CHUYÊN ĐỀ NGỮ VĂN
Tổ: Văn Mĩ Nhạc
Năm học:2008 - 2009
QUY TRÌNH DẠY MỘT BÀI TẬP LÀM VĂN
BẬC T.H.C.S
I./ Đặt vấn đề:
1) Lí do chọn đề tài:
Bộ môn Ngữ văn bậc THCS có ba phân môn: Văn, Tiếng Việt và Tập làm
văn.Thực chất, Tập làm văn là phần thực hành của hai phân môn Văn và Tiếng
Việt. Các môn học ở bậc THCS đều có phần thực hành nhưng trong đó hai môn
Toán và Ngữ văn có yêu cầu thực hành cao (ta hay gọi làm toán, làm văn).
Trong thực tế, bộ môn Toán có điều kiện thực hành nhiều hơn bộ môn Ngữ văn.
Ở phân môn Tập làm văn, mỗi kiểu bài, dạng bài được thực hành trong một bài
viết.Sau tiết trả bài, khi rút ra được những ưu khuyết điểm cho dạng bài đó thì
HS đã chuyển qua học dạng bài khác. Vì vậy, để dạy cho học sinh viết tốt một
bài tập làm văn, thầy giáo và học sinh cần thực hiện tốt các yêu cầu sau đây:
+ Về phía học sinh:
- Phải có vốn kiến thức cơ bản về Văn, Tiếng Việt và Tập làm văn.
- Phải có vốn kinh nghiệm, tư tưởng, tình cảm đối với những vấn đề có
liên quan đến bài làm của học sinh, gợi được sự hứng thú trong quá trình viết.
+ Về phía người thầy:
Để giúp học sinh làm tốt bài tập làm văn, người thầy có một vai trò hết sức
quan trọng trong việc tổ chức, hướng dẫn học sinh làm bài.Thực chất, đây là cả
một quá trình cần có sự đầu tư công phu bắt đầu từ khâu ra đề, hướng dẫn, chấm
chữa, nhận xét bài làm của học sinh cho đến khâu trả bài.
2) Thực trạng tình hình:
Qua tìm hiểu thực tế, việc thực hiện quy trình dạy một bài tập làm văn của
giáo viên vẫn còn một số thiếu sót nhất định ở nhiều khâu khác nhau:
a. / Ra đề:
+ Đề ra vượt quá khả năng hoặc còn xa lạ đối với học sinh.Ví dụ: Thuyết
minh về một loài cây, loài vật mà các em chưa thấy, chưa biết.

hướng dẫn cho học sinh kiến thức, phương pháp làm từng kiểu bài, dạng bài
còn phải chú ý nhiều khâu: từ khâu ra đề đến khâu trả bài cho học sinh.
1) Ra đề:
Thông thường, khi ra đề, giáo viên chọn một trong hai cách: lấy các đề có
sẵn trong sách giáo khoa hoặc giáo viên tự ra đề. Mỗi cách đều có những ưu
điểm và những hạn chế riêng:
* Giáo viên lấy các đề có sẵn trong sách giáo khoa:
+ Ưu điểm: Đây là những đề chuẩn, sát hợp với yêu cầu của kiến thức;
học sinh có điều kiện tham khảo, định hướng nội dung, phương pháp làm bài,
làm cho bài viết của các em đúng hướng, đúng trọng tâm.
+ Hạn chế: Thường dễ gây sự nhàm chán, học sinh có sự chuẩn bị theo lối
học tủ.
* Giáo viên tự ra đề:
+ Ưu điểm: Tránh được sự nhàm chán nói trên và tình trạng học sinh học
tủ, chuẩn bị theo những bài văn mẫu thường gặp.
+ Hạn chế: Nếu không cẩn thận đề ra có thể sẽ không sát với yêu cầu kiến
thức, phương pháp làm bài.
Nói chung, khi ra một đề tập làm văn, giáo viên phải chú ý đến một số yêu
cầu sau:
a./ Tính sát hợp:
Đề ra phải sát hợp với nội dung chương trình, phù hợp với điều kiện học
tập của trường, tình hình thực tế của địa phương, của học sinh.Đề ra phải vừa
sức, chú ý những yêu cầu cần đạt về nội dung, phương pháp làm bài, bảo đảm
cho nhiều em có thể làm được. Để tránh tình trạng học sinh không làm bài được,
giáo viên nên ra đề mở hoặc cho học sinh chọn một trong hai đề để làm. Ví dụ:
2
Ở lớp 8, 9 thay vì cho học sinh thuyết minh về một loài cây cụ thể thì có thể cho
các em thuyết minh về một loài cây đặc sản ở quê em; ở lớp 6, 7 thay vì cho học
sinh kể ( tả, biểu cảm ) về bố, mẹ thì có thể yêu cầu các em kể ( tả, biểu cảm ) về
một người thân trong gia đình.

quá xa lạ với các em.
d./ Tính chính xác:
Đề bài tập làm văn phải được ghi đúng từ, đúng chính tả, ngữ pháp, dấu
câu.Trong tiết kiểm tra, nếu học sinh không được phát đề thì giáo viên phải ghi
lên bảng; sau khi học sinh chép xong, giáo viên nên cho học sinh dò lại từng câu
chữ, chú ý cho các em những từ ngữ quan trọng.
Nói tóm lại, khi ra một đề tập làm văn, giáo viên cần phải nắm chắc yêu
cầu của bài viết (về hình thức và nội dung), nắm được ý đồ ra đề của sách giáo
khoa để chọn một đề bài thích hợp, bảo đảm các yêu cầu nêu trên.
2) Hướng dẫn và giám sát việc làm bài của học sinh:
a./ Hướng dẫn:
3
Trong tiết kiểm tra viết bài tập làm văn định kì trong chương trình ( không
kể bài kiểm tra học kì, các cuộc thi ), trước khi học sinh bắt tay vào làm bài, giáo
viên nên có những hướng dẫn chung, giúp các em có những định hướng cơ bản
để làm bài. Nội dung hướng dẫn có thể là:
+ Xác định yêu cầu của đề (hình thức, nội dung, phạm vi giới hạn…)
+ Nhắc lại quy trình làm bài.
+ Gợi ý dàn bài chung .
b. / Giám sát việc làm bài:
Trong quá trình học sinh làm bài, giáo viên cần có sự quán xuyến chung.
Không nên đi lại và nhắc nhở quá nhiều làm cho học sinh mất tập trung.Cũng
không nên ngồi một chỗ quá lâu hoặc làm việc riêng.Cần chú ý một vài đối
tượng học sinh yếu để động viên, nhắc nhở, có thể gợi một vài ý nhỏ để học sinh
định hướng cách làm bài.Gần cuối giờ, giáo viên nên thông báo thời lượng còn
lại để học sinh chủ động làm bài, có thời gian kiểm tra lại bài.

3) Chấm bài:
Chấm bài là một công việc quan trọng và vất vả nhất của người giáo viên
nhằm đánh giá đúng kết quả làm bài của các em.Khâu chấm bài phải trải qua

ngắn gọn ở bên lề, không nên chữa đè lên bài làm của học sinh.Có thể quy ước
một số kí hiệu về lỗi như sau:
- ct : chính tả.
- np: ngữ pháp.
- dt : dùng từ.
- dđ: diễn đạt còn vụng về, lủng củng.
- …
Những ưu điểm nổi bật cùng với những tồn tại trong bài làm của học sinh
cần được tập hợp lại thành một bảng tổng hợp để tiện cho giáo viên nhận xét,
đánh giá, sửa lỗi hoặc tuyên dương khi trả bài. (Xem phụ lục ở cuối bảng ).
c./ Phê bài và ghi điểm:
Đây là một thao tác cực kì quan trọng, có tính chất quyết định việc đánh giá
bài làm của học sinh.Giáo viên căn cứ vào lời phê để lượng hóa bằng điểm cho
chính xác.Chú ý có sự kết hợp và thống nhất giữa chữa, phê và ghi điểm. Nếu
không chữa mà phê thì lời phê cũng không có tác dụng mấy.Chữa quá nhiều đến
mức đỏ cả vở thì học sinh cũng cảm thấy bức xúc, xấu hổ, không còn hứng thú
để làm những bài khác nữa.Trong lúc chấm chữa bài làm của các em, giáo viên
nên tránh những bực bội, cáu gắt không cần thiết.Khi chấm chữa cần ghi, phê
cẩn thận, súc tích giúp các em vừa đánh giá được bài làm của mình vừa rút ra
được những kinh nghiệm cho những bài viết sau.
Trên cơ sở kết quả bài làm thể hiện qua việc nhận xét, chữa, phê bài, giáo
viên đối chiếu với thang điểm để ghi điểm cho học sinh. Điểm số phản ánh kết
quả làm bài của học sinh, vì vậy giáo viên cần cân nhắc kĩ khi hạ bút ghi điểm
cho các em.
d. / Trả bài:
+ Khâu chuẩn bị:
- Cần chuẩn bị bài soạn tiết trả bài một cách đầy đủ: mục tiêu cần đạt,
những ưu điểm chính, những lỗi cơ bản về từng mặt và hướng khắc phục sửa
chữa, những bài làm, những đoạn văn hay.
- Có thể phát bài cho học sinh trước tiết trả bài 1- 2 ngày để học sinh xem