Gian l n và sai sót trong ki m toán GVHD: Th.S Nguy n Th H ng Minhậ ể ễ ị ồ
M C L CỤ Ụ
L I M Đ UỜ Ở Ầ ........................................................................................2
N I DUNGỘ
Ph n Iầ . Gian l n và sai sót v i v n đ ki m toánậ ớ ấ ề ể ................................
4
I/ Khái ni m ệ .................................................................................4
1. Gian l nậ ..................................................................................4
2. Sai sót ..................................................................................5
3. So sánh gian l n và sai sótậ .............................................................6
II/ Các hình th c bi u hi nứ ể ệ .............................................................7
1. Hình th c bi u hi n c a gian l nứ ể ệ ủ ậ ......................................................
7
2. Hình th c bi u hi n c a sai sótứ ể ệ ủ ........................................................7
III/ Các nhân t nh h ng đ n gian l n và sai sótố ả ưở ế ậ ..............................
7
IV/ Trách nhi m c a ki m toán viên đ i v i gian l n và sai sótệ ủ ể ố ớ ậ .........
9
Ph n IIầ . Th c tr ng gian l n và sai sót trong ki m toán hi n nayự ạ ậ ể ệ .......
13
I/ Các hành vi gian l n và sai sót trong ki m toán tài chínhậ ể ..................13
II/ Các hành vi gian l n và sai sót trong ki m toán ho t đ ngậ ể ạ ộ .............15
III/ Các hành vi gian l n và sai sót trong ki m toán tuân thậ ể ủ................19
IV/ Các hành vi gian l n và sai sót c a các công ty ki m toánậ ủ ể .............20
Ph n IIIầ . Nh ng gi i pháp nh m h n ch các hành vi sai ph mữ ả ằ ạ ế ạ .........23
trong ki m toán.ể
L I K T Ờ Ế ...............................................................................................28
SVTH: Võ Th Thu Oanh Trang ị 1
Gian l n và sai sót trong ki m toán GVHD: Th.S Nguy n Th H ng Minhậ ể ễ ị ồ
TÀI KI U THAM KH OỆ Ả ......................................................................29
Trong quá trình ki m toán luôn tìm n nh ng gian l n và sai sótể ẩ ữ ậ

v gian l n và sai sót trong k toán và ki m toán .Đ hi u rõ h n về ậ ế ể ể ể ơ ề
nh ng gian l n và sai sót đó tôi xin trình bày v đ tài : “ GIAN L N VÀữ ậ ề ề Ậ
SAI SÓT V I V N Đ KI M TOÁN” Ớ Ấ Ề Ể
SVTH: Võ Th Thu Oanh Trang ị 3
Gian l n và sai sót trong ki m toán GVHD: Th.S Nguy n Th H ng Minhậ ể ễ ị ồ
PH N I:Ầ GIAN L N VÀ SAI SÓT V I V N Đ KI M TOÁNẬ Ớ Ấ Ề Ể :
I. Khái ni mệ :
1) Gian l nậ :
Gian l n là nh ng hành vi c ý làm sai l ch thông tin kinh t , tàiậ ữ ố ệ ế
chính do m t hay nhi u ng i trong đ n v ho c bên th ba th c hi n,ộ ề ườ ơ ị ặ ứ ự ệ
làm nh h ng đ n đ i t ng ki m toán.ả ưở ế ố ượ ể
Trong lĩnh v c tài chính k toán, gian l n có th đ n thu n là hànhự ế ậ ể ơ ầ
vi c ý xâm ph m tài s n, bi n th công qu , tham ô, tham nhũng ...Songố ạ ả ể ủ ỹ
xâm ph m tài s n th ng g n v i xuyên t c v thông tin k toán nhạ ả ườ ắ ớ ạ ề ế ư
ghi chép các nghi p v không đúng s th t,gi m o ho c s a ch aệ ụ ự ậ ả ạ ặ ử ữ
ch ng t , d u di m h s tài li u, b t đ u m i thông tin...ứ ừ ấ ế ồ ơ ệ ị ầ ố
Ví dụ : Khi đang ki m tra vi c c t gi m doanh s bán hàng m t kháchể ệ ắ ả ố ở ộ
hàng, trong s các nghi p v đã đ c ch n l a, ki m toán viên đã b tố ệ ụ ượ ọ ự ể ắ
g p m t nghi p v liên quan đ n doanh s t m t khách hàng mà d aặ ộ ệ ụ ế ố ừ ộ ự
vào vi c đánh giá tình hình kinh doanh các ph n hành ki m toán khác,ệ ở ầ ể
ki m toán viên nh n ra khách hàng này là m t ng i mua chính. Nghi pể ậ ộ ườ ệ
v này x y ra không th ng xuyên, và đ c đánh giá là tr ngụ ả ườ ượ ọ
SVTH: Võ Th Thu Oanh Trang ị 4
Gian l n và sai sót trong ki m toán GVHD: Th.S Nguy n Th H ng Minhậ ể ễ ị ồ
y u.Nh ng tài li u có liên quan đ n nghi p v này đ c thu th p.ế ữ ệ ế ệ ụ ượ ậ
Nh ng tài li u này bao g m nh ng b ng ch ng liên quan đ n vi c chiữ ệ ồ ữ ằ ứ ế ệ
tr c a các kho n ph i thu sau ngày k t thúc Báo cáo tài chính năm. Tuyả ủ ả ả ế
nhiên tài li u liên quan đ n vi c giao hàng b ng đ ng thu đã khôngệ ế ệ ẳ ườ ỷ
đ c cung c p. Quá trình phân tích đã ch ra r ng không h có vi c ghiượ ấ ỉ ằ ề ệ
chép quá trình v n chuy n. M c dù có b ng ch ng c a vi c chi tr ,ậ ể ặ ằ ứ ủ ệ ả

3) So sánh gian l n và sai sótậ :
 Gi ng nhauố : Đ u là sai ph m, làm l ch l c thông tin, ph n ánh saiề ạ ệ ạ ả
th c t .ự ế
 Khác nhau:
Các m tặ
so sánh
Gian l nậ Sai sót
V m tề ặ
hình th cứ
- Hành vi có tính toán,
có ch ý nh m m củ ằ ụ
đích v l i. ụ ợ
- Hành vi không có chủ
ý,ch là vô tình b sót,ỉ ỏ
ho c do năng l c h n ch ,ặ ự ạ ế
thi u th n tr ng trongế ậ ọ
công vi c,...gây ra saiệ
ph m.ạ
V m cề ứ
đ tinh viộ
- Do gian l n là hànhậ
vi có ch ý nên m củ ứ
đ tinh vi cao h n saiộ ơ
sót.Khi th c hi n gianự ệ
l n, ng i th c hi nậ ườ ự ệ
th ng có s chu nườ ự ẩ
b , tính toán k l ngị ỹ ưỡ
- Do sai sót là hành vi
không có ch ý nên m củ ứ
đ tinh vi th p, d phátộ ấ ễ

 Nh ng h n ch trong thi t k và th c hi n hữ ạ ế ế ế ự ệ ệ
th ng ki m soát n i b .ố ể ộ ộ
SVTH: Võ Th Thu Oanh Trang ị 7
Gian l n và sai sót trong ki m toán GVHD: Th.S Nguy n Th H ng Minhậ ể ễ ị ồ
 Nh ng h n ch v n có c a ho t đ ng ki mữ ạ ế ố ủ ạ ộ ể
toán.
 Các v n đ liên quan đ n tính chính tr c ho cấ ề ế ự ặ
năng l c c a ban giám đ c, nh :ự ủ ố ư
 Công tác qu n lý b m t ng i hay m tả ị ộ ườ ộ
nhóm ng i d c quy n n m gi , thi u s giám sát có hi uườ ộ ề ắ ữ ế ự ệ
l cc a ban giám đ c ho c h i đ ng qu n tr .ự ủ ố ặ ộ ồ ả ị
 C c u t ch c c a đ n v đ c ki mơ ấ ổ ứ ủ ơ ị ượ ể
toán ph c t p m t cách c ý.ứ ạ ộ ố
 S b t l c trong vi c s a ch a nh ngự ấ ự ệ ử ữ ữ
y u kém c a h th ng ki m soát n i b trong khi nh ng y u kémế ủ ệ ố ể ộ ộ ữ ế
này hoàn toàn có th kh c ph c đ c.ể ắ ụ ượ
 Thay đ i th ng xuyên k toán tr ngổ ườ ế ưở
ho c ng i có trách nhi m c a b ph n k toán và tài chính.ặ ườ ệ ủ ộ ậ ế
 Thi u nhi u nhân viên k toán trong m tế ề ế ộ
th i gian dài.ờ
 B trí ng i làm k toán không đúngố ườ ế
chuyên môn ho c b pháp lu t nghiêm c m.ặ ị ậ ấ
 Thay đ i th ng xuyên chuyên gia t v nổ ươ ư ấ
pháp lu t ho c ki m toán viên.ậ ặ ể
 Các s c ép b t th ng trong đ n v ho cứ ấ ườ ơ ị ặ
t bên ngoài vào đ n v , nh :ừ ơ ị ư
o Ngành ngh kinh doanh g p khóề ặ
khăn.
o Thi u v n kinh doanh do l ho cế ố ỗ ặ
m r ng qui mô doanh nghi pở ộ ệ

ch ng ki m toán thích h p :ứ ể ợ
+ Tài li u k toán không đ y đ ho c không đ c cung c p k p th i.ệ ế ầ ủ ặ ượ ấ ị ờ
+ L u tr tài li u không đ y đ v các s ki n và nghi p v kinh t .ư ữ ệ ầ ủ ề ự ệ ệ ụ ế
+ Có chênh l ch l n gi a s k toán c a đ n v v i xác nh n c a bênệ ớ ữ ổ ế ủ ơ ị ớ ậ ủ
th ba, mâu thu n gi a các b ng ch ng ki m toán, không gi i thíchứ ẫ ữ ằ ứ ể ả
đ c s thay d i c a các ch s ho t đ ng.ượ ự ổ ủ ỉ ố ạ ộ
+ Ban giám đ c t ch i cung c p gi i trình ho c gi i trình không thoố ừ ố ấ ả ặ ả ả
mãn yêu c u c a ki m toán viên.ầ ủ ể
 Nh ng nhân t t môi tr ng tin h c liên quan đén các tìnhữ ố ừ ườ ọ
hu ng và s ki n nêu trên,nh :ố ự ệ ư
- Không l y đ c thông tin t máy tính.ấ ượ ừ
- Có thay đ i trong ch ng trình vi tính nh ng không l uổ ươ ư ư
tài li u, không đ c phê duy t và không đ c ki m tra.ệ ượ ệ ượ ể
- Thông tin, tài li u in t máy tính không phù h pv i báoệ ừ ợ ớ
cáo tài chính.
- Các thông tin in ra máy tính m i l n l i khác nhau.ỗ ầ ạ
IV. Trách nhi m c a ki m toán viên đ i v i gian l nệ ủ ể ố ớ ậ
và sai sót:
Trách nhi m c a ki m toán viên đ i v i các sai ph m c a đ n v xu tệ ủ ể ố ớ ạ ủ ơ ị ấ
phát t m c tiêu c a báo cáo tài chính.Ki m toán viên không ph i ch uừ ụ ủ ể ả ị
trách nhi m v vi c phát hi n và ngăn ng a các sai ph m đ n v .ệ ề ệ ệ ừ ạ ở ơ ị
Trách nhi m c a ki m toán viên ch y u liên quan đ n vi c di n đ t ýệ ủ ể ủ ế ế ệ ễ ạ
ki n c a minh trên báo cáo ki m toán và đ đ a ra ý ki n đó, ki m toánế ủ ể ể ư ế ể
viên c n thi t k và th c hi n m t cu c ki m toán đ b o đ m h p líầ ế ế ự ệ ộ ộ ể ể ả ả ợ
r ng báo cáo tài chính không sai l ch tr ng y u.Đ i v i gian l n và saiằ ệ ọ ế ố ớ ậ
sót, trách nhi m ch y u c a ki m toán là xem xét r i ro có các sai l chệ ủ ế ủ ể ủ ệ
SVTH: Võ Th Thu Oanh Trang ị 10
Gian l n và sai sót trong ki m toán GVHD: Th.S Nguy n Th H ng Minhậ ể ễ ị ồ
tr ng y u trong báo cáo tài chính do nh ng gian l n và sai sót gâyọ ế ữ ậ
ra.Trách nhi m này đ c c th hoá thông qua nh ng th t c ki m toánệ ượ ụ ể ữ ủ ụ ể

toán.
+ Riêng đ i v i các sai sót quan tr ng và các hành vi gian l n, ki mố ớ ọ ậ ể
toán viên c n xem xét nh h ng c a chúng đ n khía c nh khác c aầ ả ưở ủ ế ạ ủ
cu c ki m toán, nh t là đ tin c y vào các gi i trình c a giám đ c.ộ ể ấ ộ ậ ả ủ ố
Ki m toán viên cũng th ng ph i thông báo cho ng i qu n lý khiể ườ ả ườ ả
nghi ng r ng gian l n là có th c dù r ng nó có th ch a nh h ngờ ằ ậ ự ằ ể ư ả ưở
tr ng y u đ n báo cáo tài chính.Ki m toán viên cũng ph i thông báo vọ ế ế ể ả ề
các sai sót quan tr ng ho c nh ng hành vi gian l n th c s x y ra.ọ ặ ữ ậ ự ự ả
Tr khi m i vi c quá rõ ràng, còn nhìn chung ki m toán viên khôngừ ọ ệ ể
đ c quan ni m r ng các sai sót và gian l n x y ra là đ n chi c và bi tượ ệ ằ ậ ả ơ ế ệ
l p.Vì b n ch t nh ng sai sót là th ng phát hi n theo dây chuy n nênậ ả ấ ữ ườ ệ ề
ki m toán viên ph i th n tr ng trong phát hi n sai sót, m i t ng quanể ả ậ ọ ệ ố ươ
c a nh ng sai sót này v i sai sót kia có th d n t i sai l m nghiêm tr ngủ ữ ớ ể ẫ ớ ầ ọ
c a báo cáo tài chính.ủ
Khi ki m toán viên g p ph i nh ng tr ng h p nghi ng các nhà qu nể ặ ả ữ ườ ợ ờ ả
lý doanh nghi p có liên quan đ n nh ng v n đ gian l n, ki m toán viênệ ế ữ ấ ề ậ ể
c n cân nh c k các u, nh c đi m c a đ ng s cũng nh c n cânầ ắ ỹ ư ượ ể ủ ươ ự ư ầ
nh c nên trao đ i phát giác v i ai là t t h n.Ki m toán viên c n ph iắ ổ ớ ố ơ ể ấ ả
luôn luôn ghi nh là h th ng ki m soát n i b có th tr nên hoàn toànớ ệ ố ể ộ ộ ể ở
vô hi u đ i v i gian l n c a các nhà qu n lý doanh nghi p và các nhàệ ố ớ ậ ủ ả ệ
qu n lý doanh nghi p có th : ả ệ ể
 B t ch t m i s ki m tra, ng c l i h còn có quy n ra l nhấ ấ ọ ự ể ượ ạ ọ ề ệ
ngăn ch n s ki m tra c a c p d i.ặ ự ể ủ ấ ướ
SVTH: Võ Th Thu Oanh Trang ị 12