LỜI MỞ ĐẦU
Qua hơn 10 năm thực hiện chuyển đổi cơ chế kinh tế, đặc biệt từ thập kỷ
90, cùng với đà tăng trưởng kinh tế, Việt nam đã đạt được những thành tựu
đáng kể trong hoạt động Thương mại quốc tế : thị trường xuất khẩu được mở
rộng, đã có những chuyển biến chuyển tích cực trong cơ cấu hàng xuất khẩu,
thay thế nhập khẩu có chọn lọc những mặt hàng trong nước san xuất có hiệu
quả mà Đảng và nhà nước ta đã lựa chọn là hoàn toàn đúng.
Để phát huy những thành tích đã đạt được, khắc phục những khó khăn
về kinh tế nói chung và hoạt động thương mại quốc tế nói riêng còn đang
phải đương đầu, đồng thời cải biến cơ cấu hàng XK các sản phẩm chế biến,
trong đó có hàng Dệt – May là rất cần thiết.
Dệt may là một ngành công nghiệp nhẹ có vị trí quan trọng trong cơ
cấu sản xuất của nền kinh tế quốc dân nói chung và của ngành cong nghiệp
nói riêng. Ngành đảm bảo hàng hoá tiêu dùng trong nước, thu hút nhiều lao
động, đòi hỏi 1 lượng vốn đầu tư ban đầu không lớn, ít gặp rủ ro, phát huy
hiệu quả nhanh, nên rất phù hợp với bước đi ban đầu của các nước đang phát
triển như nước ta hiện nay.
Nhận thức được sự cần thiết đó cũng như triển vọng phát triển của
ngành Dệt may, Em đã chọn đề tài “ Một số suy nghĩ về đẩy mạnh hoạt
động xuất khẩu hàng Dệt may VN sang thị trường EU“ Để viết đề án
môn học ,nhằm cô đọng kiến thức, trên cơ sở những kiến thức đã học kết
hợp giữa việt tổng hợp tài liệu, sách báo. tạp chí.
Ch ương I
CƠ SỎ LÝ LUẬN CỦA HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU VÀ SỰ CẦN THIẾT
PHẢI TĂNG CƯỜNG XUẤT KHẨU HÀNG DỆT MAY CỦA VIỆT NAM.
I - KHÁI NIỆM VÀ VAI TRÒ CỦA HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU
1- Khái niệm và đặc điểm của hoạt động xuất khẩu
- Khái niệm :
1
Hoạt động xuất khẩu là sự trao đổi hàng hoá, dịch vụ giữa các nước
thông qua hành vi mua bán sự trao đổi đó là một hình thức của mối quan hệ
hoánhăm thoát khỏi tình trạng nghèo nàn, chậm phát triển khó khăn và đòi
hỏi một lượng vốn lớn. Vốn là yếu tố chủ yếu không thể thiếu được,là vấn
đề sống còn với tiến trình công nghiệp hoá , hiện đại hoá đất nước. tiến trình
này đòi hỏi phải có nhiều vốn để xây dựng cơ sở hạ tầng, nhập khẩu máy
móc thiết bị, kỹ thuật công nghệ hiện đại ... phục vụ cho phát triển kinh tế.
Nguồn vốn cho nhập khẩu có thể được hình thành từ nhiều nguồn :
Tùe xuất khẩu , đầu tư nước ngoài, vay nợ, viện trợ, hoạt động du lịch, dịch
vụ, xuất khẩu sức lao động ... Trong đó nguồn quan trọng nhất là xuất khẩu
2
hàng hoá . Bởi vì, các nguồn vốn đầu tư nước ngoài vay nợ, viện trợ , tài
trợ ... Tuy quan trọng nhưng rồi cũng phải trả bằng cách này hay cách khác.
Ngoại tệ thu được qua các hoạt động du lịch, dịch vụ hiện nay chỉ là rất nhỏ
so với nhu cầu về vốn của tiến trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước,
xuất khẩu lao động không ổn định đang có xu hướng giảm dần . Do vậy ,
nguồn ngoại tệ quan trọng nhất chi dùng cho nhập khẩu chính là từ xuất
khẩu.
Ở nước ta vai trò của xuất khẩu thể hiện qua khía cạnh này ngày cáng
tăng lên. Trong thời kỳ cơ chế kế hoạch hoá tập trung , xuất khẩu của ta còn
rất nhỏ bé để phục vụ công nghiệp hoá chúng ta chủ yếu dựa vào nguồn viện
trợ từ các nước XHCN anh em. Sau khi chuyển sang cơ chế mới, hoạt động
xuất khẩu của nước ta đẫ có những bước tiến vượt bậc. Giai đoạn 1986 - 90
kim nghạch xuất khẩu cả nước đạt 7030 triệu USD, chiếm 75% tổng thu
ngoại tệ của đất nước , thu về xuất khẩu đảm bảo 56% nhập khẩu . Giai đoạn
1991 - 97 , kim nghạch xuất khẩu cả nước đạt 32.909 triệu USD, chiếm 82%
tổng thu ngoại tệ cả nước và đảm bảo 72% vốn cho nhập khẩu.
2. Xuất khẩu đóng góp vào việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế, thúc đẩy
sản xuất phát triển.
Hoạt động xuất khẩu có ảnh hưởng rất lớn đến xu hướng chuyển
dịchcơ cấu kinh tế trong nền kinh tế quốc dân. Với chiến lược " sản xuất
hướng mạnh vào xuất khẩu" chúng ta phải coi thị trường thế giới là hướng
các nước khác trên thế giới và là một hoạt động kinh tế quốc tế, hình thành
sớm hơn các hoạt động khác như tín dụng ,đầu tư ,vận tải quốc tế v.v... và
tạo điều kiện cho hoạt động này phát triển . Mặt khác, chính các quan hệ
kinh tế quốc tế đó lại tạo tiền đề mở rộng và đẩy mạnh xuất khẩu .
Hoạt động xuất khẩu cùng với các quan hệ kinh tế quốc tế khác làm
cho nền kinh tế nước ta gắn chặt với nền kinh tế thế giới và tham gia vào
phân công lao động quốc tế . Chính nhờ thông qua xuất khẩu và các quan hệ
đối ngoại khác mà hiện nay nước ta đã thiết lập mối quan hệ đối ngoại với
gần 200 nước trên thế giới , ký các hiệp định thương mại với hơn 60 nước là
thành viên của tổ chức kinh tế của thế giới và khu vực .
II - CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG,ĐẾN HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU
1- Các nhân tố kinh tế.
Nhừng điều kiện kinh tế có tác động rất mạnh đến khối lượng buôn
bán , đầu tư ... hàng năm . Song sự gia tăng buôn bán , đầu tư có su hướng
biến đổi nhanh hơn sự thay đổi của nền kinh tế .
Sự thay đổi về mức giầu có trên thế giới đã và đang ảnh hưởng trực
tiếp đến toàn bộ giá trị hàng hoá lưư chuyển quốc tế . Tỷ lệ mậu dịch quốc tế
đang có xu hướng tăng nhanh hơn tỷ lệ tổng sản phẩm thế giới ở một thời kỳ
dài. Điều này có nghĩa là sự tương quan so sánh giữa kinh doanh và sản xuất
không cố định mà luôn thay đổi qua các thời kỳ.
Mức độ gia tăng khối lượng và giá trị hàng hoá kinh doanh tuỳ thuộc
rất lớn vào mức độ can thiệp của Chính phủ. Thông qua các chính sách
,công cụ kinh tế vĩ mô mà Nhà nước thực hiện ,sự điều tiết khối lượng hàng
hoá từ nước ngoài vào và các doanh nghiệp kinh doanh quốc tế chỉ mở rộng
kinh doanh ở nước ngoài khi nhu cầu ở nước ngoài vần gia tăng đều đặn
trong một thời kỳ dài.
2- Nhân tố khoa học và công nghệ:
4
Sự tác động mạnh mẽ của cuộc cách mạng kỹ thuật trước , cuộc cách
mạng khoa học và công nghệ hiện nay đang thúc đẩy mạnh mẽ tốc độ tăng
đã và đang được ký kết, các tổ chức KTQT đặc biết là ngân hàng thế giới
(WB), ngân hàng phát triển Châu á (ADB) có vai trò đặc biệt quan trọng đối
với KDQT . Chính các tổ chức này đã cung cấp vốn cho các chương trình xã
hội và phát triển kinh tế hạ tầng cơ sở như nhà ở v.v...
III- SỰ CẦN THIẾT PHẢI TĂNG CƯỜNG XUẤT KHẨU HÀNG DỆT MAY
CỦA VIỆT NAM NÓI CHUNG VÀ THỊ TRƯỜNG EU NÓI RIÊNG.
1 - Sự cần thiết tăng cường xuất khẩu hàng Dệt may:
Xuất phát từ ưu thế của ngành dệt may:
5
Khi nền kinh tế Việt nam đang trên đà phát triển nhờ có chiến lược :
Hướng vào xuất khẩu , chuyển dịch cơ cấu hàng xuất khẩu sang dạng chế
biến sâu, mở ra những mặt hàng mới và có giá trị thặng dư cao. Đặc biệt
ngành Dệt may xuất khẩu đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt
nam. Giải quyết việc làm cho người lao động , cung cấp hàng hoá trong
nước, tạo điều kiện mở rộng thương mại quốc tế và là ngành nghề có lợi
nhuận cao.
Trong những năm gần đây, ngành dệt may Việt nam đã có những bước
phát triển đáng khích lệ, từng bước khẳng định được vị trí quan trọng của
mình trongnền kinh tế và trên hương trường quốc tế, đồng thời làngành sản
xuất và xuất khẩu quan trọng chiếm tỉ trọng cao trong tổngkim ngạch xuất
khẩu của nước ta.
Hàng Dệt may là một nhóm hàng xuất khẩu chủ lực trong cơ cấu hàng
xuất khẩu của nước ta. Với vị trí hiện nay của ngành hàng này đối với nền
kinh tế quốc dân cũng như đối với hoạt độnh kinh doanh quốc tế . Sự tăng
cường xuất khẩu hàng Dệt may là rất cần thiết, phù hợp với xu thế phát triển
chung của thế giới và yêu cầu của hoạt động xuất khẩu trong nước. Điều đó
được thể hiện qua những vấn đề sau:
1- Vị trí của ngành Dệt may trong nền kinh tế quốc dân và trong hoạt
động xuất khẩu của cả nước.
Ngành Dệt - may là 1 ngành công nghiệp nhẹ giữ vị trí quan trọng
ngạch xuất khẩu của toàn ngành) nên lợi nhuận thực tế thu được từ xuất
khẩu không cao trong khi tiềm năng để phát triển ngành này ở nước ta còn
to lớn. Đây là một lý do quan trọng để đẩy mạnh hoạt động xuất khẩu hàng
may trong thời gian tới.
Chất lượng hàng hoá và khả năng cạnh tranh của sản phẩm dệt may
việt nam trên thị trường thế giới còn thấp. Điều đó cho thấy cần có các biện
pháp đầu tư thích đáng để nâng cao chất lượng sản phẩm, tăng khả năng
cạnh tranh và uy tính của khách hàng dệt may trên thị trường.
2 - Thị trường EU một thị trường với tiềm năng:
+ EU là thị trường thống nhất và rộng lớn:
Từ 1968 EU đã là 1 thị trường thồng nhất về hải quan, có định mức
thuế hải quan chung cho tất cả các nước thành viên . Năm 1992 đã có hiệp
ước về sự thống nhất chính trị, kinh tế tiền tệ, xã hội giữa các nước thành
viên EU . cho đến nay EU đã là 1 thị trường rộng lớn bao gồm 15 quốc gia
và 367 triệu người tiêu dùng. Thị trường EU thống nhất cho phép tự do lưu
thông hàng hoá và vốn giữa các thành viên. Các số liệu thống kê cho biết
nhập khẩu hàng hoá từ các nước đang phát triển vào EU đang gia tăng và có
nhiều hàng nhập là hàng chế tạo nói chung và hàng dệt may nói riêng. 6
tháng đầu năm 2000 theo số liệu E/L cung cấp của phòng quản lý xuất nhập
khẩu, ta giao trên 6.000.000 chiếc ( so với cùng kỳnăm 1999 là 5.300.000
chiếc ) tăng khoảng 13%. So với hạn ngạch chính thức năm 2000 là
15.766.000 chiếc đạt 38,1%.
+ EU là một trung tâm kinh tế hùng mạnh, có vai trò rất lớn trong nền
kinh tế thế giới. Kinh tế của Liên minh Châu âu không chỉ lớn về qui mô
(năm1999 GDP đạt 8,774 tỉ USD chiếm 20% GDP toàn cầu, Mỹ chiếm
20,4% , Nhật chiếm 2,2%) vững mạnh về cơ cấu, tăng trưởng ổn định, lắm
giữ đồng tiền mạnh EURO có khả năng chuyển đổi trên toàn thế giới . EU
không chỉ có nguồn nhân lực trình độ cao và lành nghề còn có thị trường nội
7
địa với sức mua lón ( hơn 386 triệu người tiêu dùng, năm 1999 GDP bình
Ch ương II
THỰC TRẠNG XUẤT KHẨU HÀNG DỆT MAY VIỆT NAM
VÀO THỊ TRƯỜNG EU
I – TÌNH HÌNH XUẤT KHẨU HÀNG DỆT MAY CỦA VIỆT NAM NÓI
CHUNG:
Ngành dệt may nước ta phát triển đã lâu nhưng chỉtừ thập niên 90 trở
lại đây nó mới thực sự chiếm vị trí quan trọng trong nền kih tế nói chung và
hoạt động ngoại thương nói riêng. Trong 5 nămqua, kim ngạch xuất khẩu
hàng dệt may luôn đạt trên 1 tỷ USD/ năm và trở thành mặt hàng xuất khẩu
chủ lực của Việt nam.
1- Về qui mô và tốc độ tăng trưởng xuất khẩu hàng dệt may.
Từ năm 1991 đến nay , kim ngạch xuất khẩu hàng Dệt may nước ta
không ngừng tăng. Năm 1991 tổng giá trị xuất khẩu hàng Dệt may chỉ đạt
158 triệu USD , đến năm 1998 đã gấp 9,18 lần, đạt 1450 triệu USD , tương
đương với tốc độ tăng trưởng bình quân hàng năm là 43,5 % tức khoảng 160
triệu USD / năm. Bên cạnh đó tỷ trọng hàng đệt may xuất khẩu trong tổng
kim ngạch xuất khẩu của nước ta luôn tăng, từ 7,6 % năm 1991 lên 15 %
năm 1998 . Đến nay hàng dệt may đứng thứ nhất trong số 10 mặt hàng xuất
khẩu hàng đầu của Việt Nam.
Tình hình xuất khẩu hàng Dệt may của Việt nam trong 10 năm qua
được thể hiện trong bảng sau:
9
Nguồn ở báo Kinh tế và Phát triển số 33
Hai năm gần đây tốc độ tăng trưởng hàng Dệt may xuất khẩu đã
chững lại. Điều này đòi hỏi cần phải có sự phân tích và điều chỉnh hợp lý
trong thời gian tới để ngành Dệt may đứng vững trong điều kiện cạnh tranh
ngày càng khốc liệt. Mặc dù hàng dệt may Việt Nam là một mặt hàng xuất
khẩu trọng yếu, nhưng so với các nước trong khu vực và với tiềm năng của
nó thì kim ngạch đạt được còn khiêm tốn. Năm 1994, riêng Trung Quốc
cũng đã xuất khẩu được 15 tỷ USD hàng dệt may, ấn Độ là 5,9 tỷ USD và