3.

“ -ỀÉL”

........................................................................34

2.

3. 4.

“ J* r

........................................................................34

2. 4.

2.

........................................30

m*

A "

m,


2.

5. 1.ặ Ị j i » i ạ ì S ^ Í Ế R : W ^ ..................................................................49

2.

5. 2.

......................................................................... 50

2 . 6. & — Í Ề Ì I
2.

6. 1.u

2.

6

2

.

2.

6

i* r

~

2.

..................................................63

3.

3.

2. 1.

.......................................... 63

3.

2 . 2.

............................. 68

3.Ị& ¥Ịầ\X ................................................................................................70

Ạ i ă ...............................................................................................................................................................7 0
...............................................................................................................................................................72

K

i :

“ TÈ”

f è ì ẽ - 5 í Ễ ì § * t ì ặ ..........................................74

Ẻ “ £ " w % % n m ặ im ^ m

2 2

Ẻ “ « r f f c * ì§ * W ì* i

26

* 3

Ẻ

26

*4

Ẻ “R ”

28

^ 5

u m M X ittX M & to & íậ

55

^

V L m m x it^ x r tb m ũ ^


64

^

11

M

1 2

65

ỈK ĩ& ^ t t S M iịb íím ìS Ìt t - ố - Ằ H lìH S íè *

6 6


.. 1 ..

BU o

1

.

tik & ỉX ik ,

K f ê í 3 'l f o

“ WM*|ỊỊjxl, " P M T ^ fê ” ,


0

“ 0


inii#t!iỄ£ffiỉt!ì7Ã?*@*r
m iT 'n ^ t e m m & m & ì ầ ^ w m ic í k ,

; f ó ia f T * r t f c . 5ằ #

-fà ầ .& m ® m w m % m 'ỊỆ -m vL .m n#ì£o

T M T H Ế R Ả m ^ ttìL -tíỉX ík o

m t t m - ỉ P T M & m & ỉ X i t . iằ # ir a ® * A M «

stK ¥ «

@ ± & w ib ® s e ỉj .

m ĩ§ m “ £ > m>

M ” ^ > jt!ì3 ì£ Ẵ £

À Ìằ & W f ô P W 3 Ĩ f f ê £ W £ # f l|ĩm ] # * - # W f f l â < J # # # * ị.
2

.

M Ằ .

InỊBí, í & f c H Ỉ X j ® m # ì M £ i ằ S B Ỉ í W I ^ .

$

f W + £ t t i ầ t t f c m f i w t £ - - >Mt3iMM*idw*. 0 f[ĩ)i£ ì* * iiẾ :fcs* À R * A


-3 -

m . inỊBt, w & ì £ * j f é ^ - * ^ M m M & i ặ ] i £ ì ẳ í T * m .

5. f f i f t i ĩ m
& ỉ f % & % $ & $ :, Ạ À B * J W F i f t / l # 3 f & :

+ m r m m m m t ặ . “ 1£, m .

K ”

iẳ íĩể c it o

+“ # >

m,

% , i* r « # * 3 ) ttìỉii« & g ttjfttò ỊiiÊ iiỊi&

i ẳ Í T ^ ^ r r . ® JS t# lfN ìS f f l^ r r o
+ w * m ìễ M

s?,

R ” m ìm % ] ty W ĩễ R % -x v c ^ x m fL % m % k

^ « ii® W f f ljỗ t ^ ® « t T jỉít k } S ít ìW # # i^ Ẳ if c .


2003

i

1

. m & ỉk m

m

m ± , 2003

,

i< ¥ ® R & m •

^ 0

3.

, 4 b 3 S * W ^ í t ì ) R t t , 1999 £p.

4. >CIJ^7Ẽ i ^ m ^ X i t ) ) , ± ỳ ặ £ 2 iti} & ? ± , 1997^0
5. m ầ m - m m ^ i C ! è % * s £ f t » , A K t ì / R t t ,
6

. P Ế ặ íg â l

1992 ^ c

2007^,

1 1

.

C + B Ã í + i í t ) - + ia * t £ ỉỉỉjK * t , 2005

1 2

. ĩ.& m

«+

13. * m x m

^

0

2008^0
, H Ì í P ! M * ^ í ỉ } ) f ê * ± , 2006

7. 2. m m
14. Đào Duy Anh (2006), “Việt Nam vãn hóa sử cương” , N XB Vãn Hóa Thông Tin.
15. Tuệ Chân tổng hợp và biên soạn (2008), “Biểu tượng may mắn trong phong thủy” ,
N XB Mỹ Thuật.
16. Nguyễn Hữu Cầu (2004), “Nghiên cứu đối chiếu ngữ nghĩa của từ ngữ đất nước
học chứa tên gọi động vật, thực vật trong hai ngôn ngữ Hán và Việt với việc dạy tiếng Hán
cho sinh viên chuyên ngữ Việt Nam” , Thông Tin Khoa Học, số 1, 3/2004, Trường ĐH

ì

ẵ

§

( 1993) ^ ^ m m ĩ ^ r í í L ^ M

ì# * M rtS tìfc fc « ^ * .

ì^ * f« ífc W £ ím £ ìÈ ĩíậ ]

f i« f T t t ỉÈ f f l* í. £ & - * } $ + , # f t ^ # e Ể ẵ y ! Ả * IM â £ ỉỊ* T *
5 jf ^ if lĩ» f P 7 k ¥ o
&> ® * t : m

ỈX ? ,

® ỈẾ , Ì£ Ằ , i M ,

\m ,

w #£

ìk x m m x v c ttiH m .
n u ^ m u *

ìẽ 1 r% £ tt,
m ề ^



ã S À ^ n ^ A , ìẽ § 3 t ì£ Ê < j

* m ì§ * fô j!* :w s .

ỉ5 U £ 4 K f è > t f c ^

£ W ịm

® ìố , J Ế £ , «

íB ^ tm n i,

& i £ 4 ]W ;è :ttìặ ]ì£ ,

.

'È ộ m ím jẼ ê - * t t T ^ .


-

6

-

m m % - Ề 1 c 4 ttíl£ 5 Z ỉỉr m % & ¥ ) ã l â & m ễ M i ề i 1, m
S,

G]Ỷi, x i k % i ĩ m m $ ỉ ± m õ J i Ề i ở ì ễ *

@ ^ ^ T ± J Ề W i ĩ * A i ! W X l Ễ ^ , a s ^ it
£ W * f ô £ ^ f f i0 ì* * if c : f c f ô $ f à 4 H r F * À iE « # Ã ĨỊ|.
í

*# . I ,

% , J*r f ^ i^ ìS t f iiứ ô m jiiE U ! Ễ : f c f l: ^ - iÊ f f iỉ& f ô f f i* ĩr t &

& ;iW £ l* o
1

* iá , õ m # fé [M *f

.

S iik ,
1

.

2

W * « $ it tfó f « lJ ^ ttff iỉf c & W & ;* :t ó £ ỈỊ].

.

# i£ , í Ề f f i M * * B g t t ì R ỉ Ị | ì S M : * : t t £ i 6 W S ; 3 m . !|#»JJi£lfc¥
$B#, jS È *jg £W ìW *{fcB F tt£ÌW S ífr. i ằ # » a # ¥ * £ t t # W f ô B t i ỉ í ì £ í R ®


fà ỉỉẳ $ i (Đỗ Đình Tống) [$ «Văn hoá trong sừ dụng ngoại ngữ)>

(

t PỈỆ;E$I (Trần Ngọc Chuỳ) fr\J ((Bước đầu tìm hiểu đặc trưng văn hoá
của chữ Hán

và

m m n ìầ iĩX M ic M m ,

ik G A ,ũ ¥ % & & m .

(Bùi Hiền)

((Đặc trưng văn hoá của các so sánh và ẩn dụ động vật chỉ người trong tiếng Nga và tiếng
V iệ t»

ffc # B íỄ

bto m m m m w i ầ & m ' i ẽ m x 4 t $ x z ỉ ã ,
x v c ^ x ịữ ® ,

« jg w £ * ± ít ỉH m + M r 4 à ẳ ^ 4 f c ì* ii» t o :f c t t ;* * ± W 5 H


-

8

-

-

Ý ÌT tlil (Nguyễn Quang Hiệu - Đỗ Quang Sơn) Hi

một vài đặc trưng văn hoá trong thành ngữ có vếu tô' liên quan đến động vật giữa tiếng Việt
với các ngôn ngữ hệ Tày - Thái))


ễ t ,

ì& s ĩỉt t /ẽ .

o S ^ ặ P it b ,

m,

(^íỗìãrê& ìậlìẽxítt;) ” iằ i£ § 3 t íf c M ìM íijm £ W » < >
1

.

2

.
1

.

2

.

1

. ặ Ịj« íg » w jẼ X

"ĩh y m


”

“ ìạ lìS ” G £ t f ì f e X ,

« ” ;

tìW ìằ#ittM Po *t “ ìậi” *n “ S ® ” w * f ó j ĩ « .

Ỉ*M <&ffi«i»i3iẾ> 0 rỀ £ :

“iỊIê ìễ # + ft/h W ÍẼ « ÌÉ Ỉg ặ [iW 4 fô w ;

ìt £ W P H " líA ± W ìim â f f l/ a W i§ ỈẾ * f t , 'È ê £ í Ị J T W * ỉ i f l ±

M lẾ a
M ìỗị@ ”

T T Ễ Ằ .

8

cJ8 l £ f t ì § Ỉ Ế : * : *

“ ặ jif ê liỗ ] ìS ê ^ W ^ t ỉ@ ^

o
1

.



r& , * « ,

f ê ít J ¥ « iạ ]^ »

lU tK ' ặ t u

(1 9 9 3 )

Iaj, i ầ % , \ m ^

m n

ìằ - * íS [ t t f É # e Ể ẫ « jt jf r /& :

£

ẲUfc, IM n t M ỉU ỉ M & iM # ! # * * .

@> j ẽ g i ạ j ì £ . ^ m iặ ) « > & * ì m

7 jc » m

»

^ â ì* ]

g A ì3 ì& . T f f i í « & À ! ^ t l

iạ lìẽ & g m ^ o

w “ fĩĩ]g” Z m ,

sp

WMB-R*I«-R

g g l , & “ & £ ” Z M . a ĩ* r W iB i- t t ÌH t lín m H # S ậ , 11 “ « r % “ t íT I r ) ^ .

ìằ tiM

“££fl& B ír m “H M ã ” & M & .

?L


- 10 -

•

j É # ìậ ! ìẽ t ó - ® iặ K

iim , rô s*

M s ÍẨ> ffi> & > m .

â f é > * » % m % u f c ji# È , i M M *
m

m



s , , »N #K %

t è ẩ c r t , P*E*ịU

£

W dấ# .
“n ” > Ả "$ ",
*0 ” t t ,

xw

“ t ặ " % “ n -” i ẩ # ,

“ ¥ ” tfc » ft£ # .

“¥ ”

“ ¥ ” £ R S + t ì* - * ỉ> ie jỉC M ìf t ỉẾ . ê - ^ l i

“ # v $ íf c p ” t«igặ#PốÀ;fÉ;fê

«JẳsR*Aa#¥m. “-rt-h£,
“ i^ ír o ^ # "

ttifiriẵ#s£,
ÍS M U

9 h ẫ , & W ± J E f ô ^ 4 ilt t t t á ìậ J c ãJỈ

I t ỉ f , n , m & te s
um m

“ ĩ%” ín “ t ”
“t m ũ M ,

•
ỈK

l a m , ¥J|> /J '« *

x m x t ,

* i £ i i ị i ® t ó - J i i ^ Ì M > /&ì£: t ,

& % , ấ r iỂ u

M M K

7Fn*ứ " f ;iio

iu

ỈT. K« *Ê* ; ẩ i u w-

Ế T K ^ ìầ , ũ m x m .

T k íit ^ iL . n ê B B

ỶS#.
SK;íáJMfôiM^ĩSj4]
M Ề L * n g » < “ ìê ¥


-1 1 -

2 . M 0 ỈX S K jW f n £ * |!ĩ|# ,

So H # à i- * w « â S f e * n Ẳ a .

w ì ằ 4 ® M & « jj iM

Ifc “ ĩ ! ĩ j £ W £ ” &ỈM
m “ M ” ÍP ằ,m n

^ n ễ ^ iÊ ư t - ,

#T

£ - ỉ w r . * 0 8 fi]& ^ í£ ìi# W íi* ^ n ế ;

n , B&3- “ í ĩ ^ w & ” Ẳ S .

* S À « ft£ * iỊ# £ iL .

“5 ” ^ ìă ^ , / ^ m T ỉ k ^ ố ^ i g Ẽ ^ h

ỉttì# 6 j ( “ S " B P « # ) , ^ À 7 C » H » J Í

« ì# i£ » cK& Éẳl!] “i J Ỉ V l ị k & 7 ĩ t f ê ” =

1. 2. 3. Ỉ X ^ ^ Ì & Ố < J « Ằ S 5 I Ỉ Ỉ

MX, ê S 3 > ín a ík ỉS * Ịi# , £ỳỄ 3tì> À ^ É 1 $ * 3 U
$ , W lr ^ J ặ Ẽ < jì£ « $ S ĩìii.

• nnmmw>
u & m m m & n iẾ iíiL % % ì y if à & W ỉk m f iã R ĩk . fê % & f f ĩM f & fà ® ;&> &

m & m m iấ& iị!k7& ỉÊĩỉ)jW ữ(j /A itâM&, lỉẲmtẾìkìHX&tìii, ^ rfã 3 iítH -£ Ể K j

m t r n x . m a , &%~-wmìTỉhW}, t t M m & M n ữ , ãíTTẾtt, t t & ữ m ư

ft, HMRĨ&*W am n . %ftỊmftwnwi, GtỄT^iẢ*, SMW“im ,
m # ” W 8 ffiSjỉc.
B^BM, B M & i ã + í í “ H í i Ẽ ỉ í . « $ - P i ^ T É T

X ÍP . ^ ^ ' i ỉ ỳ Ễ ^ t t i - Ễ í S - ạ
m n ìầ o


- 12-

Ả in m M K tâ -

Bo

“m m ” m
. “m ” m m m ^ m Ả ^

m , & fò -ĩ’% X Ẽ .& .

1. 3. » ® 3 j# ii3 i» w « iiỊfỂ y g

m i m m m , fc ề tíỊũ & ft% = ft.

yễ.x& & ft*V Ế & & ,

v ix m ^ n .x *

^ IẰ ,

$ ìĩiễ .x & m ftm ìấ

n N « X iạ i, & W W Ể J ^ J Ì 3 Ì £ ( B p + t t Ê £ W iim ) p ^ + iÉ iậ ic


/ÃìSW ^KfJfêlffiN ín


- 13 -

/ẽ

t l Lu

ỹ fe n ^ fu

fè

@*J “ íẵ ” 5 “ *§” I W , M£.mm'w.%i'kis-km&]t} t%, @*J “ ẾE

m n H “& M ” ì& # .

n. m “iíiiis n ” ZM; ẽ&ÍÌ2fSW3LR*ÌÌI. míiE “£?ẵ?r£” > “í£*i?r
; W f t t M !Ỉ!ẵ A ^ ± l< * ,

“3T

^

“ íĩẲ ^ P ặ ” ; ^ M i P s í í l È ẵ S ^ Ì r - ^

£íiE “ i t ì s t â r o

•
“« # {» ? # ”


í

t

m

Eo

“ M M B I”

“ f ir

fc t r t - 4 ^ M a * « r a « ìề jR ĩ! ij( H È t ó À . m & Ả i n n m uw f ” ( % m ỉ ằ - ì ^

* \m - & h m ỉ% m ệ Ị r Z ® .ĩ $ a .f t z .® .,
ộp “ «

T

” > “ t è ệ Ế í”

.
i ,

“M

”

ÍE S Ir + A in R ^ ^ * !


f c f c " f t f ií& t è À f t & & * Ã & a t ;

0 0

?6 »ĩỊ)M íri£ffl£ĩỉỄ&fcW jim . fcfc

“M

“l i I E l ỉ l i
“M í£ j$ ”

“ M * ẹ j£ ” t k P t t t iT iả ^ n íi^ É t ìM ^ o

W M » ;,

À m n m im $ fiE Ê 9 « íl£ ,

“m ^ m * ù ” s

^ IP Ễ K X iig .

s

& & 'ừ


- 15 -

•
m m \ m m


* ^ K J ỈC W f ê

“M "

*n “ » « "

> “ 1M

K ” ; SỄ “ i ^ K

” Ì ỉ ẽ « ^

0

W * S i t it lt t À ,

“ÍM

-

“W UL, * B tfê £ w im m

f i 8 r

" M S ẫ ? , I M # * f c tP f t» 7 'ừ # lf t- 4 tè ỉ9 :8 í! l.

+ a ^ S n 0p t Ì f n A ^ ® Ằ , & S M : i W r t a i # í E .


- 17'J'ÍS

# 0

b ỉif - & s ^ ỉM j£ f r F f iĩ>

s ^ ĩt ,

â ì£ iẺ £ £ # ìã t ± f t * t t Ễ J ỉiíỉW

0

R M ® .

íệ ĩin t iis ^ is im ii^ ,

31

r * |ĩg . ặ ] t f i« I ìễ W S 1 t t b f l | ! l J i - ^ ^ W f :

T ^ t i,

ỈL & ^ tm m ic \m ^ , u . m ế * ^ m * m . w j > n . t i n

ỄÀasart^a-ỈSSIẾHlốtt. ®fTSiẺW«*»Ì«a^tt*1ỈE.
7»ì§ặ!)í»^ỉ«W Ề JìC , # £ ^ £ 0 r & 3 * £ * @ : f c { f c Ê & w « e M ư ặ ia . & © m
£ f* w


* % ” Ế i ẽ “ t i ” o « ijấ ìM T - » :
” « » »

:

M >

%0 ”

*m o , ¥ ,

±.

9È&.

m/ĩU i ằ t t M - â m

4 ^

Ít^/R ;

«

Ì^ M ^ -^ ir ,

Ằ * m « t* ÌL .

ÌJÍ4 ^ 0 /U È Ằ S gẲ k


&M'

^ 0

taw gft% ,

M,

T O $ M $ @ £ Jề

Z ỊB W jm ỉfift'

ầ .M 4 > x ,

& $ # $ P £ ìằ ^ f iỉií± W r it íl* n t â >

2. 1. 2.

zm

“* r

[S U ] m

m x r n ĩ )):

"• ? , ý ] ỉế ® , ¥ .

“ I» . i ) i « ,


,

« * * $ ,

ffl^tó£ÍỈT a«W ifr2. to «*LỈS-*Lìs» :
K ” o

m

”

«R«Ị> #ffc 8 UR,
# .

Ằ -« & o

M SHmtó

“ 'â - C M iỉx ,

s n & m ,

4--M, m w ,

“W m ,

Ẻ ifc ã r* n , « t * ẽ - >N ỉ'â M f t i ỉ J j ! 8 i,

ự'



* Ẽ ,

« .

1

-Ã ,

fó ỉ 8 W fô . ”

< ỉs t fĩ • Ã if r ìa » ĩ ì :
« * ¥ M »

31 « §


- 20 -

+
K . ể tW ^ M ,
M flg o

t i ỉ * f t i $ . Ă ® !iíiJfê Ế l “ !W" >

5 fe tt« í* .

ữpị& & 7t,

ímimmm, nmmm “ 11”

Ị ẻ x t m - ì k M m n iẳ,

W !£ ® fc jft ã .

ìĩ&iìíAxm,

w w ỉ* jg r ttt,

^mmmn.m^,

PẾ%ín*PẾffifi5%. SÁU, t w