ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
---------------------------------------

LÊ THỊ HẢI HÀ

PHƢƠNG THỨC HOẠT ĐỘNG CỦA
ĐOÀN THANH NIÊN CỘNG SẢN HỒ CHÍ MINH HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH TRỊ HỌC

Hà Nội - 2019


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
------------------------------------------

LÊ THỊ HẢI HÀ

PHƢƠNG THỨC HOẠT ĐỘNG CỦA
ĐOÀN THANH NIÊN CỘNG SẢN HỒ CHÍ MINH HIỆN NAY

Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Chính trị học
Mã số: 60 31 02 01.

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TS. NGÔ THỊ KHÁNH

Hà Nội - 2019



ĐOÀN TNCS HỒ CHÍ MINH ................................................................................. 25

1.3.1. Chủ trương của Đảng; chính sách, pháp luật của Nhà nước về thanh
niên và công tác thanh niên .............................................................................. 25
1.3.2. Đặc điểm, tình hình thanh niên ............................................................... 31
1.3.3. Nội dung công tác Đoàn ......................................................................... 33
Tiểu kết chƣơng 1.............................................................................................. 35
Chƣơng 2: PHƢƠNG THỨC HOẠT ĐỘNG CỦA ĐOÀN THANH NIÊN CỘNG
SẢN HỒ CHÍ MINH - THỰC TRẠNG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA .................. 37
2.1. ĐẶC ĐIỂM TÌNH HÌNH CÓ LIÊN QUAN ........................................................ 37

2.1.1. Tình hình thế giới và trong nƣớc ............................................................ 37
2.1.2. Tình hình thanh niên và tổ chức Đoàn TNCS Hồ Chí Minh .................. 40
2.2. THỰC TRẠNG PHƢƠNG THỨC HOẠT ĐỘNG CỦA ĐOÀN TNCS HỒ CHÍ
MINH .................................................................................................................. 45

2.2.1. Công tác tuyên truyền, cổ động, giáo dục thanh niên ............................ 45
2.2.2. Tổ chức các phong trào hành động cách mạng nhằm phát huy vai trò
xung kích, tình nguyện của thanh niên trong phát triển kinh tế - xã hội và
bảo vệ Tổ quốc .................................................................................................. 51


2.2.3. Tổ chức các chương trình đồng hành với thanh niên lập thân, lập
nghiệp, đáp ứng nhu cầu, nguyện vọng chính đáng của thanh niên ................. 55
2.2.4. Thực hiện giám sát, phản biện xã hội góp phần xây dựng Đảng và
Nhà nước trong sạch, vững mạnh ..................................................................... 59
2.2.5. Tổ chức các hoạt động giao lưu quốc tế góp phần thực hiện đường
lối ngoại giao nhân dân .................................................................................... 64
2.2.6. Phát huy vai trò phụ trách Đội TNTP Hồ Chí Minh; chăm lo, giáo
dục thiếu niên, nhi đồng .................................................................................... 66

Ký hiệu

Ý nghĩa

BCH

Ban Chấp hành

CNH, HĐH

Công nghiệp hóa, hiện đại hóa

CNXH

Chủ nghĩa xã hội

CTQG

Chính trị quốc gia

CTQT - ST

Chính trị quốc gia - Sự thật

ĐVTN

Đoàn viên thanh niên

LHTN



MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là một tổ chức chính trị - xã hội của thanh
niên Việt Nam do Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng
lập, lãnh đạo và rèn luyện. Đoàn Thanh niên là một thành viên trong hệ thống
chính trị Việt Nam, có chức năng tập hợp, đoàn kết, giáo dục, bồi dƣỡng
thanh niên để bổ sung lực lƣợng cách mạng kế cận cho Đảng, đồng thời giữ
vai trò nòng cốt chính trị trong phong trào thanh niên, phối hợp với các cơ
quan đoàn thể, gia đình chăm lo giáo dục, bảo vệ quyền lợi chính đáng của
thế hệ trẻ.
Trải qua 88 năm xây dựng và trƣởng thành, dƣới sự lãnh đạo của Đảng
Cộng sản Việt Nam, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh thƣờng xuyên đổi mới
phƣơng thức hoạt động để đáp ứng ngày càng tốt hơn yêu cầu, nhiệm vụ
chính trị đƣợc giao và thực tiễn tình hình thanh niên; trở thành một trong
những cơ sở chính trị của Đảng, của Nhà nƣớc, cầu nối giữa thanh niên với
Đảng, với chính quyền.
Tuy nhiên, trong thời gian qua, nội dung, phƣơng thức hoạt động của tổ
chức Đoàn cấp cơ sở còn chậm đổi mới, chƣa phát huy tốt vai trò là ngƣời đại
diện bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của ĐVTN; vẫn có biểu
biện “hành chính hóa”, chƣa sâu sát cơ sở. Phong trào của Đoàn chƣa đến đƣợc
với thanh niên tín đồ tôn giáo, thanh niên dân tộc thiểu số, thanh niên ở ngoài
nƣớc, thanh niên sau khi hoàn thành nhiệm vụ học tập ở nƣớc ngoài trở về
nƣớc. Tại một số nơi, hoạt động Đoàn có biểu biện dàn trải, “xơ cứng”, hình
thức, chƣa thu hút thanh niên hoặc mới chỉ thu hút đƣợc một bộ phận thanh
niên tích cực. Việc ứng dụng công nghệ thông tin; nắm bắt, định hƣớng dƣ luận
xã hội trong thanh niên còn chậm, chƣa đáp ứng yêu cầu… [10, tr.24].

1




niên thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nƣớc.
- Tác phẩm “Một số vấn đề về công tác thanh niên trong thời kỳ công
nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước” (Nxb Thanh niên, Hà Nội, 2001), [69]
tác giả Văn Tùng cũng đề cập cách tiếp cận nghiên cứu sự lãnh đạo của Đảng
về xây dựng Đoàn Thanh niên trong thời kỳ đổi mới.
- Thông qua cuốn sách “Hồ Chí Minh về giáo dục và tổ chức thanh
niên”, tập thể tác giả Trần Kim Duyên, Quang Vinh, Văn Song (Nxb Thanh
niên, Hà Nội, 2003) [43] đã nêu lên những vấn đề cơ bản nhất trong tƣ tƣởng
Hồ Chí Minh về công tác tuyên truyền, giáo dục của Đoàn và xây dựng tổ
chức Đoàn vững mạnh.
- Cuốn sách “Tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò thanh niên trong cách
mạng Việt Nam” (Nxb Thanh niên, Hà Nội, 2004) [72], tác giả Trần Qui
Nhơn làm rõ cơ sở hình thành và quan điểm của Hồ Chí Minh về vai trò của
thanh niên trong các giai đoạn của cách mạng Việt Nam.
- Nghiên cứu sự lãnh đạo của Đảng về công tác thanh niên, tác giả Dƣơng
Tự Đam đã công bố cuốn “Đổi mới sự lãnh đạo của Đảng về công tác thanh
niên trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước” (Nxb Thanh niên,
Hà Nội, 2005) [31]. Tài liệu này cung cấp một phần cơ sở lý luận, phƣơng pháp
luận, hệ thống các quan điểm của Đảng, chính sách của Nhà nƣớc về công tác
thanh niên nói chung, xây dựng Đoàn Thanh niên nói riêng.
- Tiếp cận thanh niên từ góc độ xã hội học, có cuốn sách của GS. Đặng
Cảnh Khanh “Xã hội học Thanh niên” (Nxb CTQG, Hà Nội, 2006) [60].
Công trình nghiên cứu khá toàn diện và chuyên sâu về thanh niên từ góc độ
tiếp cận lý luận đến những nghiên cứu thực nghiệm.
- Cuốn sách “Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh trong hệ thống
chính trị” của tác giả Nguyễn Thọ Ánh (Nxb Thanh niên, Hà Nội, 2006) [2]
đã nghiên cứu một cách hệ thống về chức năng, vị trí, vai trò của Đoàn TNCS



4


- Công trình “Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh - Những chặng
đường phát triển” (Vũ Quang Hiển, Nxb CTQG-ST, Hà Nội, 2014) [49], đã
tổng hợp nhiều bài viết của các tác giả khác nhau nhằm tái hiện những trang
sử vàng của các thế hệ thanh niên Việt Nam, khẳng định vai trò của lực lƣợng
thanh niên Việt Nam trong quá trình hội nhập và phát triển đất nƣớc hiện nay.
2.2. Các đề tài nghiên cứu khoa học, luận án, luận văn
- Chu Mạnh Sinh (2008), “Xây dựng chiến lược truyền thông quốc gia
về định hướng nghề nghiệp, việc làm cho thanh niên” [79], đề tài cấp Bộ, Ban
Thanh niên công nhân và đô thị Trung ƣơng Đoàn đã đƣa ra giải pháp mới
trong việc định hƣớng nghề nghiệp, việc làm cho thanh niên trên cơ sở xây
dựng chiếc lƣợc truyền thông quốc gia về nghề nghiệp và việc làm. Tuy
nhiên, đề tài này vẫn chƣa đƣa ra đƣợc giải pháp cụ thể giúp giải quyết việc
làm, tăng thu nhập và cải thiện đời sống cho thanh niên.
- Các tác giả Nguyễn Bích Điểm (2010), “Thực nghiệm Bộ tiêu chí đánh
giá năng lực cán bộ Đoàn cấp Trung ương” [38]; Đỗ Ngọc Hà (2013),
“Nghiên cứu xây dựng bộ công cụ đánh giá cán bộ khối các ban phong trào
cơ quan Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh” [46], đều là đề tài cấp Bộ,
Viện Nghiên cứu Thanh niên đã đƣa ra giải pháp xây dựng Bộ tiêu chí đánh
giá năng lực cán bộ Đoàn cấp trung ƣơng, đặc biệt khối phong trào cơ quan
Trung ƣơng Đoàn - một nét mới trong phƣơng thức hoạt động Đoàn hiện nay.
- Trƣơng Văn Phƣớc (2011), “Thanh niên Việt Nam trong quá trình
chuyển sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam Thực trạng, vấn đề và giải pháp” [78], Đề tài của Đại học Quốc gia Hà Nội là
một góc nhìn về thanh niên, quá trình xây dựng hình ảnh mới cho thanh niên.
- Dƣơng Văn An (2012), “Đổi mới mô hình tổ chức Đoàn tại một số khu
vực đặc thù trong điều kiện hiện nay” [1], đề tài cấp Bộ, Ban Tổ chức Trung
ƣơng Đoàn đã nghiên cứu thực trạng và đề xuất giải pháp đổi mới mô hình tổ

Chí Minh tỉnh Nam Định trong thời kỳ hội nhập quốc tế” [47]; Lê Thị Thu
Trang (2014), “Quận ủy Cầu Giấy, thành phố Hà Nội lãnh đạo Đoàn TNCS

6


Hồ Chí Minh của Quận hiện nay” [84]; Ngô Thị Thu Thủy (2016), “Tỉnh ủy
Bắc Ninh lãnh đạo công tác của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh hiện nay” [80];
Ninh Thu Giang (2016), “Huyện ủy Đình Lập, tỉnh Lạng Sơn lãnh đạo Đoàn
TNCS Hồ Chí Minh hiện nay” [44]; Nguyễn Việt Anh (2016), “Đổi mới
phương thức hoạt động của Đoàn Thanh niên tỉnh Phú Thọ hiện nay” [3];
Nguyễn Thị Lan (2017), “Huyện ủy Tràng Bảng, tỉnh Tây Ninh lãnh đạo Đoàn
TNCS Hồ Chí Minh xây dựng nông thôn mới hiện nay” [65] đã đề cập đến thực
trạng và những vấn đề đặt ra trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy Đảng
đối với Đoàn Thanh niên các địa phƣơng, trong đó có vấn đề đổi mới phƣơng
thức hoạt động của Đoàn.
2.3. Nhóm bài báo có liên quan
- Lê Quốc Phong, Tạp chí Cộng sản, số 913, tháng 11/2018, “Đoàn
Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh với 10 năm thực hiện Nghị quyết số 25NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X về công tác thanh
niên” [74]. Bài viết khái quát những kết quả nổi bật Đoàn đã thực hiện liên
quan đến việc chăm lo nhu cầu, lợi ích chính đáng của thanh niên; các giải
pháp, cách làm của Đoàn nhằm phát huy thanh niên và tham gia giải quyết
những vấn đề đặt ra cho thanh niên trong bối cảnh tình hình hiện nay.
- Lê Quốc Phong, Tạp chí Cộng sản, số 917, tháng 03/2019, “Định
hướng giá trị cho thanh niên thông qua các phong trào hành động cách mạng
của Đoàn hiện nay” [75]. Bài viết cung cấp những điểm mới về phƣơng thức
tổ chức các phong trào hành động cách mạng của Đoàn nhằm định hƣớng giá
trị cho thanh niên Việt Nam, tạo cơ sở hình thành các giải pháp của đề tài liên
quan đến việc tổ chức phong trào hành động cách mạng của Đoàn hiện nay.
- Nguyễn Anh Tuấn, Tạp chí Cộng sản, số 919, tháng 05/2019, “Phong

số giải pháp đổi mới phƣơng thức hoạt động của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh.
- Nhiệm vụ:
+ Luận giải cơ sở lý luận về phƣơng thức hoạt động của Đoàn TNCS Hồ
Chí Minh.

8


+ Phân tích, đánh giá phƣơng thức hoạt động của Đoàn TNCS Hồ Chí
Minh hiện nay.
+ Đề xuất một số giải pháp đổi mới phƣơng thức hoạt động của Đoàn
TNCS Hồ Chí Minh.
4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: Phƣơng thức hoạt động của Đoàn TNCS Hồ
Chí Minh.
- Khách thể nghiên cứu:
+ Các cấp bộ Đoàn, Đoàn các cấp từ Trung ƣơng đến cơ sở.
+ Cán bộ Đoàn
+ Đoàn viên, thanh niên
- Phạm vi nghiên cứu:
+ Về nội dung nghiên cứu: Các hình thức và phƣơng pháp triển khai các
hoạt động của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh.
+ Về thời gian nghiên cứu: Đề tài giới hạn thời gian nghiên cứu phƣơng
thức hoạt động của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh hiện nay trong nhiệm kỳ Đại hội
Đoàn toàn quốc lần thứ X, XI, tức là từ tháng 12/2012 đến tháng 6/2019.
+ Về địa bàn nghiên cứu: Từ thực trạng phƣơng thức tổ chức hoạt động
của Đoàn Thanh niên tại các tỉnh, thành trên cả nƣớc (miền Bắc, Trung,
Nam); giữa các khu vực, vùng miền (nông thôn, đô thị, miền núi); trong các
ngành nghề, đối tƣợng thanh niên (trƣờng học; công chức viên chức; lực
lƣợng vũ trang; địa bàn dân cƣ; khu công nghiệp, khu chế xuất), đề tài lựa

7. Kết cấu luận văn
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo và Phụ lục, phần nội
dung của luận văn đƣợc chia làm 3 chƣơng:
Chƣơng 1. Một số vấn đề chung về Đoàn TNCS Hồ Chí Minh và
phƣơng thức hoạt động của Đoàn.
Chƣơng 2. Phƣơng thức hoạt động của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh - Thực
trạng và những vấn đề đặt ra.
Chƣơng 3. Phƣơng hƣớng và giải pháp đổi mới phƣơng thức hoạt động
của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh.

10


Chƣơng 1:
MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG
VỀ ĐOÀN THANH NIÊN CỘNG SẢN HỒ CHÍ MINH
VÀ PHƢƠNG THỨC HOẠT ĐỘNG CỦA ĐOÀN
1.1. Một số khái niệm
1.1.1. Thanh niên và công tác thanh niên
- Thanh niên
Có rất nhiều cách diễn đạt khác nhau tùy theo phƣơng diện phân tích,
góc độ tiếp cận khi nói về thanh niên. Mỗi dân tộc, giai cấp, mỗi lĩnh vực
khoa học chuyên ngành lại có quan điểm khác nhau về độ tuổi thanh niên.
Đối với nhân bản học, xem xét tuổi thanh niên đã có những giới hạn khá
rộng, đi từ giới hạn thấp nhất của tuổi thiếu niên (11 -12 hay 12-13 tuổi) đến
giới hạn cao nhất của tuổi trƣởng thành (nam 35 tuổi, nữ 30 tuổi).
Theo xã hội học, việc phân chia giai đoạn lứa tuổi chủ yếu dựa trên sự
thay đổi vị trí xã hội và hoạt động xã hội của cá nhân, đồng thời chú ý nhiều
vào những thuộc tính của tuổi thanh niên với tƣ cách là một nhóm dân cƣ - xã
hội. Các nhà xã hội học không chỉ chú ý tới giới hạn giữa lứa tuổi thiếu niên

thanh niên là ngƣời còn đang độ tuổi trƣởng thành [70, tr.437]. Theo Luật
Thanh niên đƣợc Quốc hội nƣớc Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam khóa
XI thông qua tại kỳ họp thứ 8 và có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2006 quy
định: “Thanh niên Việt Nam là những người đủ 16 đến 30 tuổi” [56, tr.590].
Nghiên cứu tƣ tƣởng Hồ Chí Minh về thanh niên và xây dựng tổ chức Đoàn
Thanh niên Cộng sản Việt Nam, GS.TS Triết học Hoàng Chí Bảo đã chỉ ra
những đặc điểm nổi bật của lứa tuổi thanh niên, từ đó nhấn mạnh vấn đề lý
tƣởng, lẽ sống, niềm tin của tuổi trẻ [87, tr.15-17]. Khái niệm “thanh niên”
đƣợc sử dụng trong luận văn đƣợc dùng với nghĩa nhƣ quy định của Luật
Thanh niên, bao gồm cả lực lƣợng thanh niên trong nƣớc và thanh niên Việt
Nam ở nƣớc ngoài.
Trong hệ thống chính trị nƣớc ta, quan niệm về thanh niên đƣợc xem xét
gắn liền với quan niệm về công tác thanh niên với tính chất là một nội dung

12


công tác đặc thù trong phƣơng thức lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam.
Tổ chức chính trị - xã hội của thanh niên Việt Nam là Đoàn TNCS Hồ Chí
Minh. Tổ chức xã hội rộng rãi của thanh niên, các tổ chức thanh niên Việt
Nam yêu nƣớc theo tƣ tƣởng Hồ Chí Minh và lý tƣởng của Đảng Cộng sản
Việt Nam là Hội LHTN Việt Nam.
- Công tác thanh niên
Theo “Thuật ngữ về công tác Đoàn và phong trào thanh thiếu nhi”, công
tác thanh niên là “một bộ phận quan trọng trong công tác quần chúng của
Đảng, bao gồm toàn bộ những hoạt động của Đảng, Nhà nƣớc và các chủ thể
xã hội khác, trong đó có Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Hội LHTN Việt Nam và
Hội Sinh viên Việt Nam nhằm tác động một cách đồng bộ để bồi dƣỡng, tổ
chức, động viên thanh niên phát huy mọi tiềm năng và thế mạnh, tạo điều
kiện cho thanh niên phát triển, cống hiến, trƣởng thành vì sự nghiệp xây dựng

công tác vận động nhân dân và vận động thanh niên nói chung. Đối tƣợng của
công tác vận động thanh niên là toàn thể thanh niên Việt Nam đang học tập,
công tác, sinh sống ở trong nƣớc và nƣớc ngoài.
Hiện nay, Bộ Nội vụ là cơ quan thực hiện chức năng QLNN về công tác
thanh niên; Ủy ban quốc gia về thanh niên Việt Nam là cơ quan tƣ vấn của
Thủ tƣớng Chính phủ về công tác thanh niên, Bí thƣ thứ nhất BCH Trung
ƣơng Đoàn đồng thời là Chủ nhiệm Ủy ban quốc gia về thanh niên Việt Nam.
Hầu hết các tỉnh, thành phố đã thành lập phòng Công tác thanh niên thuộc Sở
Nội vụ, bố trí cán bộ làm công tác thanh niên; ban hành Chiến lƣợc phát triển
thanh niên giai đoạn 2011-2020 của địa phƣơng.
1.1.2. Đoàn TNCS Hồ Chí Minh và hệ thống tổ chức Đoàn
- Đoàn TNCS Hồ Chí Minh:
Tại Khoản 2, Điều 9, Hiến pháp năm 2013 quy định: “Công đoàn Việt
Nam, Hội nông dân Việt Nam, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Hội LHPN Việt
Nam, Hội cựu chiến binh Việt Nam là các tổ chức chính trị - xã hội đƣợc thành

14


lập trên cơ sở tự nguyện, đại diện và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính
đáng của thành viên, hội viên tổ chức mình; cùng các tổ chức thành viên khác
của Mặt trận phối hợp và thống nhất hành động trong MTTQ Việt Nam”.
Theo Luật Thanh niên năm 2005, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là một tổ
chức thanh niên đƣợc tổ chức, hoạt động theo điều lệ của tổ chức và trong
khuôn khổ của Hiến pháp và pháp luật. Điều 33 của Luật Thanh niên quy định
rõ: “Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là tổ chức chính trị - xã hội của thanh niên
Việt Nam, giữ vai trò nòng cốt trong phong trào thanh niên; tổ chức, hƣớng
dẫn hoạt động của thiếu niên, nhi đồng, phụ trách Đội TNTP Hồ Chí Minh”.
Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam do Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI
của Đảng thông qua dành dành một chƣơng (chƣơng X), gồm 02 điều để quy

ta, có vai trò nòng cốt trong công tác thanh niên. Nhiệm vụ quan trọng nhất
của tổ chức Đoàn là đoàn kết, tập hợp mọi lực lƣợng thanh niên nhằm thực
hiện thắng lợi các chủ trƣơng, đƣờng lối của Đảng; chính sách, pháp luật của
Nhà nƣớc, đồng thời là ngƣời đại diện, chăm lo, bảo vệ quyền lợi chính đáng,
hợp pháp của thanh niên, phụ trách Đội TNTP Hồ Chí Minh.
Trong quá trình hình thành và phát triển, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh có
những tên gọi khác nhau để phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ của từng thời kỳ
cách mạng. Trong những năm 1931 - 1936: Đoàn TNCS Việt Nam, Đoàn
TNCS Đông Dƣơng; trong những năm 1937 - 1939: Đoàn Thanh niên Dân
chủ Đông Dƣơng; từ tháng 11/1939 đến năm 1941: Đoàn Thanh niên phản đế
Đông Dƣơng; từ tháng 5/1941 đến 1956: Đoàn Thanh niên cứu quốc Việt
Nam. Từ ngày 25/10/1956 đến năm 1970: Đoàn Thanh niên Lao động Việt
Nam. Từ 2/1970 đến 11/1976: Đoàn Thanh niên lao động Hồ Chí Minh; từ
tháng 12/1976 tại Đại hội Đảng lần thứ VI đến nay, Đoàn vinh dự đƣợc mang
tên Đoàn TNCS Hồ Chí Minh.
- Hệ thống tổ chức của Đoàn: Theo Điều lệ Đoàn hiện hành, hệ thống tổ
chức của Đoàn gồm 4 cấp: Cấp Trung ƣơng; cấp tỉnh và tƣơng đƣơng; cấp
huyện và tƣơng đƣơng; cấp cơ sở (gồm Đoàn cơ sở và chi đoàn cơ sở). Đoàn

16


tổ chức và hoạt động theo nguyên tắc tập trung dân chủ. Cơ quan lãnh đạo các
cấp của Đoàn do bầu cử lập ra, thực hiện tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách.
Cơ quan lãnh đạo cao nhất của Đoàn là đại hội đại biểu toàn quốc. Cơ quan
lãnh đạo của Đoàn ở mỗi cấp là đại hội đại biểu hoặc đại hội đoàn viên ở cấp
ấy. Giữa hai kỳ đại hội, cơ quan lãnh đạo là BCH do đại hội cùng cấp bầu ra;
giữa hai kỳ họp BCH, cơ quan lãnh đạo là ban thƣờng vụ do BCH cùng cấp
bầu ra [41, tr.15-17].
Nhiệm kỳ đại hội của Đoàn đƣợc quy định khác nhau tùy theo từng cấp.

trực tiếp làm công tác Đoàn, Hội, Đội, phong trào thanh thiếu nhi từ cấp
huyện và tƣơng đƣơng trở lên;
3- Trợ lý thanh niên, cán bộ ban thanh niên trong Quân đội nhân dân; uỷ
viên ban công tác thanh niên các cấp trong Công an nhân dân” [4].
Trên cơ sở đó, Ban Bí thƣ Trung ƣơng Đảng xác định quan điểm,
nguyên tắc trong công tác cán bộ Đoàn; nghĩa vụ, quyền của cán bộ Đoàn;
tiêu chuẩn chung và tiêu chuẩn cụ thể đối với cán bộ Đoàn các cấp.
- Đoàn viên: Điều 1, Điều lệ Đoàn TNCS Hồ Chí Minh khóa XI nêu rõ:
“1. Đoàn viên Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là thanh niên Việt Nam tiên
tiến, phấn đấu vì mục đích, lý tƣởng của Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ
tịch Hồ Chí Minh, có tinh thần yêu nƣớc, tự cƣờng dân tộc; có lối sống lành
mạnh, cần kiệm, trung thực; tích cực, gƣơng mẫu trong học tập, lao động,
hoạt động xã hội và bảo vệ Tổ quốc, gắn bó mật thiết với thanh niên; chấp
hành nghiêm chỉnh pháp luật của Nhà nƣớc và Điều lệ Đoàn.
2. Thanh niên Việt Nam tuổi từ 16 đến 30, tích cực học tập, lao động và
bảo vệ Tổ quốc, đƣợc tìm hiểu về Đoàn và tán thành Điều lệ Đoàn, tự nguyện
hoạt động trong một tổ chức cơ sở của Đoàn, có lý lịch rõ ràng đều đƣợc xét
kết nạp vào Đoàn” [41, tr.10-11].
1.1.3. Phương thức hoạt động của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh
- Phương thức hoạt động:
Theo Đại từ điển Tiếng Việt, “phƣơng pháp” là cách thức tiến hành để có
hiệu quả cao; “hình thức là cái bên ngoài, cái chứa đựng nội dung hoặc cách

18


thức tiến hành; “phƣơng thức” là phƣơng pháp và hình thức tiến hành [107,
tr.705; 1276; 1277]. Do đó, nói đến phƣơng thức hoạt động là nói đến phƣơng
pháp và hình thức hoạt động của một chủ thể xác định; là cách thức tiến hành
hoạt động của chủ thể đó, tác động vào đối tƣợng của mình nhằm truyền tải