ĐỀ TÀI:
“MỘT SỐ KINH NGHIỆM TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG LỒNG GHÉP GIÁO
DỤC TÌNH CẢM VÀ KỸ NĂNG XÃ HỘI CHO TRẺ MẪU GIÁO 3-4 TUỔI”
1. PHẦN MỞ ĐẦU

1.1. Lý do chọn đề tài, sáng kiến, giải pháp
Trẻ em mầm non là tương lai của đất nước, đất nước có giàu mạnh,
phồn vinh là nhờ vào thế hệ trẻ. Chính vì vậy phải chăm sóc giáo dục trẻ thật
tốt khi trẻ đang còn ở lứa tuổi mầm non nói chung và trẻ 3-4 tuổi nói riêng.
Người giáo viên mầm non ngoài việc hướng dẫn cho trẻ vui chơi, cho ăn, cho
ngủ, giáo dục trẻ thành những đứa trẻ ngoan ngoãn, lễ phép thôi chưa đủ, mà
nhiệm vụ của người giáo viên mầm non còn phải chú trọng đến việc giáo dục
tình cảm và kỹ năng sống cho trẻ.
Ngày nay, khi xã hội phát triển, trình độ tri thức của trẻ được nâng lên
gấp bội, nhưng bên cạnh đó kỹ năng của trẻ dường như bị tụt lùi. Điều này thể
hiện rõ chúng ta dễ dàng bắt gặp tình trạng trẻ em vô tư, thờ ơ, lạnh cảm, chưa có
cách xử lý phù hợp với những tình huống diễn ra hằng ngày như: Thưa, gửi, cảm
ơn, xin lỗi, thăm hỏi, giúp đỡ,…hay những hành vi gây hại với môi trường: Vứt
rác bừa bãi, hái hoa, bẻ cành, không thích chăm sóc cây cối, con vật xung quanh…
Những việc làm này vô tình sẽ làm mất dần kỹ năng sống ở trẻ.
Để giáo dục kỹ năng sống cho trẻ, điều quan trọng là chúng ta tạo môi
trường giáo dục cho trẻ. Đối với đứa trẻ kỹ năng sống là rất cần thiết nếu không có
kỹ năng sống sẽ gặp rất nhiều khó khăn trong hoạt động và sinh hoạt hàng ngày.
Phát triển tình cảm và kỹ năng xã hội cho trẻ là tiền đề quan trọng cho sự phát
triển toàn diện, giúp trẻ có kinh nghiệm trong cuộc sống, biết điều nên làm và
không nên làm, giúp trẻ tự tin, chủ động và biết cách sử lý các tình huống trong
cuộc sống, khơi gợi khả năng tự phục vụ, tính tư duy sáng tạo của trẻ.
"Phát triển tình cảm và kỹ năng xã hội cho trẻ” chính là một bước chuẩn bị
quan trọng nhất, là một nền tảng giúp hình thành nên cách sống tích cực của trẻ.
Trên thực tế chương trình giáo dục mầm non chưa có những hoạt động giáo dục
tình cảm và kỹ năng xã hội riêng biệt cho trẻ mà chỉ lồng ghép giáo dục tích hợp

biến những kiến thức về kỹ năng sống được cung cấp thành hành động cụ thể
trong quá trình hoạt động thực tiễn vớí bản thân, với người khác, với xã hội, ứng
phó với nhiều tình huống, học cách giao tiếp, ứng xử với mọi người, giải quyết
mâu thuẫn trong mối quan hệ và thể hiện bản thân một cách tích cực.
Với đề tài này tôi biết đã thu hút được sự quan tâm nghiên cứu của rất nhiều
bạn đồng nghiệp trong ngành. Đặc biệt đề tài tôi đang viết nó có những điểm mới:
Tôi dành sự quan tâm và hình thành ở trẻ những kỹ năng sống. Giáo dục cách
sống tích cực trong xã hội hiện đại. Giáo dục cho trẻ những kỹ năng mang tính cá
nhân và xã hội nhằm giúp trẻ có thể chuyển kiến thức, thái độ, cảm nhận thành
những khả năng thực thụ, giúp trẻ biết xử lý hành vi của mình trong các tình
huống khác nhau trong cuộc sống .
1.3. Phạm vi áp dụng đề tài, sáng kiến, giải pháp
Đề tài "Một số kinh nghiệm tổ chức các hoạt động lồng ghép giáo dục tình
cảm và kỹ năng xã hội cho trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi" được áp dụng ở bất kì nơi đâu,
bất kì lúc nào và ở lĩnh vực nào chúng ta cũng có thể áp dụng được một cách nhẹ
nhàng, thoải mái. Nhưng bản thân tôi là một giáo viên mầm non đang dạy lớp 3-4
tuổi nên tôi muốn tập trung khai thác trong phạm vi trường mầm non. Vì thế phạm
vi đề tài của tôi đang được áp dụng cho trẻ 3-4 tuổi ở trường mầm non mà tôi đang
công tác.
2. PHẦN NỘI DUNG

2.1. Thực trạng của nội dung cần nghiên cứu.
2


Trong những năm đầu tiên của cuộc đời, đặc biệt là trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi, em
nào cũng cần hình thành được một số kỹ năng, kỷ xảo, tri thức kinh nghiệm vững
chắc và đầy đủ, cùng với một số thói quen đạo đức theo chuẩn mực của xã hội, đủ
cho trẻ có thể cư xử trong cuộc sống hằng ngày, giao tiếp với mọi người và để
người khác hiểu mình. Như chúng ta đã biết trẻ 3-4 tuổi khá hiếu động, biết bắt

xung quanh.
2 - Kĩ năng hợp tác.
6/33
18,2%
27/33
81,8%
- Kỹ năng tuân thủ các quy
3
7/33
21,2%
26/33
78,8%
tắc xã hội.
- Kỹ năng giao tiếp lịch sự, lễ
4
7/33
21,2%
26/33
78,8%
phép.
5 - Kỹ năng tự phục vụ.
8/33
24,2%
25/33
75,8%
6 - Kĩ năng kiểm soát cảm xúc.
6/33
18,2%
27/33
81,8%

*Khó khăn:
Về phía giáo viên: Ở trường, giáo viên chủ yếu đi sâu truyền thụ những
kiến thức cho trẻ qua các giờ học, ít chú trọng đến việc rèn các kỹ năng sống cho
trẻ, nên hầu hết trẻ chưa có nhiều vốn kiến thức về kỹ năng sống. Kỹ năng lồng
ghép giáo dục tình cảm và kỹ năng xã hội cho trẻ vào các hoạt động trong ngày
của giáo viên còn bộc lộ nhiều hạn chế.
Về phía trẻ: Đa số trẻ chưa qua lớp nhà trẻ và trẻ được bố mẹ nuông chiều
nên trẻ chưa có kỹ năng xã hội cần thiết theo độ tuổi.
Về phía phụ huynh: Một số phụ huynh chưa hiểu hết được tầm quan trọng
của việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ và chưa quan tâm đến việc dạy kỹ năng
sống cho trẻ.
* Nguyên nhân thực trạng
Chương trình giáo dục hiện nay còn nặng về kiến thức. Bên cạnh đó áp lực
về công tác chuyên môn là quá lớn, cho nên giáo viên chủ yếu tập trung thời gian,
công sức để làm tốt công tác chuyên môn; ít có thời gian để nghiên cứu, tìm hiểu,
sưu tầm tài liệu về kỹ năng sống.
Nhiều gia đình chưa đủ hiểu tâm lý của con em mình. Chỉ quan tâm đến
việc kiếm tiền, đáp ứng nhu cầu vật chất cho con em mà lãng quên việc dạy bảo
con em những kỹ năng cần thiết trong cuộc sống như: Kỹ năng ứng xử, giao tiếp;
kỹ năng tự bảo vệ...
Trẻ còn nhút nhát, chưa chủ động tham gia vào các hoạt động tập thể.
Những việc trẻ có thể tự giải quyết và thực hiện được nhưng trẻ lại thụ động, trong
chờ và ỷ lại vào người lớn.
Công tác phối kết hợp giữa phụ huynh và cô giáo trong việc rèn và giáo dục
tình cảm, kỹ năng cho trẻ chưa được thường xuyên.
2.2. Các giải pháp
4


Trong thực trạng đó, cũng như nhận thức được tình hình thực tế hiện nay,

thấy trong bức tranh, qua đó giáo dục trẻ biết rửa tay trước khi ăn và không ăn
những thức ăn đã rơi xuống đất.
Giải pháp 2: “Lồng ghép giáo dục tình cảm và kỹ năng xã hội cho trẻ
trong giờ hoạt động học”
Phát triển tình cảm cho trẻ qua hoạt động khám phá:
Ví dụ: Qua hoạt động phám phá theo chủ đề "Bản thân" tôi giáo dục trẻ ý thức về
bản thân như cho trẻ tự giới thiệu về mình với các bạn: Tên, tuổi, giới tính, những
điều bé thích, không thích. Nhận biết và thể hiện cảm xúc, tình cảm với bạn bè
5


qua hoạt động khám phá "Gương mặt vui, gương mặt buồn": giúp trẻ nhận biết
một số trạng thái, cảm xúc vui buồn, sợ hãi, tức giận..
Ví dụ: Qua hoạt động khám phá theo chủ đề gia đình: Khi cho trẻ quan sát một số
vật dụng nguy hiểm như: ổ điện, bếp đang đun, phích nước nóng... qua đó giáo
dục trẻ biết tránh một số hành động có thể gây nguy hiểm cho bản thân và người
khác.
Bồi dưỡng cho trẻ kinh nghiệm sống, nhân cách tốt đẹp qua những câu
truyện bài thơ, tục ngữ, ca dao, đồng dao...
Ví dụ: Trong bài thơ “Thỏ bông bị ốm” với nội dung “Bạn Thỏ bị đau bụng với lý
do ăn thức ăn còn sống, uống nước ngoài ao” nhằm lồng ghép giáo dục kỹ năng an
toàn, tự bảo vệ (không ăn thức ăn chưa được nấu chín, không ra gần bờ ao, giếng
nước dễ xảy ra tai nạn), Được nghe kể chuyện là điều trẻ rất thích, do đó tôi lựa
chọn câu chuyện phù hợp để lồng ghép giáo dục kỹ năng xã hội cho trẻ. Chẳng
hạn chủ đề Bản thân, với câu chuyện “Cậu bé mũi dài” có nội dung giáo dục “tất
cả các bộ phận trên cơ thể bé đều rất quan trọng”, khi đó cô chuyển tải những
thông điệp quý báu “kỹ năng tự nhận thức bản thân”, hãy biết giữ gìn và bảo các
bộ phận trên cơ thể mình.
Ví dụ: Khi kể cho trẻ nghe các câu chuyện mang tính giáo dục tình cảm như Tích
Chu, ba cô gái.. qua câu truyện tôi đặt ra những câu hỏi tình huống như: Ví dụ

Hoạt động ngoài trời là cũng là một hoạt động mà tôi có thể lồng ghép tích
hợp nhiều kỹ năng xã hội cần thiết.
Ví dụ: “Nhìn ngắm hoa đẹp” trẻ thể hiện cảm xúc vui vẻ, thoải mái, từ đó trẻ yêu
thích cái đẹp, yêu thiên nhiên.
Ví dụ: Khi cho trẻ lao động nhổ cỏ tưới cây, quan sát và trò chuyện về cây xanh,
cây hoa, tôi sẽ trò chuyện cùng trẻ để về ích lợi của việc làm hình thành ở trẻ lòng
tự hào khi được góp công sức của mình vào việc làm cho môi trường xanh - Sạch đẹp. Khi cho trẻ dạo chơi sân trường, tôi thường đặt câu hỏi với trẻ: Làm thế nào
để sân trường sạch đẹp? (nhặt lá cây rơi, nhặt rác bỏ vào thùng rác, hình thành
được kỹ năng ứng xử văn minh cho trẻ không những ở trường mà trẻ sẽ thực hiện
việc giữ vệ sinh nhà, ở nơi công cộng.
Hay trong hoạt động ngoài trời, khi trẻ chơi tự do, vừa quan sát trẻ chơi tôi
vừa hướng dẫn trẻ cách chơi an toàn: Khi leo lên cầu trượt thì xếp hàng theo thứ
tự, biết chờ đến lượt, không chen lấn, xô đẩy, đùa nghịch, hò hét, tuyệt đối không
tranh giành đồ chơi, chơi đu quay không quay quá nhanh....
Giải pháp 4: Lồng ghép giáo dục tình cảm và kỹ năng xã hội cho trẻ
trong giờ hoạt động góc.
Hoạt động góc phản ánh sự sáng tạo, độc đáo của nhận thức và ngôn ngữ, nó
là tác động qua lại giữa trẻ với môi trường xung quanh. Khi trẻ hoạt động góc có
nghĩa là đang sống trong cuộc sống thực, trong khi chơi trẻ được đối thoại cùng
nhau, trao đổi thỏa thuận, thương lượng cùng nhau, trẻ phải nói cho bạn chơi hiểu
và phải hiểu lời bạn cùng chơi, từ đó làm cho trí tuệ của trẻ phát triển mạnh mẽ
chịu ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển tình cảm xã hội của trẻ hướng đến cái đẹp
trong giao tiếp, góp phần hình thành hành vi văn minh trong xã hội, hình thành
thái độ tích cực của trẻ với bản thân.
Ví dụ: Trong chủ đề “nghề nghiệp” ở góc phân vai có trò chơi “bác sĩ”, bác sĩ
khám bệnh cho bệnh nhân với thái độ vui vẻ, niềm nở, y tá cấp phát thuốc và dặn
bệnh nhân uống thuốc đúng giờ và ngồi chờ khám theo lượt. Tôi thường nhập vai
chơi với trẻ và hướng cho cô y tá dẫn người già và trẻ nhỏ được ưu tiên đi khám
trước. Có thể nói trẻ đóng vai bác sĩ đã có kinh nghiệm sống rất tốt và trẻ đã áp
dụng ngay trong quá trình chơi, kỹ năng giao tiếp và ứng xử văn minh được thể

nghiệm trong cuộc sống.
Ví dụ: Với nhóm bán hàng: Tôi rèn kỹ năng giao tiếp lịch sự, lễ phép cho trẻ, rèn
trẻ đưa đón đồ dùng cho bạn bằng 2 tay, rèn tinh thần đoàn kết khi chơi, khi chơi
không ném đồ chơi bừa bãi, chơi xong giáo dục trẻ có ý thức cất đồ dùng, đồ chơi
gọn gàng.
Với chủ đề “Gia đình” dạy trẻ kỹ năng chia sẻ, thể hiện sự quan tâm lẫn
nhau giữa các thành viên trong gia đình, ví dụ như: Gọi điện thoại hỏi thăm, chăm
sóc ông bà, gia đình cùng nhau đi du lịch, thăm hỏi lẫn nhau lúc ốm đau..
Hoạt động vui chơi diễn ra trong thời gian tương đối dài (40 phút), có rất
nhiều tình huống xảy ra, tôi luôn bao quát và kịp thời can thiệp để điều chỉnh hành
vi, giúp trẻ có thói quen tốt, biết được điều gì nên làm, điều gì không nên làm, lâu
dần những thói quen tốt, những hành vi đẹp sẽ được tích luỹ và trở thành kỹ năng
xã hội đối với trẻ.
Một đứa trẻ nếu thiếu kỹ năng tự phục vụ sẽ dẫn đến lười biếng, thụ động và
khó khăn khi tham gia vào các hoạt động tập thể. Thực hiện kế hoạch chỉ đạo
8


chuyên môn của Phòng giáo dục và kế hoạch chuyên môn của nhà trường đã xác
định mục tiêu và xây dựng kế hoạch về giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ trong
năm học, tôi luôn bám sát và rèn cho trẻ các kỹ năng tự phục vụ theo tuần.
Giải pháp 5: Lồng ghép giáo dục tình cảm và kỹ năng xã hội cho trẻ
trong giờ ăn ngủ, vệ sinh.
Trong giờ ăn, ngủ, vệ sinh, kỹ năng tự phục vụ được rèn luyện, được giáo
dục thường xuyên nhất. Ngay từ đầu năm học tôi đã dạy trẻ biết xả nước thì phải
giữ gìn quần áo chân tay sạch sẽ, trước khi ăn là phải rửa tay, lau mặt. Dạy trẻ có
những hành vi văn hóa trong ăn uống, qua đó dạy trẻ kỹ năng lao động tự phục vụ,
rèn tính tự lập như: Biết tự rữa tay sạch sẽ trước khi ăn, chỉ ăn uống tại bàn ăn,
biết cách sử dụng những đồ dùng, vật dụng trong ăn uống, ăn uống gọn gàng,
không rơi vãi, nhai nhỏ nhẹ không gây tiếng ồn, ngậm miệng khi nhai thức ăn, biết


cần thiết. Trong các buổi đón trẻ tôi thường trao đổi những nội dung ngắn gọn, dễ
hiểu, dễ thực hiện và mang tính thuyết phục, tôi thường xuyên trao đổi những kỹ
năng tự phục vụ trong tuần cho cha mẹ trẻ biết để cùng phối hợp rèn trẻ đạt hiệu
quả cao nhất, tôi luôn khuyến khích phụ huynh tạo điều kiện để trẻ tự phục vụ bản
thân: rửa mặt, đánh răng, thay quần áo, tự chọn quần áo, đồ dùng cá nhân chuẩn bị
đi học,…nhắc nhở phụ huynh cần dạy trẻ những kỹ năng như: Ghi nhớ số điện
thoại của bố, mẹ, địa chỉ gia đình để trẻ có thể tự bảo vệ bản thân khi gặp nguy
hiểm.
Phụ huynh hãy cho trẻ được chơi, bày đồ chơi, không cấm đoán trẻ, lúc này
cần thiết nhất là dạy trẻ phải tự cất đồ chơi hoặc ba mẹ cùng cất với trẻ, tuyệt đối
không nên làm thay cho trẻ. Hãy cho trẻ cùng tham gia công việc trong gia đình,
nêu lên hiểu biết và suy nghĩ của mình, từ đó sẽ có hướng điều chỉnh kỹ năng xã
hội phù hợp với trẻ 3-4 tuổi.
Tôi tuyên truyền phụ huynh cần phối hợp với giáo viên một cách chặt chẽ
và hợp lý bằng việc tham gia tình nguyện vào quá trình giáo dục trong nhà trường.
Cha mẹ nên tham gia vào các buổi trao đổi với giáo viên, tham gia các buổi họp
của nhà trường và dự một số giờ học, dự các hoạt động ngoại khoá, chỉ bằng cách
đó thôi cha mẹ đã giúp trẻ hiểu rằng học là phải học cả đời.
Cần giáo dục để trẻ cảm thấy thoải mái tự tin trong mọi tình huống của cuộc
sống. Nếu cha mẹ muốn giáo dục trẻ biết tự giữ kỷ luật, trước hết cần đánh thức
sự tự ý thức của trẻ, cố gắng khơi gợi để trẻ luôn nghĩ về bản thân mình một cách
tích cực và đừng bao giờ phá vở suy nghĩ tích cực về bản thân trẻ.
Trong gia đình, việc dạy trẻ những nghi thức văn hóa trong ăn uống rất cần
thiết. Để trẻ có được những kỹ xảo, thói quen sử dụng đồ dùng một cách chính xác
và thuần thục và khéo léo, không chỉ đòi hỏi trẻ phải thường xuyên luyện tập, mà
còn phải đáp ứng được những nhu cầu của trẻ, đó là cung cấp cho trẻ những mẫu
hành vi văn hóa, những hành vi đúng, đẹp, văn minh của chính cha mẹ và những
người xung quanh trẻ.
Tôi tuyên truyền để phụ huynh hiểu giáo dục tình cảm và kỹ năng xã hội

Sau khi tiến hành những giải pháp trên tôi thấy trẻ đã có kỹ năng xã hội cần
thiết phù hợp với độ tuổi. Trẻ tham gia vào các hoạt động một cách tự tin, mạnh
dạn.
Trẻ lớp tôi có sự chuyển biến rõ nét về việc hình thành các kỹ năng giao
tiếp, hợp tác làm việc theo nhóm, biết chia sẻ, cư xử với nhau một cách thân thiện
và phát triển những phẩm chất tốt đẹp như: Tính kiên trì, tính trung thực, biết
nhường nhịn…Trẻ tự tin tham gia vào các hoạt động của trường, lớp. Tỏ thái độ
với hành vi đúng- sai, tốt- xấu, biết quan tâm bảo vệ môi trường.
So với đầu năm, các nhóm kĩ năng xã hội của trẻ đã tiến bộ rõ rệt:
TT

1
2
3
4
5
6
7

Trẻ nhanh nhẹn, tự Trẻ nhút nhát chưa,
tin
tự tin

Nhóm kỹ năng xã hội cốt lõi

- Kỹ năng ứng xử phù hợp với
những người gần gũi xung quanh.
- Kỹ năng hợp tác.
- Kỹ năng tuân thủ các quy tắc xã
hội.


26/33

78,8%

7/33

21,2%

27/33

81,8%

6/33

18,2%

28/33

84,8%

5/33

15,2%

27/33

81,8%

6/33

tương lai mỗi cháu. Chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ lứa tuổi mầm non chính
là cơ sở giúp trẻ phát triển toàn diện về thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mỹ là nền
tảng cho quá trình học tập suốt đời của trẻ. Là giáo viên mầm non chúng ta hãy
luôn khuyến khích trẻ mạnh dạn tham gia các hoạt động, tự tin vào bản thân, đồng
thời, khuyến khích trẻ khi tham gia vào trò chơi, cần biết cải tiến, sáng tạo các
cách chơi và cố gắng đạt mục đích, đây chính là những kỹ năng cơ bản để sống và
làm việc sau này.
Thông qua việc nghiên cứu đề tài cho thấy để giáo dục tình cảm và kỹ năng
xã hội cho trẻ mẫu giáo bé giáo viên phải xác định được được mục đích, ý nghĩa
và tầm quan trọng của việc hình thành tình cảm và các kỹ năng xã hội cho trẻ
trong mọi hoạt động.
Bên cạnh những lời nói khích lệ nêu gương, khuyến khích những hành vi, lời
nói tốt của trẻ. Các bậc làm cha mẹ, cô giáo, những người lớn cần nhẹ nhàng, khéo
léo khi giáo dục tình cảm và kỹ năng xã hội cho trẻ, không nên hạ thấp khả năng
của trẻ, không dọa nạt hay bắt trẻ phải làm những việc quá sức của trẻ.
Ngoài lòng yêu nghề mến trẻ, người giáo viên phải có năng lực sư phạm,
trình độ chuyên môn, biết vận dụng những lý luận vào thực tế và có lòng kiên trì,
kiên nhẫn trong công việc, có sự quan tâm đến đặc điểm của từng cá nhân trẻ.
Giáo viên cần phải là người có kỹ năng xã hội tốt và luôn là tấm gương sáng
cho trẻ noi theo.
12


Tích cực trau dồi học hỏi, tự bồi dưỡng kiến thức qua sách báo, các phương
tiện thông tin đại chúng, internet, qua bạn bè, đồng nghiệp để nâng cao trình độ
chuyên môn, làm phong phú vốn sống và vốn hiểu biết của mình về nhiều lĩnh
vực.
Đó là những bài học kinh nghiệm mà tôi đã rút ra trong quá trình quan sát
và dạy trẻ.
3.2. Kiến nghị đề xuất

Tôi xin chân thành cảm ơn!

13


14