A.LỜI MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài.
Khi viết tác phẩm “ Nhà nước và Cách mạng”, Lê- nin đã nghiên cứu rất kĩ
lưỡng và tập hợp một cách công phu các nguồn tài liệu từ các cuốn kinh điển
của chủ nghĩa Mác về Nhà nước, các công trình, các bài viết với sự phân tích và
phê bình sâu sắc. Toàn bộ những tài liệu ấy được Lê-nin sắp xếp thành một
phần riêng và lấy tên là “ Học thuyết của chủ nghĩa Mác về nhà nước và những
nhiệm vụ của giai cấp vô sản trong cách mạng.” Thực tiễn đời sống chính trị, xã
hội ngày nay có những chuyển biến lớn lao, các thế lực của chủ nghĩa bản vẫn
đang ngày đêm ráo riết tấn công vào những giá trị nền tảng của chủ nghĩa Mác
Lê-nin , chúng không ngừng xuyên tạc, thậm chí phủ định hoàn toàn chủ nghĩa
Mác. Trước thực tế đó, việc bảo vệ những giá trị đúng đắn, khoa học của chủ
nghĩa Mác – Lenin lại càng cấp thiết hơn bao giờ hết.
Với mong muốn có thể góp sức bảo vệ những lý luận đúng đắn, cách mạng
và khoa học của chủ nghĩa Mác- Lênin, nhất là lý luận về nhà nước nên tôi chọn
đề tài: “ Vận dụng những quan điểm của Lê-nin về nhà nước trong tác phẩm
Nhà nước và Cách mạng vào quá trình xây dựng nhà nước pháp quyền xã
hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay”.
2. Mục đích nghiên cứu, đối tượng nghiên cứu.
- Mục đích nghiên cứu của đề tài: Khẳng định lại tính đúng đắn, cách mạng
và khoa học của quan điểm, lý luận về nhà nước của Lê-nin trong tác phẩm “
Nhà nước và cách mạng” nói riêng, của chủ nghĩa Mác- Lênin từ đó vận dụng
vào xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa
- Đối tượng nghiên cứu: Đề tài nghiên cứu về tính khoa học và cách mạng
của lý luận về nhà nước trong tác phẩm.
3. Nhiệm vụ và phương pháp nghiên cứu.
- Nhiệm vụ nghiên cứu: Đề tài cần làm rõ một số vấn để như khái quát tác
giả, tác phẩm, nội dung lý luận quan điểm về nhà nước, từ đó nêu lên ý nghĩa
của lý luận đối với việc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.
Phương pháp nghiên cứu: Ngoài phương pháp của chủ nghĩa duy vật biện
chứng và duy vật lịch sử thì tác phẩm còn sử dụng các phương pháp khác như

tham gia sâu vào các hoạt động tuyên truyền cách mạng và nghiên cứu chủ
nghĩa Marx. Ngày 7 tháng 12 năm 1895, ông bị nhà chức trách bắt giam 14
tháng sau đó trục xuất tới một làng tại Shushenskoye ở Xibia.
Tháng 4 năm 1899, ông xuất bản cuốn sách Sự phát triển của Chủ nghĩa Tư
bản tại Nga, một cuốn sách khá đồ sộ. Năm 1900, thời kỳ đi đày chấm dứt. Ông
đi du lịch nước Nga và những nơi khác ở châu Âu. Lenin đã sống
tại Zürich, Genève, München, Praha, Viên và Luân Đôn và trong khi bị đi đày
ông đã sáng lập tờ báo Iskra. Ông cũng viết một số bài báo và cuốn sách về
phong trào cách mạng. Trong giai đoạn này, ông đã bắt đầu sử dụng nhiều bí
danh, cuối cùng lấy tên Lenin.
Ông hoạt động trong Đảng Lao động Dân chủ Xã hội Nga (RSDLP; РСДРП
trong tiếng Nga), và vào năm 1903 ông lãnh đạo pháiBolshevik sau một sự chia
rẽ với những người Menshevik, điều này xảy ra một phần từ cuốn sách nhỏ của
ông Điều

cần

làm? Năm1906 ông

được

bầu

làm

Chủ

tịch

RSDLP.

ông viết: "Chính phủ sắp sụp đổ. Chúng ta phải giáng cho nó đòn chí mạng bằng
mọi giá. Trì hoãn hành động là chết". Cùng tháng, ông rời Phần Lan và trở lại
nước Nga, phát động một cuộc cách mạng vũ trang với khẩu hiệu "Tất cả quyền
lực về tay Xô Viết!" chống lại Chính phủ Lâm thời của Kerensky. Các ý tưởng
về chính phủ của ông đã được thể hiện trong bài tiểu luận "Quốc gia và Cách
mạng" , kêu gọi thành lập một hình thức chính phủ mới dựa trên các hội đồng
công nhân hay các Xô viết. Trong tác phẩm này, ông cũng cho rằng, trên nguyên
tắc, những người công nhân bình thường có thể điều hành một nhà máy hay một
chính phủ. Dù ông nhấn mạnh rằng, để điều hành một quốc gia, người công
nhân phải "học chủ nghĩa cộng sản." Ông còn nhấn mạnh thêm rằng một thành
viên chính phủ phải nhận đồng lương không được cao hơn lương một người
công nhân tầm trung bình.
Ngày 8 tháng 11, Lênin được Đại hội Xô viết Nga bầu làm Chủ tịch Hội
đồng Dân ủy. Lênin nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đưa điệntới mọi vùng
nước Nga và hiện đại hóa công, nông nghiệp. Ông rất quan tâm tới việc tạo ra
một hệ thống chăm sóc sức khỏe miễn phí và toàn diện cho mọi người dân, giải
phóng phụ nữ và dạy cho những người dân mù chữ Nga biết đọc, viết. Nhưng

3


trước hết, chính phủBolshevik mới cần đưa nước Nga ra khỏi Thế chiến thứ
nhất.
V.I. Lênin là người có tính nguyên tắc rất cao. Tư tưởng của ông, cũng theo
nhận xét của Maxim Gorky, "giống như cái kim địa bàn, bao giờ cũng chỉ về lợi
ích giai cấp của nhân dân lao động".
Để làm việc, Lenin lúc nào cũng cần rất nhiều sách. Tự tay ông đã lập ra bản
danh sách đặt mua những cuốn sách tham khảo hay sử dụng nhất: những bộ từ
điển bách khoa các lần in khác nhau, trước tác của Karl Marx và Engels in bằng
tiếng Nga và tiếng Đức, các tác phẩm của các nhà cách mạng Dân chủ Nga...

phương pháp khác đều là cải lương cơ hội.
Vấn đề nhà nước của Lê-nin gắn liền với phương pháp bạo lực cách mạng.
Tác phẩm được viết trong hoàn cảnh lịch sử với những nét tiêu biểu sau:
Vào đầu thế kỷ XX, chủ nghĩa tư bản đã cuyển từ chủ nghĩa tư bản tự do
cạnh tranh sang chủ nghĩa tư bản độc quyền với hình thái lịch sử mới của nó là
chủ nghĩa đế quốc. Điều đó cũng đồng nghĩa với sự áp bức khủng khiếp của Nhà
nước đối với quần chúng lao động ngày càng trở nên tàn khốc hơn, vì Nhà nước
ngày càng liên liên kết chặt chẽ với các tập đoàn tư bản có quyền lực vô hạn. Nó
làm cho đời sống của quần chúng khốn khổ không thể chịu được và làm cho họ
càng thêm căm phẫn.
Với tốc độ phát triển nhanh chóng của lực lượng sản xuất, theo quy luật của
nền kinh tế- xã hội tư bản chủ nghĩa , thời kỳ chủ nghĩa đế quốc được đặc trưng
bởi chủ nghĩa tư bản tài chính đã trở thành trùm tài phiệt, lũng đoạn Nhà nước.
Giữa chính trị, pháp lý của giai cấp tư sản có khoảng cách rất xa với đời sống
thực tiễn và nền kinh tế tư bản hiện thời. Mâu thuẫn ấy đã bộc lộ ngày càng rõ
rệt và ảnh hưởng trực tiếp tới đời sống của quần chúng nhân dân. Tình trạng ấy
ngày càng tạo nên những xung đột mạnh mẽ trong lòng xã hội tư bản và càng
khiến cho lòng căm phẫn và tinh thần cách mạng của quần chúng sôi sục hơn
bao giờ hết.
Cuộc chiến tranh thế giới thứ nhất (1914-1918) làm cho mâu thuẫn của chủ
nghĩa tư bản gay gắt đến tột độ. Sự phân chia không đồng đều thị trường thế
giới, lợi ích từ các thị trường thuộc địa đã khiến các nước đế quốc cạnh tranh,
giằng xé nhau. Mâu thuẫn giữa các nước thuộc địa với các nước tư bản chính
quốc ngày càng gay gắt và sâu sắc. Vấn đề giải phóng các dân tộc thuộc địa
cũng đã trở thành vấn đề bức xúc và nổi bật. Quá trình đó đã thúc đẩy nhanh
chóng quá trình chín muồi của khủng hoảng cách mạng trong nhiều nước đế
quốc. Chính vì vậy, Lê-nin gọi giai đoạn này là đêm trước của cách mạng vô
sản.
5


6


học và cách mạng- thực tiễn lý luận chính trị bức xúc đó đã thôi thúc Lê-nin
nghiên cứu lý luận về Nhà nước và cách mạng trên lập trường của chủ nghĩa
Mác
1.2.2. Kết cấu của tác phẩm:
Tác phẩm “ Nhà nước và Cách mạng” được chia làm 6 chương, nội dung rất
phong phú, được trình bày một cách hệ thống và sâu sắc.
Chương thứ 7 được Lê-nin mới viết bản thảo với tựa đề “ Kinh nghiệm của
cuộc cách mạng Nga năm 1905-1907” và trong lời cho xuất bản lần thứ nhất Lênin đã nói lí do không hoàn thành dự định này là do phải tập trung vào việc lãnh
đạo, chỉ đạo cách mạng giành chính quyền hồi đêm trước của cuộc cách mạng
tháng 10 Nga.
Nội dung chủ yếu của tác phẩm tập trung chủ yếu vào 6 chương với 25 tiết .
Về mặt kết cấu, đây là một tác phẩm có kết cấu hoàn chỉnh và độc lập.
Chương 1: Xã hội có giái cấp và nhà nước.
Chương 2: Nhà nước và cách mạng. Kinh nghiệm của những năm 18481851.
Chương 3: Nhà nước và cách mạng. Kinh nghiệm công xã paris năm
1871. Sự phân tích của Mác.
Chương 4: Tiếp theo. Những lời giải thích bổ sung của Ăng ghen.
Chương 5: Những cơ sở kinh tế để nhà nước tiêu vong.
Chương 6: Bọn cơ hội chủ nghĩa tầm thường hóa chủ nghĩa Mác.
Chương 7: Với tiêu đề Kinh nghiệm của cách mạng Nga năm 19051907, chương này Lênin chưa hoàn thiện, song ông đã để lại đề cương chi
tiết của nó, cùng cả phần đề cương của kết luận.
1.2.2.
Tư tưởng ( nội dung) cơ bản của tác phẩm.
Tác phẩm “ Nhà nước và Cách mạng” lần đầu tiên trình bày một cách có hệ
thống và đầy đủ học thuyết Mác xít về vấn đề nhà nước. Tác phẩm này ra đời
nhằm mục đích bảo vệ và phát triển lý luận của chủ nghĩa Mác về vấn đề Nhà
nước , chống lại những tư tưởng xét lại, cơ hội, giúp cho giai cấp công nhân và

phẩm Lênin đã tiến hành đấu trnah, vạch trần bản chất của chủ nghĩa cơ hội, cải
lương, xét lại trong phong trào cộng sản và công nhân quốc tế ở Nga cũng như ở
trên thế giới nói chung. Đồng thời góp phần phát triển thêm mặt lý luận về nhà
nước và cách mạng trong hoàn cảnh lịch sử mới.
Về mặt thực tiễn: Tác phẩm đã trở thành kim chỉ nam cho Đảng Bôn sê vích
và nhân dân Nga trong cuộc đấu tranh cách mạng tháng 10 Nga năm 1917. Cho
đến nay những luận điểm được Lê nin trình bày, phân tích trong tác phẩm đa
phần vẫn còn nguyên giá trị đối với thực tiễn xây dựng xã hội chủ nghĩa của các
nước xây dựng chủ nghĩa xã hội trên thế giới, ví dụ như ở Việt Nam vận dụng lý
luận hai giai đoạn cách mạng, quản lý nhà nước, lý luận xây dựng nền dân chủ,..
8


9


CHƯƠNG II. QUAN ĐIỂM CỦA LÊNIN VỀ NHÀ NƯỚC
Tác phẩm “ Nhà nước và cách mạng” được Lê-nin viết trong hoàn cảnh bão
táp cách mạng, trong những cuộc luận chiến quyết liệt với các đại biểu, phe phái
chống lại chủ nghĩa Mác. Vì thế, để bảo vệ được tính khoa học cách mạng của
chủ nghĩa Mác về nhà nước và cách mạng, cũng như vạch rõ sự xuyên tạc,
những luận điệu sai trái của chủ nghĩa cơ hội, xét lại, của chỉ nghĩa vô chính
phủ, nội dung của tác phẩm này phải trích lại rất nhiều luận điểm của cả Mác,
Ăng ghen cũng như các luận điểm xuyên tạc của các phe phái chống lại chủ
nghĩa Mác. Trong phần đầu của tác phẩm Lê-nin đã chỉ ra rằng: “ Trước tình
hình việc xuyên tạc chủ nghĩa Mác trở thành một điều phổ biến chưa từng thấy,
thì nhiệm vụ của chúng ta trước hết là phải khôi phục học thuyết chân chính của
Mác về nhà nước. Muốn thế , cần phải có một loạt đoạn trích dẫn dài trong
chính ngay những tác phẩm của Mác và Ăng ghen.
Vì vậy, nội dung của tác phẩm “ Nhà nước và Cách mạng” là rất phong phú

ra đời Nhà nước thay thế cho tổ chức thị tộc, bộ lạc đã trở nên lỗi thời. Theo đó,
ở thời đại diễn ra hai cuộc phân công lao động xã hội. Cuộc phân công xã hội
lớn đầu tiên là tách chăn nuôi ra thành một lĩnh vực sản xuất tiêng và chiếm vị
trí quan trọng dần lên thành tiến trình phát triển. Kết quả của sự phân công này
là tạo ra một bộ phận xã hội có nhiều cải cách, hơn bộ phận còn lại trong xa hội.
Cuộc phân công xã hội lớn thứ hai là tách thủ công nghiệp ra khỏi nông nghiệp
– kết quả của sự phân công là tạo ra của cải tăng lên nhanh chóng, nhưng với tư
cách là của cải của cá nhân, từ đó trao đổi phát triển, thành thị và nông thôn
ngày càng xa hơn, sự phân biệt giữa kẻ giàu và người nghèo ngày càng cách xa.
Cùng với sự phân công mới là sự phân chia mới, xã hộ thành các giai cấp khác
nhau. Đó là nhưng nhân tố cơ bản đưa đến sự sụp đổ của chế độ thị tộc , đó là
những lưỡi dao sắc bén sản sinh bên trong lòng xã hộ thị tộc, tự nó chọc thủng
cái kết cấu xã hội bền chặt ấy.
Qua hai cuộc đại phân công đó tạo ra cơ sở cho việc xác lập mottj hoạt động
quan trọng – hoạt động trao đổi những người du mục và nhiều của cải hơn bộ
phận còn lại của xã hội sẽ trao đổi những sản phẩm mà họ làm ra với bộ phận
còn lại: đến khi tách thủ công nghiệp ra khỏi nông nghiệp thì những sản phẩm

11


riêng biệt làm ra càng nhiều thì trao đổi cũng đã trở thành tất yếu sống còn của
xã hội.
Đến thời đại văn minh đã củng cố và phát triển tất cả những hình thức phân
công có trước đó, đồng thời đại văn minh còn bổ sung vào đó một sự phân công
thứ ba, một sự phân công đặc trưng, có một ý nghĩa quyết định: tách thương
nghiệp ra thành một lĩnh vực hoạt động riêng biệt . Sự phân công này sản sinh ra
một giai cấp không còn tham gia sản xuất nữa mà chỉ làm công việc trao đổi sản
phẩm, đó là những thương nhân. Ở đây, lần đầu tiên xuất hiện một giai cấp tuy
không tham gia sản xuất một tí nào nhưng lại chiếm toàn quyền lãnh thổ sản

đang đấu tranh với nhau, dập tắt cuộc xung đột công khai giữa các giai cấp
ấy.Cơ quan chính là nhà nước, Ăng-ghen kết luận “ Tổ chức thị tộc đó lỗi thời.
Nó đã bị sự phân công và hậu quả của sự phân công ấy, tức là sự phân chia cả xã
hội thành giai cấp-phá tan.Nó đã bị Nhà nước thay thế”.
Trong tác phẩm “Nhà nước và Cách mạng” , Lê nin đã viện dẫn và phân tích
kết luận của Ăng Ghen, “nhà nước quyết không phải là một lực lượng được áp
đặt từ bên ngoài vào xã hội…, Nhà nước là sản phẩm của xã hội trong một giai
đoạn nhất định, Nhà nước là sự thừa nhận rằng xã hội đó bị giam hãm trong
vòng mâu thuẫn với chính bản thân nó mà không sao giải quyết được ;rằng nó bị
phân chia thành những cực đối lập không điều hòa mà xã hộ đó bất lực không
sao thoát ra khỏi được.Nhưng muốn có những cực đối lập đó, những giai cấp có
quyền lợi kinh tế mâu thuẫn nhau đó, không đi đến chỗ nuốt nhau và nuốt luôn
cả xã hội trong một cuộc đấu tranh vô ích, thì cần phải có một lực lượng tựa hồ
như đứng trên xã hội trong một cuộc đấu tranh vô ích, thì phải có một lực lượng
tựa hồ như đứng trên xã hội, có thể làm dịu sự xung đột, giữ chợ xung đột đó
nằm trong giới hạn của “trật tự “ và lực lượng đó, nảy sinh ra từ xã hội, nhưng
lại đặt mình lên trên xã hội và ngày càng trở nên xa lạ với xã hội-chính là nhà
nước”.
Lênin nhận xét rằng tư tưởng cơ bản của chủ nghĩa Mác về vai trò lịch sử và
ý nghĩa của Nhà nước, đã được diễn đạt một cách hoàn toàn rõ rang.Từ các quan
điểm của Ăng Ghen đã viện dẫn, Lê nin thâu tóm thành hai điểm quan trọng:

13


“ Nhà nước là sản phẩm và biểu hiện của những mâu thuẫn giai cấp không
thể điều hòa được. Bất cứ ở đâu, hễ lúc nào và chừng nào mà, về mặt khách
quan, nhưng mâu thuẫn giai cấp không thể điều hòa được, thì Nhà nước xuất
hiện”.
Đây là luận điểm căn bản của Lê nin về nguồn gốc của Nhà nước. Có thể

áp bức.
Lê nin chỉ ra sự xuyên tạc ấy bằng cách khẳng định luận điểm cua Mác rang
“ nếu có thể điều hòa được giai cấp thì Nhà nước không thể xuất hiển và cũng
không thể vững được”.
Thực ra, đây là cuộc luận chiến rất quyết liệt trong việc bảo vệ tính chính
xác, khoa học của chủ nghĩa Mác về vấn đề Nhà nước.
Các lý luận gia của chủ nghĩa cơ hội, chủ nghĩa xét lại cố tình xuyên tạc, làm
khúc xạ đi, chệch điểm mất chốt, quan trọng nhất về nguồn gốc, bản chất của
Nhà nước là có ý định sâu xa. Bởi vì nguồn gốc kinh tế - xã hội cho sự ra đời
của Nhà nước, bản chất giai cấp sâu sắc của Nhà nước.Là những điểm tựa, là
những xuất phát điểm, tiền đề quan trọng lien quan đến hàng loạt các vấn đề lý
luận nền tảng tiếp theo là cấn đề chuyên chính vô sản, vấn đề bạo lực cách mạng
, vấn đề xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, vấn đề có phá bỏ, đập tan Nhà
nước tư sản đi hay không … Bởi vậy, với những lập luận các đáng của mình,
trong tác phẩm này Lê nin đã khẳng định lại tính chính xác, khoa học của luận
điểm của chủ nghĩa Mác, đồng thời đã vạch rõ sự sai trái, sự xuyên tạc, cố tình
làm lệch lạc chủ nghĩa Mác theo ý đồ cá nhân của bọn chủ nghĩa cơ hội, xét lại
Đặc trưng của Nhà nước: Trong tác phẩm “ Nguồn gốc của gia đình, của chế
độ tư hữu cà của Nhà nước”, chính Ăng ghen đã khái quát thành hai đặc trưng
cơ bản của Nhà nước là:
Đặc trưng thứ nhất đó là quản lý dân cư theo lãnh thổ.
Đặc trưng thứ hai của Nhà nước là sự thiết lập của một quyền lực công cộng

15


Với đặc trưng thứ nhất, Nhà nước ra đời đã quản dân cư theo lãnh thổ tức là
“ địa vị vẫn còn đó, nhưng những con người đã trở nên di động”. Điều này khác
hẳn với tổ chức thị tộc trước kia.Những lien minh thị tộc cũ do q uan hệ dòng
máu tạo thành vào các thành viên của chúng phải gắn liền với một địa vị nhất

Cách mạng”. Ông phân tích rất cặn kẽ và khẳng định rằng: ”Quân đội thường
trực và cảnh sát là những công vụ vũ lực chủ yếu của quyền lực Nhà nước”.
Lê nin chỉ rõ ràng: “Xã hội được phân chia thành những giai cấp không thể
điều hòa được… sẽ vũ trang “tự động”của những giai cấp ấy sẽ dẫn tới một cuộc
xung đột vũ trong giữa họ với nhau.Nhà nước hình thành, một lực lượng đặc
biệt, tức là những đội vũ trang đặc biệt được tạo ra, và mỗi cuộc cách mạng, khi
phá hủy bộ máy Nhà nước, đã chỉ ra cho ta thấy cuộc đáu tranh giai cấp lộ liễu,
đã chỉ ra hết sức rõ ràng cho ta thấy giai cấp thống trị cố dựng lại những đội vũ
trang đặc biệt phục vụ nó, còn giai cấp bị áp bức cố tạo ra một tổ chức nơi cùng
một loại như thế, có thể phục vụ những người bị bóc lột, chứ không phục vụ bọn
bóc lột”.
Từ đó Lê nin đã vạch trần sự sai lầm của các học giả tư sản bằng cách đặt
câu hỏi. Tại sao lại nảy sinh ra sự cần thiết phải có những đội vũ trang đặc
biệt.Các học giả tư sản lung túng trả lời một cách ngụy biện rằng – đó là do đời
sống xã hội ngày càng phong phú và phức tạp, ngày càng có nhiều chức năng …
Lê nin phê bình thằng thắn – câu trả lời đó xem ra có vẻ khoa học nhưng nó chỉ
ru ngủ tốt những kẻ phàm tục mà thôi. Thực chất nó đã xóa nhòa mất điều chủ
yếu và căn bản là; xã hội phân chia thành những giai cấp đối địch không thê diều
hòa được.
Một phương tiện khác của lý luận về Nhà nước, đó là “sự tiêu vong” của
Nhà nước mà thực chất là “sự tự tiêu vong “ của Nhà nước
Vấn đề này, chính Ăng ghen cũng đã phân tích rất sâu sắc; “… Đến một giai
đoạn phát triển kinh tế nhất định, … cái xã hội biết tổ chức nền sản xuất theo
phương thức mới, trên cơ sở một sự liên hiệp tự do và bình đẳng giữa những

17


người sản xuất, sẽ đem toàn thể bộ máy Nhà nước xét vào nơi dành riêng cho nó
lức vào viện bảo tàng đồ cổ, bên cạnh cái xa kéo sợi và kéo rìu bằng đồng”.

chúng ta học tập và nghiên cứu lý luận của chủ nghĩa Mác về nhà nước.
Qua nghiên cứu tác phẩm “ Nhà nước và Cách mạng” chúng ta thấy rằng,
đây là sự chuẩn bị về lý luận, phương pháp luận trực tiếp cho việc giành thắng
lợi của cách mạng tháng mười Nga vĩ đại. Nội dung lý luận về nhà nước và cách
mạng là kim chỉ nam cho Đảng Bôn sê vích và nhân dân lao động Nga thực hiện
cách mạng năm 1917.
Tác phẩm không những có ý nghĩa chính trị- thực tiễn mà còn có tính chất
nóng hồi. Vì đây là vấn đề làm cho quần chúng thấy rõ những việc họ phải làm,
nhân dân Nga đã làm được cuộc cách mạng đập tan nhà nước tư sản, xây dựng
chính quyền Xô viết tồn tại trên 70 năm. Đên nay tuy không còn tồn tại nữa,
nhưng nhân loại đánh giá rất cao cuộc cách mạng ấy. Nó đã mở ra một thời kỳ
mới của nhân loại, cách mạng tháng Mười Nga đã cổ vũ nhân dân nhiều nước
trên thế giới làm cách mạng, như cách mạng ở các nước châu Á tiêu biểu lả cách
mạng Việt Nam, cách mạng Trung Quốc,..
Ngày nay những nội dung lý luận trong tác phẩm “ Nhà nước và cách mạng”
vẫn còn ý nghĩa thực tiễn sát thực trong việc bảo vệ và xây dựng nhà nước pháp
quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay.
3.1. Thực trạng việc xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở
Việt Nam hiện nay.
Sự nghiệp đổi mới toàn diện đất nước, vì mục tiêu của chủ nghĩa xã hội ở
nước ta đã trải qua 27 năm, sự nghiệp đổi mới của đất nước ta hiện nay đang
đững trước những thời cơ lớn, mà những biểu hiện chủ yếu là: đất nước đang
chủ động, tích cực hội nhập quốc tế, đang tiếp tục có sự ổn định về nhiều mặt,
19


trong đó có sự ổn định về chính trị , mặc dù có chịu ảnh hưởng từu khủng hoảng
tài chính và suy giảm kinh tế thế giới. Đây chính là những điều kiện tiên quyết,
rất quý báu, tạo ra môi trường bên trong và bên ngoài để đất nước đi lên nhanh
hơn, vững chắc hơn. Xu thế hòa bình, hợp tác và phát triển trên thế giới cũng tạo


là việc tự thân của Nhà nước, mà trước hết là của Đảng cộng sản Việt Nam cầm
quyền, rồi sau đó mới đến trách nhiệm của các thành viên trong hệ thống chính
trị, nhưng bao trùm hơn cả là trách nhiệm của toàn dân tộc. Trong hệ thống pháp
luật của Nhà nước pháp quyền ở Việt Nam, Nhà nước là trung tâm quyền lực
nhưng không độc tôn. Ở Việt Nam, pháp luật cũng không độc tôn, hiểu theo
nghĩa là trong pháp luật đã có những đường lối của Đảng ta.
Đối với nước ta, một nước không theo tam quyền phân lập, thì sự thống nhất
và phối hợp giữa lập pháp- hành pháp- tư pháp phải được chú ý cho phù hợp với
sự biến đổi của sự phân tầng xã hội đang diễn ra rất mạnh mẽ trong những năm
thực hiện cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.
Sự lãnh đạo đúng đắn của ĐCSVN là điều kiện tiên quyết cho thành công
của việc xây dựng một nhà nước xã hội chủ nghĩa giai đoạn hiện nay. Đảng lãnh
đạo nhà nước bằng cương lĩnh, đường lối, chủ trương của Đảng thành Hiến
pháp, pháp luật, cụ thể hóa các kế hoạch phát triển kinh tế xã hội, tổ chức nhân
dân thực hiện có hiệu quả, tổ chức kiểm tra giám sát hoạt động của bộ máy nhà
nước. Đảng lãnh đạo nhà nước bằng công tác tổ chức. Đảng lãnh đạo nhà nước
bằng công tác kiểm tra, giám sát hoạt động của bộ máy nhà nước thông qua các
tổ chức Đảng, đội nghũ cán bộ, đảng viên…
Đảng cộng sản đã biến cải có thể thành cái hiện thực, giành được độc lập
dân tộc và đưa cả nước đi lên chủ nghĩa xã hội với mục tiêu “ dân giàu, nước
mạnh, dân chủ, xã hội công bằng, văn minh”. Nhưng ĐCSVN sẽ bị mất quyền
lãnh đạo khi Đảng bị suy thoái, yếu kém, biến chất. Điều này đúng như Hồ Chí
Minh đã cảnh báo” Một dân tộc, một Đảng và mỗi con người ngày hôm nay là vĩ
địa, có sức hấp dẫn lớn, không nhất định hôm nay và ngày mai vẫn được mọi
người yêu mến và ca ngợi, nếu lòng dạ không trong sáng nữa, nếu sa vào chủ
nghĩa cá nhân.”
3.2.2. Xây dựng bộ máy và đội ngũ cán bộ, công chức Nhà nước trong
sạch.
Ở Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh là người học trò xuất sắc của Lê-nin, đã

chức và trách nhiệm cán bộ nhà nước phải được thực thi một cách đầy đủ và
theo chế độ thưởng phạt nghiêm minh như tinh thần của Lênin trong xây dựng
chính quyền xô viết.
Lê-nin, vị lãnh đạo thiên tài của giai cấp công nhân và nhân dân lao động
quốc tế, người kế tục sự nghiệp của C Mác và Ph,Ăngghen, đã để lại cho chúng
ta những di sản quý báu. Xây dựng một nhà nước pháp quyền Việt Nam theo tư
22


tưởng của Lênin vẫn là một nhiệm vụ cực kỳ quan trọng của cả hệ thống chính
trị nước ta hiện nay. Nhà nước ta cũng đang trong quá trình đổi mới, chúng ta
phấn đấu xây dựng thành ocong nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân,
do dân, và vì dân. Không ngừng cải cách, đổi mới và hoàn thiện các tổ chức bộ
máy nhà nước theo hướng tinh giảm, gọn nhẹ và hiệu quả…thì những giá trị nền
tảng trong tác phẩm “ Nhà nước và Cách mạng” của lê-nin vẫn có ý nghĩa thiết
thực, đặc biệt là những tư tưởng về pháp quyền tư sản, bộ máy nhà nước trong
thời kỳ quá độ, xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa. Đó là những giá trị có
giá trị thực tiễn đối với công cuộc đổi mới Nhà nước Việt Nam.

KẾT LUẬN
Trong tác phẩm “ Nhà nước và Cách mạng” của V.I. Lê-nin là một công
trình đồ sộ, bao quát từ sự tổng kết thực tiễn và khái quát lý luận về nhà nước và
cách mạng, do đó nó có ý nghĩa lý luận và thực tiễn to lớn. Tác phẩm còn là một
thể hiện kiểu mẫu về việc bảo vệ và phát triển chủ nghĩa Mác trong điều kiện
mới.
Thực tiễn đời sống chính trị, xã hội ngày nay đã có những biến chuyển to
lớn. Các thế lực chủ nghĩa tư bản vẫn đang ngày đêm ráo riệt tấn công vào chủ
nghĩa Mác Lê-nin, tấn công vào những giá trị nền tảng của chủ nghĩa MácLênin. Chúng không ngừng xuyên tạc, thậm chí dùng nhiều chiêu bài, thủ đoạn

23