Trường THCS Thành Nhất Giáo án ngữ văn 6

Tuần 1 Ngày Soạn 22/08 /2010
Tiết 1 Ngày Dạy : 24 /08/2010
Văn Bản : CON RỒNG CHÁU TIÊN
(Truyền Thuyết)
A.Mục tiêu cần đạt:
* Giúp học sinh :
- Có hiểu biết bước đầu về thể loại truyền thuyết.
- Hiểu được quan niệm của người Việt Cổ về nòi giống dân tộc qua truyền thuyết “ Con Rồng Cháu
Tiên”.
- Hiểu được những nét chính về nghệ thuật của truyện.
B, Trọng tâm kiến thức, kó năng,
1, Kiến thức :
- Khái niệm thể loại truyền thuyết.
- Nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong tác phẩm thuộc thể loại truyền thuyết giai đoạn đầu.
- Bóng dáng lòch sử thời kì dựng nước của dân tộc ta trong một tác phẩm văn học dân gian thời kì
dựng nước.
2, Kó năng:
- Đọc diễn cảm văn bản truyền thuyết.
- Nhận ra những sự việc chính của truyện.
- Nhận ra một số chi tiết tưởng tượng kì ảo tiêu biểu trong truyện.
C. Phương pháp : vấn đáp, diễn giảng, phân tích, . . .
D, Tiến trình bài dạy:
1.Ổn đònh lớp :
2.Kiểm tra bài cũ : Kiểm tra phần chuẩn bò của học sinh .
3.Bài mới: * Giới thiệu bài : Từ cảm nhận của học sinh về cội nguồn dân tộc -> vào bài.
Hoạt động của thầy và trò Ghi bảng
Giáo viên cho học sinh đọc phần chú thích (Sgk -7). Dựa
vào phần chú thích ,hãy nêu khái niệm truyện truyền
thuyết ?

Quân và Âu Cơ
* Lạc Long Quân

GV Đặng thò thuý Linh 1
Trường THCS Thành Nhất Giáo án ngữ văn 6

người thường ?(đều là thần)
-Từ đó em có suy nghó gì về nguồn gốc của Lạc Long
Quân vàÂu Cơ?
-Trong trí tưởng tượng của người xưa ,Lạc Long Quân hiện
lên với đặc điểm phi thường nào về sức mạnh?
-Thần đã giúp dân và dạy dân những điều gì ? Qua những
việc làm đó ,ta thấy Lạc Long Quân là vò thần ntn?
-Lạc Long Quân và Âu cơ đã gặp nhau trong hoàn cảnh
nào ?
-Qua mối tình duyên giữa Lạc Long Quân và Âu Cơ,người
xưa muốn ta nghó gì về nòi giống dân tộc ?(Dân tộc ta có
nòi giống cao quý ,thiêng liêng)
*GV chuyển ý
-Chuyện sinh nở của âu cơ có gì kì lạ ?
Chi tiết nào kì lạ ? có tính chất ra sao ?
-Theo em ,chi tiết mẹ Âu Cơ sinh ra bọc trăm trứng nở
thành trăm người con khoẽ mạnh có ý nghóa gì?(giải thích
nguồn gốc dân tộc VN đều là anh em ruột thòt .)
GV liên hệ thực tế –giáo dục HS
*Qua văn bản em thấy các chi tiết kì ảo nào?
Các chi tiết đó có vai trò gì trong truyện ?
GV chốt :Tô đậm tính chất lớn lao ,dẹp đẽ của nhân vật
.thiêng liêng hoá nguồn gốc giống nòi gợi niềm tự hào
dân tộc .làm tăng sức hấp dẫn của truyện )

nở 100 con trai hồng hào , đẹp đẽ , lớn như
thổi và khỏe mạnh như thần .

(chi tiết tưởng tượng kì ảo)
=>Giải thích nguồn gốc dân tộc Việt
Nam đều là anh em ruột thòt .
* Họ chia nhau cai quản các phương, giúp
đỡ lẫn nhau.
=> Phát triển dân tộc, cai quản ,xây
dựng, mở mang bờ cõi.
* Con trưởng  làm vua – hiệu Hùng
Vương – đặt tên nước là Văn Lang .
Người Việt Nam là con cháu vua Hùng . tự
xưng là “Con Rồng cháu Tiên” .
 tự hào về nguồn gốc , dòng giống .
3, Tổng kết:
* Ghi nhớ : (Sgk - 8 )
4, Luyện tập
Câu 1 - 2 (sgk - 8 )
III, Hướng dẫn tự học:
* Bài cũ: - Đọc thêm (sgk)
- Trong truyền thuyết “ Con Rồng Cháu
Tiên” chỗ nào là cốt lõi lòch sử ?
- Em hiểu thế nào là chi tiết tưởng tượng,
kì ảo? Chỉ ra các chi tiết đó trong truyện?
- Nêu ý nghóa của truyện ? Học thuộc
phần ghi nhớ (sgk / 8)
* Bài mới: - Soạn “ Bánh Chưng , Bánh
Giầy” (Hướng dẫn đọc thêm) theo hệ
thống câu hỏi trong sgk.

* Gv đọc mẫu – hs đọc lại theo các đoạn của truyện
? Đặt tiêu đề cho các đoạn?
-Cho HS giải nghóa các từ ở phần chú thích?
-GVhướng dẫn hs thảo luận, trả lời một số câu hỏi
ở phần đọc hiểu văn bản :
-Vua hùng chọn người nối ngôi trong hoàn cảnh nào
? Nhà vua chọn người với ý đònh ra sao và bằng
hình thức nào ?
- Theo em cuộc thi tài có ý nguyện gì?(Vua muốn
một người nối ngôi có chí và trí tuệ để tiếp tục làm
cho đất nước thái bình yên vui )
-Từ khi có câu đố các lang đã làm gì ?Các lang làm
như vậy có vừa ý vua không ?
-Vì sao trong các con vua chỉ có Lang Liêu được
thần giúp đỡ?
I, Giới thiệu chung :
* Tác phẩm thuộc thể loại truyền thuyết thời đại
Hùng Vương dựng nước.
II. Đoc hiểu văn bản
1.Đọc và tìm hiểu từ khó
2. Đọc – hiểu văn bản:
2.1, Bố cục - Chia đoạn : 3 đoạn
Đoạn 1:từ đầu………… chứng giám.
Đoạn 2:tiếp ………. hình tròn.
Đoạn 3: còn lại.
2.2, .Phân tích :
a, Vua Hùng chọn người nối ngôi:
- Hoàn cảnh: đất nước thái bình ,dân ấm no.
- Chọn người nối được chí vua, không nhất thiết
phải là con trưởng.

-Học xong truyện em thích nhất chi tiết nào?
HS đọc ghi nhớ (Sgk - 12 )
* Gv hướng dẫn học sinh tự học.
- Hình thức : làm vừa ý nhà vua.
=> Sự sáng suốt và tinh thần bình đẳng của Vua
Hùng.
b: Cuộc thi tài:
b1.Các lang:ï đua nhau làm lễ thật hậu ,thật ngon
đem về lễ tiên vương.
b2.Lang Liêu:
- Hiểu được nghề nông-cần mẩn- chăm chỉ trong
việc đồng áng.
- Được thần mách bảo: “Trong trời đất không gì
quý bằng hạt gạo” -> ( chi tiết tưởng tượng kì ảo)
=> đề cao nghề nông.
Lang Liêu ngầm nghó tạo ra hai loại bánh :
bánh hình tròn  Trời  Bánh giầy.
bánh hình vuông  Đất  Bánh chưng.

tín ngưỡng thờ cúng trời, đất và tổ tiên
- Lang liêu làm vừa ý vua cha  nối ngôi
=> mơ ước một vò vua có “đức – tài – trí”.
3, Tổng kết:
* Ghi nhớ : (Sgk - 12 )
4, Luyện tập
Bài 1 - 2 (sgk - 12 )
III, Hướng dẫn tự học:
* Bài cũ: - Đọc thêm (sgk)
- Trong truyền thuyết “Bánh Chưng , Bánh Giầy”
chỗ nào là cốt lõi lòch sử ?

C. Phương pháp : vấn đáp, diễn giảng, phân tích, . . .
D, Tiến trình bài dạy:
1.Ổn đònh lớp :
2.Kiểm tra bài cũ : Kiểm tra phần chuẩn bò của học sinh .
3.Bài mới: * Giáo viên cho học sinh nhắc lại cấu tạo từ đã học ở tiểu học. -> gv vào bài.
Hoạt động của thầy và trò Phần ghi bảng
*GV treo bảng phụ lên bảng
HS đọc ví dụ.Cho biết câu trên được trích từ
văn bản nào ?
- Cho biết trong ví dụ trên có bao nhiêu tiếng
? Có bao nhiêu từ ?
-Dựa vào đâu mà em biết có 9 từ (Dấu gạch
chéo giữa các từ )
*HS thảo luận nhóm
-Em hãy quan sát số lượng từ và tiếng có
gì khác nhau?
(có một từ chỉ có một tiếng ,có từ có hai
tiếng trở lên )
-Các đơn vò được gọi là tiếng và từ có gì
khác nhau?(Tiếng là đơn vò cấu tạo nên
từ .Từ là đơn vò nhỏ nhất dùng để đặt câu)
-Vậy khi nào một tiếng được coi là một từ ?ø
(Khi một tiếng trực tiếp tham gia vào đặt
câu thì tiếng ấy trở thành từ )
Ví dụ :
“ Huy” - Huy là hoc sinh lớp 6a2 .
GV cho HS xác đònh số từ vàsố tiếng trong
ví dụ sau:
“Mẹ em là giáo viên.”
Dựa vào các vd trên ,hãy cho biết từ là gì ?

:Hai tiếng có quan hệ láy âm tr-tr )
-Vậy từ phức có những loại nào ?Nêu hiểu
biết của em về từ ghép và từ láy ?
Gv treo bảng phụ.Hs điền vào bảng phân
loại.
* HS thảo luận nhóm :
Từ láy và từ ghép có cấu tạo giống nhau
và khác nhau ntn ? cho ví dụ ?
Giống nhau : trong mỗi từ đều có ít nhất một
tiếng có nghóa.
Khác nhau:từ ghép được tạo bằng cách
ghép các tiếng có nghóa lại với nhau .
Từ láy :Tạo ra bằng cách có sự hoà phối âm
thanh giữa các tiếng với nhau.

Cho hs đọc to , rõ ghi nhớ (sgk -14)
GV hướng dẫn Hs làm bài tập
Cho hs đọc câu văn .
a/ Từ nguồn gốc , con cháu thuộc kiểu từ
gì ?
b/ Tìm từ đồng nghiõa với từ nguồn gốc ?
c/ Tìm từ ghép chỉ quan hệ gia đình ?
Qui tắc sắp xếp các tiếng trong từ ghép chỉ
quan hệ thân thuộc
Em hãy điền từ thích hợp ?
1.2, Từ đơn và từ phức:
 Ví dụ :
Từ/đấy,/nước /ta /chăm/nghề /trồng trọt/chăn nuôi/và
/có/ tục/ngày/ tết /làm /bánh chưng /bánh giầy.
 Nhận xét :

GV Đặng thò thuý Linh 6
Trường THCS Thành Nhất Giáo án ngữ văn 6

Giải nghóa từ láy in đậm Thi tìm nhanh các
từ láy
Bài 2( sgk-14)
_ Anh chò , cha mẹ, ông bà, cậu mợ , chú thím,
_ Cha anh , chò em , bà cháu , bác cháu …
Bài 3(sgk-14)
_ Bánh rán , bánh nướng
_ Bánh nếp , bánh tẻ , bánh gai , bánh tôm
_ Bánh dẻo , bánh xốp
_ Bánh gối
4/ Củng cố :
Cho hs nhắc lại 2 ghi nhớ – cho ví dụ.
5/ Dặn dò : _ Học bài kó , cho ví dụ
_ Soạn “giao tiếp , văn bản phương thức biểu đạt”

Tuần 1 Ngày Soạn:25/08/2010
Tiết 4 Ngày dạy : 26/08/2010
GIAO TIẾP ,VĂN BẢN VÀ PHƯƠNG THỨC BIỂU ĐẠT
A : Mục tiêu cần đạt
* Huy động kiến thức của hs về loại văn bản mà hs đã biết
_ Hình thành sơ bộ khái niệm văn bản , mục đích giao tiếp, phương thích biểu đạt
Hs cần nắm được 2 khái niệm trong phần ghi nhớ : văn bản và biểu đạt
_Rèn luyện kó năng nhận biết đúng các kiểu văn bản đã học .
B : Chuẩn bò : GV soạn giáo án ,bảng phụ
C.Tiến trình lên lớp:
HS chuẩn bò bài theo hệ thống câu hỏi trong SGK
1. Ổn đònh lớp : Kiểm tra sỉ số.

chuỗi lời liên kết với nhau có chủ đề.
đ/ Là văn bản viết ( Thể thức có cấu trúc hoàn chỉnh
có nội dung thông báo )
e/ Tất cả đều là văn bản ( chúng có mục đích , yêu
cầu thông tin , có thể nhất đònh).
-Vậy thế nào là văn bản ?
GV lưu ý :Văn bản có thể ngắn ,thậm chí có một câu
,có thể dài ,có nhiều câu ,nhiều đoạn ,có thể được
viết ra hoặc nói ra .Văn bản phải thể hiện ít nhất một
ý (chủ đề)nào đó .văn bản không phải là chuỗi lời
nói câu viết rời rạc ,các từ ngữ phải gắn kết với nhau
chặt chẽ ,mạch lạc.
GV treo bảng phụ
Gv cho hs lập bảng chia phương thức biểu đạt?
Có tất cả mấy loại văn bản ?
Hãy nêu từng loại văn bản và cho ví dụ ?
a: Tự sự : Trình bày diễn biến sự việc
Vd : Thánh gióng , Tấm Cám.
b: Miêu tả :tái hiện trạng thái sự vật , con người .
Vd : Tả người , tả thiên nhiên , sự vật
c: Biểu cảm : bày tỏ tình cảm , cảm xúc
Vd : Bài thơ cảnh khuya(HCM)
d: nghò luận :Nêu ý kiến đánh giá , bàn bạc .
Vd :” Ăn quả nhớ kẻ trồng cây”
đ:thuyết minh :giới thiệu đặc điểm , tính chất ,
phương pháp
Vd : giới thiệu về các sản phẩm sữa , thuốc ……
e: hành chính – công vụ : trình bày ý muốn , quyết
đònh nào đó , thể hiện quyền hạn , trách nhiệm giữa
người và người .

Vì diễn biến các sự việc được trình bày theo
thời gian .

GV Đặng thò thuý Linh 8
Trường THCS Thành Nhất Giáo án ngữ văn 6

4 . Củng cố : Giao tiếp, văn bản, các phương thức biểu đạt ?
5. Dặn dò :
_ Học bài kó , làm bài tập còn lại trong sgk.
_ Soạn “Thánh Gióng”

Tuần 2 Ngày Soạn: 15/08/2009
Tiết 5 - 6 Ngày dạy : 17/08/2009
Văn Bản THÁNH GIÓNG
( Truyền thuyết )
I : Mục tiêu cần đạt:
* Giúp hs:
-Nắm được nội dung, ý nghóa và một số nét nghệ thuật tiêu biểu của chuyện Thánh Gióng.
_Thánh Gióng là một truyện truyền thuyết lòch sử ca ngợi người anh hùng làng Gióng có công đánh
giặc ngoại xâm cứu nước .
_Thánh Gióng phản ánh khát vọng và mơ ước của nhân dân về sức mạnh kì diệu lớn lao trong cuộc
chống giặc ngoại xâm bảo vệ đất nước .
_Giáo dục lòng tự hào về truyền thống anh hùng lòch sử chống giặc . Giáo dục tinh thần ngưỡng
mộ , kính yêu những anh hùng có công với non sông , đất nước .
_Rèn luyện kó năng : kể lại được chuyện này .
_ Phân tích và cảm thụ những mô típ tiêu biểu trong truyện dân gian .
II: Chuẩn bò :
GV soạn giáo án,tham khảo tài liệu .Tranh Thánh Gióng,phiếu học tập .
HS soạn hệ thống câu hỏi trong SGK.
III.Tiến trình hoạt động :

lạ trong mọi biểu hiện kể cả lúc ra đời )
Gv chuyển ý .
-Những chi tiết nào tiếp tục nói lên sự kì lạ của cậu bé ?
-Tiếng nói đầu tiên của Gióng là tiếng nói yêu cầu gì ?
hãy tìm chi tiết ?
* Thảo luận :Tiếng nói đó có ý nghóa gì ?
(Câu nói của Gióng toát lên một niềm tin chiến thắng
,đồng thời thể hiện sức mạnh tự cường của dân tộc ta.)
-Khi Thánh Gióng biết nói cậu đã lớn ntn? Ai đã trợ giúp
nuôi Gióng ?
-Các chi tiết đó có ý nghóa gì?
Gv liên hệ thực tế giáo dục hs.
Chi tiết ăn nhiều đã cho thấy sự phát triển của Gióng
ntn ?
GV chuyển ý
- Lúc này đất nước ta lâm vào hoàn cảnh ra sao?
-Trước sự nguy kòch của đất nước và của nhân dân ,
gióng đã làm gì ?
-Em nghó gì về cái vươn vai thần kỳ của Gióng ?
(là cái vươn vai phi thường ,là ước mơ của nhân dân về
sự trưởng thành của người anh hùng .)
Gióng trở thành tráng só đánh giặc như thế nào ?
-Khi roi sắt gãy Gióng đã đánh giặc bằng gì ?Chi tiết ấy
muốn nói lên điều gì ?
I : Đọc – Hiểu văn bản
1.Đọc –tóm tắt
2.Giải nghóa từ khó :
3.Bố cục :
* Chia đoạn : 4 đoạn
Đoạn 1: từ đầu …………… nằm đấy .

Tráng só mặc áo giáp ,cầm roi sắt ,nhảy

GV Đặng thò thuý Linh 10
Trường THCS Thành Nhất Giáo án ngữ văn 6

* Thảo luận :Hình tượng Gióng khi đánh giặc để lại
trong em những ấn tượng gì?
Sau khi đánh thắng giặc ,Gióng đã làm gì?
Tại sao Gióng lại bay về trời ?
(Gióng không màng đến danh vọng ,dấu tích chiến công
Gióng để lại cho quê hương .)
Qua hình tượng Thánh Gióng cho em những suy nghó gì
về ước mơ ,quan niệm của nhân dân?(TG là hình ảnh cao
đẹp của người anh hùng đánh giặc ,TG là ước mơ của
nhân dân về sức mạnh tự cường của dân tộc )
Hãy nêu ý nghóa của hình tượng TG trong truyện ?
GV khái quát kiến thức cần nhớ cho HS
HS đọc ghi nhớ SGK
lên ngựa,ngựa vun lửa phi thẳng đến nơi
có giặc.
Giết giặc hết lớp này đến lớp khác.
=>Tinh thần ,chiến công mãnh liệt của
người anh hùng.
II.Tổng kết
* Ghi nhớ (SGK-23)
III.Luyện tập :Kể diễn cảm truyện Thánh
Gióng.
4. Củng cố : -Hãy nêu ý nghóa của hình tượng Thánh Gióng?
5 Dặn dò : - Học bài .Chuẩn bò bài : “Từ mượn”
  

Từ mượn của tiếng Hán ( TQ)
Tráng só
b/ Từ mượn từ tiếng Hán : Sứ giả , giang sơn

GV Đặng thò thuý Linh 11
Trường THCS Thành Nhất Giáo án ngữ văn 6

-Trong một số phim cổ của TQ,người thuyết minh
có hay dùng 2 từ này không?
-Theo em các từ đó có nguồn gốc từ đâu ?
(Những từ đó được mượn từ tiếng TQ cổ đọc theo
cách phát âm của người Việt gọi là từ Hán Việt .)
Từ Tráng só ,từ trượng là từ mượn ,vậy em hiểu thế
nào là từ mượn ?
GV chốt ý .
-Các từ như hoa,mơ ,mận ,nhà cây cỏ…là do ai sáng
tạo ra ?
Vậy các từ đó là từ thuần Việt ?
*HS thảo luận :
hãy phân biệt từ thuần Việt và từ mượn ?
-Trong số những từ mượn SGK/24 từ nào được
mượn từ tiếng hán ? từ nào mượn các ngôn ngữ
khác ?
-Nhận xét về cách viết từ mượn nói trên?
(có từ được viết như từ thuần Việt ,có từ phải gạch
nối giữa các tiếng )
-Vì sao lại có những cách viết khác nhau như vậy ?
-Vậy trong kho từ vựng tiếng Việt có hai bộ phận từ
thuần Việt và từ mượn .Theo em người Việt nam ta
mượn từ nào là nhiều nhất ?Và ngoài ra còn mượn

ra-đi ô, in –tơ-nét.
* Ghi nhớ.(sgk-25)
II Nguyên tắc của từ mượn
• *Ví dụ
•
Hoả xa  Xe lửa
Phi cơ  máy bay
 
Hán Việt. Thuần việt
* Nhận xét:
- Mượn từ : Làm giàu ngôn ngữ dân tộc
- Hạn chế mượn từ: làm cho ngôn ngữ dân tộc bò
pha tạp nếu mượn một cách tùy tiện
* Ghi nhớ 2 ( sgk-25)
III: Luyện tập
Bài 1 (sgk-26 )
a/ Hán việt :Vô cùng , ngạc nhiên , tự nhiên
,sính lễ
b/ Hán việt: Gia nhân
c/ Anh : Pốp mai- cơn –giắc – sơn , in tơ nét
Bài 1 (sgk-26 )
a/ Khán giả : Khánxem ; giả  người
- độc giả : Độc đọc ; giả người
b/ Yếu điểm : Điểm quan trọng
Yếu : quan trọng ; điểm  điểm
- Yếu lược : Yếu là quan trọng
lược là tóm tắt
- Yếu nhân : Yếu : quan trọng
nhân là người
Số 3(sgk- 26 )

1: Ổn đònh lớp : Kiểm tra sỉ số.
2 Kiểm tra bài cũ :
_ Thế nào là giao tiếp ?Thế nào là văn bản? Có mấy kiểu phương thức biểu đạt ?
_ Truyện Thánh Gióng thuộc phương thức biểu đạt nào ?Vì sao?
3: Bài mới : Giới thiệu bài .
Hoạt động của thầy và trò Phần ghi bảng
*Trong cuộc sống có rất nhiều nhu cầu khác
nhau đặc biệt nhất là nhu cầu giao tiếp giữa
con người với con người .Vậy giao tiếp có tác
dụng gì ?(Con người hiểu nhau hơn ,tiếp nhận
được mọi thông tin…trong xh)
I : Ý nghóa và đặc điểm chung của phương thức
tự sự
* ví du(ïsgk-27 )
a/ Người nghe muốn được nghe kể chuyện , biết lí

GV Đặng thò thuý Linh 13
Trường THCS Thành Nhất Giáo án ngữ văn 6

-GV treo bảng phụ lên bảng
-Gv mời hs đọc ví dụ 1 sgk 27
-Trường hợp(a) như thế , theo em , người nghe
muốn biết điều gì và người kể phải làm gì ?
-Trong những trường hợp trên khi các em yêu
cầu người khác kể lại một câu chuyện nào đó
cho mình nghe thì các em mong muốn điều gì ?
-Để trả lời những câu hỏi trên,người kể phải sử
dụng phương thức biểu đạt nào ?
-Truyện Thánh gióng thuộc phương thức biểu
đạt nào ?Vì sao em biết ?

tự.
* Tìm hiểu truyện :Thánh Gióng .
-Sự ra đời kì lạ của Gióng
-Gióng cất tiếng nói đầu tiên đòi đánh giặc .
- Gióng đòi roi sắt , áo – ngựa sắt .
-Bà con làng xóm vui lòng góp gạo nuôi Gióng .
- Gióng lớn nhanh như thổi  Tráng só
-Roi sắt gãy – nhổ tre để đánh giặc
-Đánh tan giặc – cởi áo bỏ lại cùng ngựa bay về
trời .
- Vua lập đền thờ phong danh hiệu là Phù Đổng
Thiên Vương.
 Tự sự : Kể lại một chuỗi sự việc , sự việc này
dẫn đến sự việc kia rồi kết thúc .Thể hiện một ý
nghóa .
* Giải thích sự việc
-Tìm hiểu về con người
-Bày tỏ thái độ khen , chê .
* Ghi nhớ . ( sgk 28)
II.Luyện tập .
* Bài tập nhanh
1. Có nhiều lí do ( nguyên nhân )
_ Nhà bạn chưa có đồng hồ
_ Nhà bạn quá xa trường
_ Bạn hay la cà khi đến trường
2. HS nêu các chi tiết chính .

4.củng cố: Thế nào là tự sự?
5. Dặn dò : Học kó ghi nhớ của bài.
Làm các bài tập 1,2,3,4,5(sgk -28 / 30)

* Truyện này còn được gọi là :Sự tích Thánh Tản
hoặc Tản Viên sơn thần .
Hướng dẫn HS tìm hiểu nghóa một số từ ở phần chú
thích ( 1 ; 3 ; 4 ; 6 ; 8 ; 9 )
-Văn bản“ Sơn Tinh , Thủy Tinh” có 3 nội dung
được kể theo một trình tự :Vua hùng kén rể ;Cuộc
giao tranh giữa Sơn Tinh ,Thuỷ Tinh;Sự trả thù
hàng năm.
Từ đó hãy xác đònh ranh giới của 3 nội dung trên?
-Phần nào là nội dung chính của truyện ?
-Truyện được viết theo phương thức biểu đạt nào ?
Vì sao em biết ?
-Truyện được gắn với thời đại nào trong lòch sử Việt
Nam ?(Vua hùng dựng nước)
-Truyện kể về thời Hùng Vương thứ mấy ?(thời
Hùng vương thứ 18 nghóa là giai đoạn cuối cùng của
nước văn Lang )
-Truyện có mấy nhân vật ? Tìm nhân vật chính?
-Vì sao em biết đó là nhân vật chính ?
*Bức tranh trong SGK minh hoạ cho nội dung nào
I : Đọc – Hiểu văn bản
1.Đọc –tóm tắt
2.Giải nghóa từ :
3.Bố cục: 3 đoạn .
+Đoạn 1: Từ đầu ………..mỗi thứ một đôi
Vua Hùng kén rễ .
+Đoạn 2: Tiếp ………….Rút quân .
Sơn Tinh , Thủy Tinh cầu hôn và giao tranh với
nhau
+Đoạn 3: Còn lại : sự trả thù , Sơn Tinh chiến

(Thuận lợi cho Sơn TinhVì đó là những sản vật nơi
rừng núi thuộc đất đai Sơn Tinh cai quản).
-Ai đã sắmvà đem được lễ vật đến trước ?
-Thuỷ Tinh thì sao?Hãy tìm chi tiết?
-Thuỷ Tinh mang quân đến đánh Sơn Tinh vì lí do
gì ?
-Em hãy kể lại cuộc giao tranh giữa Sơn Tinh và
ThủyTinh ?
-Thủy Tinh dâng nước đánh Sơn Tinh nói lên cảnh
tượng nào ?
-Những chi tiết này mang tính chất gì ?
-Trong đoạn văn này ,tác giả dân gian đã kết hợp
phương thức biểu đạt nào ?(miêu tả )
-Em hãy hình dung cuộc sống thế gian sẽ như thế
nào Thủy Tinh đánh thắng Sơn Tinh ?
(Thế gian ngập nước không còn sự sống )
Trước sự nổi giận của Thủy Tinh ,Sơn Tinh đã
chống trả lại vì lí do gì?
(Bảo vệ hạnh phúc gia đình ,đất đai và cuộc sống
muôn loại trên mặt đất ).
-Từ đó em hãy cho biết ý nghóa tượng trưng của hai
nhân vật này ?
-Qua cuộc giao tranh dữ dội đó em yêu q vò thần
nào ? vì sao ?
-Kết quả cuộc giao tranh ntn ?
-Hai vò thần có phải là những ø người thật trong
cuộc sống không ?
-Vậy nhân dân ta tưởng tượng ra chuyện hai vò thần
đánh nhau nhằm mục đích gì ?
HS thảo luận nhóm: Tại sao Sơn Tinh luôn chiến

đánh Sơn Tinh. – Thất bại .
->Giải thích nguyên nhân của hiện tượng lũ lụt.
II :Tổng kết .
*Ghi nhớ : ( sgk -34)
III: Luyện tập .
Bài 1 (sgk- 34)
Kể trước lớp .
Bài 2 (sgk- 34) _ Tìm hiểu về nạn phá , đốt rừng
_ Liệt kê hiện tượng thiên tai , lũ lụt trong những
năm gần đây .

GV Đặng thò thuý Linh 16
Trường THCS Thành Nhất Giáo án ngữ văn 6

GV chốt ý .Sơn Tinh có nhiều sức mạnh hơn ,có
sức mạnh tinh thần có sức mạnh vật chất ,đòa trận
đồi núi cao ,vững chắc ,có tinh thần bền bó .Sơn
Tinh đại diện cho nhân dân thực hiện ước mơ chiến
thắng lũ lụt ,chế ngự thiên tai )
Truyện kể năm nào Thủy Tinh cũng dâng nước
đánh Sơn Tinh.Theo em người xưa muốn mượn
truyện này để giải thích hiện tượng nào của nước
ta ?
Theo em, cái cốt lõi lòch sử của truyện này là gì ?
(sự thật lòch sử ở đây là nạn lũ lụt và cuộc chiến
đấu chống lũ lụt của dân cư vùng ven sông Hồng
thời các vua Hùng )
Từ đó hãy nêu lên ý nghóa của truyện ?
Hướng dẫn hs rút ra ghi nhớ
HS đọc ghi nhớ (SGK-34).

* Nhận xét:

GV Đặng thò thuý Linh 17
Trường THCS Thành Nhất Giáo án ngữ văn 6

-Mỗi chú thích trên gồm có mấy phần?Đó là những
phần nào ?Phần nào là từ cần được giải thích ?
-Bộ phận nào trong chú thích nêu lên Nghóa của từ ?
-Gv treo bảng phụ phần ví dụ lên bảng.
+Người Việt Nam có thói quen ăn trầu .
…………………………………….tập quán……………….
-Hs đọc ví dụ trên.
-Trong hai ví trên hai từ tập quán vá từ thói quen có
thay thế được cho nhau không ?
-HS đọc tiếp ví dụ .
+Bạn Hiền có thói quen ăn quà vặt .
…………………………tập quán ăn quà vặt.
-Ở hai câu trên có thể dùng được hai từ không?Vì
sao ? (Từ tập quán có ý rộng ,thường gắn với chủ thể
là số đông .Từ thói quen có ý nghóa hẹp thường gắn
với chủ thể là cá nhân)
-Vậy từ tập quán được giải thích nghóa như thế nào ?
-Nghóa của từ ứng với phần nào trong mô hình dưới
(SGK-35)? (nội dung)
*Vậy em cho biết nghóa của từ là gì?
- GV chốt ý .HS đọc ghi nhớ .GV chuyển ý .
- GV treo bảng phụ.
- Từ tập quán được giải nghóa bằng cách nào ?
- HS giải thích từ lẫm liệt ?
GV treo bảng phụ .

2: Ghi nhớ 1 : ( sgk 35)
II: Cách giải thích nghóa của từ .
1: Ví dụ :
Tập quán : Thói của một cộng đồng được hình
thành từ lâu trong cuộc sống.
 Trình bày khái niệm .
Lẫm liệt Hùng dũng, oai nghiêm.
 Đưa ra từ đồng nghóa.
Náo núng: lung lay không vững lòng tin ở mình.
 Đưa từ đồng nghóa và từ trái nghóa.
2: Ghi nhớ 2. (sgk -35)
3/ Lưu ý :
Để dùng từ đúng  Phải nắm vững nghóa của từ.
_ Muốn hiểu nghóa của từ  Phải đọc , học
_ Không hiểu từ  Tra từ điển
_ Không nắm chắc từ  không sử dụng vội
III: Luyện Tập .
Bài 1 (sgk- 36 )
_ Chúa Tể : Kẻ có quyền lực cao nhất theo
cách : Miêu tả đặc điểm sự vật
_ Đòn Cân : Một loại đòn tròn .
Cách : Trình bày khái niệm
_ Nhâng Nháo : Ngông nghênh không coi ai ra gì
Cách : Đưa ra từ đồng nghóa .
Bài 2 (sgk- 36 )
a/ Học tập c/ Học hỏi
b/ Hỏi lỏm d/ Học hành
Bài 3 (sgk- 36 )
a/ Trung bình . b/ Trung gian . c/ Trung niên
Giếng : Hố đào thẳng đứng , sâu vào lòng đất để

Tuần 3 Ngày Soạn: 29 /08/2009
Tiết 11-12 Ngày dạy : 31 /08/2009
SỰ VIỆC VÀ NHÂN VẬT TRONG VĂN TỰ SỰ
I: Mục đích yêu cầu :
* Hiểu được ý nghóa của sự việc và nhân vật trong văn tự sự .Sự việc có quan hệ với nhân vật , với
chủ đề tác phẩm ,sự việc luôn gắn với thời gian ,điểm nhân vật ,diễn biến ,nguyên nhân, kết quả.
* Hs cần nắm được vai trò và ý nghóa của các yếu tố trên khi đọc hay kể một câu truyện .
II:Chuẩn bò : Bảng phụ ,các sự việc trong truyện Sơn Tinh Thuỷ Tinh .phiếu học tập .
III.Tiến trình hoạt động .
1/ Ổn đònh lớp: * Kiểm tra sỉ số.
2/ Ktra bài cũ . * Thế nào là tự sự ? Mục đích của tự sự ? * Gv kiểm tra vở soạn bài .
3/ Bài mới : * Giới thiệu bài .
Hoạt động của thầy và trò Phần ghi bảng

GV Đặng thò thuý Linh 19
Trường THCS Thành Nhất Giáo án ngữ văn 6

* GV cho HS nhớ lại các sự việc trong
Truyện “ Sơn Tinh Thuỷ Tinh”.
- GV lần lượt nêu câu hỏi gợi ý trả lời tìm các
sự việc chính trong truyện .
-Truyện Sơn Tinh Thuỷ Tinh nói về các sự việc
chính nào ?
- Hãy chỉ ra đâu là sự việc khởi đầu của truyện?
Sự việc xảy ra vào lúc nào ?
- Truyện gồm những nhân vật nào ?
- Sự việc xảy ra do đâu ?
-Diễn biến của truyện ntn ?
-Đâu là sự việc phát triễn của truyện? Sự việc
nào cao trào ? Sự việc kết thúc ra sao ?

Nhân vật
Vua Hùng
Tên gọi
Vua Hùng
Lai lòch
Thứ 18
I: Đặc điểm của sự việc và nhân vật trong văn
tự sự .
1/ Sự việc trong văn tự sự .
Ví dụ : Văn bản Sơn Tinh Thủy Tinh
. Thời gian : Đời Vua Hùng thứ 18
. Nhân vật : Vua Hùng , Mò Nương , STTT
. Nguyên nhân : Vua Hùng kén rễ
. Diễn biến : ST.TT cùng cầu hôn Mò Nương Vua
Hùng đưa ra điều kiện – Sơn Tinh cưới được vợ
Thủy Tinh tức giận dâng nước đánh Sơn Tinh .
. Kết quả : Sơn Tinh chiến thắng
Thủy Tinh thất bại  hàng năm dâng
nước đánh ST  thua rút quân
 Sự việc trong văn tự sự được sắp xếp , theo một
trình tự thời gian ,đòa điểm, nhân vật thực hiện có
nguyên nhân , diễn biến , kết quả thể hiện một tư
tưởng mà người kể muốn biểu đạt.
2/ Nhân vật trong văn tự sự
_ Nhân vật chính : Sơn Tinh – Thủy Tinh
_ Nhân vật phụ : Vua Hùng , Mò Nương
Chân dung
Xinh đẹp dòu
Tài năng Việc làm
Kén rễ,mời lạc

hiền

Có tài cao
phép lạ .
Có tài cao
phép la.ï
Theo ST về núi.
Cầu hôn ,đem
sính lễ,rước Mò
Nương.
Cầu hôn
3: Ghi nhớ : ( sgk 38)
II: Luyện tập ;
Số 1( sgk-38/39)
a/ Vai trò : Vua Hùng , Mò Nương -> Nhân vật phụ
Sơn Tinh – Thủy tinh ->nhân vật chính
- ý nghóa : ST.TT là câu truyện tưởng tượng , kì ảo ,
giải thích hiện tượng lũ lụt và thể hiện sức mạnh ,
ước mong chế ngự thiên nhiên của người Cổ Việt .
Từ đó suy tôn , ca ngợi công lao dựng nước của các
Vua Hùng .
b/ Gọi hs tóm tắt dựa vào 7 sự việc đã nêu ở trên
c/ Văn bản được gọi tên nhân vật chính đây là
truyền thống thói quen của dân gian như “Tấm
Cám” “Thạch Sanh” ……
Số 2( sgk-39) : Hs kể
4/ Củng cố : * Đặc điểm của sự việc và nhân vật trong văn tự sự ?
5/ Dặn dò : Học bài
- - Soạn “Sự Tích Hồ Gươm” HDĐT.
  

-Phần nêu lên sự tích Lê Lợi được gươm thần kể
qua các sự việc nào ?
-Bức tranh trong SGK minh hoạ cho nội dung nào
của văn bản ?
-Gv cho HS tóm tắt truyện.
-Văn bản này được viết theo phương thưc biểu đạt
nào?Vì sao em biết ?
-Vậy thế nào là tự sự ?
-Truyện có những nhân vật nào ?Ai là nhân vật
chính?
-Ai là chủ tướng của nghóa quân Lam Sơn?
Đức Long Quân cho nghóa quân Lam Sơn mượn
gươm thần vào hoàn cảnh nào ?
- Long Quân là ai?
- Vì sao Đức Long Quân cho mượn gươm thần?
(Để giúp nghóa quân đánh giặc )
- Như vậy truyền thuyết này liên quan đến sự thật
lòch sử của nước ta?(cuộc khỡi nghóa chống quân
Minh của nghóa quân Lam Sơn đầu thế kỉ XV)
- Đức Long Quân trao gươm thần cho nghóa quân
Lam Sơn diễn ra như thế nào ?
(Đức Long quân trao lưỡi gươm cho một người dân
làm nghề đánh Thuận Hoátên là Lê Thận…sau đó
Long Quân mới trao chuôi gươmcho chủ tướng Lê
Lợi …)
* GV gợi ý HS tìm từng chi tiết .
- Lê Thận vớt được lưỡi Gươm có tên là gì?
Thuận thiên có nghóa là gì ?
- Lê Thận được lưỡi gươm,Lê lợi được chuôi gươm
chi tiết này mang tính chất gì?


GV Đặng thò thuý Linh 22
Trường THCS Thành Nhất Giáo án ngữ văn 6

gươm ở núi rừng .Chi tiết đó muốn nói lên điều gì ?
(Dân ta từ miền sông nước đến vùng núi rừng đều
một lòng hướng về nghóa quân.Cuộc chiến đấu của
nghóa quân Lam Sơn là cuộc kháng chiến của toàn
dân tộc)
- Hai nữa gươm chắp lại thành thanh gươm báu .
Điều đó có ý nghóa gì ?(Thanh gươm thể hiện ý
nguyện đoàn kết chống giặc ngoại xâm của nhân
dân ta)
- Ý nghóa này giúp chúng ta nhớ lại câu nói của ai
trong truyện truyện thuyết đã học?
- Em hãy cho biết cảm nghó của em trước việc Đức
Long Quân giúp đỡ nghóa quân Lam Sơn ?
*Gv chuyển ý .
- Chú ý đoạn 2.Nêu nội dung chính?
- Trong tay Lê Lợi thanh gươm báu đã có sức mạnh
ntn? Hãy tìm chi tiết?
- Theo em đó là sức mạnh của người hay của
gươm?
- Sự chiến thắng này có ý nghóa gì ?(chiến thắng
của chính nghóa ,của sự đoàn kết dân tộc)
- Qua sự việc này ,người xưa muốn ca ngợi điều gì?
* GV chốt ý
Gv chuyển ý .
- Gươm thần được trao trả trong hoàn cảnh nào?
- Cảnh đòi gươm và trả gươm diễn ra ntn?Em hãy

Thăng Long .
=> Giải thích nguồn gốc tên gọi Hồ Gươm
( Tả Vọng )
II: Ghi nhớ : Học sgk 43
III: Luyện tập .
Bài 1(sgk43) :
Bài 2(sgk43) :
Tác phẩm không thể hiện được tính chất toàn
dân đồng lòng đánh giặc .
Bài 3(sgk43)
Ý nghóa của truyện sẽ bò giới hạn vì Lê Lợi đã
dời về Thănh Long ( Kinh Đô )  Thể hiện tư
tưởng yêu hòa bình tinh thần cảnh giác .
Bài (sgk43)
Hs nhắc lại đònh nghóa lý thuyết .
4/ Củng cố : Ý nghóa của truyện?
5/ Dặn dò : . -Học bài kó –tóm tắt lại truyện.
- Nắm được ý nghóa và nghệ thuật của truyện
- Soạn “chủ đềvàdàn bài của văn tự sự”

GV Đặng thò thuý Linh 23
Trường THCS Thành Nhất Giáo án ngữ văn 6

  

Tuần 4 Ngày Soạn: 05 /09/2009
Tiết 14 Ngày dạy : 07 /09/2009
CHỦ ĐỀ VÀ DÀN BÀI CỦA BÀI VĂN TỰ SỰ
I.:Mục tiêu cần đạt :
- Hs nắm được chủ đề và dàn bài văn tự sự . Mối quan hệ giữa sự việc vấn đề

- Dựa vào chủ đề của văn bản em hãy đặt nhan đề
cho văn bản trên?
- Truyện chia làm mấy phần ?- Đó là những phần nào
? ( mở bài , thân bài , kết bài )
- Gv cho HS đọc phần Mở bài.
-Trong phần mở bài giới thiệu về ai? Giới thiệu gì về
nhân vật?
-HS đọc phần thân bài.
-Phần thân bài kể về các sự việc nào?
-Phần thân bài kể về diễn biến sự việc và trong chuỗi
sự việc này có những sự kiện nào đáng chú ý?
-Đọc phần kết bài?
-Trong phần kết bài nói về điều gì ?
-Tất cả chuỗi sự việc trong truyện trên đã tập trung
thể hiện điều gì của văn bản ? (chủ đề )
-Vậy thế nào là chủ đề , dàn bài của văn tự sự gồm
có mấy phần?
-Nêu rõ từng phần?
-GV chốt ý .HS đọc ghi nhớ.
Hướng dẫn HS làm bài tập .
-Cho hs đọc bài văn “Phần thưởng”
-Chủ đề của truyện nhằm biểu dương và chế giễu
điều gì ?
-Sự việc nào tập trung cho chủ đề ?
Hãy gạch dưới câu văn thể hiện sự việc đó?
Hãy chỉ ra 3 phần Mờ bài ,Thân bài ,Kết bài?
Sự việc trong thân bài thú vò ở chỗ nào ?
Mời hs đọc lại hai văn bản :
_ Sơn Tinh , Thủy Tinh
_ Sự Tích Hồ Gươm .

a/ Mở bài STTT : Nêu tình huống
• Mở bài STHG : Cũng nêu tình huống nhưng
dẫn giải dài
b/ Kết bài STTT : Nêu sự tiếp diễn
• Kết bài STHG : Nêu sự việc kết thúc
 * Có hai cách mở bài:
_ Giới thiệu chủ đề câu truyện
_ Kể tình huống nảy sinh câu chuyện
* Có 2 cách kết bài :
_ Kể sự việc tiếp tục diễn biến .
_ Kể kết thúc câu chuyện.