a. Đặt vấn đề
I . lời nói đầu :
Đất nớc ta đang trên đà phát trển và đổi mới từng ngày trên mọi lĩnh vực:
Kinh tế, văn hoá , khoa học kĩ thuật... Để hội nhập với xu thế phát triển của thời
đại, Đảng ta đã vạch raphơng hớng chiến lợc : Giáo dục& đào tạolà quốc sách
hàng đầu , là động lực phát triển kinh tế- xã hội ( Văn kiện hội nghị lần thứ IV
BCH TW Đảng cộng sản Việt Nam khoá VIII tháng 12/ 1998). Thực hiện chủ tr-
ơng đúng đắn đó , Bộ Giáo dục & Đào tạo đã và đang phát triển đổi mới đồng bộ
giáo dục và đào tạo trong đó có đổi mới chơng trình dạy học các cấp nóichung, ch-
ơng trình tiểu học nói riêng.
Chơng trình tiểu học mới nhằm kế thừavà phát triển khắc phục những tồn tại
của chơng trình cũ, chơng trình mới đẩy mạnh đổi mới nội dung và phơng pháp
dạy học kèm theo dự thảo nay là bộ thay sách giáo khoa mới đợc ra đời trong đó có
môn Tự nhiên và Xã hội .
Môn tự nhiên và xã hội có một vị trí rất quan trọng, nó là một môn học gần
gũi vối các em học sinh. Học xong môn học này học sinh sẽ có một kiến thức cơ
bản về con ngời và sức khoẻ, những hiện tợng cơ đơn giản trong tự nhiên và xã hội
bớc đầu biết tự chăm sóc bản thân và cộng đồng, có ý thức giữ gìn vệ sinh , yêu
thiên nhiên , gia đình dòng họ .
Học tốt môn tự nhiên và xã hội sẽ giúp các em học tốt các môn học khác .
Nh vây, muốn học sinh học tốt môn Tự nhiên và Xã hội thì trớc tiên giáo
viên phải dạy tốt , ngời giáo viên ngoài kiến thức tự nhiên và xã hội phải luôn tìm
hiểu , nghiên cứu cập nhật chơng trình mới để trang bị cho mình vốn kiến thức dạy
học mới nhằm đạt đợc mục tiêu chơng trình mới đề ra .
Mặt khác, môn Tự nhiên và Xã hội là môn học mà đồ dùng dạy học đợc sử
dụng nhiều nhất : Đồ dùng có trong thiết bị dạy học, tranh ảnh trong sách giáo
khoa , mẫu vật giáo viên su tầm đợc , mẫu vật học sinh chuẩn bị đợc ...
Làm thế nào mà trong một tiết mà giáo viên sử dụng hợp lí đồ dùng dạy học để
thực hiện tốt nội dung bài học . Các lệnh cho học sinh thực hiện trên đồ dùng nh
thế nào ? phối hợp giữa tranh ảnh và vật thật ra sao để học sinh học tốt môn Tự
nhiên và Xã Hội? Xuất phát từ lí do trên nên tôi chọn đề tài : Một số kinh nghiệm

dùng đó thì 90% kiến thức đợc lu lại trong học sinh.
Mặt khác: Qua thực tiễn dạy học cho biết nếugiáo viên biết cách hớng cho
học sinh sử dụng tốt đồ dùng dạy học để tìm ra kiến thức mới thì tiết học diễn ra
nhẹ nhàng hơn - Tự nhiên hiệu quả hơn.
2. Kết quả, hiệu quả của thực trạng:
2.1. Đánh giá chung thực trạng sử dụng thiết bị dạy học.
a/ Về giáo viên.
GV ch a s u tầm những con vật, đồ vật sẵn có trong tự nhiên .
Môn học tự nhiên, xã hội là môn học gần gũi với học sinh, những cây, những hoa,
những con vật ở xung quanh các em. những khi dạy môn này GV còn quá lệ thuộc
sách hớng dẫn, cha chịu khó cho học sinh su tầm những vật thật để các em tự hoạt
động, tự khám phá kiến thức trên những cây, vật thật đó để tìm ra kiến thức.
Ví dụ: Khi dạy bài Quả (TN-XH lớp 3) Giáo viên đã dạy nh sau:
- Hoạt động 1: Cho học sinh quan sát các hình trong sách giáo khoa để trả lời
các câu hổi về hình dáng, màu sắc, mùi vị của từng loại quả.
- Hoạt động 2: Học sinh quan sát tiếp tranh những quả đã bổ và trả lời: Quả có
những bộ phận nào?
- Hoạt động 3: Cho biết lợi ích của Quả
Nhận xét: Cách dạy trên chỉ áp dụng cho những nơi mà địa phơng đó không có
loại quả nào. Nhng thực tế khi dạy đến bài này thì ở địa phơng nào cũng có đầy đủ
các loại quả mà học sinh có thể su tầm đợc, mà GV không đề cập đến việc su tầm
của học sinh.
2
* GV vận dụng chồng chéo giữa vật thật và tranh ảnh trong sách giáo khoa.
Trong quá trình dự giờ, thăm lớp GV. Tôi thấy một số đồng chí đã chuẩn bị vật
thật nhng khi lên lớp dạy học GV lại vận dụng chồng chéo: Vừa sử dụng vật thật
lại vừa quan sát các vật đó bằng hình ảnh trong sách giáo khoa.
Với cách dạy đó tạo nên một hoạt động lặp lại 2 lần. Việc làm này vừa mất
thời gian mà lại loãng trong sự chốt lại kiến thức cho học sinh.
Ví dụ bài: Quả.

GV cha nghiên cứu kỹ các lệnh đa ra trong sách giáo khoa để tìm tòi TBDH từ đó
tổ chức cho học sinh hoạt động.
- Cha nghiên cứu mục tiêu bài học để tìm ra cách sử dụng ĐDDH nh thế nào cho
hợp lý.
- Cha thấy hết đợc tầm quan trọng của ĐDDH trong việc dạy học sẽ đạt hiệu quả
nh thế nào?
3
- GV còn xem nhẹ việc dạy các môn ít tiết nh môn Tự nhiên và Xã hội.
Từ những thực trạng trên của một số GV. Tôi đã mạnh dạn đa ra một số đề xuất
nhỏ trong việc vận dụng giữa vật thật và tranh ảnh để dạy môn Tự nhiên và Xã hội
lớp 1,2,3.
b. giải pháp vấn đề.
I Các giải pháp thực hiện.
1. Sắp xếp quy trình dạy học các kiểu bài trong môn Tn& xh lớp 1,2,3,
2. Nghiên cứu tài liệu để biết những thuận lợi, khó khăn khi dạy môn TN&XH lớp
1,2,3.
3. Nghiên cứu để lập thiết kế bài học có quy trình dạy tiết TN-XH lớp 1,2,3
II. các biện pháp để thực hiện
1. Quy trình dạy học các kiểu bài trong môn Tự nhiên và Xã hội lớp 1,2,3.
1.1. Đối với những bài mà tất cả học sinh đều chuẩn bị đợc vật thật.
Đối với những dạng bài này khi lên lớp GV và HS nên thoát li SGK chỉ sử dụng
trên vật thật tự tìm ra kiến thức mới.
Theo tôi - Quy trình dạy dạng bài này nh sau:
A/ Kiểm tra bài cũ (nếu có thể)
B/ Dạy bài mới:
1. Giới thiệu bài:
2. hớng dẫn HS hoạt động:
GV hớng dẫn HS thực hiện các hoạt động nhằm đạt đợc mục tiêu của bài dạy đó
(cụ thể)
* Hoạt động 1:

quan sát đợc ở Hoạt động1.
- GV cho HS gấp SGK, đa vật chuẩn bị đặt lên bàn.
- GV lệnh cho HS trả lời qua quan sát, phân tích vật đó (có thể theo nhóm hoặc
cá nhân)
- GV cho cả lớp nhận xét và rút ra kết luận.
3. Củng cố- dặn dò:
GV chốt lại các kiến thức đã học trong bài, yêu cầu chuẩn bị tiếp bài sau.
* Chú ý: Dựa vào nội dung, yêu cầu cụ thể trong mục tiêu bài học- theo từng hoạt
động, GV cho HS làm việc trên vật thật trớc để rút ra kết luận1: (ở hoạt động 1)
sau đó quan sát SGK để rút ra kết luận 2 (ở hoạt động 2).
Hoặc đối với những bài mà yêu cầu HS đã rút ra ý nghĩa thì GV có thể cho HS
quan sát SGK trớc để rút ra ý nghĩa. Sau đó GV cho HS vận dụng định nghĩa (ở
H/đ 1) để phân biệt các vật thật ở H/đ 2.
1.3. Đối với những bài có kết hợp quan sát thiên nhiên.
* Quy trình dạy bài nh sau:
1. Giới thiệu bài
2. Hớng dẫn từng hoạt động:
Hoạt động 1: Quan sát thiên nhiên
- GV nêu mục tiêu hoạt động
- Chia nhóm, nêu yêu cầu hoạt động của các nhóm
- Các nhóm hoạt động ngoài thiên nhiên- Rút ra kết quả
- GV cho HS vào lớp để trình bày kết quả hoạt động của nhóm mình, các nhóm
khác bổ sung. Từ đó rút ra kết luận
* Chuyển sang hoạt động 2 (Tại lớp)
Với cách dạy này học sinh sẽ phân biệt đợc các hoạt động, không bị phân tán t t-
ởng từ hoạt động này đến hoạt động khác.
2. Những thuận lợi và khó khăn khi dạy môn TN - XH lớp 1,2,3
1. Thuận lợi:
Chơng trình 2000 nói chung môn TN - XH nói riêng có sự đổi mới khá căn bản.
- Về nội dung chơng trình SGK có thể lựa chọn các phơng pháp thích hợp đối với