THỰC TẾ QUY TRÌNH ĐÁNH GIÁ HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ TRONG KIỂM
TOÁN BCTC DO CÔNG TY KIỂM TOÁN VÀ KẾ TOÁN AAC THỰC HIỆN
I.Giới thiệu về công ty TNHH Kiểm toán và kế toán AAC
1. Lich sử hình thành và phát triển
Công ty kiểm toán và kế toán AAC tiền thân là công ty kiểm toán Đà Nẵng (DAC),
được thành lập trên cơ sở sát nhập hai chi nhánh của hai công ty kiểm toán đóng tại Đà
Nẵng là VACO và AASC vào đầu năm 1993. Lúc này, công ty kiểm toán AAC là một
trong năm công ty kiểm toán độc lập trực thuộc Bộ tài chính và là một trong những công ty
kiểm toán hàng đầu tạiViệt Nam, được thành lập theo Quyết định số 194/TC/TCCB ngày
01/04/1993 và quyết định 106/TC-BTC ngày 13/02/1995 của Bộ trưởng Bộ tài chính. Ngày
07/05/2007, thực hiện lộ trình chuyển đổi doanh nghiệp Nhà nước thành Công ty Cổ phần
hoặc Công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty Kiểm toán và Kế toán AAC đã chuyển sang
hình thức công ty TNHH và đổi tên thành “Công ty TNHH Kiểm toán và Kế toán AAC”.
Từ năm 1993 đến nay, cùng với sự cạnh tranh và phát triển với các công ty kiểm toán
độc lập trong nước và quốc tế tại Việt Nam, AAC đã xây dựng được cho mình đội ngũ
nhân lực vững mạnh với uy tín cao. Hiện nay AAC có khoảng 100 nhân viên, đều tốt
nghiệp đại học, một số người đã có bằng thạc sỹ, và hầu hết còn rất trẻ, có năng lực và
trình độ, có tinh thần đoàn kết và làm việc quyết tâm. Khách hàng của AAC rải đều khắp
cả nước, trong đó có một số khách hàng lớn như ngành bưu điện, viễn thông, giáo dục.
AAC được Bộ Công Thương bình chọn là một trong 05 công ty kiểm toán hoạt động
tốt nhất tại Việt Nam và được trao giải/cúp “Thương mại Dịch vụ - Top Trade Services”
liên tiếp trong hai năm 2007, 2008. Giải thưởng này được trao cho những doanh nghiệp
tiêu biểu, hoạt động trong 11 lĩnh vực Thương mại Dịch vụ mà Việt Nam cam kết thực
hiện khi gia nhập WTO, đã có những đóng góp vào sự phát triển kinh tế xã hội của đất
nước nói chung và ngành thương mại dịch vụ nói riêng, trong đó có dịch vụ kế toán, kiểm
toán
Trong năm 2009 vừa qua, AAC được Đài Tiếng nói Việt Nam, Bộ Công thương, Bộ
Lao động Thương binh và Xã hội, Bộ Y tế, Bộ Thông tin và Truyền thông, Bộ Văn hóa
Thể thao và Du lịch,... bình chọn và trao cúp vàng “Doanh nghiệp Việt Nam tiêu biểu”.
Tháng 10/2009, AAC được trao tặng danh hiệu “Tổ chức kiểm toán niêm yết uy tín”.
Hiện nay, AAC đã gia nhập vào tập đoàn Polaris - một tổ chức kiểm toán của Mỹ có

- Đánh giá rủi ro của hợp đồng kiểm toán liên quan đến hoạt động công ty
- Duy trì các mối quan hệ với các cán bộ cấp cao của công ty
- Chịu trách nhiệm giải đáp thắc mắc về các vấn đề kế toán và kiểm toán có tầm quan
trọng.
- Chịu trách nhiệm đánh giá các công việc kiểm toán đã được thực hiện
- Chịu trách nhiệm ký Báo cáo kiểm toán và thư quản lý
- Chịu trách nhiệm tham gia buổi họp với khách hàng sau khi kết thúc cuộc kiểm toán
hoặc uỷ quyền lại cho giám đốc hoặc phó giám đốc các khối.
Phó Tổng giám đốc:
- Giúp việc cho tổng giám đốc, được tổng giám đốc phân công uỷ quyền giải
quyết những công việc cụ thể về các vấn đề liên quan đến nhân lực, hành chính, khách
hàng và các vấn đề về nghiệp vụ
- Chịu trách nhiệm trước tổng giám đốc và pháp luật nhà nước về các vấn đề
được phân công và uỷ quyền.
- Phụ trách trực tiếp một trong hai mảng công việc: BCTC và xây dựng cơ bản.
Giám đốc các khối: gồm giám đốc của hai khối BCTC và xây dựng cơ bản, phụ
trách các vấn đề:
- Về nghiệp vụ chuyên môn
- Về nhân sự
- Cộng tác, hỗ trợ
- Hành chính
Trưởng phòng và quản lý: Mỗi phòng có một trưởng phòng, một phó phòng kiểm
toán, một tư vấn tài chính - kế toán và một số kiểm toán viên tiêu biểu của công ty. Trưởng
phòng quản lý trực tiếp các nhân viên trong phòng và chịu sự điều động của quản lý cấp
cao hơn.
Kiểm toán viên chính:
- Giám sát trực tiếp công việc của các trợ lý, nhân viên thử việc.
- Báo cáo trực tiếp với người quản lý phụ trách một vụ việc kiểm toán. Trong quá
trình kiểm toán nếu có phát sinh các sự kiện bất thường, có thể báo cáo và hỏi ý kiến của
các cấp cao hơn.

toán, lập các BCTC định kỳ, chuyển đổi các BCTC được lập theo VAS, IAS (trong trường
hợp có các doanh nghiệp nước ngoài đầu tư tại Việt Nam, phản ánh thông tin nghiệp vụ
theo VAS và thuộc một tổ chức quốc tế nào đó nên có nhu cầu chuyển đồi từ VAS sang
IAS nhằm thống nhất hệ thống BCTC để báo cáo lên cấp trên ở nước ngoài), thiết kế và
thực hiện mô hình tổ chức bộ máy kế toán (giúp khách hàng tổ chức, thiết lập bộ máy kế
toán hợp lý).
Tư vấn thuế: gồm tư vấn việc áp dụng chính sách thuế, tư vấn công tác kê khai và
quyết toán thuế, tư vấn về các thủ tục hoàn thuế và khiếu nại về thuế, hỗ trợ việc cập nhật
thông tin về thuế và thuế quan.
Tư vấn tài chính và quản lý: gồm Tư vấn thành lập và quản lý doanh nghiệp; Tư
vấn thành lập cơ chế tài chính nội bộ; Tư vấn việc sửa đổi, bổ sung chế độ kế toán – tài
chính phù hợp với yêu cầu quản lý; Soát xét BCTC; Xác định giá trị doanh nghiệp để cổ
phần hóa hoặc phá sản doanh nghiệp; Thẩm định tình hình tài chính và giá trị tài sản tranh
chấp, kiện tụng.
Dịch vụ đào tạo và tuyển dụng: Đào tạo, bồi dưỡng kế toán và kiểm toán viên nội
bộ; Cập nhật kiến thức tài chính, kế toán, kiểm toán (chủ yếu trong nội bộ doanh nghiệp);
Hỗ trợ tuyển dụng nhân viên kế toán và kiểm toán nội bộ (cho các doanh nghiệp).
Dịch vụ tin học: tư vấn việc lựa chọn các phần mềm tin học về kế toán tài chính và
kế toán quản trị; Tư vấn việc lựa chọn trang bị các thiết bị tin học, cài đặt hệ thống thông
tin quản lý.
4. Giới thiệu tổng quan về quy trình kiểm toán áp dụng tại AAC
Quá trình kiểm toán tại AAC gồm các giai đoạn: Giai đoạn tiền kế hoạch, giai đoạn
lập kế hoạch kiểm toán, thực hiện kiểm toán và kết thúc kiểm toán (lập Báo cáo kiểm
toán).
Giai đoạn tiền kế hoạch: là giai đoạn khảo sát khách hàng, nhận định những rủi ro
trong hoạt động kinh doanh của họ, xem xét tính liêm chính của ban quản trị, yêu cầu của
khách hàng và đánh giá mức độ rủi ro khi nhận lời mời kiểm toán để lập kế hoạch kiểm
toán.
Giai đoạn lập kế hoạch: kiểm toán viên sẽ tìm hiểu thông tin về khách hàng và về
hoạt động kinh doanh của khách hàng, từ đó xác định mức trọng yếu, đánh giá các rủi ro.

bản dự thảo Báo cao kiểm toán nêu rõ ý kiến của mình về tính trung thực, hợp lí, hợp pháp
của báo cáo tài chính, trình lên ban soát xét phê duyệt và gửi cho khách hàng, hai bên ký
vào báo cáo kiểm toán và sau đó AAC sẽ phát hành chính thức báo cáo kiểm toán ra bên
ngoài.
Các giấy tờ làm việc trong giai đoạn này:
• Chỉ mục giấy làm việc
• Xác nhận bản thảo báo cáo kiểm toán
• Trang trình duyệt
• Trao đổi với khách hàng khi kết thúc kiểm toán
• Danh mục kiểm tra cuối cùng
• Bàn luận về thư quản lý
• Tổng kết của nhóm trưởng
• Tổng kết của các thành viên trong nhóm
• Kiểm tra khái niệm hoạt động liên tục
• Kiểm tra sự kiên sinh sau ngày kết thúc niên độ
• Biên bản ghi nhận tiến độ làm việc
• Bảng chấm công
Quy trình kiểm toán của AAC dựa trên những lý luận chung về kiểm toán, các chuẩn
mực kiểm toán Việt Nam (VAS) và có tham khảo thêm các chuẩn mực kiểm toán quốc tế
(IAS). Để quản lý và thực hiện tốt công việc kiểm toán, công ty đã đưa ra những quy định
hướng dẫn về quy trình kiểm toán, được chia ra làm 8 phần, ký hiệu từ 1000 đến 8000.
Cụ thể như sau:
1000 - Lập kế hoạch, bao gồm các quy định cụ thể:
1100 - Lập kế hoạch giao dịch và phục vụ khách hàng: Công việc trong giai đoạn
này là xem xét yêu cầu của khách hàng và khả năng đáp ứng yêu cầu của công ty.
1200 – Đánh giá rủi ro kiểm toán và môi trường kiểm soát
1300 – Các điều kiện thoả thuận hợp đồng kiểm toán
1400 – Tìm hiểu hoạt động kinh doanh khách hàng
1500 – Tìm hiểu về quy trình kế toán
Từ đó giúp kiểm toán viên có cái nhìn tổng quan về khách hàng.

tích (SAP)
3320 – Bảng tính và chọn mẫu theo CMA (đơn vị tiền tệ)
3430 – Ma trận xác định độ đảm bảo R
4000 – Kiểm soát
4100 - Kết luận về kiểm tra hệ thống kiểm soát nội bộ
4200 - Kiểm tra hệ thống kiểm soát nội bộ (D&I, O&E), trong đó:
 D&I (Design & Inplement): Kiểm tra thiết kế và hoạt động của
KSNB (tính hữu hiệu)
 O&E : kiểm tra tính hiệu quả của KSNB.
5000-8000 – Chương trình kiểm toán và các giấy tờ làm việc của các phần hành kiểm
toán, cụ thể:
5000 - Kiểm tra chi tiết về tài sản
6000 - Kiểm tra chi tiết về nợ phải trả
7000 - Kiểm tra chi tiết về nguồn vốn
8000 - Kiểm tra chi tiết các khoản mục trên BCKQKD
Phương pháp kiểm toán áp dụng tại công ty kiểm toán AAC:
Công ty kiểm toán AAC chọn phương pháp kiểm toán theo khoản mục. Sai sót của
một tài khoản có thể xảy ra theo 2 hướng: Ghi quá (đối với các tài khoản tài sản và chi phí)
hoặc ghi thiếu (đối với các tài khoản nợ phải trả và doanh thu). Để kiểm tra xem tài sản và
chi phí có bị ghi khống hay không, AAC áp dụng kỹ thuật kiểm tra từ dưới lên, tức kiểm
tra ngược từ sổ sách về chứng từ (ký hiệu là O – Overstatement), và ngược lại để kiểm tra
xem nợ phải trả và doanh thu có bị ghi thiếu hay không, công ty dùng kỹ thuật kiểm tra từ
trên xuống, kiểm tra xuôi từ chứng từ tới sổ sách (ký hiệu là U – Understatement).
Trong kế hoạch kiểm toán các tài khoản, công ty đã xây dựng ma trận định hướng
kiểm tra, theo đó mỗi khoản mục sẽ được kiểm tra theo hai hướng O và U, cụ thể như sau:
Hướng kiểm tra trực tiếp Hướng kiểm tra gián tiếp
Kiểm
tra
Tài sản &
Chi phí

Trực tiếp O
Gián tiếp U
1520- Phân loại mức độ sử dụng MT
1530- Tìm hiểu các chu trình kinh doanh1540- Tìm hiểu môi trường sử dụng MT
1210- Đánh giá RR kiểm toán và MTKS1411- Tìm hiểu hoạt động kinh doanh1510- Tổng quan về hoạt động kế toán1710- Xác định mức độ trọng yếu
1820- Kế hoạch kiểm toán sơ bộ cho các TK1810- Tổng hợp kế hoạch kiểm toán
4210- Kiểm tra một phần HTKS4310- HTKS các chu trình kinh doanh4410- HTKS trên máy vi tính
XX30- Chương trình kiểm toán theo TK
4110- Kết luận về hệ thống KSNB
2120- Tổng hợp các vấn đề cần đưa vào TQL
Sơ đồ tổng hợp chung:
Đồng thời với việc lưu trữ các hồ sơ, giấy tờ làm việc trên giấy của kiểm toán viên,
công ty kiểm toán AAC còn tổ chức lưu trữ hồ sơ điện tử bằng phần mềm quản lý hồ sơ.
Phần mềm quản lý hồ sơ (Document Manager): là một dạng tủ lưu trữ hồ sơ điện tử
nhằm quản lý và lưu trữ các file tài liệu, giấy tờ làm việc cho các cuộc kiểm toán, được
thiết lập, xử lý và lưu trữ một cách có hệ thống theo một cấu trúc nhất định., giúp kiểm
toán viên có thể tạo mới, copy, in hoặc xóa và cấu trúc các phần hành cũng như các giấy
làm việc trong các file kiểm toán khi đã qua chế độ bảo mật; nhập vào hoặc kết xuất các
giấy làm việc giữa file kiểm toán và các ứng dụng khác (công dụng này giúp trưởng đoàn
nhận tài liệu từ các trợ lý một cách dễ dàng) ; soát xét file kiểm toán trên máy vi tính; ký
các giấy tờ làm việc trên máy tính; cập nhật và in các giấy làm việc theo lựa chọn; lưu trữ,
khôi phục từng tài liệu riêng biệt hoặc toàn bộ file kiểm toán …
5. Thủ tục kiểm toán BCTC của AAC
Bên cạnh chương trình kiểm toán tổng quát, công ty kiểm toán AAC còn xây dựng
các thủ tục kiểm toán rút gọn, bao gồm các thủ tục kiểm toán chung và thủ tục kiểm toán
các khoản mục cụ thể, nhằm giúp cho các trưởng nhóm kiểm tra lại các phần hành trước
khi làm thư trao đổi để họp với khách hàng. Thủ tục kiểm toán nào đã thực hiện thì kiểm
toán viên sẽ đánh dấu () vào cột “Thực hiện”, đồng thời ghi ký hiệu trang giấy làm việc
tương ứng vào cột “Giấy làm việc”, bước này giúp kiểm toán viên rà soát lại quá trình làm
việc của mình xem các thủ tục kiểm toán đã được thực hiện đầy đủ hay chưa. Yêu cầu

Công ty XYZ liên lạc với công ty kiểm toán AAC, đưa ra đề nghị kiểm toán, phó
tổng giám đốc phụ trách mảng BCTC (anh Hiếu) là người trực tiếp liên lạc với khách hàng.
Các bước công việc:
- Xem xét tính liêm chính của ban lãnh đạo đơn vị:
• Yêu cầu của khách hàng: công ty XYZ yêu cầu kiểm toán BCTC năm 2009
• Tính liêm chính của ban quản trị: điện thoại cho kiểm toán viên tiền nhiệm,
hỏi thông tin về ban giám đốc công ty XYZ -> ban giám đốc liêm chính, có chủ
trương rõ ràng, mong muốn kiểm toán để tìm ra những chỗ yếu kém trong đơn vị
nhằm khắc phục kịp thời, để công ty tiếp tục phát triển tốt hơn.
• Có bất đồng gì giữa kiểm toán viên tiền nhiệm và ban giám đốc công ty XYZ
không: Không
• Hỏi lý do khách hàng thay đổi kiểm toán viên: do phí kiểm toán đắt