BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ VĂN HOÁ, THỂ THAO VÀ DU LỊCH

VIỆN KHOA HỌC THỂ DỤC THỂ THAO

NGUYỄN NGỌC MINH

NGHIÊN CỨU LOẠI HÌNH CÂU LẠC BỘ THỂ DỤC
THỂ THAO HOẠT ĐỘNG CÓ HIỆU QUẢ PHÙ HỢP VỚI TỔ CHỨC
TRUNG TÂM GIÁO DỤC THỂ CHẤT VÀ THỂ THAO
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2017


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ VĂN HOÁ, THỂ THAO VÀ DU LỊCH

VIỆN KHOA HỌC THỂ DỤC THỂ THAO

NGUYỄN NGỌC MINH

NGHIÊN CỨU LOẠI HÌNH CÂU LẠC BỘ THỂ DỤC
THỂ THAO HOẠT ĐỘNG CÓ HIỆU QUẢ PHÙ HỢP VỚI TỔ CHỨC
TRUNG TÂM GIÁO DỤC THỂ CHẤT VÀ THỂ THAO
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
Chuyên ngành:

Mục lục
Danh mục chữ viết tắt
Danh mục các bảng
Danh mục các biểu đồ, sơ đồ
Mở đầu

1

Chương 1. TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

6

1.1. Quan điểm của Đảng và Nhà nước về công tác giáo dục thể

6

chất và thể thao trường học thời kỳ đổi mới
1.2. Chủ trương, chính sách xã hội hóa của Đảng và Nhà nước về

14

hoạt động thể dục thể thao
1.2.1. Khái niệm và bản chất xã hội hóa

14

1.2.2. Xã hội hóa thể du ̣c thể thao theo quan điểm của Đảng

16


1.4. Cơ sở lý luận của hoạt động thể dục thể thao ngoại khóa trong
các trường Đại học

28


1.4.1. Nguyên tắc tổ chức thể dục thể thao ngoại khóa ở các

28

trường Đại học
1.4.2. Đặc điểm hoạt động thể dục thể thao ngoại khóa

29

1.4.3. Hình thức tổ chức các hoạt động thể dục thể thao ngoại

30

khóa trong các trường Đại học
1.5. Cơ sở lý luận về câu lạc bộ thể dục thể thao trong các trường

32

Đại học
1.5.1. Khái niệm về câu lạc bộ

32

1.5.2. Khái niệm về câu lạc bộ thể dục thể thao cơ sở

45

trường học
1.8. Nhận xét chương 1

49

Chương 2. ĐỐI TƯỢNG, PHƯƠNG PHÁP VÀ TỔ CHỨC

51

NGHIÊN CỨU
2.1. Đối tượng nghiên cứu

51

2.1.1. Đối tượng nghiên cứu

51

2.1.2. Khách thể nghiên cứu

51

2.2. Phương pháp nghiên cứu
2.2.1. Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu

51
51



60

2.3.1. Thời gian nghiên cứu

60

2.3.2. Địa điểm nghiên cứu

60

Chương 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN
3.1. Đánh giá thực trạng công tác giáo dục thể chất và thể

61
61

thao các trường Đại học thành viên và Trung tâm Giáo dục Thể
chất và Thể thao Đại học Quốc gia Hà Nội
3.1.1. Thực trạng về chương trình môn học giáo dục thể chất giai

61

đoạn năm 2010-2015
3.1.2. Tình hình đội ngũ cán bộ, giảng viên

64

3.1.3. Tình hình tài chính và cơ sở vật chất



3.2.3. Xác định loại hình câu lạc bộ Đại học Quốc gia Hà Nội

97

3.2.4. Xây dựng Quy chế tổ chức và hoạt động câu la ̣c bô ̣ thể du ̣c 105
thể thao Đa ̣i ho ̣c Quố c gia Hà Nô ̣i
3.2.5. Nhận xét mục tiêu 2

109

3.3. Xây dựng và ứng dụng các giải pháp tổ chức loại hình 109
câu lạc bộ thể dục thể thao hoạt động có hiệu quả phù hợp với tổ
chức Trung tâm Giáo dục Thể chất và Thể thao Đại học Quốc gia
Hà Nội
3.3.1. Cơ sở lý luận và thực tiễn lựa chọn các giải pháp

109

3.3.2. Nguyên tắc lựa chọn giải pháp

111

3.3.3. Nội dung và cách triển khai các giải pháp

113

3.3.4. Ứng dụng các giải pháp

116


Câu lạc bộ.

CLB TDTT

-

Câu lạc bộ thể dục thê thao.

CTMH

-

Chương trình môn học.

CSVC

-

Cơ sở vâ ̣t chấ t.

ĐHQGHN

-

Đại học Quốc gia Hà Nội.

ĐH&CN

-


Hướng dẫn viên.

HLTT

-

Huấn luyện thể thao.

HLV

-

Huấn luyện viên.

HSSV

-

Học sinh sinh viên.

KVTT

-

Khiêu vũ thể thao.

RLTT

-


Văn hóa, Thể thao và Du lịch.

XHCN

-

Xã hội chủ nghĩa.


DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng
3.1
3.2
3.3
3.4
3.5
3.6
3.7
3.8
3.9
3.10
3.11
3.12
3.13

Nội dung bảng
Danh mục các môn học giáo dục thể chất theo học chế tín
chỉ của ĐHQGHN
Kết quả học tập các môn thể thao trong chương trình môn

Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động TDTT ngoại khóa
của SV ĐHQGHN
Kết quả khảo sát hoạt động CLB TDTT ĐHQGHN
do Trung tâm GDTC&TT quản lý giai đoạn 2013-2015

73
Sau trang
75
Sau trang
76
Sau trang
77
Sau trang
78


3.14

3.15

3.16
3.17
3.18

3.19

3.20

3.21



82
85
87

88
Sau trang
93
Sau trang

96

Sự khác biệt về tổ chức CLB TDTT (công lập) và

Sau trang

CLB thể thao - giải trí (tổ chức đoàn thể xã hội)

102

Kết quả phỏng vấn về nội dung cơ bản định hình thiết chế

Sau trang

CLB TDTT ĐHQGHN do Trung tâm GDTC&TT quản lý

103

Kết quả phỏng vấn về nội dung cơ bản định hình thiết chế CLB


3.28

hoạt động có hiệu quả phù hợp với Trung tâm GDTC&TT
ĐHQGHN

3.29
3.30
3.31
3.32
3.33

Kết quả phỏng vấn lựa chọn các giải pháp phát triển CLB thể
thao – giải trí ở các trường Đại học thành viên ĐHQGHN
Tiêu chí đánh giá hiệu quả các giải pháp

Sau trang
113
Sau trang
114
Sau trang
116

Kết quả phỏng vấn tiêu chí đánh giá hiệu quả
các giải pháp

117

Số lượng người tập và CLB TDTT ĐHQGHN năm 2016

129

3.39
3.40
3.41
3.42
3.43
3.44

Thành tích thi đấu các giải thể thao của SV ĐHQGHN năm 2016
So sánh thành tích thi đấu các giải thể thao của SV
ĐHQGHN giữa năm 2015-2016

133
Sau trang
134
136
137
138

Kết quả số lượng CLB thể thao - giải trí tại các trường Đại học Sau trang
thành viên ĐHQGHN năm 2016
So sánh kết quả hoạt động CLB thể thao - giải trí
trước và sau khi triển khai các giải pháp
Kết quả học tập các môn thể thao trong chương trình môn
học GDTC của SV ĐHQGHN
Đánh giá, xếp loại thể lực của SV CLB TDTT ĐHQGHN
theo quy định 53/2008/QĐ-BGD&ĐT

139
141
142

Nội dung biểu đồ

đồ
3.1

Thực trạng đội ngũ giảng viên Trung tâm GDTC&TT
năm học 2014- 2015

3.2

Thực trạng tình hình tập luyện TDTT ngoại khóa của SV
ĐHQGHN

3.3

Động cơ tham gia tập luyện TDTT ngoại khóa của SV
ĐHQGHN

3.4

Số lượng CLB TDTT ĐHQGHN do Trung tâm quản lý
giai đoạn 2013-2015

3.5

Số lượng CLB TDTT ta ̣i các trường Đại học thành viên
ĐHQGHN năm học 2014-2015

3.7


3.10 Kết quả phỏng vấn lựa chọn các giải pháp tổ chức CLB
TDTT ĐHQGHN hoạt động có hiệu quả phù hợp với Trung

98
Sau trang
113

tâm GDTC&TT
3.11 Kết quả phỏng vấn lựa chọn các giải pháp phát triển CLB thể

115

thao – giải trí ở các trường Đại học thành viên ĐHQGHN
3.12 Diễn biến SV đang tập luyện tại CLB TDTT ĐHQGHN
do Trung tâm GDTC&TT
3.13 Diễn biế n CLB TDTT ĐHQGHN do Trung tâm quản lý

Sau trang
131
Sau trang
131


3.14 Thái độ của SV tham gia CLB và thi đấu thể thao

136

3.15 Số lượng CLB và người tập tại CLB thể thao - giải trí

141


3.4

Trang

Sơ đồ tổ chức hoạt động CLB thể thao – giải trí

98
Sau trang
98


1

PHẦN MỞ ĐẦU
Đảng ta với chủ trương: "Để đảm bảo cho sự nghiệp TDTT của nước ta
phát triển vững chắc, đem lại những hiệu quả thiết thực, từng bước xây dựng
nền TDTT xã hội chủ nghĩa phát triển cân đối, có tính chất dân tộc, khoa học
và nhân dân", "Công tác TDTT cần coi trọng, nâng cao chất lượng GDTC
trong trường học, tổ chức hướng dẫn và vận động đông đảo nhân dân rèn
luyê ̣n thân thể hàng ngày". Trong đó, “đức, trí, thể, mỹ” được coi là những
vấn đề hệ trọng nhằm giáo dục hình thành nhân cách người HSSV, người chủ
tương lai của đất nước, những người lao động phát triển cao về trí tuệ, cường
tráng về thể chất, phong phú về tinh thần, trong sáng về đạo đức.
Trong những năm gần đây, sự nghiệp TDTT nước ta đã có nhiều tiến bộ.
Thể dục thể thao quần chúng tiếp tục phát triển với nhiều hình thức đa dạng,
góp phần nâng cao sức khoẻ, xây dựng lối sống lành mạnh, cải thiện đời sống
văn hoá, tinh thần của nhân dân. Thể thao thành tích cao có bước phát triển,
thành tích một số môn đạt được trình độ châu á và thế giới. Cơ sở vật chất, kỹ
thuật cho TDTT từng bước được đầ u tư, nâng cấp và xây dựng mới. Hợp tác

lao động và đời sống hàng ngày; hình thành thế giới quan duy vật, sự giác ngộ
về chính trị, giáo dục chủ nghĩa yêu nước, ý thức tập thể…, đào tạo lực lượng
hậu bị cho đội tuyển. Phát triển phong trào TDTT có hiệu quả thông qua việc
tập trung tổ chức hoạt động CLB TDTT nói chung và trong các trường Đa ̣i
ho ̣c và Cao đẳ ng nói riêng.
Đại học Quốc gia Hà Nội hiêṇ đã khẳng định được vị thế là Trung tâm
đào tạo, nghiên cứu khoa học, chuyển giao tri thức, đa ngành, đa lĩnh vực,
chất lượng cao, trình độ cao theo chuẩn quốc tế. Với mô hình quản trị đại học
tiên tiến, đang nỗ lực xây dựng ĐHQGHN trở thành một trung tâm đào tạo tri
thức hàng đầu của Việt Nam.
Trong định hướng phát triển của ĐHQGHN đến năm 2020 và định
hướng đến năm 2030 thì lĩnh vực TDTT trường học coi trọng và giữ trọng
trách phát triển theo hiện đại trong định hướng phát triển theo kế hoạch chiến
lược đã được Chính phủ phê duyệt. Do đó, mô hình Trung tâm GDTC&TT
ra đời để phù hợp với sự phát triển chung của ĐHQGHN. Trung tâm


3

GDTC&TT được thành lập theo Quyết định 1652/QĐ-TCCB ngày
04/05/2009 sát nhập từ 3 Bộ môn GDTC của 3 Trường Đại học thành viên:
Đại học Khoa học Tự nhiên; Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn; Đại học
Ngoại ngữ. Trung tâm hoạt động theo cơ chế độc lập, tự chủ, tự chịu trách
nhiệm, có tư cách pháp nhân độc lập, có con dấu, tài khoản riêng và chịu sự
quản lý trực tiếp của ĐHQGHN. Trung tâm GDTC&TT ĐHQGHN là một
mô hình mới có nhiệm vụ giảng dạy môn học GDTC và tổ chức các hoạt
động TDTT cho SV 06 trường Đa ̣i ho ̣c thành viên và 03 Khoa trực thuô ̣c. Các
trường Đại học thành viên ĐHQGHN phân tán ở các vị trí khác nhau trên địa
bàn Hà Nội. Mỗi năm Trung tâm GDTC&TT giảng da ̣y hơn 20 nghiǹ SV và
làm đầu mối tổ chức các hoạt động TDTT, thi đấu TDTT là những khó khăn

Trên cơ sở phân tích ý nghĩa và tầm quan trọng, tính bứt thiết các vấn đề
đặt ra, tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Nghiên cứu loại hình câu lạc bộ thể
dục thể thao hoạt động có hiệu quả phù hợp với tổ chức Trung tâm Giáo
dục Thể chất và Thể thao của Đại học Quốc gia Hà Nội”.
Mục đích nghiên cứu
Đề tài nghiên cứu được tiến hành với mục đích: xác định loại hình CLB
TDTT hoạt động phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của Trung tâm GDTC&TT
ĐHQGHN, đồng thời đưa ra các giải pháp tổ chức loại hình CLB TDTT góp
phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện về mặt thể chất, tinh thần và nâng
cao thành tích thể thao cho SV ĐHQGHN.
Mục tiêu nghiên cứu
Với mục đích nghiên cứu nêu trên, đề tài xác định giải quyết các mục
tiêu sau đây:
Mục tiêu 1: Đánh giá thực trạng công tác giáo dục thể chất và thể thao
các trường Đại học thành viên và Trung tâm Giáo dục Thể chất và Thể thao
Đại học Quố c gia Hà Nội
Mục tiêu 2: Xác định cơ sở lý luận và thực tiễn tổ chức hệ thống câu lạc
bộ thể dục thể thao của Trung tâm Giáo dục Thể chất và Thể thao Đại học
Quố c gia Hà Nội


5

Mục tiêu 3: Xây dựng và ứng dụng các giải pháp tổ chức loại hình câu
lạc bộ thể dục thể thao hoạt động có hiệu quả phù hợp với tổ chức Trung tâm
Giáo dục Thể chất và Thể thao Đại học Quốc gia Hà Nội
Giả thuyết khoa học của đề tài
Nếu đa dạng hóa thiết chế tổ chức CLB TDTT ĐHQGHN do Trung tâm
GDTC&TT quản lý và ở các trường Đại học thành viên ĐHQGHN thì sẽ tạo
ra được môi trường hoạt động TDTT ngoa ̣i khóa phong phú thỏa mãn nhu

nhấn mạnh “đào tạo năng khiếu thể thao phát triển lực lượng vận động viên
trẻ kết hợp giáo dục đạo đức, phong cách thể thao xã hội chủ nghĩa” từ đó hệ
thống các trường phổ thông đã có các lớp năng khiếu thể thao và hệ thống thi
đấu Hội khỏe phù đổng được phát triển mạnh mẽ trong các nhà trường đến
toàn quốc [6]. Hiến pháp đã có điều 41 quy định một thể chế và tinh thần dân


7

tộc, khoa học và nhân dân của nền TDTT nước ta [62]. Đến Đại hội Đảng lần
thứ VII (tháng 6/1991) và Đại hội giữa nhiệm kỳ năm 1994 Đảng tiếp tục yêu
cầu “Công tác TDTT cần coi trọng nâng cao chất lượng GDTC từng bước đầu
tư cơ sở vật chất, đổi mới chương trình GDTC trong các trường học …[7].
Chỉ thị 36 CT/TW ngày 24 tháng 3 năm 1994 của Ban Bí thư Trung
ương Đảng về công tác TDTT trong giai đoạn mới đã nhận xét “những năm
gần đây, công tác TDTT đã có nhiều tiến bộ, phong trào TDTT ở một số địa
phương và ngành đã được chú ý nâng cấp đầu tư, xây dựng mới. Tuy nhiên
TDTT nước ta còn ở trình độ thấp, số người thường xuyên luyện tập thể thao
còn rất ít, đặc biệt là thanh niên chưa tích cực tham gia tập luyện. Hiệu quả
GDTC trong trường học và trong các lực lượng vũ trang còn rất thấp. Đội ngũ
cán bộ TDTT còn thiếu và yếu về nhiều mặt” [3]. Nguyên nhân chủ yếu của
những yếu kém là do nhiều cấp uỷ Đảng, chính quyền chưa nhận thức được đầy
đủ và còn xem nhẹ vai trò của TDTT trong sự nghiệp đào tạo, bồi dưỡng và phát
huy nhân tố con người, chưa thực sự coi TDTT là một bộ phận trong chiến lược
phát triển kinh tế - xã hội, an ninh - quốc phòng, chưa có chế độ phù hợp với yêu
cầu phát triển của TDTT. Quản lý của ngành còn kém hiệu quả, chưa phát huy
hết vai trò chủ động sáng tạo của toàn xã hội để phát triển TDTT [3].
Trước tình hình mới, định hướng của Đảng về sự nghiệp TDTT: “Phát
triển TDTT là một bộ phận quan trọng trong chính sách phát triển kinh tế - xã
hội của Đảng và Nhà nước, nhằm bồi dưỡng và phát huy nhân tố con người.

sang kỷ nguyên mới. Một trong mười bài học chủ yếu của 15 năm đổi mới là
“Phát triển giáo dục đào tạo, khoa học công nghệ, xây dựng nền văn hóa tiên
tiến, đậm đà bản sắc dân tộc….” [9, tr.19].
Nhằm đưa công tác GDTC trong nhà trường trở thành một bộ phận quan
trọng của sự nghiệp GD&ĐT, cũng như xác định đúng đắn về vị trí GDTC và
TDTT trong nhà trường các cấp, Luật Thể dục, thể thao đã khẳng định:
Nhà nước có chính sách đất đai, đầu tư xây dựng cơ sở vật chất cho GDTC và
TDTT trong Nhà trường, đảm bảo đủ giáo viên TDTT cho các bậc học.


9

Bộ Giáo du ̣c và Đào ta ̣o phối hợp với ngành liên quan xây dựng chương
trình GDTC, đào tạo, bồi dưỡng giáo viên, GV TDTT, hướng dẫn nội dung
hoạt động TDTT ngoại khoá trong nhà trường phù hợp sở thích, lứa tuổi và
sức khỏe nhằm tạo điều kiện cho người học thực hiện quyền vui chơi, phát
triển năng khiếu thể thao.
Lãnh đạo địa phương có trách nhiệm quy hoạch đất đai, xây dựng
CSVC, nhà tập đa năng, đảm bảo trang thiết bị, dụng cụ thể thao, chỉ tiêu biên
chế giáo viên, GV. Thực hiện chính sách ưu đãi về đất đai theo quy định để
các trường có điều kiện xây dựng CSVC phục vụ GDTC và thể thao trong nhà
trường [63].
Thực hiện Nghị quyết Đại hội IX, Ban bí thư Trung ương Đảng đã ban
hành Chỉ thị số 17/CT-TW (23/10/2002), ngành TDTT đã được Chính phủ
phê duyệt quy hoạt phát TDTT đến năm 2010 (số 57/2002/QĐ-TTg ngày
28/04/2002) trong đó nêu mục tiêu tất cả các trường học phải thực hiện công
tác GDTC. Cụ thể 95% trường học ở các thành phố, thị xã bảo đảm đủ các tiết
học môn thể dục. Chỉ thị 17/CT-TW ra đời ghi dấu sự phát triển mới của nền
TDTT Việt Nam, nhiều nội dung của Chỉ thị đã đi vào cuộc sống, có tác động
rất lớn đối với sự nghiệp phát triển TDTT nước nhà và hoạt động GDTC nhà