ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

NGUYỄN THỊ VÂN

QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI TRÊN
ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HỘI AN, TỈNH QUẢNG NAM

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ
QUẢN LÝ KINH TẾ
Mã số: 8.34.04.10

Đà Nẵng - 2019


Công trình được hoàn thành tại
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ, ĐHĐN

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TS. NGUYỄN THỊ THỦY

Phản biện 1: GS.TS. Lê Thế Giới
Phản biện 2: PGS.TS. Phạm Hảo

Luận văn được bảo vệ trước Hội đồng chấm Luận văn tốt nghiệp
Thạc sĩ Quản lý kinh tế họp tại Trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà
Nẵng vào ngày 15 tháng 02 năm 2020

Có thể tìm hiểu luận văn tại:
- Trung tâm Thông tin - Học liệu, Đại học Đà Nẵng
- Thư viện trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng



2
Bảo hiểm xã hội thành phố Hội An là đơn vị trực thuộc BHXH
tỉnh Quảng Nam, thực hiện chức năng, nhiệm vụ theo phân cấp được
giao. Từ khi thành lập đến nay, BHXH Hội An đã đạt được nhiều kết
quả, góp phần đảm bảo an sinh xã hội trên địa bàn thành phố Hội An
nói riêng và cả tỉnh Quảng Nam nói chung. Trong thời gian qua, chính
sách bảo hiểm xã hội được triển khai và đạt những kết quả hết sức
khả quan, kết quả thu năm sau luôn cao hơn năm trước cả về số đơn
vị, số người tham gia cũng như số tiền thu. Công tác thu bảo hiểm xã
hội là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu trong công tác của ngành bảo
hiểm xã hội, do vậy luôn được bảo hiểm xã hội Hội An quan tâm và
thực hiện quản lý tốt góp phần ổn định kinh tế, đảm bảo an sinh xã
hội trên địa bàn thành phố.
Tuy nhiên, công tác quản lý thu BHXH ở thành phố Hội An vẫn
còn nhiều hạn chế, bất cập. Tính đến cuối năm 2018, Bảo hiểm xã
hội Hội An có 796 đơn vị với 18.168 lao động tham gia BHXH,
BHYT, BHTN. Tình trạng đơn vị trốn đóng và nợ BHXH, BHYT,
BHTN còn nhiều, chiếm 26,5% trên tổng số đơn vị như có tới 25 đơn
vị đang nợ BHXH trên 36 tháng với số tiền hơn 7,124 tỷ đồng và gần
như không có khả năng thu nợ và đây được coi như là nợ khó thu; có
22 đơn vị nợ trên 3 tháng đến dưới 36 tháng với số tiền 2,033 tỷ
đồng; 68 đơn vị nợ từ 1 tháng đến dưới 3 tháng với số tiền 5,456 tỷ
đồng.
Bên cạnh đó, theo báo cáo tổng kết qua các năm của Bảo hiểm
thành phố Hội An công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội còn một số
hạn chế nổi bật là một số vấn đề như: theo báo cáo tổng kết qua các
năm của Bảo hiểm thành phố Hội An cho thấy tỷ lệ bao phủ bảo
hiểm xã hội còn thấp, tỷ lệ tham gia Bảo hiểm xã hội (trên số lao
động thuộc diện tham gia Bảo hiểm xã hội) chỉ đạt 88%; tình trạng



4
4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu: Nghiên cứu công tác quản lý nhà nước
về thu BHXH tại thành phố Hội An, Quảng Nam.
Phạm vi nghiên cứu:
Về không gian: tại BHXH thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam.
Về thời gian: đề tài tập trung phân tích, nghiên cứu thực trạng
giai đoạn 2016 đến năm 2018 và đề xuất các giải pháp định hướng
trong thời gian đến.
5. Phƣơng pháp nghiên cứu
Trong quá trình nghiên cứu đề tài, tác giả đã sử dụng những
phương pháp khác nhau, bổ sung cho nhau để giải quyết mục tiêu và
nhiện vụ nghiên cứu đã đặt ra:
- Phương pháp thu thập dữ liệu:
+ Số liệu thứ cấp lấy từ:
* Các Báo cáo của BHXH thành phố Hội An qua các năm
2016-2018 để có cơ sở để phân tích các vấn đề cần làm sáng tỏ.
* Các số liệu về kinh tế - xã hội của thành phố Hội An từ niên
giám thống kê của Chi cục Thống kê thành phố Hội An.
+ Số liệu sơ cấp: Để thu thập dữ liệu sơ cấp phục vụ cho việc
đánh giá chất lượng quản lý thu BHXH tại thành phố Hội An, tác giả
xây dựng bảng câu hỏi để khỏa sát mức độ hài lòng của người lao
động và đơn vị sử dụng lao động từ đó đánh giá các khía cạnh về
chất lượng QLNN đối với công tác quản lý thu trên địa bàn. Quy mô
mẫu điều tra là 110 người lao động và 95 đơn vị sử dụng lao động.
- Phương pháp phân tích dữ liệu:
* Đối với dữ liệu thứ cấp: tác giả sử dụng phương pháp phân
tích, đánh giá tình trạng tham gia BHXH, thực trạng trốn đóng, nợ

những vấn đề chung cũng như những vấn đề cụ thể về lĩnh vực
BHXH. Một số đề tài được nghiên cứu có hệ thống, đó là:


6
- Phạm Thị Định (2011), Giáo trình kinh tế bảo hiểm, trường
Đại học kinh tế Quốc Dân, Hà Nội.
- Nguyễn Văn Định chủ biên (2012), Giáo trình bảo hiểm,
Trường Đại học kinh tế quốc dân, Hà Nội.
- Nguyễn Viết Vượng (2006), Giáo trình kinh tế bảo hiểm,
Trường Đại học Công đoàn, NXB Lao Động, Hà Nội.
8. Tổng quan tài liệu nghiên cứu
BHXH Việt Nam được thành lập từ năm 1995, sau 20 năm
thành lập và đi vào hoạt động, đã có rất nhiều công trình nghiên cứu
của các nhà lãnh đạo, các nhà quản lý, từ đề tài cấp bộ, luận án tiến
sĩ, luận văn thạc sĩ. Sau đây là một số công trình tiêu biểu được
nghiên cứu một cách có hệ thống về BHXH, đó là:
- Nguyễn Huy Ban (2000), Chiến lược phát triển BHXH phục
vụ mục tiêu phát triển kinh tế xã hội đến năm 2020, đề tài khoa học
cấp Bộ, Bảo hiểm xã hội Việt Nam. Trong đề tài, tác giả sử dụng các
số liệu về dân số, nguồn nhân lực để phân tích rồi từ đó đưa ra chiến
lược và giải pháp để nhằm phát triển BHXH trong vòng 20 năm,
phân tích được định hướng cần thiết để đưa BHXH trở thành một hệ
thống an sinh xã hội của toàn dân, đảm bảo quyền lợi và lợi ích cho
người tham gia BHXH. [4]
- Nguyễn Trí Đại – Trưởng Ban Thu, BHXH Việt Nam (2017),
“Nỗ lực thực hiện mục tiêu BHXH cho mọi người lao động và
BHYT toàn dân”, Tạp chí báo bảo hiểm xã hội kỳ 02, tháng 02/2017
(số 318). Trong bài viết, tác giả đã đánh giá công tác phối hợp với
các Bộ, ngành; những nỗ lực trong công tác phối hợp với các cơ

20/11/2014 có hiệu lực từ ngày 01/01/2016 thay đổi rất nhiều nội
dung mới nên cần phải có những giải pháp, những đề xuất mới, phù
hợp với hiện tại hơn. [9]
- Trần Ngọc Hải (2019), Quản lý thu Bảo hiểm xã hội tại huyện


8
Quế Sơn, tỉnh Quảng Nam, Luận văn thạc sỹ, Học viện khoa học xã
hội. Luận văn làm rõ những vấn đề lý luận cơ bản về BHXH và quản
lý thu bảo hiểm xã hội. Phân tích, đánh giá được thực trạng công tác
quản lý thu BHXH trên địa bàn huyện Quế Sơn – tỉnh Quảng Nam
trong những năm 2013 đến 2017. Từ đó chỉ ra rõ những khó khăn,
vướng mắc của công tác quản lý thu BHXH, phân tích những nhân tố
ảnh hưởng đến tác động đến hoạt động quản lý thu BHXH. Luận văn
cũng đã đưa ra những giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý
thu BHXH trên địa bàn huyện Quế Sơn – tỉnh Quảng Nam. Tuy
nhiên, do đặc thù huyện Quế Sơn có số lượng đơn vị tham gia
BHXH và người lao động ít hơn thành phố Hội An khá nhiều, đề tài
cũng chưa chỉ ra được cách tiếp cận và mở rộng đối tượng tham gia.
[10]
9. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu và phần kết luận, đề tài nghiên cứu gồm ba
chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý thu BHXH.
Chương 2: Thực trạng công tác quản lý thu BHXH trên địa bàn
thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam.
Chương 3: Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý thu BHXH tại
Bảo hiểm xã hội thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam.




10
Quy trình quản lý thu BHXH được quy định thống nhất, nguồn
thu BHXH được tập trung, quản lý tại BHXH Việt Nam theo quy
định.
1.1.3. Vai trò, mục đích quản lý thu Bảo hiểm xã hội
a. Vai trò của quản lý thu Bảo hiểm xã hội
Thứ nhất: Quản lý thu BHXH tạo sự thống nhất trong quy trình
thu BHXH.
Thứ hai: Quản lý thu BHXH đảm bảo hoạt động thu BHXH bền
vững, hiệu quả.
Thứ ba: Quản lý thu BHXH giúp Nhà nước kiểm tra, đánh
giá hoạt động thu BHXH.
b. Mục đích của quản lý thu Bảo hiểm xã hội
Quản lý thu BHXH giúp cho việc đảm bảo phát triển quỹ
BHXH Quản lý thu BHXH giúp xác lập rõ ràng quyền và trách nhiệm
của các bên tham gia BHXH
Quản lý thu BHXH chống thất thoát quỹ BHXH
Quản lý thu BHXH đảm bảo cho các quy định về thu BHXH
được thực hiện nghiêm túc, hiệu quả, khắc phục được tính bình quân
nhưng vẫn bảo đảm tính xã hội thông qua việc điều tiết, chia sẻ rủi
ro.
Quản lý thu BHXH đảm bảo An sinh xã
1.2. NỘI DUNG QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI
1.2.1. Lập dự toán thu BHXH
a. Căn cứ lập dự toán thu
* Xác định đối tượng thu BHXH
Việc xác định đối tượng thu là nhiệm vụ quan trọng đầu tiên
trong công tác quản lý thu BHXH.
* Xác định mức thu BHXH



12
được thống nhất, không bị chồng chéo. Theo quy định, công tác thu
BHXH sẽ được phân cấp quản lý như sau:
c. Quản lý quy trình thu BHXH
Quy trình thu BHXH đã được quy định cụ thể ở Quyết định
959/QĐ-BHXH ngày 09/9/2015 về việc ban hành quy định về quản
lý thu bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp; quản lý
số bảo hiểm xã hội, thẻ bảo hiểm y tế; hiện nay đã thay thế bằng
Quyết định 595/QĐ-BHXH ngày 14/4/2017 về việc ban hành quy
trình thu bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, bảo
hiểm tai nạn lao động – bệnh nghề nghiệp; quản lý sổ bảo hiểm xã
hội, thẻ bảo hiểm y tế.
1.2.3. Quyết toán thu bảo hiểm xã hội
Việc quyết toán thu Bảo hiểm xã hội phải đảm bảo các nguyên
tắc:
+ Nguyên tắc thống nhất:
+ Nguyên tắc đầy đủ
+ Nguyên tắc cân đối
+ Nguyên tắc rõ ràng
+ Nguyên tắc công khai, minh bạch
1.2.4. Thanh tra, kiểm tra; giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử
lý vi phạm pháp luật về BHXH
Hàng năm, cơ quan BHXH tỉnh, BHXH cấp huyện tổ chức kiểm
tra tình hình đóng BHXH và việc chi trả các chế độ BHXH đối với các
đơn vị tham gia BHXH trên địa bàn thuộc phạm vi quản lý. Nội dung
kiểm tra bao gồm: tình hình đăng ký tham gia BHXH trong đó kiểm tra
số lao động, hồ sơ tham gia, tiền lương, tiền công đóng BHXH của đơn
vị và đặc biệt là công tác bàn giao sổ BHXH cho người lao động tham

14
CHƢƠNG 2
THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM
XÃ HỘI TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HỘI AN,
TỈNH QUẢNG NAM
2.1. ĐẶC ĐIỂM CỦA THÀNH PHỐ HỘI AN ẢNH HƢỞNG
ĐẾN CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI
THÀNH PHỐ HỘI AN
2.1.1. Đặc điểm của thành phố Hội An
a. Đặc điểm tự nhiên và dân số
b. Đặc điểm về kinh tế và xã hội
2.1.2. Đặc điểm của Bảo hiểm xã hội thành phố Hội An
a. Vị trí, chức năng và nhiệm vụ của Bảo hiểm xã hội thành
phố Hội An
b. Cơ cấu, tổ chức của Bảo hiểm xã hội thành phố Hội An
2.2. THỰC TRẠNG VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU BẢO
HIỂM XÃ HỘI THÀNH PHỐ HỘI AN
2.2.1. Thực trạng công tác lập dự toán thu bảo hiểm xã hội
a. Căn cứ lập dự toán thu
b. Thực trạng lập dự toán thu bảo hiểm xã hội
Hàng năm, vào đầu quý 3, BHXH Hội An đã lên dự toán thu
cho năm sau và báo cáo về BHXH Quảng Nam căn cứ vào việc xác
định số đối tượng, mức tăng lương tối thiểu vùng, lương cơ sở, mức
đóng, tổng quỹ lương và tình hình thực tế số dân và số lao động tại
địa phương và mục tiêu chung của ngành BHXH.


15
Bảng 2.3. Dự toán về số thu BHXH giai đoạn năm 2016-2018
ĐVT: triệu đồng

396.522

398.037

0,38%

Năm

Chênh lệch

(Nguồn: Báo cáo quyết toán thu BHXH - BHXH thành phố
Hội An)
2.2.2. Thực trạng tổ chức thực hiện thu bảo hiểm xã hội
a. Thực trạng công tác tuyên truyền, phổ biến các văn bản
quy phạm pháp luật về BHXH
b. Tổ chức bộ máy công tác thu BHXH tại BHXH thành phố
Hội An
c. Thực trạng quy trình thu
Quy trình thu tại BHXH Thành phố Hội An thực hiện theo
quyết định số 595/QĐ-BHXH ngày 14/04/2017của BHXH Việt Nam
Bảng 2.11. Tình hình thực hiện hoạt động thu BHXH tại
BHXH thành phố Hội An năm 2016 - 2018
ĐVT: Triệu đồng
Số tiền thu

Số tiền

Tỷ lệ đạt

theo kế hoạch


97,37

STT

Năm

1

(Nguồn: BHXH thành phố Hội An)
Qua bảng số liệu trên có thể nhận thấy số tiền thu BHXH qua


16
các năm đều có sự gia tăng. Năm 2016, BHXH Hội An thu được
324.889 tỷ đồng đạt 98,94% so với số phải thu theo kế hoạch. Năm
2017, BHXH Hội An thu được 362.446 tỷ đồng, đạt 97,03% so với
số phải thu theo kế hoạch. Năm 2018, số thu được thực tế là 387.562
tỷ đồng, đạt 97,37% so với số phải thu theo kế hoạch. Số thu thực tế
qua các năm 2016 – 2018 tăng cao nhưng trong công tác thu vẫn còn
gặp nhiều khó khăn, số thu vẫn chưa đạt được 100% kế hoạch được
giao.
Bảng 2.12. Tình hình nợ đọng BHXH tại BHXH thành phố
Hội An năm 2016-2018
Đơn vị tính : Triệu đồng

STT

Năm



2017

373.553

362.446

11.779

3,15

3

2018

398.037

387.562

14.613

3,67

(Nguồn: BHXH thành phố Hội An)
Từ bảng 2.12 cho thấy, tỷ lệ nợ BHXH tính trên số tiền thực thu
tại BHXH Hội An qua các năm còn cao. Đặc biệt tăng nhanh từ năm
2017, tỷ lệ nợ 3,15% nhưng đến năm 2018 tỷ lệ nợ tăng vọt lên
3,67%. Đây là 1 bài toán nan giải, là một khó khăn lớn nhất trong
công tác quản lý thu tại BHXH Hội An.
2.2.3. Thực trạng quyết toán thu bảo hiểm xã hội

(%)
Chi/Thu

1

2016

324.889

255.752

+69.137

79

2

2017

362.446

339.133

+23.313

94

3

2018

Kiểm tra, Thanh tra chuyên ngành để kiểm tra, thanh tra các đơn vị trên
địa bàn thành phố. Kết luận các cuộc thanh tra sẽ có biên bản kết luận,
đoàn thanh tra sẽ những biện pháp xử lý các đơn vị vi phạm.
Tình hình thực hiện kế hoạch kiểm tra tại BHXH thành phố Hội
An giai đoạn 2016 – 2018 được thể hiện qua bảng 2.20
Bảng 2.20. Tình hình thực hiện kế hoạch kiểm tra tại BHXH
thành phố Hội An giai đoạn 2016 - 2018
T

Năm

Năm

Năm

2016

2017

2018

Lần

12

15

16

Kiểm tra đột xuất


ĐVT

1

Kiểm tra định kỳ

2
3

T

(Nguồn: BHXH thành phố Hội An)
2.3. ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU
BẢO HIỂM XÃ HỘI CỦA THÀNH PHỐ HỘI AN
2.3.1. Những kết quả đạt đƣợc
Bảo hiểm xã hội Hội An đã thực hiện tốt các biện pháp để đạt kết
quả tốt trong quản lý thu BHXH như:
Phối hợp tốt với các chính quyền địa phương, các ban, ngành,
đoàn thể trong việc xây dựng tổ chức thực hiện chính sách BHXH,
BHYT trên địa thành phố.


19
BHXH thành phố Hội An cũng đã triển khai quyết liệt công tác
cả cách thủ tục hành chính nhằm rút gọn các biểu mẫu, cắt giảm các
khâu giao dịch hồ sơ, đơn giản hóa thủ tục hành chính trong công tác
quản lý thu BHXH, thực hiện cơ chế thu “một cửa” giúp giảm thời
gian giao dịch cho các doanh nghiệp tạo điều kiện cho các doanh
nghiệp dễ dàng đăng ký tham gia đóng BHXH, tránh gây phiền hà

thu thập, nắm bắt tình hình hoạt động của đơn vị cũng như chưa nắm
được biến động về lao động và tiền lương của các đối tượng tham
gia.
Công tác thông tin tuyên truyền, phổ biến pháp luật và chính
sách về BHXH thực hiện chưa thường xuyên, liên tục, tần suất thực
hiện không đồng đều và không định kỳ, mang tính đột xuất.
Công tác kiểm tra, thanh tra còn nhiều hạn chế
Hiện nay, công tác phối hợp liên ngành với nhiều đơn vị như:
Liên Đoàn lao động, Phòng Lao Động - Thương Binh và Xã Hội, Ủy
Ban Mặt Trận, Công An, Chi cục Thuế, tuy nhiên việc thực hiện các
nội dung trong quy chế phối hợp còn sơ sài, tính hiệu lực chưa cao.
KẾT LUẬN CHƢƠNG 2
Trong chương 2 là những đặc điểm kinh tế xã hội của thành phố
Hội An, tỉnh Quảng Nam ảnh hưởng đến công tác thu BHXH tại
thành phố Hội An. Đồng thời, trên đây, tác giả đã phân tích thực
trạng, đánh giá những thành công, hạn chế và phân tích nguyên nhân
hạn chế của công tác quản lý thu BHXH tại BHXH Hội An. Tất cả
những nội dung trên là cơ sở để đề xuất những giải pháp hoàn thiện
công tác quản lý thu BHXH tại BHXH Hội An, tỉnh Quảng Nam.


21
CHƢƠNG 3
GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU BẢO
HIỂM XÃ HỘI THÀNH PHỐ HỘI AN, TỈNH QUẢNG NAM
3.1. CĂN CỨ ĐỂ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP
3.1.1. Mục tiêu hoàn thiện quản lý thu bảo hiểm xã hội
3.1.2. Định hƣớng hoàn thiện quản lý thu bảo hiểm xã hội
trên địa bàn thành phố Hội An
Vị trí, vai trò, định hướng phát triển của ngành BHXH được thể

- Hoàn thiện công tác tổ chức thực hiện thu BHXH
- Hoàn thiện quyết toán thu bảo hiểm xã hội
- Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra; giải quyết khiếu nại,
tố cáo và xử lý vi phạm pháp luật về BHXH.


23
KẾT LUẬN
Kể từ khi thành lập đến nay, BHXH Hội An đã đạt được nhiều
thành tựu đáng ghi nhận, đặc biệt là những thành tựu đạt được trong
công tác thu BHXH. Những kết quả về quản lý thu BHXH mà
BHXH Hội An đạt được đã giúp tăng cường nguồn thu cho quỹ
BHXH, đảm bảo an sinh xã hội trên địa bàn thành phố. Tuy nhiên,
công tác quản lý thu BHXH tại Hội An vẫn còn những hạn chế cần
khắc phục như: Tỷ lệ lao động tham gia BHXH còn ít so với lực
lượng thuộc diện tham gia BHXH, tỷ lệ nợ BHXH tính trên tổng số
tiền thu BHXH còn cao, công tác đối tượng và mức đóng BHXH còn
nhiều hạn chế... Vì vậy, để công tác thu BHXH đạt hiệu quả, hạn chế
được những tồn tại thì BHXH Hội An cần phải tăng cường hơn nữa
các biện pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý thu BHXH. Trên cơ
sở phân tích, đánh giá về thực trạng tình hình thu và quản lý thu
BHXH trên địa bàn thành phố Hội An, luận văn đã đề xuất được một
số nhóm giải pháp nhằm tăng cường quản lý thu BHXH, đồng thời
đưa ra một số kiến nghị đối với BHXH tỉnh Quảng Nam và Thành
ủy, UBND thành phố Hội An để giúp BHXH Hội An hoàn thiện
công tác quản lý thu BHXH. Cùng với sự hỗ trợ tích cực từ phía các
cơ quan, sự nỗ lực của toàn thể cán bộ viên chức BHXH Hội An, tác
giả tin tưởng rằng những giải pháp đưa ra trong luận văn sẽ giúp
BHXH Hội An phần nào hoàn thành được mục tiêu thi đua của
ngành BHXH, giúp BHXH Hội An phát triển đúng định hướng, khắc