SKKN: Một số kinh nghiệm làm đồ dùng, đồ chơi từ nguyên vật liệu sẵn có
ở địa phương nhằm nâng cao hiệu quả chất lượng giảng dạy trẻ mẫu giáo
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
“MỘT SỐ KINH NGHIỆM LÀM ĐỒ DÙNG ĐỒ CHƠI TỪ
NGUYÊN VẬT LIỆU SẲN CÓ Ở ĐỊA PHƯƠNG
NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ CHẤT LƯỢNG
GIẢNG DẠY TRẺ MẪU GIÁO”
A. PHẦN MỞ ĐẦU:
Như chúng ta biết đối với trẻ mầm non hoạt động vui chơi là hoạt động
chủ đạo. Vì vậy đồ chơi có ý nghĩa lớn đối với sự phát triển của trẻ thơ, là
phương tiện cần thiết cho hoạt động học và chơi của trẻ. Đồ chơi là nhu cầu tự
nhiên không thể thiếu được đối với cuộc sống hàng ngày của trẻ, chẳng khác gì
bửa ăn giấc ngủ. Hay nói cách khác đồ chơi là nguồn vui cho đời sống trẻ thơ,
càng có nhiều loại đồ chơi thì trẻ càng học được nhiều hơn. Bởi thông qua các
loại đồ dùng, đồ chơi giúp trẻ trải nghiệm được sự hiểu biết của mình, nhờ đó
đáp ứng được tính tò mò, ham hiểu biết của trẻ. Hình thành cho trẻ trí tưởng
tượng và phát triển tư duy, ngôn ngữ trí nhớ lâu bền. Hình thành khả năng quan
sát, phân tích, tổng hợp, đồng thời ôn luyện củng cố kiến thức, kỹ năng cho trẻ
và giáo dục tình cảm, đạo đức, giúp trẻ hình thành và phát triển nhân cách con
người mới xã hội chủ nghĩa.
Bên cạnh đó, trò chơi còn là nhu cầu tự nhiên đối với cuộc sống của trẻ.
Nếu như đứa trẻ thỏa mãn với nhu cầu tìm hiểu và khám phá ra những đồ dùng,
đồ chơi thì trẻ sẽ biết cách sử dụng đồ dùng, đồ chơi đó một cách phù hợp,
sáng tạo. Nhưng đồ dùng, đồ chơi này do ai làm và được làm từ đâu, có tốn
kém hay không? đó là một điều quan trọng.
Các bạn có biết không? Trong sinh hoạt gia đình, có rất nhiều vật liệu bị
loại bỏ sau khi sử dụng, chẳng hạn như vỏ lọ dầu gội đầu, vỏ lọ sửa của trẻ,
hộp bìa cát tông, mo cau, lác cói, vỏ sọ dừa…Nhưng chúng ta có thể biến
cho trẻ.
Ngày nay, trong thời đại công nghiệp hóa, hiện đại hóa, kinh tế phát
triển, đồ chơi cho trẻ cũng rất phong phú, hiện đại. Trong số đó, có những loại
đồ chơi bổ ích, nhưng cũng không ít đồ chơi còn mang tính bạo lực, phi giáo
dục, độc hại đối với trẻ em. Những loại đồ chơi phù hợp để phát triển trí tuệ
cho trẻ mang tính giáo dục càng được bổ sung phong phú đa dạng bao nhiêu thì
kích thích được tính tò mò ham hiểu biết cùng khám phá của trẻ bấy nhiêu. Đồ
dùng, đồ chơi phải phù hợp với quy luật phát triển trí tuệ của trẻ ở đúng độ tuổi
mới có tác động góp phần hình thành và phát triển trí tuệ ở trẻ. Bên cạnh đó, đồ
chơi cùng với sự thể hiện diễn cảm tình cảm của cô sẽ góp phần giáo dục và
phát triển nhân cách cho trẻ.
Trẻ mầm non luôn có nhu cầu với đồ chơi mới lạ, trẻ thích được tự tay
tạo ra đồ chơi cho mình. Để thỏa mãn được nhu cầu đó của trẻ, đòi hỏi giáo
viên mầm non phải luôn sáng tạo ra nhiều đồ dùng, đồ chơi phù hợp với nội
dung bài dạy, phù hợp với tình huống giáo dục trong các hoạt động hàng ngày
cho trẻ. Đồ chơi đẹp sẽ giúp trẻ ham thích cái đẹp, biết phân biệt được cái đẹp,
cái xấu về hình dáng, màu sắc, cấu trúc, bố cục. Từ đó trẻ biết yêu cái đẹp và
trân trọng cái đẹp. Đồ chơi đẹp còn giúp trẻ phát triển óc thẩm mỹ và khuyến
khích trẻ sáng tạo ra nhiều cái đẹp. Có càng nhiều đồ chơi thì càng giúp trẻ
ham thích hoạt động, tìm tòi, khám phá, phát triển óc sáng tạo của mình.
2. Cơ sở thực tiễn.
2
Người thực hiện: Lê Thị Nga – Trường mầm non An Thủy
SKKN: Một số kinh nghiệm làm đồ dùng, đồ chơi từ nguyên vật liệu sẵn có
ở địa phương nhằm nâng cao hiệu quả chất lượng giảng dạy trẻ mẫu giáo
Với tầm quan trọng đó nên đồ dùng, đồ chơi trở thành nhiệm vụ tất yếu
một năm qua bản thân tôi đã gặp một số thuận lợi và khó khăn sau:
- Thuận lợi.
Bản thân được sự quan tâm giúp đỡ, chỉ đạo sâu sát của ban giám hiệu
nhà trường, được nhà trường đầu tư về cơ sở vật chất tạo điều kiện cho tôi
được đi học hỏi, bồi dưỡng chuyên môn, học tập tham quan ở các trường bạn.
3
Người thực hiện: Lê Thị Nga – Trường mầm non An Thủy
SKKN: Một số kinh nghiệm làm đồ dùng, đồ chơi từ nguyên vật liệu sẵn có
ở địa phương nhằm nâng cao hiệu quả chất lượng giảng dạy trẻ mẫu giáo
Đa số phụ huynh quan tâm đến việc học tập của con em mình, phối hợp
thường xuyên với giáo viên, đóng góp những vật liệu làm đồ dùng, đồ chơi cho
trẻ.
Các giáo viên trong trường tham gia nhiệt tình trong việc làm đồ chơi tự
tạo.
Bản thân đã nhiều năm tham gia hội thi làm đồ dùng, đồ chơi cấp huyện,
cấp tĩnh nên cũng đã đúc rút được một số kinh nghiệm trong việc làm đồ dùng,
đồ chơi.
- Khó khăn:
Đồ dùng, đồ chơi để tổ chức hoạt động học và chơi cho trẻ luôn thay đổi
theo từng chủ điểm, có số lượng nhiều nên giáo viên chưa đáp ứng đầy đủ các
loại đồ dùng đồ chơi cho trẻ. Do đó chất lượng các giờ hoạt động đạt rất thấp.
Cụ thể vào đầu năm học các loại đồ dùng đồ chơi ở các lĩnh vực cho mỗi trẻ
còn rất ít ( 4-6 loại đồ dùng, đồ chơi/1 cháu).
Có khoảng 65% trẻ hứng thú chơi và học.
25% trẻ kỹ năng chơi chưa thành thạo.
10% trẻ chơi không có nề nếp.
7/20 = 35%
5/20 = 25%
3/20 = 15%
LVPTNN
4/20 = 20%
8/20 = 40%
6/20 = 30%
2/20 = 10%
LVPTTC
6/20 = 30%
8/20 = 40%
4/20 = 20%
2/20 = 10%
4
Người thực hiện: Lê Thị Nga – Trường mầm non An Thủy
- Trẻ tô màu tranh về một số phương tiện giao thông
* Ở góc nghệ thuật:
- Cho trẻ múa hát về một số phương tiện giao thông.
- Làm đồ chơi: Làm thuyền từ lá cây, làm xe đạp từ ống hút sữa, làm ô
tô, tàu hỏa từ mo cau….
3.2. Thiết kế mẫu đồ chơi và chọn nguyên vật liệu.
Tư duy của trẻ là tư duy trực quan hình tượng, nên việc sử dụng đồ
dùng, đồ chơi trong giảng dạy và vui chơi là rất quan trọng. Đặc biệt, trẻ ở độ
tuổi này rất thích tự tìm tòi, khám phá những điều mới lạ trong cuộc sống, qua
thao tác với đồ chơi, trẻ sẽ tích lũy thêm kinh nghiệm và hiểu biết nhiều hơn.
5
Người thực hiện: Lê Thị Nga – Trường mầm non An Thủy
SKKN: Một số kinh nghiệm làm đồ dùng, đồ chơi từ nguyên vật liệu sẵn có
ở địa phương nhằm nâng cao hiệu quả chất lượng giảng dạy trẻ mẫu giáo
Nếu trong một tiết học, cô không sử dụng đồ dùng trực quan thì sẽ không thu
hút được sự chú ý của trẻ và trẻ chóng chán, khiến chất lượng dạy và học
không cao. Đồ dùng trực quan là một minh họa sinh động để giúp trẻ chú ý và
tiếp thu một cách nhanh chóng nội dung vấn đề cô cần truyền đạt. Chính vì vậy
khi thiết kế mẫu đồ chơi và chọn nguyên vật liệu phải đảm bảo được những
tính sau:
Đảm bảo tính sư phạm, tức là có tác dụng hình thành, củng các khái
niệm về toán, khám phá khoa học, hấp dẫn, kích thích trí tò mò của trẻ, trẻ có
thể thao tác với đồ chơi trong nhiều trò chơi.
Ví dụ: Ở giờ hoạt động chung “Làm quen một số con vật sống trong gia
đình” thì trong giờ hoạt động góc, ở góc nghệ thuật cô cho trẻ thực hiện gắn
các con vật sống trong gia đình bằng ngao, ốc. Cũng từ những con vật đó cô sử
dụng vào tiết toán cho trẻ đếm hoặc cho trẻ nhận hình đoán tên bài hát ở tiết
ở địa phương nhằm nâng cao hiệu quả chất lượng giảng dạy trẻ mẫu giáo
tình trong việc học tập của con mình, do đó giáo viên cần phải tuyên truyền
cho phụ huynh biết về tầm quan trọng của đồ dùng đồ chơi trong việc học tập
của trẻ, gặp gỡ, tâm sự, trao đổi với phụ huynh về việc học tập của trẻ, về khó
khăn trong việc sưu tầm nguyên vật liệu cho phụ huynh biết. Để từ đó phụ
huynh tìm cách giúp đỡ cô trong việc tìm kiếm nguyên vật liệu. Đồng thời
trong các buổi họp phụ huynh tôi luôn trưng bày các sản phẩm tự tạo của trẻ
làm ra cho phụ huynh biết. Qua đó tôi gợi ý một số nguyên vật liệu và nhờ mỗi
phụ huynh kiếm giúp tôi ít n hất từ 2-3 loại nguyên vật liệu trở lên. Đối với
những phụ huynh khéo tay, tôi nhờ phụ huynh tạo mẫu đồ chơi và giúp cô làm
đồ dùng đồ chơi. Nhờ thế mà tôi đã huy động tối đa nguồn vật liệu sẳn có ở
địa phương.
3.4. Giáo viên tích cực học hỏi, sưu tầm nguyên vật liệu.
Để có nhiều mẫu đồ chơi đẹp, nhiều cách làm, nhiều kinh nghiệm trong
quá trình làm đồ dùng đồ chơi cho trẻ, bản thân tôi không ngừng nêu cao tinh
thần học hỏi bạn bè đồng nghiệp, học hỏi từ các trường bạn, từ các đợt đi tham
quan, học kinh nghiệm của những người đi trước. Bên cạnh đó bản thân tôi
luôn tìm tòi nghiên cứu từ các tài liệu làm đồ dùng đồ chơi để tạo ra các loại đồ
chơi mới lạ, hấp dẫn với trẻ. Không chỉ vậy, trong quá trình trẻ chơi tôi luôn
quan sát và ghi lại những nguyên vật liệu, đồ chơi mà trẻ thích và nắm được
tâm sinh lý của từng trẻ để cung cấp đồ chơi kịp thời cho trẻ.
Ngoài việc tích cực học hỏi để làm đồ dùng đồ chơi cho trẻ, cô giáo cần
đầu tư cho việc tìm kiếm nguyên vật liệu đảm bảo, phù hợp nội dung chủ đề
chủ điểm.
7
Người thực hiện: Lê Thị Nga – Trường mầm non An Thủy
tô nhưng to hơn xe đạp và bánh của các loại xe tôi làm có dạng hình tròn và có
màu đen.
3.6. Khuyến khích trẻ làm một số đồ dùng đồ chơi cùng cô.
8
Người thực hiện: Lê Thị Nga – Trường mầm non An Thủy
SKKN: Một số kinh nghiệm làm đồ dùng, đồ chơi từ nguyên vật liệu sẵn có
ở địa phương nhằm nâng cao hiệu quả chất lượng giảng dạy trẻ mẫu giáo
Công việc này tuy đơn giản nhưng có giá trị rất lớn. Nó khắc sâu kiến
thức mà trẻ đã được học trên tiết học, đồng thời củng cố kỹ năng tạo hình cho
trẻ.
Tạo hứng thú cho trẻ khi được sử dụng những đồ dùng do mình làm ra
trong tiết học.
Giáo dục trẻ ý thức biết trân trọng và giữ gìn sản phẩm do chính mình
làm ra.
Cung cấp thêm đồ dùng đồ chơi cho lớp.
Ví dụ: Để phục vụ cho các tiết học về số lượng tôi tổ chức vẽ các đồ vật
con vật, đối tượng theo chủ điểm, sau đó tôi sẽ lưu lại một số tranh đẹp, cắt dán
các chi tiết cần thiết rồi bồi lên bìa cứng để trẻ sử dụng trong tiết học.
Trong bài tập đo độ dài cùng một đơn vị đo, tôi và trẻ làm một số đồ
dùng để đo như: Vẽ , tô màu và cắt theo hình bông hoa, hình bàn tay, bàn
chân…rồi dùng các đồ dùng này làm thước đo chiều dài các đối tượng.
4. Kết quả và bài học kinh nghiệm.
4.1. Kết quả.
Trong quá trình thực các biện pháp trên tôi đã thu được một số kết quả
sau:
* Đối với bản thân:
Sau khi thử nghiệm các đồ dùng, đồ chơi tự tạo vào trong giảng dạy và
tổ chức các hoạt động cho trẻ, tôi thấy chất lượng ngày càng được nâng cao.
Các thao tác của trẻ khi sử dụng đồ dùng đồ chơi rất thành thạo.
100% trẻ thực sự thích thú tham gia vào giờ học, giờ chơi, do đó kiến
thức của trẻ ngày càng được nâng cao, giờ học diễn ra thuận lợi.
Trẻ tiếp thu bài học nhanh, khả năng giao tiếp của trẻ tốt hơn.
Kết quả thể hiện rất rỏ qua việc khảo sát chất lượng cuối năm:
11
Người thực hiện: Lê Thị Nga – Trường mầm non An Thủy
SKKN: Một số kinh nghiệm làm đồ dùng, đồ chơi từ nguyên vật liệu sẵn có
ở địa phương nhằm nâng cao hiệu quả chất lượng giảng dạy trẻ mẫu giáo
Lĩnh vực
Xếp loại Tốt
Xếp loại Khá
Xếp loại TB Xếp loại Yếu
LVPTNT
10/20 = 50%
6/20 = 30%
liệu để làm đồ dùng đồ chơi.
Phụ huynh thấy được tầm quan trọng và trách nhiệm của mình trong việc
kết hợp với giáo viên cùng quan tâm chăm sóc giáo dục trẻ, phụ huynh đã quan
tâm hơn tới nội dung của các môn học, biết hướng dẫn, rèn luyện một số kỹ
năng cơ bản cho trẻ lúc ở nhà.
4.2.Bài học kinh nghiệm:
Với kết quả đạt được trên đây bản thân tôi đã đúc rút ra một số kinh
nghiệm như sau:
Là một giáo viên phải thực sự đam mê, tâm huyết với việc dạy học của
mình, thường xuyên quan tâm tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất cho trẻ học tập,
phải quan tâm đúng mức, luôn theo dõi động viên, khuyến khích nhằm tạo điều
kiện cảm xúc giúp trẻ phấn khởi trong các hoạt động học tập.
Giáo viên phải biết lên kế hoạch hoạt động học và chơi cho trẻ, nhưng
phải phù hợp với chủ điểm, phù hợp với khả năng nhận thức của trẻ.
Giáo viên phải nắm vững phương pháp các bộ môn để đưa đồ dùng vào
các hoạt động một cách hợp lý. Đồng thời giáo viên chọn đồ dùng, đồ chơi
phải phù hợp với chủ đề, chủ điểm.
Tích cực tham khảo tài liệu trong và ngoài chương trình, học hỏi đồng
nghiệp để nâng cao trình độ, hình thức và phương pháp giảng dạy phù hợp.
Bản thân giáo viên phải chịu khó, kiên trì trong việc sưu tầm nguyên vật
liệu và làm đồ dùng đồ chơi cho trẻ, có khả năng tạo hình tốt để tạo ra nhiều đồ
chơi đẹp , phù hợp với độ tuổi trẻ.
12
Người thực hiện: Lê Thị Nga – Trường mầm non An Thủy
SKKN: Một số kinh nghiệm làm đồ dùng, đồ chơi từ nguyên vật liệu sẵn có
ở địa phương nhằm nâng cao hiệu quả chất lượng giảng dạy trẻ mẫu giáo
Cần có sự phối kết hợp với phụ huynh một cách khéo léo, lôi cuốn phụ
SKKN: Một số kinh nghiệm làm đồ dùng, đồ chơi từ nguyên vật liệu sẵn có
ở địa phương nhằm nâng cao hiệu quả chất lượng giảng dạy trẻ mẫu giáo
14
Người thực hiện: Lê Thị Nga – Trường mầm non An Thủy