L IC M

N

Tác gi xin bày t lòng bi t n sâu s c đ n GS.TS D
ng

i đã dành nhi u tâm huy t, t n tình h

ng Thanh L

ng,

ng d n, ch b o cho tác gi trong

su t quá trình th c hi n lu n v n.
Tác gi xin chân thành c m n s quan tâm và giúp đ c a phòng
i h c và Sau

i h c, Khoa Kinh t và Qu n lý tr

cùng các th y, cô giáo tr
c h iđ

ng

ng

ào t o

i h c thu l i,

Hà N i, tháng 03 n m 2015
Tác gi

oàn Quang Chi n


L I CAM OAN
Tên tôi là oàn Quang Chi n, h c viên cao h c l p 21KT21 tr

ng

iH c

Th y L i, tác gi lu n v n xin cam đoan đây là công trình nghiên c u c a
riêng tôi. Nh ng n i dung và k t qu nghiên c u trình bày trong lu n v n là
trung th c và ch a đ

c ai công b trong b t k công trình nghiên c u nào.
Tác gi

oàn Quang Chi n


DANH M C CÁC S

HÌNH V

Hình 1.1: Tuy n đê Yên Ph t sông H ng ...................................................... 7
Hình 1.2: Tuy n đê bi n đ


UBND

: y ban nhân dân

CB

: Cán b

CC

: Công ch c

T

: ào t o

BD

:B id

XHH

: Xã h i hóa

HVCH

: H c viên cao h c

NN


CCB

: C u chi n binh

CHQS

: Ch huy quân s

ng

VI T T T


M CL C
PH N M
CH

U

NG 1: C

S

Ê I U VÀ

LÝ LU N VÀ TH C TI N V

QU N LÝ H TH NG Ê I U ................................................................ 1
1.1. M t s khái ni m ................................................................................... 1
1.1.1. Khái ni m v đê đi u........................................................................ 1

nh h

ng đ n ch t l

n

c ta ................. 23

ng công tác qu n lý đê đi u

...................................................................................................................... 25
1.6.1. Nh ng nhân t khách quan............................................................. 25
1.6.2. Nh ng nhân t ch quan ................................................................ 26
1.7. Nh ng bài h c kinh nghi m v qu n lý đê đi u............................... 29


K t lu n ch
CH

ng I ...................................................................................... 32

NG 2: CH

I U TRÊN

NG 2. TH C TR NG CÔNG TÁC QU N LÝ Ê

A BÀN T NH NAM

NH


nh .......................... 46
nh ............................... 46
nh........................... 47

2.3.3. ánh giá công tác qu n lý đê đi u theo các tiêu chí ...................... 54
2.4. ánh giá chung v t ch c và ho t đ ng c a công tác qu n lý đê
đi u

Nam

nh đ n n m 2014 ............................................................... 59

2.4.1. Nh ng k t qu đ t đ

c ................................................................. 59

2.4.2. Nh ng v n đ t n t i và nguyên nhân............................................ 63
K t lu n ch
CH

ng 2 ...................................................................................... 67

NG 3: NGHIÊN C U,

T NG C

GI I PHÁP NH M

NG CÔNG TÁC QU N LÝ H TH NG Ê I U TRÊN



3.2.2. Nguyên t c khoa h c ...................................................................... 74
3.2.3. Nguyên t c kh thi.......................................................................... 75
3.2.4. Nguyên t c hi u qu và b n v ng .................................................. 77
3.3.

xu t gi i pháp nâng cao công tác qu n lý h th ng đê đi u trên

đ a bàn t nh Nam

nh đ n n m 2020 ..................................................... 79

3.3.1. Rà soát b sung hoàn thi n công tác quy ho ch h th ng đê đi u . 80
3.3.2. Hoàn thi n h th ng t ch c làm công tác qu n lý v đê đi u ...... 81
3.3.3. T ch c b i d ng, đào t o nâng cao n ng l c cán b qu n lý đê đi u .82
3.3.4. Hoàn thi n c ch và chính sách đ u t ......................................... 85
3.3.5. T ng c ng công tác giám sát và đánh giá công tác qu n lý đê đi u .....87
3.3.6. T ng c

ng công tác xã h i hóa trong qu n lý đê đi u trên đ a bàn

.................................................................................................................. 88
3.4. Ki n ngh các gi i pháp h tr .......................................................... 91
K t lu n ch

ng 3 ...................................................................................... 95

K T LU N VÀ KI N NGH ...................................................................... 96
TÀI LI U THAM KH O ............................................................................ 98

hành nhi u ch tr

c Nhà n

c h t s c quan tâm ban

ng, chính sách và đ u t ngu n v n r t l n cho công tác

xây d ng, b o v và qu n lý h th ng đê đi u trên c n
Nam

c trong đó có t nh

nh.
Trên th c t , công tác qu n lý đê đi u là m t nhi m v có t m quan

tr ng to l n trong vi c phòng ch ng và gi m nh thiên tai. T nhi u n m nay
công tác qu n lý đê đi u đ
t nh có đ

c quan tâm đ c bi t

Nam

nh do Nam

nh là

ng b bi n dài và có nhi u h th ng sông l n ch y qua. Tuy v y,


ng ch t l

ng và thành qu c a công tác qu n

lý h th ng đê đi u trên đ a bàn t nh Nam

nh đ n n m 2020.

3.

it

ng và ph m vi nghiên c u

a.

it

ng nghiên c u

it

ng nghiên c u c a đ tài là các công tác qu n lý h th ng đê

đi u, nh ng nhân t

nh h

ng và các gi i pháp nh m t ng c


các ph

ng pháp nghiên c u sau: Ph

ng pháp h th ng hóa; Ph

đi u tra thu th p, th ng kê, phân tích s li u; Ph
Ph
gia;

ng pháp

ng pháp phân tích so sánh;

ng pháp đ i chi u v i h th ng v n b n pháp quy; Ph

ng pháp chuyên


5. Ý ngh a khoa h c và th c ti n c a đ tài
a. Ý ngh a khoa h c c a đ tài
tài nghiên c u góp ph n h th ng hóa c s lý lu n v đê đi u và
công tác xây d ng, qu n lý h th ng đê đi u phòng ch ng thiên tai. Nh ng k t
qu nghiên c u c a lu n v n s góp ph n hoàn thi n h n các gi i pháp qu n
lý, xây d ng và b o v các h th ng đê đi u trên đ a bàn t nh Nam
riêng, trên đ a bàn c n

nh nói

c nói chung ngày m t hi u qu và b n v ng.

- Nghiên c u đ xu t m t s gi i pháp có c s lý lu n và th c ti n
trong vi c t ng c

ng ch t l

ng và hi u qu công tác qu n lý đê đi u trên

đ a bàn t nh Nam

nh nh m góp ph n phòng ch ng thiên tai l l t gây ra đ i

v i đ i s ng và phát tri n kinh t trong khu v c.


7. N i dung c a lu n v n
Ngoài ph n m đ u, k t lu n và ki n ngh , lu n v n g m có 3 ch

ng

n i dung chính sau:
Ch

ng 1: C s lý lu n và th c ti n v đê đi u và qu n lý h th ng đê đi u

Ch

ng 2: Th c tr ng công tác qu n lý đê đi u trên đ a bàn t nh Nam

Ch



c bi n, đ

c

c có th m quy n phân lo i, phân c p theo quy đ nh c a pháp

lu t.
1.1.2. Phân lo i h th ng đê đi u
1.1.2.1. Phân lo i theo nhi m v c a đê đi u
H th ng đê đi u hi n nay đ

c chia làm nhi u lo i t

ng ng v i t ng

t ng khu v c khác nhau nh :

nhi m v

a. ê đi u là h th ng công trình bao g m đê, kè b o v đê, c ng qua đê
và công trình ph tr [5].
b. ê sông là đê ng n n

c l c a sông [5].

c. ê bi n là đê ng n n

c bi n [5].


ng p sâu trung bình c a các khu dân c so v i m c n

l thi t k ; và (6) L u l

c

ng l thi t k [5].

1.1.3. Khái ni m v qu n lý đê đi u
Qu n lý đê đi u là vi c t ch c b máy qu n lý đê đi u

các c p đ

nh m tri n khai th c hi n có hi u qu các công tác quy ho ch, đ u t xây
d ng đê và các công trình thu c h th ng đê đi u, v n hành ho t đ ng, duy tu
s a ch a, c i t o nâng c p, kiên c hóa, x lý các s c , qu n lý b o v
th

ng xuyên, h đê trong nh ng tr

tuy n đê ho t đ ng an toàn, đáp ng đ

ng h p c n thi t nh m đ m b o cho
c các m c tiêu nhi m v đ

v b o v đ i s ng dân sinh, phát tri n kinh t và gi gìn môi tr

c đ t ra

ng [5].


và dòng ch y t p trung vào 3 - 4 tháng mùa m a. Mùa m a l i trùng v i mùa
bão nên Vi t Nam luôn ph i đ i m t v i nhi u thiên tai v n
l t.Vi t Nam v i đ c thù là n

c có đ

c, đ c bi t là l

ng b bi n dài h n 2000 km vì th

t m quan tr ng c a các h th ng đê sông và đê bi n là c c kì quan tr ng.
Hàng n m Vi t Nam đón nh n h n 10 c n bão t Bi n

ông, cùng v i các

hi n t

c các sông th

ng th i thi t khác v mùa m a bão khi n m c n

ng

dâng lên r t nhanh. Bão vào Vi t Nam ngày càng m nh sóng vào t các c n
bão th

ng là r t cao vì th đ i v i n

c ta h th ng đê đi u là c c kì quan

1.3.1. Tình hình phát tri n đê đi u

m t s qu c gia

1.3.1.1. Tình hình phát tri n đê đi u

Hà Lan

Trong đi u ki n bi n đ i khí h u hi n nay thì các h th ng đê đi u ngày
càng đ

c đ u t phát tri n nh m ng phó v i nguy c n

cho các công trình đê đi u là các công trình đê bi n
Tây B c c a Châu Âu, Hà Lan đ

Hà Lan. N m

c bi t đ n là m t đ t n

di n tích đ t n m th p h n so v i m c n

c dâng. Tiêu bi u
phía

c v i h n 60%

c bi n. Hà Lan đã xây d ng h

th ng các công trình đê bi n, kè bi n, c a c ng và c a ch n nh m b o v các

Gi đây, h th ng đê bi n

Hà Lan đã tr thành m t b c tr

ng n ch n các th m h a c a bi n đ i khí h u. Ng
con đê, kè bi n v i t c đ h n 100km/gi .

i ta có th v

ng thành
t trên các

m t s đo n c a con đê, ng

i ta

còn xây d ng các nhà h m, khách s n và b o tàng ph c v du khách t các
n i đ n tham quan và nghiên c u kinh nghi m c a Hà Lan.
M c đ m b o ch ng l hi n t i c a h th ng đê c a Hà Lan cao h n
c an

c ta r t nhi u, t i đây m c đ m b o ch ng l

Lan s đ

m t s khu v c c a Hà

c nâng lên g p 10 l n so v i hi n nay, có n i đ a lên t i t n su t

10.000 n m xu t hi n m t l n, còn


Công trình đê bi n dài nh t th gi i c a Hàn Qu c dài 33.9 Km.

ê

Saemangeum cách thành ph Seoul kho ng 200 km v phía nam. Nó có m t
xa l

phía trên.

ê ch n bi n mang tên Saemangeum bao quanh m t vùng


5

bi n có di n tích 401 km2 - b ng kho ng 2/3 di n tích thành ph Seoul. V i
chi u dài 33,9 km, nó n m gi a bi n Hoàng H i và c a sông Saemangeum.
ê ch n bi n Saemangeum s bi n nh ng bãi l y và n

c th y tri u thành

nh ng ngành công nghi p s ch. Nó c ng s t o nên nhi u tác đ ng tích c c
đ i v i du l ch, nông nghi p và môi tr

ng và bi n m t vùng đ t hoang r ng

l n thành đ t tr ng tr t. Chính ph Hàn Qu c s xây m t thành ph m i đ
phát tri n các ngành công nghi p, v n t i, du l ch, gi i trí và tr ng hoa. Ngoài
ra vùng đ t đ


phía b c th đô.
Ngoài vi c ng n n
đê này s t o ra m t đ p n
c pn

c bi n, theo t nh tr

ng Jakarta, Fauzi Bowo, con

c kh ng l đa ch c n ng, trong đó có vi c cung

c s ch cho thành ph . D ki n b t đ u vào cu i tháng 11/2012, và

vi c m th u cho các d án liên quan s đ

c ti n hành vào n m 2014 t i Hà

Lan, đ có th b t đ u kh i công vào n m 2015 và hoàn thành sau 10 n m xây
d ng.
1.3.1.3. M t s bài h c cho Vi t Nam trong phát tri n h th ng đê đi u
Hi n nay

Vi t Nam h th ng đê đi u đã đ

c quan tâm đ u t nh ng

h u h t nh ng quy ho ch hi n nay m i ch t p trung và phát tri n nh ng h


6

đây là h c nh ng công ngh v t li u, công ngh thi

công tiên ti n giúp vi c xây d ng và thi công đ n gi n và ti t ki m h n.
1.3.2. Tình hình phát tri n h th ng đê đi u

Vi t Nam

1.3.2.1. L ch s hình thành và phát tri n h th ng đê đi u

n

c ta

Vi t Nam v i đ a hình đ c bi t có b bi n dài d c theo lãnh th , sông
su i r t nhi u, trong đó có nh ng con sông qu c t đ n Vi t Nam là đi m h
l u cu i cùng nh sông H ng, sông
d ng đê đ ng n n

à, sông C u Long,... nên vi c ph i xây

c ng p l t là đi u t t y u và đ

v ng, quy mô h n so v i đê c a các n

ng nhiên c ng ph i b n

c trên th gi i. H th ng đê đi u c a

Vi t Nam đã có l ch s xây d ng và hình thành hàng ngàn n m. ê C Xá là
con đê đ u tiên đ

nhi u, mãi t i th i Vua Gia Long (1802-1820), vua truy n cho các quan
tr n ph i “xoi đào sông ngòi và các c a b , và nh t là

các

B c Thành ph i gi

gìn đê đi u cho c n th n: ch nào không có thì đ p thêm, ch nào h h ng thì
ph i s a ch a l i”. 30 n m đ u tri u Nguy n đã đ p 580km đê m i [8]. H
th ng đê sông và đê bi n c a n

c ta th c s đ

c quan tâm hoàn ch nh thêm

k t ngày hòa bình l p l i đ n nay.
1.3.2.2. Hi n tr ng h th ng đê đi u

n

c ta

Trong nh ng n m v a qua h th ng đê đi u đã đ

c nhà n

c quan

tâm đ u t v i ngu n v n l n đ t p trung kiên c hóa, xây m i nhi u đo n
nh m ng phó v i bi n đ i khí h u. Các h th ng đê đi u đang t ng b


c

bão c p 9 và m c n
th

c tri u t n su t 5%. Hi n nay bão th

ng là c p 12 đ b vào n

ng là m nh

c ta vì th Vi t Nam đã h t s c quan tâm đ u

t các d án nh d án đ u t nâng c p thông qua d án PAM 5325 và kinh
phí tu b h ng n m c a Nhà n

c đã b o đ m ch ng đ

c gió bão c p 9 v i

m c tri u t n su t 5% nâng c p đê bi n các t nh mi n B c.
Hi n chúng ta đã xây d ng và c ng c đ

c 5.700 km đê sông, 3.000

km đê bi n, 23.000 km b bao và hàng ngàn c ng d
H th ng đê bi n B c B và B c Trung B đã đ
c p 9 ng v i m c tri u trung bình.
đ


9

a. H th ng đê sông H ng: Có t ng chi u dài là 1.314 km, trong đó:
- ê c p đ c bi t (đê n i thành Hà N i)

: 37,09km

- êc pI

: 388,2 km

- ê c p II

: 376,9 km

- ê c p III

: 510, 9 km

b. H th ng đê sông Thái Bình: Có t ng chi u dài là 698 km, trong đó:
- êc pI

: 73,9 km

- ê c p II

: 148,0 km

- ê c p III

c ta

c nâng c p, nh t là các tuy n do

đ a ph

t nh ven bi n, bao g m Ch

n

c gió c p 8 khi tri u

m c

ng trình nâng c p đê bi n các

ng trình nâng c p đê bi n t Qu ng Ninh đ n
ng trình nâng c p đê bi n t Qu ng Ngãi đ n

Kiên Giang t n m 2009 đ n n m 2020 v i t ng m c đ u t là 19.481 t
đ ng đ nâng c p đê bi n đi qua 15 t nh, thành t mi n Trung và đ ng b ng
sông C u Long, g m có xây d ng b kè, m r ng tr i nh a m t đê k t h p
v i làm đ

ng giao thông, tr ng r ng ch n sóng,…


10

Trong Chi n l


ch n sóng và c vetiver ch ng xói mòn, c i t o nâng c p và xây d ng m i
c ng d

i đê, x lý n n đê y u, h tr c ng hoá m t đê b i, xây d ng tràn s

c đ phòng l c c h n,...
- Th c hi n các ch

ng trình nâng c p h th ng đê bi n, xây d ng công

trình phòng ch ng xói l b sông b bi n, kh c ph c tình hình bi n ti n
vùng H i H u (Nam
ch ng đ

cm cn

nh),... C ng c đê bi n Qu ng Ninh đ n Kiên Giang
c tri u t n su t 5% ng v i gió bão c p 9 (2010) và gió

bão c p 10 (n m 2020). Hoàn ch nh và nâng c p h th ng đê bi n, đê c a
sông, g m tôn cao đ nh, n đ nh mái và chân đê, tr ng cây ch ng sóng theo 2
ch

ng trình: (l) đê bi n t Qu ng Ninh đ n Qu ng Nam; và (2)

Duyên h i Nam trung b và

ê bi n



ng xuyên và duy tu b o

ng đê đi u các n m 2016-2020 b trí kinh phí đ u t m i n m kho ng 550

t đ ng/n m.
1.4. Tiêu chí đánh giá k t qu công tác qu n lý đê đi u
đánh giá ch t l

ng và thành qu c a công tác qu n lý h th ng đê

đi u, chúng ta có th d a vào các tiêu chí sau
1. M c đ hoàn thi n v t ch c b máy qu n lý đê đi u
T ch c b máy qu n lý đê đi u đ
yêu c u khi đ v s l
môn, ch t l

c đánh giá là hoàn thi n, đáp ng

ng đ i ng , h p lý v m t c c u nhân s và chuyên

ng đ i ng đ m b o theo yêu c u công vi c, phân công và ph i

h p công vi c trong t ch c h p lý, nh p nhàng. Có k ho ch công tác c th ,
rõ ràng, có quy trình làm vi c ch t ch , có quy ch ho t đ ng rõ ràng.
2. Có quy ho ch h th ng đê đi u đ

c phê duy t và làm t t công tác qu n lý

đê đi u theo quy ho ch


12

đ

c đ c bi t coi tr ng vì hi n nay các hi n t

l

ng vì v y ch t l

ng th i ti t ngày càng khó

ng c a công trình t t s gi m đ

4. S chu n b s n sàng v nhân v t l c và các ph
M a l , l báo và các y u t b t th
b t th

c các s c x y ra.
ng án h đê

ng c a thiên tai là nh ng y u t

ng r t khó d đoán, vì v y vi c chu n b t t m i y u t

ch ” và “3 s n sàng” và các ph

ng án x lý tr



ng. Hi n nay do tình hình phát tri n m nh m c a các

ho t đ ng kinh t xã h i, nên các vi ph m và khi u ki n trong qu n lý đê đi u
có xu h

ng gia t ng.

7. Hoàn thi n c s v t ch t và trang thi t b ph c v công tác qu n lý, theo
dõi đê đi u.
qu n lý t t đê đi u, ngoài ý th c trách nhi m và k ho ch hoàn thi n
thì c n thi t ph i có đ y đ công c cho qu n lý, đó là các trang thi t b ph c
v cho công tác này. Vì v y, c s v t ch t, trang thi t b trong qu n lý là tiêu
chí h tr quan tr ng đ đánh giá ch t l

ng công tác qu n lý đê đi u.

8. Tình hình áp d ng ti n b k thu t trong xây d ng và qu n lý đê đi u


13

V i ti n b khoa h c k thu t ngày càng phát tri n m nh m , thì vi c
xây d ng, tu b s a ch a, nâng c p và qu n lý đê đi u ngày càng có nh ng
đ i m i theo h

ng ti t ki m, hi u qu , hi n đ i và b n v ng vì h u h t các

công trình v đê đi u có ngu n v n r t l n vi c áp d ng nh ng ti n b này s
giúp ích r t nhi u không ch

tham gia, chúng ta đã nâng cao thêm nh n th c và tinh th n trách nhi m c a
công đ ng trong xây d ng, b o v và qu n lý đê đi u.
1.5. Công tác qu n lý đê đi u

Vi t Nam đ n n m 2014

1.5.1. T ch c b máy qu n lý đê đi u
H th ng sông ngòi, b bi n

Vi t Nam

Vi t Nam tr i dài kh p c n

c vì th h u

nh t nh thành ph nào c ng có h th ng đê đi u. Vì th mà b máy t ch c
b máy qu n lý đê đi u đ
trung
c c

ng đ n đ a ph

c hình thành t

ng đ i hoàn ch nh và đ ng b t

ng g m B NN và PTNT, t ng c c th y l i, các chi

các t nh v i nhi u phòng ban và h th ng các h t