TR

NG

I H C Y T CÔNG C NG

KHÁI NI M VÀ THU T NG
S

C

B N

D NG TRONG CÁC NGHIÊN C U KHOA H C
S C KH E

NH L

HÀ N I - 2018

NG


CH BIÊN:
PGS.TS. HoƠng V n Minh, Tr ng
i h c Y t Công c ng
PGS.TS. L u Ng c Ho t, Tr ng
i h c Y Hà N i
PGS.TS.
V n D ng, Tr ng
i h c Y d c Thành ph H Chí Minh

ThS. Bùi Ph ng Linh, Tr ng
i h c Y t Công c ng
ThS. Tr n Hùng Minh, Trung tâm sáng ki n s c kh e và dân s
TS. Ph m Ng c Minh, Tr ng
i h c Curtin
PGS.TS. HoƠng V n Minh, Tr ng
i h c Y t Công c ng
ThS. Tr n Thu Ngơn, Tr ng
i h c Y t Công c ng
PGS.TS. Nguy n Ng c Quang, Tr ng
i h c Y Hà N i
TS. Bùi Th Tú Quyên, Tr ng
i h c Y t Công c ng
PGS.TS. Nguy n Thúy Qu nh, Tr ng
i h c Y t Công c ng
PGS.TS. Võ V n Th ng, Tr ng
i h c Y d c Hu
TS. Nguy n Thanh Tu n, Alive & Thrive, FHI 360
PGS.TS. V Phong Túc, Tr ng
i h c Y d c Thái Bình
TS. H c V n Vinh, Tr ng
i h c Y d c Thái Nguyên
PGS.TS.

TH Kụ BIÊN T P:
ThS. Tr n Tu n Anh, Tr ng
i h c Y t Công c ng
CN. Nguy n B o Ng c, Tr ng
i h c Y t Công c ng
CN. Tr n Bích Ph ng, Tr ng

ng

nghiên c u khoa h c đ nh l

ng ch a đ

tình tr ng thi u nh t quán khi s

c hi u m t cách chính xác, gây ra

d ng khái ni m và thu t ng

thu t ng m t cách không th ng nh t có th làm nh h
công trình nghiên c u c ng nh

này. Vi c s

ng đ n ch t l

d ng

ng c a các

gơy ra khó kh n khi bình duy t vƠ vƠ đánh giá các

báo cáo, bài báo khoa h c.
Cu n tài li u “KHỄI NI M VÀ THU T NG
NGHIÊN C U KHOA H C S C KH E

C

ng, qua đó th ng nh t v cách hi u và cách s d ng các khái ni m và thu t

ng nƠy vƠ h

ng t i vi c chu n hóa v ph

ng nghiên c u khoa h c s c kh e t i

Vi t Nam.
Trong quá trình xây d ng cu n tài li u này, nhóm tác gi đư tham kh o và s
nhi u ngu n tài li u trong n
nh n đ

d ng

c và qu c t có uy tín. Ngoài ra, nhóm tác gi c ng

c các ý ki n góp ý c a m t s chuyên gia và nhà khoa h c trong l nh v c

có liên quan. M c dù đư đ

c rà soát, th o lu n nhi u l n nh ng ch c ch n cu n tài

li u này s v n còn nh ng thi u sót. Nhóm tác gi r t mong các đ ng nghi p và Quý
đ c gi đóng góp ý ki n đ cu n tài li u có ch t l

ng ngày càng t t h n.

Xin c m n vƠ chúc các b n đ c thành công!
T/M các tác gi


LI U............................................................................................. 52

M B O CH T L
QU N LÝ, X
PHÂN TÍCH S
SAI S
O

LÝ S

NG S

LI U ..................................................................... 56

LI U .................................................................................. 59

LI U ........................................................................................... 63

VÀ NHI U ................................................................................................ 91
C NGHIÊN C U .................................................................................... 96

K T QU NGHIÊN C U VÀ BÀN LU N ............................................................. 97
M TS

KHÁI NI M VÀ THU T NG

KHÁC ................................................... 105

THU T NG

Hình 6: S

đ

ng lai ................................................................... 19

l a ch n ca b nh/ch ng cho nghiên c u b nh - ch ng d a trên

nghiên c u thu n t p ............................................................................................... 20
Hình 7: Các giai đo n ti n hành th nghi m lâm sàng m t lo i thu c m i .............. 24
Hình 8: Tính giá tr khoa h c c a các thi t k nghiên c u........................................ 27
Hình 9: S đ thi t k b t chéo ................................................................................ 28
Hình 10: S đ thi t k song song ........................................................................... 29
Hình 11: S đ thi t k theo hình nêm..................................................................... 30
Hình 12: 6 c u ph n c t lõi c a h th ng y t (theo T ch c Y t th gi i).............. 33
Hình 13: Quan h gi a qu n th và m u ................................................................. 35
Hình 14: Các lo i ph

ng pháp ch n m u th

ng dùng ......................................... 38

Hình 15: S đ ch n m u thu n ti n........................................................................ 39
Hình 16: S đ ch n m u ng u nhiên đ n .............................................................. 41
Hình 17: S đ ch n m u ng u nhiên h th ng ....................................................... 42
Hình 18: S đ ch n m u c m ................................................................................ 43
Hình 19: S đ ch n m u ng u nhiên phân t ng ..................................................... 44
Hình 20: S đ ch n m u nhi u giai đo n ............................................................... 45
Hình 21: nh ch p m t ph n m u b nh án n i khoa s d ng t i b nh vi n ............ 55
Hình 22: N i dài/ N i d c ......................................................................................... 60

C

C

B N THEO Đ M C BÁO CÁO

Đ TV NĐ
Tính c p thi t (Urgency)
M c đ c n thi t ph i tri n khai m t nghiên c u ho c m t can thi p nƠo đó càng
s m càng t t.
Ví d : N m 2015, virus Zika lây lan trên di n r ng
nhanh cho th y m i liên quan gi a Zika và s

Nam M . Các đánh giá

gia t ng s ca d t t não b m

sinh và h i ch ng Guillain-Barre (GBS). Tháng 2/2016, T ch c Y t th gi i
kêu g i đ y m nh các nghiên c u v m i quan h nhân qu gi a virus Zika
và các d t t não b m sinh, t
c u.

áp

đó lƠm c

s

cho các



thay vì th c hi n nghiên c u thu n t p theo dõi nh ng ng

i hút thu c/không

hút thu c (có th kéo dƠi >30 n m, tiêu t n hàng tri u đô la M ).
Tính m i (Novelty)
M t nghiên c u đ c p đ n nh ng v n đ ch a đ
các nghiên c u tr
nghiên c u tr

c đơy ho c áp d ng ph

c đơy.

bi t đ

c tìm ra ho c ki m ch ng t

ng pháp m i, hi n đ i h n so v i các

c tính m i c a nghiên c u, nghiên c u viên c n

ph i tham kh o các tài li u, báo cáo, bài báo khoa h cầ
Ví d : Các b ng ch ng nghiên c u d ch t h c phân t

đư ch rõ các lo i

virus gây u nhú



cung xâm l n). Tuy nhiên hi n ch a có m t s

đ ng thu n nào v vi c phân lo i m t s lo i HPV ít g p vào các nhóm nguy
c . Do đó, m t tiêu chu n phân lo i rõ ràng các lo i HPV vƠo nhóm nguy c
cao ho c th p là r t c n thi t.
Xem thêm: />
Tính ng d ng (Applicability)
M c đ các k t qu c a m t nghiên c u có th áp d ng trong b i c nh th c t .
Ví d : Nghiên c u đ a ra m t chu n chung đ phân lo i HPV xét t i m i liên
quan d ch t c a HPV v i ung th
vi c thi t k các ch

c t

cung. K t qu này r t c n thi t cho

ng trình tri n khai vaccine HPV vƠ ch

ng trình sƠng

l c d a trên xét nghi m HPV.
Xem thêm: />
Tính xác đáng (Relevance)
c p đ n tính đúng đ n khi ch n ch đ nghiên c u hay ch ng minh r ng nghiên
c u nƠo đó đáng đ th c hi n. Các nghiên c u viên th

ng d a vào m t s tiêu

chu n đ cân nh c tính xác đáng nh 1) T m c c a v n đ c n nghiên c u: T l

phát hành chính th c c a các nhà xu t b n. Hi u đ n gi n thì đơy lƠ nh ng tài li u
ho c báo cáo nghiên c u ch a đ

c xu t b n trên các t p chí khoa h c đ

c bình

duy t, ph n bi n (peer-reviewed literature journals).
Ví d : Tài li u ch a đ

c xu t b n chính th c t

ng đ i đa d ng, có th bao

g m các báo cáo k thu t, bài trình bày h i th o, các b tiêu chu n, lu n án,
lu n v n, ti u lu n, b ng th ng kê, bài gi ng, bài thuy t trình, b n th o c a
bài báo v.v.
Kho ng tr ng trong nghiên c u (Research gap)
Nh ng đi m còn ch a rõ, ch a bi t và c n đ
đ

c tìm hi u, nh ng b ng ch ng c n

c t o ra đ ph c v khoa h c vƠ đ i s ng.
Ví d : M c dù có r t nhi u bài bình duy t v phác đ đi u tr và theo dõi b nh
nhơn đái tháo đ
s v n th

ng týp 2 đ


nghiên c u viên đánh giá đ c đi m m nh vƠ đi m y u trong ph ng pháp nghiên
c u tr c đó đ l a ch n ph ng pháp nghiên c u c a mình.

9


T ng quan mô t (Narrative review)
Quá trình thu th p, tóm t t, t ng h p các tài li u và báo cáo nghiên c u v cùng m t
ch đ , t đó đ a ra các gi i thích và k t d a trên kinh nghi m c a nghiên c u viên,
các lý thuy t vƠ mô hình đư có s n. T ng quan mô t không d a trên quá trình tìm
ki m vƠ đánh giá các tƠi li u và báo cáo nghiên c u m t cách có h
th

th ng mà

ng d a trên các tài li u và báo cáo nghiên c u s n có ho c do tác gi t

l a

ch n.
Ví d : T ng quan mô t v các đ i m i trong ph

ng pháp nghiên c u đ nh

tính c a tác gi Rose Wiles (2011) s

d ng 57 bài báo xu t b n trong giai

đo n 2000-2009 có đ c p đ n vi c s



c đ a vƠo

vong m

vong m

các

Châu Phi

vong) và Châu Á (30-38%, 11 b s li u,

M La tinh và vùng bi n Caribe, các r i lo n t ng huy t

áp là nguyên nhân gây t

vong m nhi u nh t (25-27%, 4 b s li u, 10.777

ca t vong).
Xem thêm: />
10


D

i đơy lƠ nh ng đi m khác bi t chính gi a t ng quan mô t

và t ng quan h


Không c th

xác đ nh, đ

c

c áp d ng m t cách có

h th ng cho toàn b quá trình l a
ch n tài li u
ánh giá ch t l

ánh giá d a trên các chu n m c,

ng Không c th

tài li u
T ng h p tài li u

tiêu chí nghiêm ng t
Không hoàn toàn Theo h th ng
theo h th ng

Báo cáo

Th

ng

chung


ng, trong các nghiên c u so sánh truy n th ng (traditional

comparative study), gi thuy t c a nghiên c u viên cho r ng có s
các nhóm đ i t

khác bi t gi a

ng nghiên c u v giá tr bi n s /ch s nghiên c u.

Ví d :
o Nh ng ng

i hút thu c lá có nguy c

v i nh ng ng

m c ung th

ph i cao h n so

i không hút thu c.

o Hi u qu c a thu c A t t h n hi u qu c a thu c B trong đi u tr b nh X
Tuy nhiên trong nghiên c u t
c u cho r ng 2 nhóm đ i t
t

ng đ


Gi thuy t đ i ngh ch v i gi thuy t c a nhà nghiên c u. Trong các nghiên c u so
sánh truy n th ng (traditional comparative study), gi thuy t Ho cho r ng không có s
khác bi t gi a các nhóm đ i t

ng nghiên c u v giá tr bi n s /ch s nghiên c u.

Ví d :
o Không có s khác bi t v nguy c m c ung th ph i
vƠ ng

ng

i hút thu c

i không hút thu c.

o Không có s

khác bi t v hi u qu c a thu c A và thu c B trong đi u

tr b nh X.

12


Trong nghiên c u t
t

ng đ



đi u tr b nh X
M c đích (Goal)
c p đ n tác đ ng/ nh h

ng dài h n c a m t nghiên c u, ch

ng trình, d

án,

can thi pầ
Ví d : M c đích c a d

án “ ánh giá ho t đ ng c a Qu Phòng, ch ng tác

h i c a thu c lá” là nh m hi u rõ vƠ đi u ch nh các chính sách, c c u, cách
th c ho t đ ng c a Qu , t đó nơng cao hi u qu can thi p trên c ng đ ng.
M c tiêu chung (General objective)
Là t ng h p c a các m c tiêu c th c a m t nghiên c u c th
Ví d : ánh giá quá trình tri n khai và k t qu đ t đ

c sau 3 n m ho t đ ng

(2013-2016) c a Qu Phòng, ch ng tác h i c a thu c lá.
M c tiêu c th (Specific objective)
Là nh ng đi u c n đ t đ

c khi k t thúc nghiên c u, ch


thu c lá đo n 2013-2016.
13


THI T K NGHIÊN C U
NhƠ nghiên c u có ch đ nh y u t
ph i nhi m?
Có

Không

Nghiên c u th c nghi m

Nghiên c u quan sát

Phơn b ng u nhiên

Nhóm so sánh?

Có

Không

Th nghi m phân
b ng u nhiên có
đ i ch ng

Có

Nghiên c u

t th i đi m

Hình 1: Các thi t k nghiên c u d ch t h c ph bi cùng
n1 m

Nghiên c u quan sát (Observational study)
Là thi t k nghiên c u trong đó các nghiên c u viên ch quan sát và ghi nh n th c
tr ng đ c đi m/đ c tính và s
đ nđ it

ki n di n ra trong nghiên c u mƠ không có tác đ ng

ng nghiên c u. Nghiên c u quan sát bao g m nghiên c u quan sát mô

t và nghiên c u quan sát phân tích.
Nghiên c u mô t (Descriptive study)
Thu c lo i hình nghiên c u quan sát trong đó các nghiên c u viên ch mô t th c
tr ng đ c đi m/đ c tính c a đ i t

ng nghiên c u mà không đ c p đ n nguyên

nhân/h u qu hay các y u t có liên quan.

1

Grimes DA, Schulz KF. An overview of clinical research: the lay of the land. Lancet. 2002 Jan
5;359(9300):57-61.

14



ng h p m t ph

n

34 tu i phá thai b ng thu c

mifepristone và gemeprost. Trong quá trình phá thai, b nh nhân m c viêm t y
c p tính nghiêm tr ng và ph i đi u tr c p tính trong 14 ngày.
Nghiên c u hàng lo t các ca b nh (Case series)
Là vi c mô t đ c đi m lâm sàng, di n bi n c a b nh, đi u tr , ph i nhi m trên hàng
lo t các ca b nh. Nghiên c u hàng lo t các ca b nh c ng có giá tr g i ý gi thuy t
nghiên c u ho c g i ý v vi c xu t hi n m t v n đ s c kh e/b nh d ch m i trong
c ng đ ng. M c đ hình thành gi thuy t trong nghiên c u chùm ca b nh ch c ch n
h n nghiên c u ca b nh.
Ví d : Nghiên c u mô t b nh s vƠ đ c đi m lâm sàng c a 5 ng
đ

c nh p vi n t i trung tâm Y khoa c a

b nh ph i do Pneumocystic carinii.

i h c California

ơy chính lƠ c s

i đƠn ông

Los Angeles vì


15


Nghiên c u c t ngang (Cross sectional study)
Thu c lo i hình nghiên c u quan sát. Trong nghiên c u c t ngang, c thông tin v
b nh và thông tin v

ph i nhi m đ

nghiên c u c t ngang th

ng đ

c thu th p t i cùng m t th i đi m cho nên

c dùng đ hình thành các gi thuy t nghiên c u

ch

không cho phép ch ng minh gi thuy t nghiên c u. Nghiên c u c t ngang còn

đ

c g i là nghiên c u hi n m c (prevalence study). Nghiên c u c t ngang giúp

chúng ta tính đ

c t l

hi n m c b nh (prevalence) và t


hai nhóm này t

đó phiên gi i v m i

quan h nhân qu (Hình 2).

Cá th không có
b nh (ch ng)

Cá th có b nh

Tìm
Tìm hi
hi u
u ti
ti n
n ss ph
ph ii nhi
nhi m
m

Có
Có bb nh
nh

Không
Không bb nh
nh



c nghiên c u trên 188 ph

ch n đoán ung th

n im ct

n

n im ct

da tr ng tu i 40-80 m i đ

cung vƠ 428 tr

c

ng h p ch ng là nh ng ph

n cùng đ tu i nh p vi n trong giai đo n t tháng 1, 1970 đ n tháng 6, 1975
do u không ác tính c n ph u thu t. Các s li u v s d ng thu c và các bi n
s

liên quan đ n sinh s n đ

c trích xu t t

t

ng nghiên c u. Có 39% tr

ng pháp ch n nhóm ch ng có t l m t s đ c đi m nh t đ nh gi ng v i t
nhóm b nh/ph i nhi m.
Ví d : N u 30% nhóm ung th ph i (nhóm b nh) là nam, nhà nghiên c u c ng
s đ m b o nhóm không b ung th ph i (nhóm ch ng) có 30% nam gi i.

Ghép c p

m c cá th (Individual matching/Matched pairs)

V i m i tr

ng h p b nh/ph i nhi m, nhà nghiên c u s l a ch n m t tr

ch ng v i m t s đ c đi m gi ng v i tr

ng h p

ng h p b nh.

Ví d : Nghiên c u mu n nhóm b nh và nhóm ch ng gi ng nhau v tu i, gi i,
dân t c. Trong nhóm ung th

Ph

ng

i Kinh, nh

v y nhà nghiên c u s mu n tìm m t ng



ng

c các sai l ch l a

ch n.
17


Nghiên c u thu n t p (Cohort study)
Là nghiên c u theo dõi m t hay nhi u nhóm có hay không có y u t ph i nhi m
(exposure) t i khi x y ra k t qu nghiên c u (outcome).
Ví d :

tìm hi u m i liên h gi a hút thu c lá và b nh m ch vành, nghiên

c u viên ch n 3.000 ngu i hút thu c lá và 5.000 ngu i không hút thu c lá. C
hai nhóm lúc b t đ u nghiên c u đ u không có b nh tim m ch vƠ đ

c theo

dõi d xem xét s phát tri n b nh. Sau m t th i gian, k t qu phát hi n đ

c

84 ngu i hút thu c phát tri n b nh và 87 ngu i không hút thu c lá phát tri n
b nh.

Cá
Cá th


b

Không ph i
nhi m

c

d

Hình 3: S đ nghiên c u thu n t p

Nghiên c u thu n t p l ch s /Nghiên c u thu n t p h i c u (Historical cohort
study/Retrospective study/Nonconcurrent cohort)
Là lo i hình nghiên c u thu n t p d a trên c

s

nhi m và các k t qu nghiên c u (s li u đư có) tr

các h s

ghi chép v các ph i

c th i đi m nghiên c u viên b t

đ u ti n hành nghiên c u.
Ví d : Có m t nghiên c u theo dõi tình hình s c kho c a ng
ph A đ


2 nhóm.
Nghiên c u thu n t p t

ng lai/Nghiên c u thu n t p ti n c u (Prospective

cohort/Concurrent cohort/)
Là lo i hình nghiên c u thu n t p trong đó s li u đ

c thu th p sau khi nghiên c u

viên b t đ u ti n hành nghiên c u
Ví d : N m 2003, nhƠ nghiên c u mu n tìm hi u m i quan h c a hút thu c
lá và vi c m c ung th

ph i. Do đó nhƠ nghiên c u đư th c hi n m t nghiên

c u trên ng

Chí Linh (H i D

i dân

ng), chia nhóm theo đ c đi m hút

thu c lá (1 nhóm hút thu c và 1 nhóm không hút thu c) t
nh n t l m c m i ung th

n m 2003 và ghi

ph i c a 2 nhóm. Gi đ nh r ng các đ i t

lúc sinh m i nh t c a Anh ậ Nghiên c u

thu n th p thiên niên k (The Millennium Cohort Study), đang theo dõi 19,000
tr sinh trong n m 2000-2001 t i Anh. Ngoài các d

li u v s c kh e c a

nh ng tr này và cha m chúng, nghiên c u c ng xem xét đ n hành vi và s
phát tri n nh n th c c a tr cùng m t lo t các y u t xã h i liên quan.
Nghiên c u b nh - ch ng d a trên nghiên c u thu n t p (Nested case-control
studies)
Là m t d ng c a thi t k nghiên c u b nh ch ng mà
và nhóm ch ng đ

đó vi c l a ch n nhóm b nh

c ti n hành trên n n m t nghiên c u thu n t p.
Nhóm thu n t p(T t c các đ i t
ho c v n đ s c kh e đ

ng đ u ch a m c b nh
c quan tâm)

Th i
Theo dõi nhi u n m

gian

it



tiêu hóa) t

i phát tri n ung th

i không có b nh đ

gi a nh ng th p k

tiêu hóa đ

c đ a vƠo

c l a ch n ng u nhiên t

nh ng

i không b b nh còn l i (nhóm ch ng).

20


Nghiên c u th c nghi m (Experimental study)
Là nghiên c u v hi u qu c a m t can thi p nƠo đó thông qua vi c so sánh ch
s /bi n s nghiên c u c a nhóm can thi p vƠ nhóm đ i ch ng. Trong nghiên c u
th c nghi m, can thi p đ

c đ a vƠo lƠ ch đ ng.

thu n t p, tình tr ng ph i nhi m c a các đ i t

ng trong

5 n m.
Xem thêm:
/>PEntrez.Pubmed.Pubmed_ResultsPanel.Pubmed_RVDocSum

Th

nghi m ng u nhiên có đ i ch ng theo c m (Cluster randomized

controlled trials)
Là lo i hình nghiên c u th c nghi m trong đó các nhóm đ i t
c m thay vì các cá nhân) đ

ng nghiên c u (các

c phân b ng u nhiên vào nhóm can thi p và nhóm

đ i ch ng
Ví d : Trong nghiên c u tác d ng c a đi u tr giun sán lên cân n ng và chi u
cao c a 3.935 tr em t 1-5 tu i, nhà nghiên c u ch đ nh ng u nhiên tr em
25 vùng vào nhóm ch ng (ch nh n vitamin A) và tr em
vào nhóm b nh (nh n c vitamin A vƠ albedazone).

25 vùng khác

nh k 6 tháng trong

vòng 24 tháng c p vitamin và thu c, nghiên c u viên ti n hành đo cơn n ng
và chi u cao c a tr .

ng pháp lƠm mù ph

bi n nh t.
Ví d : S d ng gi d
thu c đ

Ph

c (placebo) v i hình d ng, mùi, v , cách đóng gói nh

nghi m đ

c th

đ i t

ng tham gia nghiên c u khó phát hi n

đ

c mình đang thu c nhóm can thi p hay nhóm ch ng (làm mù), tránh nh

h

ng t i tâm lý và vi c tuân th quy trình nghiên c u.

ng pháp lƠm mù đôi (Double-blind study)

Nghiên c u th c nghi m trong đó đ i t
can thi p, ng

b ng công ngh

th c t

nhóm ch ng (không đ

c ch đ nh ng u nhiên vào nhóm

o t i khi thành th o nh

chuyên gia, n=8) ho c

c đƠo t o b ng công ngh th c t

o, n=8). T t c

các đ i t

ng nghiên c u th c hi n c t túi m t n i soi cùng v i 1 bác s ngo i

khoa, ng

i bác s nƠy không bi t đ i t

ca ph u thu t c t túi m t nƠy đ

ng thu c nhóm nào (làm mù 1). Các

c quay video vƠ đánh giá đ c l p b i 2 đi u


Ví d : M t th nghi m lâm sàng có 85 b nh nhân H.pylori (+), không có tri u
ch ng, đi u tr theo phác đ kháng sinh 3 lo i k t h p đ

c 1 tu n.

tìm

hi u hi u l c c a men vi sinh trong vi c làm gi m tác d ng ph c a kháng
sinh, nhà nghiên c u ch đ nh ng u nhiên các đ i t

ng vào 4 nhóm: nhóm 1

(n = 21) dùng Lactobacillus GG, nhóm 2 (n=22) dùng Saccharomyces
boulardii, nhóm 3 (n=21) dùng k t h p Lactobacillus spp. và biphidobacteria,
nhóm 4 (n=21) dùng gi d

c. Men vi sinh và gi d

cđ

c đ ng trong các

túi, đóng h p nh nhau vƠ có đánh s nên b nh nhân không bi t mình thu c
nhóm nƠo (lƠm mù 1). Ng

i theo dõi vƠ đánh giá tình tr ng b nh vƠ ng

i

x lý s li u c ng không bi t b nh nhân thu c nhóm đi u tr nào (làm mù 2 và

trong nhóm nào.

Xem thêm: />
Th nghi m c ng đ ng (Community trial)
Nghiên c u th c nghi m trong đó các nhóm nh n đ

c can thi p là các c ng đ ng ch

không ph i là các cá th . D ng nghiên c u này thích h p đ dánh giá hi u qu c a các
can thi p thay đ i hành vi, c i thi n đi u ki n kinh t , v n hóa, xã h i, môi tr
Ví d : M t th

nghi m đ

c th c hi n trên 3 thành ph

Massachusetts, M , trong đó Somerville là thành ph đ
em l p 1-3 t i các tr

t i Bang

c can thi p, 2 thành

ph còn l i có đ c đi m dân s xã h i gi ng v i Somerville đ
làm ch ng. 1.178 tr

ngầ

c l a ch n


ng, các phòng ban c a thành ph , các nhà ho ch

đ nh sách, nhân viên y t , nhƠ hƠng, các đ n v truy n thông.
Xem thêm: />
Nghiên c u bán th c nghi m (Quasi-experimental)
Nghiên c u th c nghi m trong đó có ít nh t m t đ c tính c a nghiên c u th c
nghi m kinh đi n không đ t đ

c, ví d

nh

đ i t

ng nghiên c u không đ

c

phân b ng u nhiên ho c không có nhóm đ i ch ng.
Ví d : Nghiên c u đánh giá tác đ ng c a ch
c

ng vai trò c a ng

i cha lên b n thơn ng

nghiên c u so sánh các ch s tr
đ i t

ng trình can thi p v t ng

phòng thí
nghi m

4,5 n m

15 ậ 30
ng i tình
nguy n

Giai đo n II

ệt h n 100
ng i tình
nguy n

8,5 n m

ng có 4 giai đo n I, II, III và IV (Hình 7).
Giai đo n III

T 100 đ n
1000 ng i
tình nguy n

Giai đo n IV

Ch p
thu n b i
C c Qu n
lỦ th c

tình nguy n. C m u nghiên c u c a giai đo n nƠy th

ng kho ng 15-30 ng

i

i.

Th nghi m lơm sƠng giai đo n II (Phase II trial)
Giai đo n này nghiên c u v hi u l c và tính an toàn c a thu c hay v c xin trên m t
c m u nh (
Cervarix®

Cervarix®

Gadasil®

Gadasil®

II

III

II

III

500 µg aluminum

Hepatitis A

225 µg aluminum

225 µg aluminum

hydroxide

vaccine

hydroxyl-