SỞ GD&ĐT VĨNH PHÚC
———————
KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 12
Năm học: 2009-2010
Hướng dẫn chấm thi môn Ngữ văn
(Dành cho học sinh trường THPT )
———————
(Hướng dãn có 04 trang)
Cõu 1: (3,0 điểm)
* Về hỡnh thức:
- Hiểu đề bài, biết cách làm bài nghị luân xã hội bàn về vấn đề đời sống qua
tác phẩm văn học. Bố cục chặt chẽ, diễn đạt dễ hiểu, dẫn chứng chọn lọc; không
mắc lỗi dùng từ , ngữ pháp.
* Về nội dung:
1. Câu thơ trên của Tố Hữu nêu lên vấn đề sống đẹp là thế nào? Thế nào là sống
đẹp theo quan niệm của thanh niên hiện nay. Để sống đẹp con người cần rèn luyện
và tu dưỡng những phẩm chất nào.
2. Phân tích:
- Sống đẹp là sống tích cực xuất phát từ lòng nhân ái, bao dung, vị tha và biết tha
thứ, biết hướng thiện. Sống đẹp là sống có lý tưởng, hoài bão và ước mơ và bằng
nghị lực, bằng ý chí, kiên định phấn đấu đạt ước mơ đó. Sống đẹp là sống trung
thực, trong sáng, giản dị và mạnh khỏe. Sống đẹp dám đương đầu với khó khăn thử
thách, hi sinh, không sợ hiểm nguy, không sợ thất bại, không sợ đấu tranh. Sống
đẹp thực sự hòa mình với mọi người, sống có ích cho mình, cho đời với nguyện
ước làm cho cuộc sống ngày một tốt đẹp hơn. Sống đẹp luôn lạc quan yêu đời, tin
tưởng vào ngày mai tươi sáng để vượt lên tự hoàn thiện, trở thành người có ích,
sống có ích.
- Với thanh niên học sinh hiện nay, lối sống đẹp biểu hiện trong việc xây dựng
lý tưởng hoài bão, ước mơ, từ đó ra sức học tập tu dưỡng để đạt ước mơ đó. Bằng
những dẫn chứng, học sinh nêu một vài tấm gương sống đẹp, thành đạt trên con
đường học vấn và kinh doanh.

chỉ tâm trạng đặc biệt của tình cảm, rung động mãnh liệt, cồn cào tha thiết. Nói đến
cảm hứng là nói đến sự riêng biệt của từng tác giả, trong từng cảnh ngộ và cách thổ
lộ cảm xúc đó. Trong ba bài thơ cùng thời, cảm hứng của mỗi thi phẩm vừa có
điểm chung nhiệt thành ca ngợi vẻ đẹp núi sông, tự hào về truyền thống, gắn bó
thủy chung với cách mạng, đều chất chứa lòng căm thù giặc …Mỗi thi phẩm lại
được viết với những tâm trạng và thời gian khác nhau cho nên sắc điệu cảm xúc
cũng không giống nhau. Học sinh có thể có cách trình bày riêng nhưng cần làm rõ
các nội dung cơ bản sau:
b. Sự gặp gỡ của cảm xúc giữa 3 nhà thơ viết về đất nước.
- Sự gặp gỡ của các nhà thơ cùng viết về đề tài đất nước và thể hiện đề tài
trong những hình ảnh vừa cụ thể, chân thực vừa lãng mạn, khái quát.
Ca ngợi vẻ đẹp của đất nước tự do, độc lập, ca ngợi cuộc sống bình yên. Thiên
nhiên Tây Bắc hùng vĩ, ngàn dặm, đẹp hoang sơ và dữ dội trong con mắt yêu đời,
trẻ trung của người lính TâyTiến (Sài khao sương lấp đoàn quân mỏi…Nhà ai Pha
Luông mưa xa khơi); mùa thu đất nước giải phóng xanh tươi, giàu có trải dài rộng
theo niềm vui chiến thắng (Tôi đứng vui nghe giữa núi đồi … Những buổi ngày xưa
vọng nói về) ; sự hòa hợp giữa thiên nhiên và con người trong hạnh phúc hân hoan,
lạc quan tin tưởng vào cách mạng, vào ngày mai trong lòng người Việt Bắc (Rừng
xanh hoa chuối đỏ tươi… Nhớ ai tiếng hát ân tình thủy chung).
- Các tác giả đều chọn những thời điểm có ý nghĩa( một năm xa đơn vị Tây
Tiến, khi kết thúc cuộc kháng chiến 1955, trong buổi chia tay với Việt Bắc) và cảm
xúc khơi dậy từ kỉ niệm có thực, từ nỗi nhớ, từ tình cảm chân thành của người
trong cuộc nên mỗi câu thơ xúc động lòng người. Bức tranh thơ về Tây Bắc của
Quang Dũng có sương núi, dốc đứng đèo cao, có nét hoang dại, có nét lãng mạn ,
có nét bi hùng tạo nên vẻ đẹp kì bí của thiên nhiên trong những năm đầu kháng
chiến chống Pháp. Đất nước của Nguyễn Đình Thi dạt dào niềm tự hào, vui sướng
thỏa thích ngắm nhìn đất trời tự do, rộng rãi. Tố Hữu lại vẽ bức tranh Việt Bắc bốn
mùa xanh tươi , ngập tràn tiếng ca hòa bình, tin tưởng yên vui.
c. Cảm xúc và suy tưởng của mỗi bài thơ có nét riêng độc đáo làm nên vẻ đẹp
của từng bài.

- Việt Bắc viết theo thể thơ lục bát, kết cấu đối đáp, ngôn ngữ đậm chất dân
gian.
- Đất nước sử dụng thể thơ tự do, phóng túng, hình ảnh ẩn dụ, biểu tượng, ngôn
ngữ sáng tạo giàu nhạc điệu đã làm cho cảm xúc thơ về đất nước trở nên gần
gũi, sâu lắng và thiêng liêng.
( Học sinh chọn những chi tiết điển hình để phân tích, so sánh làm rõ sự giống và
khác biệt trong khi biểu đạt cảm xúc về đất nước của mỗi nhà thơ)
III. THANG ĐIỂM
- Điểm 7,0: Đáp ứng được những yêu cầu nêu trên; văn viết sâu sắc, diễn đạt
trong sáng, bài viết thể hiện được sự sáng tạo, cảm thụ riêng biệt. Có thể còn có
một vài sai sót nhỏ.
- Điểm 6,0: Cơ bản đáp ứng được những yêu cầu nêu trên; văn viết chưa thật sâu
sắc nhưng phải đủ ý, diễn đạt trong sáng. Có thể còn có một vài sai sót nhỏ.
- Điểm 5,0: Cơ bản hiểu yêu cầu của đề, chọn và phân tích được một số chi tiết
để làm sáng tỏ vấn đề. Diễn đạt rõ ý. Còn có thể mắc một vài sai sót nhỏ.
- Điểm 4,0: Chưa hiểu đúng đề bài, nội dung bàn luận dàn trải; diễn đạt còn hạn
chế, còn mắc nhiều lỗi ngữ pháp, dùng từ...
- Điểm 2,0;3,0: Chưa hiểu đề, nội dung sơ sài hoặc không nêu được ý; diễn đạt
non yếu, mắc nhiều lỗi ngữ pháp, dùng từ...
- Điểm 0;1,0: Cơ bản không hiểu đề, hoặc sai lạc về nội dung và quá sơ sài, cẩu
thả trong việc trình bày.
* Trên đây là một số gợi ý về thang mức điểm. Các giám khảo cần cân nhắc
từng trường hợp cụ thể. Cần hết sức chú ý việc hiểu đề, khả năng cảm thụ riêng và
diễn đạt sáng tạo của học sinh. Điểm của bài thi là điểm của từng câu cộng lại, tính
lẻ đến 0,5.
—————————